Luận văn thạc sĩ ueh gender diversity in corporate boardroom and tax avoidance the evidence in hose listed firms

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh gender diversity in corporate boardroom and tax avoidance the evidence in hose listed firms, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Dao Thi Han
• Người hướng dẫn: Nguyen Thi Thuy Linh
• Trường học: University Of Economics Erasmus Unversity Rotterdam Ho Chi Minh City Institute Of Social Studies Vietnam The Netherlands
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Gender Diversity In Corporate Boardroom And Tax Avoidance The Evidence In Hose Listed Firms
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• 1. CHAPTER ONE: INTRODUCTION
• 1.1. Female labor and pay gap in Vietnam
• 1.2. Women participation in firm management in Vietnam
• 1.3. Tax avoidance in Vietnam
• 2. CHAPTER TWO: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Gender diversity and corporate governance
• 2.2. Resource-dependence theory
• 2.3. Gender equality reaction in corporate boardroom
• 2.4. Tax avoidance and corporate governance
• 2.5. Gender diversity in boardroom and tax avoidance
• 2.6. Women’ participation in boardroom and tax avoidance
• 2.7. Chairwomen and tax avoidance
• 2.8. Female executive in boardroom and tax avoidance
• 3. CHAPTER THREE: METHODOLOGY
• 3.1. Data and data source
• 3.2. Robust standard Errors
• 4. CHAPTER FOUR: EMPIRICAL RESULT
• 4.1. Summary descriptive statistic
• 4.2. Women board directors in HOSE listed firms
• 4.3. Tax expense in HOSE listed firms having women board directors
• 4.4. GAAP effective tax rate
• 4.5. CASH effective tax rate
• 4.6. Book-tax differences
• 5. CHAPTER FIVE: CONCLUSION
• APPENDIX A: SELECTED FIRMS LISTED IN HOSE
• APPENDIX B: CORRELATION MATRIX
• APPENDIX C: MULTICOLLINEARITY TEST
• APPENDIX D: PANEL DATA REGRESSION RESULTS – FEM
• APPENDIX E: PANEL DATA REGRESSION RESULTS – REM
• APPENDIX F: HETEROSKEDASTICITY AND AUTOCORRELATION TEST
• APPENDIX G: REGRESSION WITH ADJUSTED STANDARD ERRORS

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của sự đa dạng giới trong phòng hội đồng

Sự đa dạng giới trong phòng hội đồng đang trở thành một chủ đề nóng hổi trong lĩnh vực quản trị doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy rằng sự hiện diện của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo có thể ảnh hưởng tích cực đến quyết định tài chính và chiến lược của công ty. Đặc biệt, trong bối cảnh các công ty niêm yết, sự đa dạng giới không chỉ giúp cải thiện hình ảnh công ty mà còn có thể giảm thiểu các hành vi tránh thuế.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của sự đa dạng giới

Sự đa dạng giới trong phòng hội đồng được định nghĩa là sự hiện diện của cả nam và nữ trong các vị trí lãnh đạo. Tầm quan trọng của sự đa dạng này không chỉ nằm ở việc tạo ra một môi trường làm việc công bằng mà còn ở khả năng cải thiện hiệu suất tài chính của công ty.

1.2. Tình hình hiện tại của sự đa dạng giới tại các công ty niêm yết

Theo số liệu từ các nghiên cứu gần đây, tỷ lệ phụ nữ trong các phòng hội đồng của các công ty niêm yết tại Việt Nam vẫn còn thấp. Điều này đặt ra thách thức lớn cho việc thúc đẩy sự bình đẳng giới trong môi trường doanh nghiệp.

II. Vấn đề tránh thuế tại các công ty niêm yết và sự liên quan đến đa dạng giới

Tránh thuế là một vấn đề nghiêm trọng mà nhiều công ty niêm yết phải đối mặt. Nghiên cứu cho thấy rằng sự đa dạng giới trong phòng hội đồng có thể ảnh hưởng đến các quyết định liên quan đến thuế. Các công ty có sự hiện diện của phụ nữ trong ban lãnh đạo thường có xu hướng tuân thủ các quy định thuế tốt hơn.

