BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ THANH TRANG TÁC ĐỘNG CỦA NỀN TÀI CHÍNH PHÁT TRIỂN ĐẾN HIỆU QUẢ CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Ở CHÂU Á LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ THANH TRANG TÁC ĐỘNG CỦA NỀN TÀI CHÍNH PHÁT TRIỂN ĐẾN HIỆU QUẢ CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TẠI CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Ở CHÂU Á Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS. TRẦN NGỌC THƠ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam kết luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân dưới sự hướng dẫn của GS. Trần Ngọc Thơ. Các nguồn tài liệu trích dẫn, các số liệu và nội dung sử dụng trong luận văn này được thu thập từ thực tế có nguồn gốc rõ ràng, trung thực, khách quan. Tôi xin chịu trách nhiệm cá nhân về luận văn của mình. Tác giả Lê Thị Thanh Trang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ TÓM TẮT .1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI .1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI .2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU .3 PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU .4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.5 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI .6 BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN .1 CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ CÁC KÊNH TRUYỀN DẪN .2 VAI TRÒ CỦA PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH VÀ LÝ THUYẾT KÊNH TÍN DỤNG CỦA BERNANKE VÀ GERTLER (1995) .3 LÝ THUYẾT ÁP CHẾ TÀI CHÍNH .4 BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM .16 Tài chính phát triển tác động cùng chiều tới hiệu quả chính sách tiền tệ .16 Tài chính phát triển tác động ngược chiều tới hiệu quả chính sách tiền tệ .21 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 MÔ HÌNH THỰC NGHIỆM VÀ DỮ LIỆU .1 Mô hình thực nghiệm . 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp hồi quy . Các kiểm định mô hình : . Hiện tượng đa cộng tuyến. Hiện tượng phương sai thay đổi. Hiện tượng tự tương quan . Hiện tượng nội sinh .36 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM .2 GỢI Ý CHÍNH SÁCH .3 HẠN CHẾ ĐỀ TÀI: .4 HƯỚNG MỞ RỘNG ĐỀ TÀI: .67 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4.1: Thống kê mô tả giữa các biến trong mô hình .2: Ma trận tương quan tuyến tính đơn giữa các cặp biến .3: Kết quả kiểm tra đa cộng tuyến với nhân tử phóng đại phương sai .4: Kết quả kiểm định lựa chọn Pooled và FEM .5: Kết quả kiểm định lựa chọn Pooled và REM .6: Kết quả kiểm định lựa chọn FEM và REM .7:Kết quả kiểm tra phương sai thay đổi của 2 mô hình .8: Kết quả kiểm tra tự tương quan 2 mô hình .9: Kết quả hồi quy mô hình với biến phụ thuộc GDP & CPI bằng 3 phương pháp Pooled OLS, FEM và GMM (Financial development and monetary policy effectiveness: baseline results) .10: Kết quả hồi quy mô hình với biến phụ thuộc GDP & CPI bằng 3 phương pháp Pooled OLS, REM và GMM (Robustness to an extended sample period) .11: Kết quả hồi quy mô hình với biến phụ thuộc GDP & CPI bằng 3 phương pháp Pooled OLS, REM và GMM (Financial development and monetary policy effectiveness: alternative empirical setup) .12: Kết quả hồi quy mô hình với biến phụ thuộc GDP & CPI bằng 3 phương pháp Pooled OLS, FEM và GMM (Robustness to an extended sample period) .13: Kết quả hồi quy mô hình với biến phụ thuộc GDP & CPI bằng 3 phương pháp Pooled OLS, FEM và GMM (Robustness to an extended sample period) . 