Luận văn: Tăng cường quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ

Chợ không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là trung tâm văn hóa, xã hội của người dân Việt Nam. 122 trang · Học viện Nông nghiệp Việt Nam · 2017.

• Tác giả: Ngô Tuấn Ngọc
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Tuấn Sơn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước Đối Với Hệ Thống Chợ Tại Thành Phố Việt Trì, Tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục sơ đồ
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.9.1. Mục tiêu chung
• 1.9.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.10. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.11. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.11.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.11.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.12. Đóng góp mới của luận văn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Nhà Nước Hệ Thống Chợ Việt Trì

Chợ không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là trung tâm văn hóa, xã hội của người dân Việt Nam. Chợ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, sản xuất, và sinh hoạt tinh thần. Theo Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam (2015), gần 9.000 chợ truyền thống đang hoạt động, chiếm 80% kênh phân phối hàng hóa. Tuy nhiên, chợ truyền thống đang đối mặt với sự cạnh tranh từ siêu thị và trung tâm thương mại. Nghị định 11/VBHN-BCT nhấn mạnh vai trò quan trọng của chợ trong hạ tầng kinh tế - xã hội. Do đó, quản lý nhà nước đối với chợ là cần thiết để đảm bảo phát triển theo quy hoạch, đáp ứng nhu cầu kinh tế - xã hội và bảo tồn văn hóa truyền thống. Việt Trì, thành phố du lịch và cửa ngõ vùng Tây Bắc, có 31 chợ phân bố đều khắp, phục vụ nhu cầu mua bán của người dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của hệ thống chợ truyền thống

Chợ truyền thống là một mạng lưới phân phối quan trọng, cung cấp hàng hóa đa dạng và giá cả phải chăng cho người dân. Chợ không chỉ là nơi mua bán mà còn là không gian văn hóa, nơi diễn ra các hoạt động giao lưu, gặp gỡ. Chợ truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì bản sắc văn hóa địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, chợ truyền thống cần được nâng cấp và quản lý hiệu quả để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

1.2. Quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ Định nghĩa và mục tiêu

Quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ là việc sử dụng quyền lực nhà nước để điều hành, kiểm soát và thúc đẩy sự phát triển của chợ theo quy hoạch và pháp luật. Mục tiêu của quản lý nhà nước là đảm bảo chợ hoạt động hiệu quả, văn minh, an toàn, và đáp ứng nhu cầu của người dân. Quản lý nhà nước bao gồm các hoạt động như xây dựng quy hoạch, ban hành chính sách, kiểm tra, giám sát, và xử lý vi phạm.

II. Thực Trạng Quản Lý Chợ Tại Việt Trì Vấn Đề Thách Thức

Mặc dù hệ thống chợ tại thành phố Việt Trì phát triển, công tác quản lý nhà nước vẫn còn nhiều hạn chế. Quy hoạch chợ chưa hoàn thiện, chợ cóc, chợ tạm gây mất trật tự và ô nhiễm. Cơ sở vật chất còn nghèo nàn, thiếu đầu tư xã hội hóa. Mô hình tổ chức quản lý chợ chưa thống nhất. Chính sách khuyến khích đầu tư còn hạn chế. Thanh tra, kiểm tra hoạt động kinh doanh chưa hiệu quả. Tuyên truyền pháp luật chưa được quan tâm đúng mức. Nghiên cứu này tập trung vào việc tăng cường quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ tại Việt Trì, Phú Thọ.

2.1. Bất cập trong quy hoạch và phát triển hệ thống chợ

Quy hoạch chợ tại Việt Trì chưa đồng bộ, nhiều chợ chưa nằm trong quy hoạch, dẫn đến tình trạng chợ tự phát, gây khó khăn cho công tác quản lý. Việc thiếu quy hoạch chi tiết cũng ảnh hưởng đến việc đầu tư và nâng cấp cơ sở hạ tầng chợ. Cần có quy hoạch tổng thể, đồng bộ, và phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương để đảm bảo hệ thống chợ phát triển bền vững.