2.1. Các hình thức tránh thuế phổ biến tại Việt Nam

Tránh thuế có thể diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, bao gồm việc sử dụng các lỗ hổng pháp lý hoặc chuyển giá. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng đến uy tín của công ty.

2.2. Tác động của sự đa dạng giới đến hành vi tránh thuế

Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty có sự tham gia của phụ nữ trong phòng hội đồng có xu hướng giảm thiểu các hành vi tránh thuế. Điều này có thể do phụ nữ thường có xu hướng tuân thủ các quy định và đạo đức kinh doanh cao hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu về tác động của sự đa dạng giới đến tránh thuế

Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu từ 296 công ty niêm yết trên sàn HOSE từ năm 2010 đến 2015. Phương pháp hồi quy hiệu ứng cố định được áp dụng để phân tích mối quan hệ giữa sự đa dạng giới và hành vi tránh thuế.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và dữ liệu sử dụng

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của các công ty niêm yết. Nghiên cứu tập trung vào sự hiện diện của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo và các chỉ số tránh thuế như tỷ lệ thuế hiệu quả.

3.2. Phân tích hồi quy và kết quả

Kết quả hồi quy cho thấy sự đa dạng giới trong phòng hội đồng có mối quan hệ tiêu cực với hành vi tránh thuế, điều này cho thấy rằng sự hiện diện của phụ nữ có thể thúc đẩy tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng sự đa dạng giới không chỉ có lợi cho công ty mà còn cho cả xã hội. Các công ty có sự hiện diện của phụ nữ trong phòng hội đồng thường có kết quả tài chính tốt hơn và ít có khả năng tham gia vào các hành vi tránh thuế.

4.1. Lợi ích của sự đa dạng giới trong quản trị doanh nghiệp

Sự đa dạng giới trong phòng hội đồng giúp cải thiện quyết định kinh doanh và tăng cường sự sáng tạo. Các công ty này thường có khả năng thích ứng tốt hơn với các thay đổi trong môi trường kinh doanh.

4.2. Kết quả từ các công ty niêm yết tại Việt Nam

Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty niêm yết có sự tham gia của phụ nữ trong ban lãnh đạo có tỷ lệ tránh thuế thấp hơn. Điều này cho thấy rằng sự đa dạng giới có thể là một yếu tố quan trọng trong việc cải thiện tính minh bạch và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của sự đa dạng giới trong phòng hội đồng

Sự đa dạng giới trong phòng hội đồng là một yếu tố quan trọng trong việc cải thiện hiệu suất và trách nhiệm của các công ty niêm yết. Tương lai của sự đa dạng giới trong quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa.

5.1. Đề xuất chính sách thúc đẩy sự đa dạng giới

Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích sự tham gia của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo. Điều này không chỉ giúp cải thiện tình hình kinh tế mà còn thúc đẩy sự bình đẳng giới trong xã hội.

5.2. Tương lai của sự đa dạng giới trong doanh nghiệp

Sự đa dạng giới trong phòng hội đồng sẽ tiếp tục là một chủ đề quan trọng trong quản trị doanh nghiệp. Các công ty cần nhận thức rõ ràng về lợi ích của sự đa dạng này để phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường lao động Việt Nam ghi nhận tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động luôn duy trì ở mức cao trên 72% từ năm 2000 đến 2014 theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới, cùng với hơn 40% lực lượng lao động cả nước là nữ giới. Tuy nhiên, theo báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), khoảng cách thu nhập theo giới tính tại Việt Nam vẫn dao động từ 13% đến 30%, phản ánh sự bất bình đẳng dai dẳng trong việc tiếp cận các vị trí quản lý then chốt. Cùng thời điểm đó, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự phát triển vượt bậc khi giá trị vốn hóa của Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) đạt hơn 1.298,9 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2015 với 28 tỷ cổ phiếu niêm yết. Sự phát triển này đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao tính minh bạch quản trị và thực hiện nghiêm túc trách nhiệm thuế đối với ngân sách quốc gia.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là phân tích ảnh hưởng của tính đa dạng giới trong Hội đồng quản trị (HĐQT) đến mức độ tránh thuế thu nhập doanh nghiệp (Corporate Tax Avoidance). Mục tiêu cụ thể bao gồm: kiểm định sự hiện diện của nữ giới trong HĐQT, đánh giá vai trò của Nữ Chủ tịch HĐQT và phân tích vị trí của các Nữ Giám đốc điều hành đối với hành vi quản trị thuế. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên tập dữ liệu bảng gồm 296 công ty niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 6 năm liên tục từ 2010 đến 2015, tương ứng với 1.776 quan sát năm-doanh nghiệp. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm định lượng rõ ràng, giúp các nhà đầu tư và cơ quan quản lý nhận diện tác động của cơ cấu lãnh đạo nữ đến thuế suất thực tế (ETR) và chênh lệch thu nhập kế toán - thuế (BTD), góp phần cân bằng giữa tối ưu hóa lợi nhuận và tuân thủ chuẩn mực đạo đức kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết kinh điển trong quản trị tài chính và tổ chức:

