Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ KÊ KHAI THUẾ 1. Kê khai thuế và quản lý kê khai thuế 1. Kê khai thuế 1. Các khái niệm về kê khai thuế Khái niệm kê khai thuế: Kê khai thuế là việc người nộp thuế căn cứ vào số liệu và tình hình thực tế các hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế, để kê khai, xác định số tiền thuế phải nộp vào NSNN, trong kỳ tính thuế theo qui định của pháp luật.
Kê khai thuế là nghĩa vụ của tất cả các đơn vị có hoạt động sản xuất, kinh doanh. Theo đó, việc kê khai phải thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế. NNT phải khai chính xác, trung thực, đầy đủ các nội dung trong tờ khai thuế theo mẫu do Bộ Tài chính quy định và nộp đủ các loại chứng từ, tài liệu quy định trong hồ sơ khai thuế với cơ quan quản lý thuế. Có nhiều hình thức kê khai thuế, tùy thuộc vào quy định và sự phát triển của từng quốc gia trên thế giới.
Khái niệm kê khai thuế qua mạng: Kê khai thuế qua mạng, theo nghĩa rộng được hiểu là kê khai thuế điện tử. Vì thông thường, nói đến khai thuế qua mạng là người ta thường nghĩ đến kê khai qua mạng Internet. Theo cách hiểu của Ủy ban Châu Âu về thương mại điện tử thì Kê khai thuế điện tử là hình thức kê khai thuế mà việc truyền, nhận dữ liệu kê khai thuế được thực hiện qua các thiết bị điện tử, như: điện thoại, máy tính, telex,… Theo nghĩa hẹp thì kê khai thuế qua mạng chính là hình thức khai thuế dựa trên truyền dữ liệu kê khai qua mạng Interner mà không tính đến việc chuyển qua các thiết bị trung gian. Đây là cách hiểu thống nhất với cách hiểu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 về Thương mại điện tử của Tổ chức hợp tác phát triển kinh tế của Liên hợp quốc (OECD), của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) và của Bộ tư pháp tại Việt Nam và Thông tư hướng dẫn về giao dịch điện tử tại Việt Nam.
- Các quan niệm trong và ngoài nước về kê khai thuế: Tại Mỹ: Dù bạn vào quán ăn một bát phở hay mua một ly cà phê mang về nhà cũng phải đóng thuế. Từ một công nhân dây chuyền (assembly) cho đến nhân viên chính phủ (Governor), và ngay cả đương kim tổng thống, tất cả đều phải đóng thuế thu nhập cá nhân. Đa số người dân trên nước Mỹ lãnh lương qua ngân phiếu (pay check) nên nguồn thu nhập của họ đã được Sở thuế quản lý chặt chẽ từ báo cáo của họ và của ngân hàng gửi đến. Hàng năm, ngày 15-4 là thời điểm kết thúc mùa khai thuế (bắt đầu từ tháng 1) năm trước của tất cả công dân Mỹ làm việc có thu nhập và các doanh nghiệp, hãng xưởng.
Nếu quá hạn sẽ bị phạt nặng, trừ trường hợp đối tượng có yêu cầu gia hạn khai thuế. Vào khoảng thời gian này, khai thuế là một trong những chủ đề thời sự “hot” nhất trên các phương tiện truyền thông như báo chí, đài phát thanh và truyền hình. Về nhà hay đi đến những nơi công cộng, sở làm… đều nghe người ta hỏi thăm nhau về thuế, bàn về thuế. Đây cũng là mùa làm ăn lớn của các dịch vụ chuyên khai thuế hộ.
