Chương 1: Những van dé cơ bản trong hoạt động quản trị rủi ro của công ty chứng khoán Chương 2. Thực trạng hoạt động quan trị rủi ro của công ty cô phần chứng khoán dầu khí Chương 3. Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro của công ty cô phần chứng khoán dầu khí Đề hoàn thành chuyên đề thực tập này, em đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiệt tình của ban lãnh đạo và toàn thê nhân viên trong Công ty cùng với sự chỉ bảo tận tình của giảng viên TS.Trần Tat Thành. Ban thân em cũng đã cô gắng hoàn thành chuyên đề thực tập này.
Tuy nhiên do kiến thức và kinh nghiệm có hạn nên Chuyên đề không thể tránh khỏi những sai sót, kính mong nhận được những nhận xét, góp ý của cô giáo dé em có thể hoàn thiện Chuyên đề thực tập của minh. Em xin chân thành cảm ơn! CHUONG 1: NHUNG VAN DE CƠ BAN TRONG HOAT ĐỘNG QUAN TRI RUI RO CUA CONG TY CHUNG KHOAN 1. Tổng quan về công ty chứng khoán 1. Khái niệm về công ty chứng khoán Hoạt động như một một định chế trung gian trên TTCK, công ty chứng khoán thực hiện nghiệp vụ liên quan đến kinh doanh chứng khoán.
Khái niệm về CTCK ở mỗi nước cũng được đưa ra khác nhau dựa trên các nghiệp vụ kinh doanh mà các CTCK được thực hiện như: Tại Trung Quốc, CTCK là công ty TNHH hoặc CTCP, có tư cách pháp nhân, được thành lập theo Luật Công ty và Luật Chứng khoán, chuyên thực hiện nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán. Người đầu tư chứng khoán khi muốn thực hiện giao dịch đều phải thông qua các CTCK. Các CTCK được thực hiện các nghiệp vụ môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán và bảo lãnh phát hành. Tại Mỹ, không tồn tại khái niệm về CTCK mà chỉ có hai loại hình doanh nghiệp đó là công ty môi giới và NHĐT hoạt động trên TTCK như các CTCK ở các nước khác.
Công ty môi giới thường là CTCP có chức năng cung cấp dịch vụ về chứng khoán cho khách hàng. NHĐT hoạt động như một bên trung gian giữa nhà phát hành và người đầu tư, giúp các doanh nghiệp, chính phủ phát hành các loại chứng khoán (chủ yếu là trái phiếu) ra thị trường nhằm huy động các nguồn vốn cần thiết phục vụ nhu cầu đầu tư. Tại Viet Nam, công ty chứng khoán được định nghĩa theo Bộ Tài Chính (2012), thông tư Hướng dẫn về thành lập và hoạt động công ty chứng khoán số 210/2012/TT-BTC ngày 30 thang 11 năm 2012, đó là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán, thực hiện một số hoặc toàn bộ các nghiệp vụ kinh doanh như: Môi giới chứng khoán, tự doanh, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán. Bên cạnh các văn bản pháp luật, nhiều khái niệm về CTCK cũng được trình bày trong nhiều tài liệu như: CTCK hoạt động như một định chế trung gian đặc biệt trên TTCK, thực hiện các hoạt động kinh doanh liên quan đến chứng khoán mà hau hết là cổ phiếu như ngành nghề kinh doanh chính (giáo trình thị trường chứng khoán, 2007) CTCK là có các hoạt động kinh doanh năm trong lĩnh vực chứng khoán thông qua việc thực hiện các dịch vụ chứng khoán nhằm thu phí.