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích mối quan hệ giữa người ủy thác (cổ đông) và người đại diện (ban điều hành). Việc tránh thuế có thể tạo cơ hội cho nhà quản lý trục lợi cá nhân hoặc che giấu thông tin tài chính. Sự xuất hiện của các giám đốc nữ độc lập đóng vai trò giám sát khách quan, giảm thiểu chi phí đại diện và ngăn chặn các hành vi trục lợi thông qua kế hoạch thuế mờ ám.
• Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource-Dependence Theory): Nhấn mạnh rằng HĐQT đa dạng giới mang lại nguồn vốn xã hội phong phú, mạng lưới quan hệ rộng mở và những góc nhìn chiến lược mới mẻ. Sự có mặt của các nữ lãnh đạo giúp doanh nghiệp củng cố tính hợp pháp xã hội, nâng cao danh tiếng thương hiệu và cải thiện khả năng kết nối nguồn lực từ môi trường bên ngoài.
• Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory): Khẳng định doanh nghiệp không chỉ phục vụ lợi ích của cổ đông mà còn phải có trách nhiệm với Nhà nước, người lao động và cộng đồng thông qua việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ các khái niệm chuyên ngành then chốt: Quản trị công ty (Corporate Governance), Tính đa dạng giới tính (Gender Diversity), Hành vi tránh thuế (Tax Avoidance) theo dải liên tục từ hợp pháp đến rủi ro cao, Rào cản vô hình (Glass Ceiling) và Hiện tượng tượng trưng (Tokenism) - tình trạng phụ nữ chỉ được bổ nhiệm mang tính hình thức với tỷ lệ dưới 30%.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập và tổng hợp thủ công từ báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên của 296 công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2010 - 2015 từ các cổng thông tin tài chính uy tín như Vietstock và Viet Capital Securities. Mẫu nghiên cứu đã loại trừ toàn bộ các doanh nghiệp thuộc ngành tài chính, ngân hàng và bảo hiểm do có cấu trúc vốn và quy định hạch toán đặc thù, đồng thời loại bỏ các trường hợp thiếu dữ liệu liên tục để đảm bảo độ tin cậy của chuỗi 1.776 quan sát.