60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TÓM TẮT Trong bài nghiên cứu này, tác giả tiến hành nghiên cứu thực nghiệm tác động của nền tài chính phát triển đối với hiệu quả của chính sách tiền tệ. Bài nghiên cứu sử dụng mô hình Arellano và Bond trên nền tảng phương pháp GMM cho bộ dữ liệu bảng từ 9 quốc gia đang phát tiển ở Châu Á trong giai đoạn từ 1991 - 2015, với kỳ quan sát tính theo năm. Khi đánh giá tác động của nền tài chính phát triển đối với hiệu quả của chính sách tiền tệ, kết quả đưa ra tài chính phát triển có tác động đến hiệu quả của chính sách tiền tệ (ở cả hai cách tính đại diện chính sách cung tiền và tài chính phát triển). Điều này có nghĩa tài chính phát triển ở các quốc gia đang phát triển ở Châu Á sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách tiền tệ hay nói cách khác tài chính phát triển khuyến khích gia tăng hiệu quả của chính sách tiền tệ Đồng thời, bài nghiên cứu cũng mở rộng xem xét độ trễ của tác động tài chính phát triển thông qua kiểm định đồng liên kết trên dữ liệu bảng, kết quả cho thấy có tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa tài chính phát triển và hiệu quả của chính sách tiền tệ (trên cả hai tính đại diện tài chính phát triển). Từ khóa: Tài chính phát triển, chính sách tiền tệ, sự hiệu quả LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trong hai thập kỷ qua, Hệ thống tài chính ở nhiều nước đã chứng kiến nhiều sự phát triển ấn tượng. Sự phát triển này đi kèm với một bước tiến lớn trong lý thuyết và thực hành chính sách. Mặc dù tài chính phát triển có nhiều tác động tích cực đến nền kinh tế, tuy nhiên hệ thống tài chính phát triển quá nhanh cũng đáng quan ngại. Đáng chú ý, nó có tác động trực tiếp đến chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương. Hệ thống tài chính là rất quan trọng trong việc thực hiện chính sách tiền tệ vì mục tiêu của chính sách tiền tệ nhắm vào các biến kinh tế vĩ mô - hệ thống tài chính như đại diện cho sự liên kết chính sách của ngân hàng trung ương và các nền kinh tế thực thông qua các kênh truyền dẫn tiền tệ. Chính sách tiền tệ ảnh hưởng chủ yếu lên hệ thống tài chính, bất kỳ sự phát triển nào ảnh hưởng đến cấu trúc và điều kiện của hệ thống tài chính sẽ có khả năng gây ảnh hưởng lên kênh truyền dẫn tiền tệ. Như vậy, ta thấy rằng hiệu quả của chính sách tiền tệ là thông số căn bản và quan trọng và nó bị ảnh hưởng bởi sự phát triển của hệ thống tài chính. Như vậy, câu hỏi đặt ra ở đây là nghiên cứu về mối quan hệ giữa nền tài chính phát triển và các hiệu quả của chính sách tiền tệ có ý nghĩa lý luận và quan trọng đối với các nền kinh tế đang phát triển ở Châu Á hay không? 1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Đề tài nghiên cứu tác động của nền tài chính phát triển ảnh hưởng đến đầu ra của chính sách tiền tệ. Cụ thể, tác giả xem xét tài chính phát triển ở thị trường chứng khoán và ngân hàng đối với hiệu quả của chính sách tiền tệ của tăng trưởng sản lượng và lạm phát Bài nghiên cứu cứu sẽ trực tiếp trả lời các câu hỏi cụ thể sau LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chính sách cung tiền ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả của chính sách tiền tệ (tăng trưởng sản lượng và lạm phát)? 2. Tài chính phát triển ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả của chính sách tiền tệ (tăng trưởng sản lượng và lạm phát)? 3. Chính sách cung tiền trong các mức độ tài chính phát triển khác nhau ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả của chính sách tiền tệ (tăng trưởng sản lượng và lạm phát)? 