2.2. Hạn chế về cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư cho chợ

Cơ sở vật chất tại nhiều chợ còn xuống cấp, thiếu các tiện nghi cơ bản như hệ thống thoát nước, phòng cháy chữa cháy, và khu vực vệ sinh. Nguồn lực đầu tư cho chợ còn hạn chế, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước, chưa thu hút được nhiều nguồn vốn xã hội hóa. Cần có chính sách khuyến khích đầu tư, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào việc xây dựng và nâng cấp chợ.

2.3. Mô hình quản lý chợ chưa hiệu quả và thiếu tính thống nhất

Mô hình tổ chức quản lý chợ tại Việt Trì còn nhiều bất cập, thiếu tính chuyên nghiệp và hiệu quả. Nhiều chợ vẫn do các ban quản lý chợ truyền thống điều hành, thiếu kinh nghiệm và năng lực quản lý hiện đại. Cần có sự đổi mới trong mô hình quản lý chợ, áp dụng các phương pháp quản lý tiên tiến, và tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý chợ.

III. Giải Pháp Quản Lý Nhà Nước Nâng Cấp Chợ Việt Trì

Để tăng cường quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ tại Việt Trì, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp bao gồm: hoàn thiện quy hoạch, thu hút đầu tư, đổi mới mô hình quản lý, tăng cường thanh tra, kiểm tra, và đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, ban quản lý chợ, và các hộ kinh doanh để đảm bảo các giải pháp được triển khai thành công.

3.1. Hoàn thiện quy hoạch và phát triển hệ thống chợ bền vững

Cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch hệ thống chợ phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Trì. Quy hoạch cần xác định rõ vị trí, quy mô, và chức năng của từng chợ, đảm bảo tính kết nối và đồng bộ. Cần ưu tiên phát triển các chợ đầu mối, chợ chuyên doanh, và chợ nông sản để đáp ứng nhu cầu của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

3.2. Thu hút đầu tư và xã hội hóa xây dựng nâng cấp chợ

Cần ban hành các chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư vào xây dựng và nâng cấp chợ. Các chính sách cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào việc đầu tư, quản lý, và khai thác chợ. Cần đẩy mạnh xã hội hóa, huy động các nguồn vốn từ cộng đồng để phát triển chợ.

3.3. Đổi mới mô hình tổ chức và quản lý chợ chuyên nghiệp

Cần nghiên cứu, áp dụng các mô hình tổ chức quản lý chợ tiên tiến, phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Trì. Mô hình quản lý cần đảm bảo tính chuyên nghiệp, hiệu quả, và minh bạch. Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý chợ, nâng cao năng lực và trình độ chuyên môn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kinh Nghiệm Quản Lý Chợ Hiệu Quả

Nghiên cứu kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ của các địa phương khác như Cẩm Phả (Quảng Ninh), đồng bằng sông Cửu Long, và TP.HCM. Phân tích các mô hình quản lý thành công, các chính sách hiệu quả, và các bài học kinh nghiệm có thể áp dụng cho Việt Trì. Cần có sự học hỏi, sáng tạo, và điều chỉnh phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương.

4.1. Bài học kinh nghiệm từ mô hình quản lý chợ Cẩm Phả Quảng Ninh

Cẩm Phả đã thành công trong việc xã hội hóa đầu tư và quản lý chợ, thu hút được nhiều doanh nghiệp tham gia. Mô hình quản lý chợ tại Cẩm Phả chú trọng đến việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy, và an ninh trật tự. Cần nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm của Cẩm Phả để áp dụng vào Việt Trì.

4.2. Kinh nghiệm phát triển chợ đầu mối nông sản ở Đồng bằng sông Cửu Long

Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều chợ đầu mối nông sản lớn, đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu thụ nông sản của khu vực. Các chợ đầu mối này được quản lý chặt chẽ, đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm. Cần học hỏi kinh nghiệm của Đồng bằng sông Cửu Long để phát triển các chợ đầu mối nông sản tại Việt Trì.