Phần lớn người dân không am hiểu về luật thuế vốn rất phức tạp và cũng tránh mất thời gian cho việc khai thuế thu nhập cá nhân, họ đều nhờ các dịch vụ chuyên nghiệp khai hộ trong vòng 30 phút nếu hồ sơ của họ đơn giản với mức lệ phí thấp nhất là 25 USD/người. Sau đó, nhân viên dịch vụ thuế sẽ điền giúp họ địa chỉ Sở thuế rồi nhờ bưu điện chuyển đi. Như vậy, việc khai thuế thu nhập đã có luật sư ở các dịch vụ đảm nhiệm thay, xử lý hồ sơ trao đổi qua đường bưu điện nên nhân viên thuế vụ hoàn toàn không có cơ hội hạch sách, nhũng nhiễu người dân. Để tạo uy tín và cạnh tranh lành mạnh, nhiều dịch vụ khai thuế còn đưa ra cam kết chắc nịch với khách hàng rằng: Hoàn thành hồ sơ tốt nhất, không LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 để khách hàng mất nhiều thời gian, sẽ hoàn trả toàn bộ chi phí cho khách hàng nếu có bất cứ lý do nào khiến hồ sơ thuế bị trục trặc.
Tuy nhiên, các dịch vụ cũng rất cần sự hợp tác trung thực của khách hàng trong việc khai thuế như cung cấp đầy đủ chứng từ, không cố tình tránh né các khoản thu nhập phụ đã hoặc chưa khấu trừ thuế… Tại Nhật Bản:Hàng năm vào cuối tháng 1 đầu tháng 2, các cục thuế địa phương (税務署（ぜいむしょ) bắt đầu tiếp nhận Đơn kê khai thuế (確定申告書（かくていしんこくしょ)）theo mẫu dưới đây (xem hình ảnh) Khi nộp Bản kê khai thuế, các bạn bắt buộc phải nộp kèm phiếu tổng kết thu nhập của một năm (源泉徴収票（げんせんちょうしゅうひょう）) Tùy theo mức thu nhập của các bạn, cục thuế sẽ tính toán ra tiền thuế thu nhập mà các bạn phải đóng. Nếu trong trường hợp thu nhập chưa đến mức phải đóng thuế (tùy theo quy định của địa phương), thì các bạn sẽ được cục thuế hoàn trả lại số tiền thuế đã đóng (Khi nhận lương hàng tháng, công ty đã trừ thuế của các bạn rồi). Ngoài bạn có thể nộp đơn xin hoàn lại các khoản đã phải chi trả quá nhiều, trong khi bạn lại không có thu nhập hoặc thu nhập thấp. Tại Úc:Tờ khai thuế thu nhập cần phải được nộp trước ngày 31/10.
Nếu trong năm các bạn không đi làm hoặc có đi làm nhưng không khai báo thuế với ATO (làm việc trả bằng cash) thì các bạn không cần phải nộp khai báo thuế. Để cẩn thận, nếu có TFN các bạn vẫn nên nộp một non-lodgement advice, thông báo với ATO lý do bạn không phải nộp khai báo thuế năm nay. Nếu bạn không nộp khai báo thuế và ATO phát hiện ra, rất có thể bạn sẽ bị phạt. Các bạn hãy nhớ rằng, cơ quan chính phủ mà người dân Úc sợ nhất và cẩn trọng nhất trong khi giao dịch không phải là công an cảnh sát mà chính là sở thuế, đơn giản là vì LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 bất cứ một gian dối nào trong việc khai và nộp thuế đều sẽ dẫn đến những khoản phạt kếch xù mà người dân gọi là “nasty tax fine”.
- Khái niệm của tác giả luận văn về kê khai thuế Kê khai thuế là việc NNT thực hiện nghĩa vụ của mình đối với cơ quan quản lý Nhà nước về thuế theo phân cấp quản lý và phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, đầy đủ kịp thời các nội dung trong tờ khai tờ khai theo mẫu mà Bộ tài chính quy định. - Bản chất của kê khai thuế Kê khai thuế thực chất là việc NNT gửi các tờ khai thuế bản giấy (theo mẫu của Bộ tài chính quy định ) đến cơ quan quản lý thuế theo đường công văn hoặc kết xuất ra file XML, PDF từ phần mềm Hỗ trợ kê khai gửi qua mạng internet 1. Các hình thức kê khai thuế * Kê Khai thủ công: Hình thức kê khai đơn giản nhất và đã không còn được sử dụng là người nộp thuế kê khai trên thiết bị máy tính, in ra và nộp bản giấy, có chữ ký của người đại diện theo Pháp luật , đóng dấu đến cơ quan thuế. Việc này mất rất nhiều thời gian và công sức cho việc quản lý, nhập liệu của cơ quan thuế.