Nghiệp vụ kinh doanh của công ty chứng khoán Mặc dù khái niệm về CTCK ở các nước trên thế giới có thé khác nhau, tuy nhiên các CTCK đều thực hiện các nghiệp vụ kinh doanh cơ bản như sau: (1) Nghiệp vụ môi giới chứng khoán Môi giới chứng khoán bản chất là hoạt động trung gian giữa bên mua và bên bán, trong đó CTCK thay mặt khách hàng tiến hành giao dịch chứng khoán. Và đó cũng là một trong những nghiệp vụ chính đem lại nguồn thu đáng kể cho hầu hết các công ty chứng khoán ở Việt Nam. Nghiệp vụ môi giới bao gồm mở tài khoản cho khách hàng, nhận các lệnh mua hoặc bán chứng khoán, thực hiện giao dịch và thanh toán, quyết toán các giao dịch cho khách hàng. CTCK với vai trò là người đại diện cho khách hàng trong giao dịch chứng khoán, do đó CTCK phải tuân thủ theo yêu cầu của khách hàng về loại chứng khoán giao dịch, giá thực hiện và thời gian giao dịch.
Môi giới chứng khoán là một trong những hoạt động truyền thống của CTCK và đây cũng là hoạt động nghiệp vụ tạo cơ sở dé CTCK cung cấp một số dịch vụ tài chính có liên quan cho nhà dau tư như dịch vụ tín dụng chứng khoán, tư vấn đầu tư, quản lý danh mục đầu tư. (2) Nghiệp vụ bảo lãnh phát hành Bảo lãnh phát hành là việc CTCK tham gia vào quá trình phát hành cô phiếu hoặc trái phiếu nhằm tư vấn tài chính cho tổ chức phát hành, giúp bên phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bán chứng khoán, thực hiện phân phối chứng khoán tới khách hàng. Trong nghiệp vụ này, CTCK đóng vai trò là tổ chức bảo lãnh phát hành. Quá trình bảo lãnh phát hành bao gồm nhiều hoạt động như tư vấn tài chính, định giá chứng khoán, chuẩn bị hồ sơ xin phép phát hành và phân phối chứng khoán.
CTCK có thê tham gia vào đợt bảo lãnh phát hành với tư cách là nhà bảo lãnh chính, thành viên tô hợp nhà bảo lãnh phát hành hay đại lý phát hành. Bảo lãnh phát hành thường được thực hiện theo một trong các phương thức bảo lãnh sau: + Bảo lãnh với cam kết chắc chan. + Bảo lãnh theo phương thức dự phòng + Bảo lãnh với cỗ gắng cao nhất + Bảo lãnh theo phương thức tất cả hoặc không + Bảo lãnh theo phương thức tối thiểu - tối đa (3) Nghiệp vụ tự doanh chứng khoán Tự doanh chứng khoán là nghiệp vụ trong đó CTCK tự thực hiện đầu tư chứng khoán cho chính công ty mình nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận. Khi thực hiện nghiệp vụ này, CTCK đóng vai trò là nhà đầu tư chuyên nghiệp trên thị trường.
Hoạt động tự doanh chứng khoán là một trong những hoạt động mang lại doanh thu khá cho CTCK, nhất là đối với các công ty hoạt động trên những thị trường đang phát triển. (4) Nghiệp vụ tư van đầu tư và tư van tài chính Đây là dịch vụ mà CTCK cung cấp quan điểm tư vấn đến khách hàng trong lĩnh vực đầu tư chứng khoán, tái co cấu công ty, mua bán, sáp nhập, doanh nghiệp và hỗ trợ doanh nghiệp phát hành cũng như niêm yết chứng khoán. Dịch vụ này được thực hiện thông qua một số phương thức chủ yếu như sau: Khuyến nghị; lập báo cáo; tư vấn trực tiếp; tư van gián tiếp qua ấn phẩm dé thu phí. Tư van dau tư là việc cung cấp các thông tin hữu ích tới khách hàng.
Nghiệp vụ này đòi hỏi nhân sự của các CTCK phải có nhiều kiến thức và kỹ năng chuyên môn. Tính trung thực của công ty tư vấn có vai trò quan trọng đối với lợi ích của nhà đầu tư. Ngoài dịch vụ tư vấn đầu tư, các CTCK có thê tư vấn cho các doanh nghiệp trong việc tái cơ cấu, sáp nhập, thâu tóm, sao cho hiệu quả cao. Các nội dung của nghiệp vụ tư vẫn gồm có: Tư vấn phát hành TPCP; Tư vấn phát hành và niêm yết chứng khoán; Tư vấn cô phan hoá; Tư van cho các nha đầu tư tham gia đầu tư trên TTCK.