4.3. Giải pháp quản lý chợ văn minh hiện đại tại TP. Hồ Chí Minh

TP.HCM đã triển khai nhiều giải pháp để nâng cấp và quản lý chợ theo hướng văn minh, hiện đại. Các giải pháp bao gồm: cải tạo cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ thông tin, và tăng cường kiểm tra, giám sát. Cần học hỏi kinh nghiệm của TP.HCM để xây dựng các chợ văn minh, hiện đại tại Việt Trì.

V. Kết Luận Kiến Nghị Phát Triển Bền Vững Chợ Việt Trì

Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ tại Việt Trì, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, và đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý. Để phát triển bền vững hệ thống chợ, cần có sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, và sự tham gia tích cực của cộng đồng.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và những đóng góp mới

Nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chợ, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước tại Việt Trì, và đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý. Nghiên cứu cũng đưa ra các bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác, có thể áp dụng cho Việt Trì.

5.2. Kiến nghị đối với các cấp quản lý nhà nước và địa phương

Kiến nghị UBND thành phố Việt Trì tăng cường chỉ đạo, điều hành công tác quản lý chợ. Kiến nghị các sở, ban, ngành liên quan phối hợp chặt chẽ trong việc triển khai các giải pháp tăng cường quản lý. Kiến nghị các ban quản lý chợ nâng cao năng lực và trình độ chuyên môn.

5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo và những vấn đề cần quan tâm

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các giải pháp tăng cường quản lý chợ đã được triển khai. Cần quan tâm đến các vấn đề như: chuyển đổi số chợ, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, và vệ sinh môi trường chợ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại truyền thống giữ vai trò huyết mạch trong nền kinh tế Việt Nam với gần 9.000 chợ dân sinh đang luân chuyển xấp xỉ 80% tổng lưu lượng hàng hóa bán lẻ trên toàn quốc. Tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ – đô thị trung tâm vùng Tây Bắc có diện tích tự nhiên 11.175,11 ha và quy mô dân số 283.995 người phân bổ tại 23 đơn vị hành chính cơ sở (13 phường, 10 xã) – hệ thống mạng lưới chợ đóng vai trò hạt nhân kết nối chuỗi cung ứng nông sản và hàng tiêu dùng. Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng sự gia tăng dân số cơ học 0,59%/năm đang đặt công tác quản lý thương nghiệp địa phương trước nhiều áp lực gay gắt.

Vấn đề cốt lõi nảy sinh khi toàn địa bàn có 31 chợ nhưng chỉ có 9 chợ nằm trong quy hoạch phát triển thương mại được phê duyệt, dẫn đến tình trạng phát sinh chợ cóc, chợ tạm tự phát gây mất mỹ quan đô thị, ách tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, sự chuyển dịch mô hình bán lẻ hiện đại với các siêu thị và trung tâm thương mại đang cạnh tranh trực tiếp, trong khi cơ sở hạ tầng tại hơn 90% số chợ dân sinh hiện hữu đã xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm và hỏa hoạn.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với 31 chợ trên địa bàn giai đoạn 2014-2016, nhận diện 6 nhóm nhân tố chi phối và thiết lập hệ thống giải pháp toàn diện. Luận văn hướng đến mục tiêu nâng cao năng lực quản trị công, chuyển đổi tối thiểu 50% mô hình ban quản lý hành chính sang doanh nghiệp hoặc hợp tác xã, đồng thời giảm thiểu trên 50% các vụ vi phạm trật tự kinh doanh và an toàn vệ sinh thực phẩm trước năm 2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý công hiện đại kết hợp lý thuyết kinh tế học thể chế nhằm phân tích vai trò điều tiết của nhà nước trong phát triển hạ tầng thương mại truyền thống. Quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ được xác định là quá trình tác động có tổ chức bằng quyền lực pháp lý thông qua 6 nội dung cơ bản: lập quy hoạch phát triển, ban hành chính sách đầu tư, quản trị mô hình tổ chức, phân cấp thẩm quyền, tuyên truyền pháp luật và thanh tra xử lý vi phạm.