Phương pháp phân tích kinh tế lượng áp dụng Mô hình hồi quy dữ liệu bảng với hiệu ứng cố định (Fixed Effects Model - FEM). Lý do lựa chọn mô hình FEM thay vì Mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS) hay Hiệu ứng ngẫu nhiên (Random Effects Model - REM) là vì FEM kiểm soát được toàn bộ các yếu tố nội sinh và các đặc tính cố định bất biến theo thời gian của từng doanh nghiệp. Sau khi thực hiện kiểm định Hausman, kết quả khẳng định tính ưu việt của FEM. Đồng thời, nghiên cứu sử dụng kỹ thuật điều chỉnh sai số chuẩn Driscoll-Kraay nhằm xử lý triệt để hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan trong dữ liệu bảng. Ba thước đo tránh thuế chính được đưa vào mô hình gồm: Thuế suất thực tế theo chuẩn kế toán (GAAP ETR), Thuế suất thực tế theo tiền mặt (CASH ETR) và Chênh lệch thu nhập kế toán - chịu thuế (BTD).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tỷ lệ đại diện nữ còn thấp và mang dấu hiệu tượng trưng: Số lượng thành viên nữ bình quân trong HĐQT của các công ty niêm yết trên HOSE chỉ đạt 0,76 người trên quy mô HĐQT bình quân là 5,22 thành viên, tương ứng với tỷ lệ 14,7%. Đáng chú ý, có đến 60% doanh nghiệp có nữ chỉ bổ nhiệm duy nhất 1 thành viên nữ, chưa đạt tới ngưỡng khối lượng tới hạn 30% để tạo ra tiếng nói chi phối đa số.
• Sự hiện diện của nữ giới thúc đẩy việc nộp thuế thực tế: Biến giả về sự có mặt của phụ nữ trong HĐQT có mối tương quan dương có ý nghĩa thống kê với thuế suất thực tế tiền mặt (CASH ETR) với hệ số hồi quy là 0,024 (tăng 2,4%). Điều này khẳng định doanh nghiệp có thành viên nữ trong HĐQT có mức chi trả thuế tiền mặt cao hơn và ít tham gia vào các hành vi tránh thuế liều lĩnh.
• Nữ Giám đốc điều hành giúp nâng cao thuế suất sổ sách: Số lượng nữ thành viên HĐQT kiêm nhiệm chức danh điều hành có mối quan hệ đồng biến mạnh mẽ với GAAP ETR ở mức ý nghĩa 1% (hệ số biến động từ 0,012 đến 0,015). Nghĩa là sự tham gia trực tiếp của nữ giới vào khâu điều hành tác nghiệp làm tăng chi phí thuế sổ sách từ 1,2% đến 1,5%, hạn chế tối đa việc ghi nhận các khoản giảm trừ thuế mập mờ.
• Nữ Chủ tịch HĐQT có xu hướng chủ động tối ưu thuế vì lợi ích cổ đông: Biến đại diện cho vị trí Nữ Chủ tịch HĐQT có mối quan hệ dương có ý nghĩa thống kê cao ở mức 0,1% với chỉ số chênh lệch kế toán - thuế (BTD) với hệ số 0,018. Điều này cho thấy khi nắm giữ vị trí lãnh đạo cao nhất, các Nữ Chủ tịch tích cực khai thác các chênh lệch doanh thu và chi phí hợp pháp để tối đa hóa lợi nhuận sau thuế cho cổ đông.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của sự khác biệt này xuất phát từ tâm lý học hành vi và áp lực vị trí quản trị. Nhìn chung, phụ nữ thường có xu hướng thận trọng, ngại rủi ro cao hơn nam giới và có ý thức tuân thủ pháp luật nghiêm ngặt. Việc tránh thuế quá mức tiềm ẩn rủi ro rất lớn từ các cuộc thanh tra thuế (khoản phạt có thể lên tới 40% giá trị tiền thuế truy thu theo các nghiên cứu quốc tế) cũng như tổn hại nghiêm trọng đến danh tiếng thương hiệu. Do đó, các nữ thành viên HĐQT và nữ giám đốc điều hành luôn ưu tiên tính an toàn và minh bạch tài chính. Ngược lại, đối với Nữ Chủ tịch HĐQT, vai trò đại diện trực tiếp cho cổ đông buộc họ phải tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả sinh lời của đồng vốn. Việc sử dụng các chính sách ưu đãi thuế, khấu hao nhanh hoặc chuyển lỗ hợp lệ làm gia tăng chỉ số BTD mà không vi phạm pháp luật là minh chứng cho năng lực quản trị tài chính linh hoạt.

Kết quả này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu của Francis và cộng sự (2014) về tính thận trọng của các nữ giám đốc tài chính, đồng thời bổ sung bằng chứng từ nghiên cứu của Lückerath-Rovers (2013) về hiệu quả hoạt động vượt trội tại các doanh nghiệp có ban lãnh đạo đa dạng giới. Toàn bộ dữ liệu thực nghiệm có thể được quan sát rõ ràng qua biểu đồ phân phối tần số (Histogram), nơi CASH ETR trung bình của các công ty niêm yết đạt 14,5% (thấp hơn 34% so với thuế suất luật định 22% áp dụng từ 2014) và GAAP ETR đạt mức 19,8%. Hệ thống bảng hồi quy FEM chứng minh giá trị kiểm tra hệ số phóng đại phương sai (VIF) đều dưới 1,5, khẳng định mô hình không bị sai lệch do hiện tượng đa cộng tuyến.