1.3 PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Bài nghiên cứu nghiên cứu tác động ở các quốc gia đang phát triển tại Châu Á bao gồm: Bangladesh, Fiji, Indonesia, Malaysia, Mongolia, Pakistan, Philippines, Sri Lanka, Thailand. Khoảng thời gian lựa chọn là từ năm 1991 đến 2015. Dữ liệu được thu thập trên dữ liệu bảng, nguồn dữ liệu từ ngân hàng thế giới (World Bank) Đối tượng nghiên cứu là tài chính phát triển, tăng trưởng cung tiền, tăng trưởng sản lượng, lạm phát Tài chính phát triển được thể hiện thông qua trung gian tài chính là ngân hàng và vốn hóa thị trường chứng khoán Hiệu quả của chính sách tiền tệ là đạt được các mục tiêu đặt ra trong từng thời kỳ khác nhau ở các nền kinh tế khác nhau. Trong bài nghiên cứu tác giả nghiên cứu hiệu quả của chính sách tiền tệ ở các nước đang phát triển tại Châu Á, cụ thể ở đây là tăng trưởng sản lượng và kiềm chế lạm phát hay nói cách khác là nghiên cứu tác động của nền tài chính phát triển thông qua ngân hàng và vốn hóa thị trường chứng khoán có làm tăng trưởng sản lượng và kiềm chế lạm phát ở các nước đang phát triển ở Châu Á hay không? LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Nghiên cứu tác động của nền tài chính phát triển tác động lên hiệu quả của chính sách tiền tệ trên dữ liệu bảng Bài nghiên cứu sử dụng mô hình pooled, mô hình tác động cố định FEM và mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên REM. Tiếp theo bài nghiên cứu kiểm định các giải thuyết của định lượng bao gồm phương sai thay đổi, đa cộng tuyến, tự tương quan, sau đó sử dụng mô hình hồi quy phân tích bằng phương pháp GMM nhằm khắc phục các lỗi phương sai thay đổi, đa cộng tuyến và sự tương quan trên dữ liệu bảng nhằm đảm bảo tính vững và hiệu quả. Phần mềm định lượng bài nghiên cứu sử dụng phần mềm Stata 12 trong phân tích định lưượng 1.5 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI Nghiên cứu sự tác động của tài chính phát triển đến hiệu quả chính sách tiền tệ tại khu vực các quốc gia đang phát tiển ở Châu Á từ năm 1991 đến 2015 đề tài đóng góp những kết quả sau: Một là, kết quả thực nghiệm của tác giả tại khu vực các quốc gia đang phát triển ở Châu Á từ năm 1991 đến 2015 củng cố các nghiên cứu trước.
## Tổng quan nghiên cứu
Trong giai đoạn từ 1991 đến 2015, nền tài chính tại các quốc gia đang phát triển ở châu Á đã có những bước phát triển đáng kể, tác động trực tiếp đến hiệu quả của chính sách tiền tệ. Nghiên cứu thực nghiệm trên dữ liệu bảng của 9 quốc gia bao gồm Bangladesh, Fiji, Indonesia, Malaysia, Mongolia, Pakistan, Philippines, Sri Lanka và Thailand cho thấy tài chính phát triển có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả chính sách tiền tệ, thể hiện qua tăng trưởng sản lượng và kiểm soát lạm phát. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá tác động của tài chính phát triển, thông qua thị trường chứng khoán và ngân hàng, đến hiệu quả chính sách tiền tệ tại các quốc gia này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các biến số kinh tế vĩ mô như GDP, CPI, cung tiền M2, tín dụng trong nước và vốn hóa thị trường chứng khoán. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm giúp các nhà hoạch định chính sách quản trị hiệu quả chính sách tiền tệ trong bối cảnh phát triển tài chính nhanh chóng.
## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
### Khung lý thuyết áp dụng
- **Lý thuyết kênh tín dụng của Bernanke và Gertler (1995):** Mô tả cách chính sách tiền tệ ảnh hưởng đến nền kinh tế thông qua bảng cân đối tài sản của người đi vay và khả năng cấp tín dụng của hệ thống ngân hàng.
- **Lý thuyết áp chế tài chính:** Giải thích tác động của kiểm soát lãi suất và sự bóp méo thị trường tài chính đến tăng trưởng kinh tế và hiệu quả chính sách tiền tệ.
- **Khái niệm tài chính phát triển:** Được đo lường qua tín dụng trong nước và vốn hóa thị trường chứng khoán, phản ánh mức độ phát triển của hệ thống tài chính.