Khung khổ pháp lý của đề tài căn cứ trực tiếp vào Nghị định số 02/2003/NĐ-CP và Văn bản hợp nhất số 11/VBHN-BCT ngày 23/01/2014 của Bộ Công Thương về phát triển và quản lý chợ. Hệ thống tiêu chuẩn phân loại xác định rõ 3 hạng chợ:

• Chợ hạng 1: Quy mô trên 400 điểm kinh doanh, hạ tầng kiên cố, giữ vai trò đầu mối giao thương cấp vùng.
• Chợ hạng 2: Quy mô từ 200 đến 400 điểm kinh doanh, hạ tầng kiên cố hoặc bán kiên cố, phục vụ khu vực kinh tế trung tâm.
• Chợ hạng 3: Quy mô dưới 200 điểm kinh doanh, chủ yếu phục vụ nhu cầu thiết yếu thường nhật của cư dân tại xã, phường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình thu thập dữ liệu hỗn hợp kết hợp giữa số liệu thứ cấp giai đoạn 2014-2016 từ Phòng Kinh tế, Phòng Tài chính - Kế hoạch thành phố Việt Trì và dữ liệu sơ cấp điều tra thực địa từ tháng 10/2016 đến tháng 04/2017.

Cỡ mẫu khảo sát được thiết lập với 65 phiếu điều tra cấu trúc phân tầng, đại diện cho 4 nhóm chủ thể:

• Nhóm 1: 05 cán bộ chuyên môn và lãnh đạo Phòng Kinh tế thành phố Việt Trì.
• Nhóm 2: 30 cán bộ chuyên trách công tác quản lý chợ tại các xã, phường trọng điểm gồm Gia Cẩm, Minh Phương, Vân Cơ và Tiên Cát.
• Nhóm 3: 27 hộ tiểu thương kinh doanh cố định tại các chợ tiêu biểu.
• Nhóm 4: 03 cán bộ đại diện ban quản lý chợ trên địa bàn.

Phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên có chủ đích được áp dụng nhằm bao quát các loại hình chợ khác nhau, gồm 01 chợ hạng 1 (Chợ đầu mối nông sản), 02 chợ hạng 2 (Chợ Trung Tâm, Chợ Gia Cẩm) và 10 chợ hạng 3 đại diện (Nông Trang, Minh Phương, Hồng Hà, Hy Cương, Dầu, Điện Máy, Mè Quảng, Đê Bến Gót, Vân Cơ, Kim Đức). Đi kèm với bảng hỏi là phương pháp phỏng vấn chuyên sâu 5 nhà quản lý chủ chốt, bao gồm Trưởng phòng Kinh tế thành phố, Chuyên viên thương mại, Phó Chủ tịch UBND phường Tiên Cát, Trưởng ban Quản lý chợ Minh Phương và Quản lý chợ Trung tâm. Các dữ liệu được tổng hợp, làm sạch và phân tích trên phần mềm Excel bằng phương pháp thống kê mô tả và phương pháp so sánh đối chiếu nhằm đảm bảo tính khách quan và logic khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mạng lưới thương mại truyền thống tại thành phố Việt Trì có sự phân bố đạt bình quân 1,35 chợ/xã, phường, tương ứng 3,6 km² có một điểm chợ phục vụ nhu cầu mua sắm dân sinh. Tuy nhiên, cơ cấu phân hạng bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng: toàn thành phố có 31 chợ nhưng chợ hạng 3 chiếm tỷ lệ áp đảo 90,3% (28 chợ), chợ hạng 2 chiếm 6,5% (02 chợ gồm chợ Trung Tâm diện tích 10.000 m² và chợ Gia Cẩm 15.630 m²), trong khi chợ hạng 1 chỉ chiếm 3,2% (duy nhất Chợ đầu mối nông sản quy mô 15.000 m²).

Về cơ sở vật chất, thực trạng hạ tầng phản ánh sự thiếu đồng bộ khi chỉ có 3/31 chợ đạt chuẩn kiên cố (chiếm 9,7%), còn lại 28 chợ là công trình bán kiên cố hoặc xây dựng chắp vá qua nhiều giai đoạn. Hệ thống giao thông nội bộ, cấp thoát nước và công trình vệ sinh tại hơn 70% các chợ hạng 3 đã xuống cấp nghiêm trọng. Đặc biệt, công tác phòng cháy chữa cháy và vệ sinh an toàn thực phẩm chưa được đảm bảo đúng quy chuẩn kỹ thuật.