Hệ thống mã vạch được sử dụng: Người nộp thuế sử dụng phần mềm hỗ trợ kê khai (HTKK) của Tổng cục thuế được cơ quan thuế cung cấp, sau khi kê khai, kết xuất số liệu kê khai thuế ra bản giấy có mã vạch, có chữ ký của người đại diện theo Pháp luật , đóng dấu và chuyển đến cơ quan thuế, cơ quan thuế dùng máy đọc mã vạch để nhập số liệu tự động. Hình thức này đã giảm thời gian cho cán bộ công chức thuế trong việc nhập số liệu, tránh sai sót về mặt số học cho người nộp thuế tuy nhiên, đối với những tờ khai bị lỗi mã vạch, cán bộ công chức thuế vẫn phải thực hiện nhập lại số liệu kê khai thuế của người nộp thuế bằng tay. số lượng tờ khai bị lỗi không ít, nên LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 vẫn rất mất thời gian cho cán bộ Chi cục thuế và thời gian, công sức cho người nộp thuế và tiềm ẩn các lỗi nhập dữ liệu do nhập bằng tay. *Hình thức kê khai thuế điện tử: Ngoài phương thức truyền thống gửi trực tiếp hồ sơ giấy tới cơ quan thuế, người nộp thuế còn có thể thực hiện hoàn toàn bằng phương tiện điện tử.
Khi đó, người nộp thuế phải tạo chứng từ điện tử để truyền tới cơ quan thuế qua mạng internet. Tùy vào trình độ phát triển công nghệ thông tin của từng quốc gia tại từng thời điểm, người nộp thuế có thể kê khai thuế qua điện thoại vào máy chủ của cơ quan thuế, người nộp thuế nhập tờ khai vào một thiết bị kê khai đặc biệt và chuyển trực tiếp đến cơ quan thuế (đĩa mềm hoặc băng từ; Kê khai thuế qua mạng: người nộp thuế sử dụng phần mềm để truy cập vào máy chủ của cơ quan thuế đế kê khai và chuyển thông tin vào máy chủ hoặc kê khai qua mạng internet. Hình thức kê khai thuế qua mạng internet được thực hiện phổ biến tại các nước phát triển và là xu thế của các nước đang phát triển hiện nay. Kê khai thuế điện tử (hay kê khai thuế qua mạng internet tại Việt Nam) chỉ là bước đầu trong việc thực hiện thủ tục thuế điện tử.
Thuế điện tử là một hệ thống thông tin cung cấp dịch vụ thuế cho các tổ chức, cá nhân bên ngoài ngành thuế. Các dịch vụ thuế điện tử gồm: cung cấp qua mạng các thông tin tham khảo liên quan đến lĩnh vực thuế, đối thoại hỏi đáp trực tiếp, đăng ký thuế, nộp tờ khai thuế, kê khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế và giải quyết khiếu nại tố cáo của người nộp thuế. Nhận thông báo kết quả xét miễn thuế, giảm thuế; hoàn thuế; xoá nợ tiền thuế, tiền phạt. Quá trình triển khai thủ tục thuế điện tử tại Việt Nam: Năm 2010, ngành Thuế phối hợp với Bộ kế hoạch - Đầu tư triển khai dự án đăng ký kinh doanh đăng ký thuế, theo đó, thay vì phải thực hiện 2 thủ tục (đăng ký kinh doanh sau đó thực hiện đăng ký thuế) thì DN chỉ cần thực hiện 1 thủ tục là đến các Sở kế hoạch đầu tư của các Tỉnh là có thể đăng ký kinh doanh và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 đăng ký thuế.