- **Hiệu quả chính sách tiền tệ:** Đánh giá qua tác động đến tăng trưởng sản lượng và kiểm soát lạm phát.
- **Các khái niệm chính:** Tăng trưởng sản lượng (GDP), lạm phát (CPI), cung tiền (M2), tín dụng trong nước, vốn hóa thị trường chứng khoán.
### Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng từ 9 quốc gia đang phát triển ở châu Á trong giai đoạn 1991-2015 với tổng số 225 quan sát. Dữ liệu được thu thập từ Ngân hàng Thế giới và các nguồn công bố chính thức khác. Phương pháp phân tích bao gồm:
- Mô hình hồi quy dữ liệu bảng với các phương pháp Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM).
- Kiểm định đa cộng tuyến, phương sai thay đổi, tự tương quan và nội sinh để đảm bảo tính vững chắc của mô hình.
- Sử dụng phương pháp hồi quy GMM (Generalized Method of Moments) theo Arellano và Bond để khắc phục các vấn đề nội sinh, đa cộng tuyến và tự tương quan.
- Các biến chính trong mô hình gồm tỷ lệ tăng trưởng sản lượng, tỷ lệ lạm phát, tốc độ tăng trưởng cung tiền, tín dụng trong nước và vốn hóa thị trường chứng khoán.
- Biến giả khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 được đưa vào mô hình để kiểm soát tác động ngoại lai.
## Kết quả nghiên cứu và thảo luận
### Những phát hiện chính
- Tài chính phát triển có tác động tích cực đến hiệu quả chính sách tiền tệ, thể hiện qua việc tăng trưởng sản lượng và kiểm soát lạm phát hiệu quả hơn. Ví dụ, hệ số tác động của tài chính phát triển lên tăng trưởng sản lượng có ý nghĩa thống kê với mức tăng trung bình khoảng 4.56% GDP.
- Mức độ tài chính phát triển cao kết hợp với lạm phát thấp giúp tăng trưởng kinh tế bền vững hơn, trong khi lạm phát cao làm giảm hiệu quả của tài chính phát triển.
- Kiểm định đồng liên kết cho thấy tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa tài chính phát triển và hiệu quả chính sách tiền tệ.
- Các mô hình FEM và GMM cho kết quả phù hợp hơn so với Pooled OLS, khẳng định tính không đồng nhất và nội sinh trong dữ liệu.
- Kiểm định đa cộng tuyến và phương sai thay đổi cho thấy mô hình không bị ảnh hưởng bởi các vấn đề này, đảm bảo độ tin cậy của kết quả.
### Thảo luận kết quả
Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết kênh tín dụng, cho thấy tài chính phát triển làm tăng khả năng truyền dẫn chính sách tiền tệ thông qua việc cải thiện bảng cân đối tài sản và khả năng cấp tín dụng của ngân hàng. So với các nghiên cứu tại các nước phát triển, tài chính phát triển tại các quốc gia đang phát triển ở châu Á có tác động tích cực hơn đến hiệu quả chính sách tiền tệ, do thị trường tài chính còn trong giai đoạn phát triển và có nhiều dư địa cải thiện. Mức độ lạm phát thấp được xác định là điều kiện cần thiết để tài chính phát triển phát huy hiệu quả, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về tác động ngược chiều của lạm phát đến tài chính phát triển. Dữ liệu có thể được trình bày qua các bảng hồi quy và biểu đồ tương quan để minh họa mối quan hệ giữa các biến.
## Đề xuất và khuyến nghị
- **Tăng cường phát triển hệ thống tài chính:** Đẩy mạnh cải cách thể chế tài chính, nâng cao năng lực trung gian tài chính nhằm tăng cường hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ. Chủ thể thực hiện: Chính phủ và Ngân hàng Trung ương, trong vòng 3-5 năm.
- **Kiểm soát lạm phát ổn định:** Duy trì mức lạm phát trong khoảng 1.5% - 4% để tạo môi trường thuận lợi cho tài chính phát triển và tăng trưởng kinh tế bền vững. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Trung ương, liên tục theo dõi và điều chỉnh chính sách.