Đề xuất và khuyến nghị

• Xây dựng quy chuẩn quản trị công ty về tỷ lệ lãnh đạo nữ: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các Sở Giao dịch Chứng khoán cần ban hành hướng dẫn thực hành quản trị tốt, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nữ giới trong HĐQT của các công ty niêm yết đạt tối thiểu 30% trong lộ trình từ 2017 đến 2025 nhằm loại bỏ hiện tượng bổ nhiệm mang tính tượng trưng.
• Tái cơ cấu thành phần HĐQT hướng đến tính đa dạng thực chất: Các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE cần chủ động bổ nhiệm từ 2 thành viên nữ độc lập trở lên tham gia vào Ủy ban Kiểm toán và Ban Chiến lược, thiết lập lộ trình đào tạo nhân sự nữ cấp cao định kỳ hằng năm nhằm nâng cao tính minh bạch trong báo cáo tài chính.
• Tăng cường kiểm soát các khoản chênh lệch kế toán - thuế bất thường: Tổng cục Thuế và Cục Thuế các địa phương cần đẩy mạnh cơ chế quản lý rủi ro tự động, tập trung thanh tra chuyên đề đối với các doanh nghiệp có tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA vượt mức trung bình 9,3%) nhưng duy trì mức chênh lệch BTD lớn hơn 0,028 liên tục trong 2-3 năm tài chính.
• Tích hợp tiêu chí bình đẳng giới vào chiến lược đầu tư bền vững: Các quỹ đầu tư và cổ đông tổ chức cần sử dụng tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) làm bộ lọc danh mục đầu tư, ưu tiên giải ngân vốn vào các doanh nghiệp duy trì cơ cấu lãnh đạo cân bằng giới và có lịch sử tuân thủ nghĩa vụ thuế minh bạch.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Kinh tế: Cung cấp khung phương pháp luận hoàn chỉnh về phân tích kinh tế lượng trên dữ liệu bảng (FEM, Driscoll-Kraay) và cách thức đo lường hành vi tránh thuế qua ba thước đo chuẩn tắc (GAAP ETR, CASH ETR, BTD).
• Cơ quan quản lý thị trường và hoạch định chính sách: Sử dụng làm tài liệu tham khảo thực tiễn để xây dựng Bộ quy tắc Quản trị Công ty Việt Nam, thúc đẩy bình đẳng giới theo Chiến lược Quốc gia về Bình đẳng giới.
• Thành viên HĐQT và Ban Điều hành doanh nghiệp niêm yết: Giúp nhận diện rõ nét tác động của cơ cấu ban lãnh đạo đến chi phí thuế và rủi ro pháp lý, từ đó thiết lập chiến lược thuế cân bằng và bền vững.
• Chuyên viên phân tích tài chính và nhà đầu tư cá nhân/tổ chức: Có thêm công cụ định lượng đánh giá chất lượng quản trị doanh nghiệp dựa trên mức độ đa dạng giới của HĐQT, phục vụ cho việc định giá cổ phiếu và quản trị danh mục đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Sự hiện diện của nữ giới trong HĐQT ảnh hưởng thế nào đến số tiền thuế doanh nghiệp nộp vào ngân sách?

Nghiên cứu trên 296 công ty niêm yết tại sàn HOSE chứng minh rằng sự có mặt của thành viên nữ trong HĐQT giúp tăng thuế suất thực tế tiền mặt (CASH ETR) thêm 2,4%. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đóng góp nhiều tiền mặt hơn cho ngân sách Nhà nước và hạn chế tối đa các hành vi trốn thuế rủi ro.

Tại sao Nữ Chủ tịch HĐQT lại có mối liên hệ thuận chiều với mức độ tránh thuế thông qua chỉ số BTD?

Với vai trò đại diện trực tiếp cho quyền lợi tối cao của các cổ đông, Nữ Chủ tịch chịu trách nhiệm gia tăng thặng dư tài chính. Do đó, họ tích cực tận dụng các chính sách ưu đãi và khoảng trống pháp lý hợp lệ để gia tăng chênh lệch thu nhập kế toán - chịu thuế (BTD tăng 0,018), qua đó tối ưu dòng tiền sau thuế cho doanh nghiệp.