Về mô hình tổ chức và hiệu quả tài chính, nguồn vốn xã hội hóa đầu tư xây dựng chợ giai đoạn 2013-2016 còn rất khiêm tốn, chỉ chiếm chưa đầy 15% tổng nhu cầu vốn. Phần lớn các chợ hạng 3 vẫn duy trì tổ quản lý kiêm nhiệm 1-2 cán bộ xã/phường phụ trách thu phí thủ công, nguồn thu không đủ bù đắp chi phí bảo trì thường niên. Tình trạng vi phạm hành chính về hàng lậu, gian lận thương mại và lấn chiếm lòng đường họp chợ diễn biến phức tạp với hàng chục vụ việc bị xử lý mỗi năm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên xuất phát từ cơ chế phân cấp quản lý chưa gắn liền quyền hạn với trách nhiệm giải trình, thiếu chính sách ưu đãi đủ hấp dẫn để kêu gọi tư nhân đầu tư theo hình thức đối tác công tư. Sự chậm trễ trong việc ban hành quy chế đấu thầu quản lý khai thác khiến các địa phương lúng túng trong lộ trình chuyển đổi mô hình hành chính sự nghiệp.

Dữ liệu khảo sát thực tế có thể được mô hình hóa trực quan qua biểu đồ cơ cấu phân hạng chợ thể hiện rõ hình kim tự tháp lệch với phần đáy chợ hạng 3 chiếm trên 90%, kết hợp ma trận đánh giá năng lực cơ sở hạ tầng và mức độ rủi ro cháy nổ giữa các phường nội thành so với xã ngoại thành. Khi đối chiếu với các địa phương tiên phong, bài học từ thành phố Cẩm Phả (Quảng Ninh) cho thấy việc chuyển đổi thành công chợ Suối Khoáng và Cẩm Đông sang doanh nghiệp khai thác đã giải quyết triệt để bài toán vốn duy tu. Tương tự, tại Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình đấu thầu chợ Tân Phú (quận Tân Bình) đã giúp tăng nguồn thu nộp ngân sách nhà nước từ 4,5 triệu đồng/tháng lên gần 30 triệu đồng/tháng, gấp hơn 6 lần so với giai đoạn bao cấp. Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Hợp tác xã Bình Tây (tỉnh Tiền Giang) hàng năm trích từ 30-40 triệu đồng để nâng cấp quầy sạp và vận hành hiệu quả chuỗi phân phối nông sản liên vùng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thực hiện đồng bộ 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ trên địa bàn thành phố Việt Trì:

Thứ nhất, rà soát và hoàn thiện quy hoạch phát triển mạng lưới chợ đến năm 2025. UBND thành phố Việt Trì phối hợp Phòng Quản lý đô thị và Phòng Kinh tế tiến hành tích hợp quy hoạch 31 chợ hiện có vào đồ án phát triển không gian thương mại chung, kiên quyết giải tỏa 100% tụ điểm chợ cóc, chợ tạm tự phát lấn chiếm hành lang an toàn giao thông trong thời hạn 12 tháng.

Thứ hai, đổi mới chính sách ưu đãi nhằm thu hút nguồn vốn xã hội hóa. HĐND và UBND tỉnh Phú Thọ cần ban hành cơ chế hỗ trợ hoàn trả từ 50% đến 100% tiền sử dụng đất cho các doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư xây dựng mới hoặc nâng cấp chợ kiên cố; áp dụng chính sách gia hạn nộp tiền sử dụng đất tối đa 5 năm. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ trọng vốn ngoài ngân sách lên mức trên 60% tổng vốn đầu tư hạ tầng chợ giai đoạn 2018-2022.