(5) Các nghiệp vụ phụ trợ khác Hoạt động lưu ký chứng khoán Lưu ký chứng khoán là việc CTCK thực hiện hoạt động lưu giữ, bảo quản chứng khoán cho khách hàng dựa trên các tài khoản lưu ký chứng khoán. CTCK thực hiện các dịch vụ liên quan đến mở tài khoản lưu ký, gửi, rút, chuyển khoản, thực hiện các giao dịch bảo đảm như cầm có, giải tỏa cầm có chứng khoán,. Khi thực hiện hoạt động này, CTCK thu được phí lưu ký từ phía khách hàng và hoạt động này có mức độ rủi ro rất thấp, gần như bằng không. Quản lý danh mục dau tw QLDMĐT là hoạt động quan lý tài sản cho khách hàng thông qua việc mua, bán chứng khoán nhằm đem lại lợi ích tối đa cho khách hàng.
Đây là một dạng nghiệp vụ tư vấn của CTCK nhưng ở mức độ cao hơn vì đây là hoạt động khách hàng uỷ thác tài sản cho CTCK, các CTCK thay mặt khách hàng quyết định đầu tư theo một chiến lược hay những nguyên tắc đã được thỏa thuận với khách hàng. Hoạt động QLDMĐT được cung cấp cho cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức đầu tư. Dịch vụ này có thé được CTCK cung cấp cho khách hàng một cách độc lập hoặc được kết hợp cùng với một hoạt động chính của công ty như hoạt động môi giới, hoạt động tư vấn,. Quản lý quỹ Hiện nay các công ty chứng khoán uy tín, có nguồn vốn lớn, hoạt động quản trị rủi ro tốt được pháp luật cho phép thực hiện nghiệp vụ quản lý quỹ.
Do đó, CTCK cung cấp dịch vụ quản lý quỹ, nhận ủy thác từ khách hàng hay của chính công ty hình thành lên quỹ va sử dụng vốn của quỹ dé đầu tư vào chứng khoán và các tài sản khác trên thị trường theo mục tiêu đã được xác định. Với hoạt động này, CTCK thực hiện thu phí quản lý với khách hàng ủy thác tài sản vào quỹ đầu tư. Hoạt động tin dung chứng khoán Hiện nay ở Việt Nam, tín dụng chứng khoán là một dịch vụ theo đó CTCK sẽ cho khách hàng vay tiền để khách hàng thực hiện hoạt động mua ký quỹ. Ở các TTCK phát triển, hoạt động tín dụng chứng khoán cũng rất sôi động và tạo ra khoản doanh thu đáng kể cho các CTCK.
Tuy nhiên, ở các TTCK chưa phát triển, hoạt động này mới triển khai một phần hoặc chưa được áp dụng do tính rủi ro khá cao và nếu quản lý không tốt có thể dẫn tới sự tác động tiêu cực đến TTCK. Ở Việt Nam hiện nay, các CTCK được thực hiện một phần hoạt động tín dụng chứng khoán đó là dịch vụ cho vay ký quỹ. Đây là hoạt động CTCK cho khách hàng vay tiền để họ có thể mua chứng khoán với số tiền vượt quá số tiền của họ và khách hàng sử dụng các chứng khoán đã mua làm tài sản thế chấp cho số tiền vay. Khách hàng chỉ cần có một số tiền nhất định nhỏ hơn giá trị của lượng chứng khoán đặt mua, số tiền dư đó sẽ được CTCK cho vay.
Đến kỳ hạn thanh toán, khách hàng phải trả đầy đủ cả gốc và lãi vay cho bên cho vay là CTCK. Nếu khách hàng không trả được số tiền vay, CTCK sẽ bán ra số chứng khoán mà khách hàng mua trước đó dé thu hồi nợ.