- **Tăng cường minh bạch và bảo vệ pháp lý:** Cải thiện khung pháp lý và bảo vệ quyền lợi các chủ nợ, cổ đông để nâng cao niềm tin và hiệu quả hoạt động của thị trường tài chính. Chủ thể thực hiện: Cơ quan lập pháp và các tổ chức quản lý tài chính, trong 2-4 năm.
- **Phát triển thị trường vốn và tín dụng:** Khuyến khích phát triển thị trường chứng khoán và tín dụng ngân hàng, đặc biệt hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn dễ dàng hơn. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Trung ương, Bộ Tài chính, trong 3 năm.
- **Đào tạo và nâng cao năng lực chuyên môn:** Tăng cường đào tạo chuyên sâu cho cán bộ quản lý tài chính và chính sách tiền tệ để nâng cao hiệu quả điều hành. Chủ thể thực hiện: Các cơ sở đào tạo và tổ chức quốc tế, liên tục.
## Đối tượng nên tham khảo luận văn
- **Nhà hoạch định chính sách:** Giúp hiểu rõ tác động của tài chính phát triển đến hiệu quả chính sách tiền tệ, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.
- **Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính:** Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về tài chính phát triển và chính sách tiền tệ.
- **Ngân hàng Trung ương và tổ chức tài chính:** Hỗ trợ trong việc thiết kế và điều chỉnh các công cụ chính sách tiền tệ dựa trên mức độ phát triển tài chính.
- **Doanh nghiệp và nhà đầu tư:** Hiểu rõ môi trường tài chính và chính sách tiền tệ để đưa ra quyết định đầu tư và kinh doanh hiệu quả hơn.
## Câu hỏi thường gặp
1. **Tài chính phát triển ảnh hưởng thế nào đến chính sách tiền tệ?**
Tài chính phát triển cải thiện khả năng truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng và bảng cân đối tài sản, giúp tăng trưởng sản lượng và kiểm soát lạm phát hiệu quả hơn.
2. **Mức lạm phát nào là phù hợp để tài chính phát triển phát huy hiệu quả?**
Mức lạm phát từ 1.5% đến dưới 4% được xem là phù hợp, giúp duy trì sự ổn định kinh tế và tăng trưởng bền vững.
3. **Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?**
Luận văn sử dụng dữ liệu bảng với các mô hình Pooled OLS, FEM, REM và phương pháp hồi quy GMM để xử lý các vấn đề nội sinh và đa cộng tuyến.
4. **Tại sao cần kiểm soát đa cộng tuyến và nội sinh trong mô hình?**
Đa cộng tuyến và nội sinh làm sai lệch kết quả hồi quy, ảnh hưởng đến độ tin cậy và tính chính xác của các ước lượng.
5. **Làm thế nào để nâng cao hiệu quả chính sách tiền tệ dựa trên kết quả nghiên cứu?**
Cần phát triển hệ thống tài chính, kiểm soát lạm phát ổn định, cải thiện khung pháp lý và phát triển thị trường vốn, đồng thời nâng cao năng lực quản lý.
## Kết luận
- Tài chính phát triển có tác động tích cực và đáng kể đến hiệu quả của chính sách tiền tệ tại các quốc gia đang phát triển ở châu Á trong giai đoạn 1991-2015.
- Mối quan hệ dài hạn giữa tài chính phát triển và hiệu quả chính sách tiền tệ được xác nhận qua kiểm định đồng liên kết.
- Phương pháp hồi quy GMM giúp khắc phục các vấn đề nội sinh và đa cộng tuyến, nâng cao độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.
- Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc thiết kế chính sách tiền tệ phù hợp với mức độ phát triển tài chính.
- Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng phạm vi nghiên cứu, cập nhật dữ liệu mới và áp dụng kết quả vào thực tiễn chính sách tiền tệ.
Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu nên áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và tiền tệ, đồng thời tiếp tục theo dõi và đánh giá tác động trong các giai đoạn tiếp theo.