Thứ ba, đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi mô hình tổ chức và quản lý chợ. Phòng Kinh tế xây dựng phương án chuyển giao 5 chợ hạng 3 tại các phường nội thành (như Nông Trang, Minh Phương, Vân Cơ) sang mô hình Hợp tác xã thương mại dịch vụ hoặc doanh nghiệp tư nhân quản lý theo hình thức đấu thầu công khai trong giai đoạn 2018-2020, phấn đấu 100% các đơn vị tự chủ tài chính và gia tăng nguồn thu ngân sách địa phương từ 20-30% mỗi năm.

Thứ tư, tăng cường liên ngành trong thanh tra, kiểm tra và tuyên truyền pháp luật. Đội Quản lý thị trường phối hợp Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm và Công an PCCC tổ chức tối thiểu 4 đợt kiểm tra định kỳ mỗi năm tại 100% các chợ, kết hợp tập huấn kiến thức văn minh thương mại và kỹ năng phòng cháy chữa cháy cho hơn 1.500 hộ tiểu thương trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung giải pháp của công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng:

Cơ quan quản lý nhà nước về thương mại: Lãnh đạo và chuyên viên Sở Công Thương, Phòng Kinh tế cấp huyện, UBND các xã/phường có thể sử dụng luận văn làm tài liệu hướng dẫn xây dựng đề án phân cấp, quy hoạch và tổ chức đấu thầu khai thác chợ dân sinh trên địa bàn đô thị loại 1.

Doanh nghiệp và Hợp tác xã kinh doanh hạ tầng thương mại: Các nhà đầu tư khối tư nhân tìm kiếm cơ sở pháp lý, phân tích bài toán tài chính hoàn vốn và mô hình chuyển đổi chợ truyền thống kết hợp dịch vụ thương mại hiện đại.

Cộng đồng học thuật và nghiên cứu sinh: Giảng viên, sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế phát triển, Quản trị công khai thác phương pháp luận đánh giá chính sách, bộ công cụ khảo sát 65 mẫu phân tầng và nguồn số liệu thứ cấp tin cậy.

Ban Quản lý chợ và Hiệp hội tiểu thương: Cán bộ quản trị cơ sở tham khảo khung nội quy mẫu, quy trình kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm, phương án sắp xếp ngành hàng và cẩm nang xây dựng nếp sống văn minh thương mại tại điểm kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng phân hạng hệ thống chợ trên địa bàn thành phố Việt Trì có đặc điểm gì nổi bật? Mạng lưới gồm 31 chợ nhưng cơ cấu phân hạng mất cân đối lớn khi chợ hạng 3 chiếm tới 90,3% (28 chợ), chợ hạng 2 chiếm 6,5% (2 chợ) và duy nhất 1 chợ hạng 1 là Chợ đầu mối nông sản (chiếm 3,2%). Tỷ lệ chợ kiên cố chỉ đạt 9,7%, còn lại là công trình bán kiên cố và tạm bợ.

Vì sao mô hình ban quản lý hành chính sự nghiệp bộc lộ nhiều hạn chế tại các chợ hạng 3? Mô hình này phụ thuộc vào ngân sách cấp xã với 1-2 cán bộ kiêm nhiệm thu phí thủ công, nguồn thu không đủ bù đắp chi phí bảo trì. Thiếu động lực kinh doanh dẫn đến hạ tầng xuống cấp, công tác phòng chống cháy nổ và vệ sinh môi trường bị buông lỏng so với mô hình tự chủ tài chính.

Bài học kinh nghiệm nào từ các địa phương khác có thể chuyển giao cho thành phố Việt Trì? Kinh nghiệm từ Cẩm Phả và TP.HCM cho thấy việc giao tư nhân hoặc HTX quản lý giúp nguồn thu nộp ngân sách tăng gấp 6 đến 10 lần (như chợ Tân Phú đạt 30 triệu đồng/tháng), đồng thời các đơn vị chủ động trích 30-60 triệu đồng/năm để duy tu cơ sở vật chất mà không cần ngân sách nhà nước.

Luận văn đã áp dụng cỡ mẫu và phương pháp điều tra nào để thu thập dữ liệu sơ cấp? Tác giả đã triển khai 65 phiếu khảo sát cấu trúc phân tầng (5 cán bộ thành phố, 30 cán bộ xã/phường, 27 tiểu thương, 3 ban quản lý) tại 13 chợ đại diện, kết hợp phỏng vấn sâu 5 cán bộ lãnh đạo chuyên môn trong giai đoạn từ tháng 10/2016 đến tháng 04/2017.

Giải pháp then chốt nào giúp địa phương thu hút nguồn vốn tư nhân vào phát triển hạ tầng chợ? Thành phố cần thực thi chính sách ưu đãi đất đai thông qua việc hỗ trợ hoàn trả tối đa 100% tiền sử dụng đất cho hạng mục hạ tầng kỹ thuật, cho phép chậm nộp tiền đất tối đa 5 năm và hoàn thành thí điểm chuyển đổi 5 chợ sang mô hình HTX trước năm 2020.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận và hoàn thiện khung pháp lý về quản lý nhà nước đối với mạng lưới chợ truyền thống theo các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.
• Phân tích bức tranh thực trạng 31 chợ tại thành phố Việt Trì với 90,3% là chợ hạng 3, chỉ rõ sự xuống cấp hạ tầng tại 28 chợ bán kiên cố và bất cập trong cơ chế quản lý hành chính bao cấp.
• Đánh giá định lượng tác động của 6 nhóm nhân tố chi phối dựa trên tập dữ liệu khảo sát 65 phiếu phân tầng và 5 cuộc phỏng vấn sâu lãnh đạo chuyên ngành.
• Tiếp thu có chọn lọc các bài học kinh nghiệm về xã hội hóa đầu tư và mô hình hợp tác xã quản lý chợ thành công từ Cẩm Phả, TP.HCM và Tiền Giang.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền các mốc thời gian cụ thể giai đoạn 2018-2025 nhằm hiện đại hóa thương mại thành phố ngã ba sông.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi chính quyền thành phố hoàn tất rà soát quy hoạch và chuyển đổi thí điểm 5 chợ dân sinh trong giai đoạn 2018-2020, hướng tới hoàn thiện 100% hạ tầng chợ văn minh trước năm 2025. Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn công trình tại Thư viện Học viện Nông nghiệp Việt Nam để áp dụng vào thực tiễn quản lý địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGÔ TUẤN NGỌC TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỆ THỐNG CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ, TỈNH PHÚ THỌ Ngành: Quản lý Kinh tế Mã ngành: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Nguyễn Tuấn Sơn NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP – 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận văn này là công trình do chính tôi nghiên cứu và soạn thảo. Tôi không sao chép từ bất kỳ một bài viết hay công trình nghiên cứu nào khác đã được công bố mà không trích dẫn nguồn gốc. Nếu có bất kỳ một sự vi phạm nào tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm.

Hà Nội, ngày …. năm 2017 Tác giả luận văn Ngô Tuấn Ngọc i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. Nguyễn Tuấn Sơn đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kế hoạch đầu tư, Khoa Kinh tế và phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo và cán bộ Phòng Kinh tế; các phòng, ban khác của UBND Thành phố Việt Trì; các cán bộ, nhân viên của các xã, phường trên địa bàn Thành phố Việt Trì đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày ….

năm 2017 Tác giả luận văn Ngô Tuấn Ngọc ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục sơ đồ. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Đóng góp mới của luận văn.

Cơ sở lý luận và thực tiễn. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ. Khái niệm về chợ, hệ thống chợ. Khái niệm quản lý Nhà nước đối với hệ thống chợ.

Vai trò của quản lý Nhà nước đối với hệ thống chợ. Nội dung quản lý Nhà nước đối với hệ thống chợ. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về hệ thống chợ. Cơ sở thực tiễn.

Kinh nghiệm quản lý Nhà nước đối với hệ thống chợ của các địa phương trong nước. Bài học kinh nghiệm rút ra cho thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Phọ. Các công trình nghiên cứu có liên quan. Phương pháp nghiên cứu.

Đặc điểm địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Đặc điểm tự nhiên của Thành phố Việt Trì. Đặc điểm hệ thống chợ. Tình hình kinh tế - xã hội của Thành phố Việt Trì.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu và thông tin. Kết quả nghiên cứu và thảo luận .