Hiện tượng bổ nhiệm mang tính tượng trưng (Tokenism) tại các công ty niêm yết Việt Nam biểu hiện như thế nào?

Thực trạng khảo sát giai đoạn 2010 - 2015 cho thấy có tới 60% doanh nghiệp có nữ chỉ bổ nhiệm đúng 1 thành viên nữ duy nhất trong ban lãnh đạo. Tỷ lệ nữ bình quân toàn sàn chỉ đạt 14,7%, chưa đạt ngưỡng tối thiểu 30% để tạo ra sự chuyển biến thực chất trong việc định hình các quyết sách chiến lược lớn.

Lý do nào khiến mô hình hồi quy hiệu ứng cố định (FEM) được ưu tiên sử dụng trong nghiên cứu này?

Mô hình FEM giúp kiểm soát toàn bộ các biến số không quan sát được nhưng bất biến theo thời gian của 296 công ty (như văn hóa doanh nghiệp, đặc thù sáng lập). Kết quả kiểm định Hausman khẳng định mô hình FEM cho ước lượng vững và không chệch, vượt trội hoàn toàn so với mô hình REM và Pooled OLS.

Mối quan hệ giữa khả năng sinh lời của doanh nghiệp và hành vi tránh thuế được thể hiện ra sao?

Các kết quả hồi quy chỉ ra rằng biến tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA bình quân đạt 9,3%) và tỷ số giá trị thị trường trên sổ sách (M/B) có mối tương quan nghịch với GAAP ETR. Điều này chứng minh các doanh nghiệp làm ăn càng hiệu quả và có quy mô tăng trưởng cao thì xu hướng hoạch định thuế để giảm nghĩa vụ tài chính càng rõ nét.

Kết luận

• Đề tài đã phân tích thành công tác động của tính đa dạng giới trong ban lãnh đạo đến hành vi tránh thuế thông qua tập dữ liệu 1.776 quan sát của 296 công ty niêm yết trên sàn HOSE giai đoạn 2010 - 2015.
• Nghiên cứu phát hiện sự hiện diện của nữ giới trong HĐQT làm tăng thuế suất thực tế tiền mặt thêm 2,4%, trong khi nữ giám đốc điều hành làm tăng thuế suất sổ sách từ 1,2% đến 1,5%.
• Nữ Chủ tịch HĐQT thể hiện năng lực tối ưu hóa lợi ích cổ đông thông qua việc gia tăng mức chênh lệch kế toán - thuế hợp pháp với hệ số tác động 0,018.
• Thực trạng bổ nhiệm nữ giới hiện nay vẫn mang nặng tính tượng trưng với tỷ lệ trung bình chỉ đạt 14,7% và 60% công ty chỉ có duy nhất 1 thành viên nữ.
• Lộ trình cải cách quản trị công ty giai đoạn 2025 - 2030 cần hướng tới việc chuẩn hóa tỷ lệ đại diện nữ trên 30%, kết hợp đồng bộ giữa giám sát thuế và xây dựng văn hóa tài chính doanh nghiệp minh bạch.

Các nhà quản trị doanh nghiệp và cơ quan quản lý hãy chủ động tham khảo chi tiết toàn văn công trình nghiên cứu này để xây dựng chiến lược phát triển nhân sự cấp cao và hoàn thiện chính sách quản trị thuế hiệu quả ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS ERASMUS UNVERSITY ROTTERDAM HO CHI MINH CITY INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM – THE NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS GENDER DIVERSITY IN CORPORATE BOARDROOM AND TAX AVOIDANCE THE EVIDENCE IN HOSE LISTED FIRMS BY DAO THI HAN MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS HO CHI MINH CITY, December 2016 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITY OF ECONOMICS ERASMUS UNVERSITY ROTTERDAM HO CHI MINH CITY INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM – THE NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS GENDER DIVERSITY IN CORPORATE BOARDROOM AND TAX AVOIDANCE THE EVIDENCE IN HOSE LISTED FIRMS A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS BY DAO THI HAN Academic Supervisor: Nguyen Thi Thuy Linh HO CHI MINH CITY, December 2016 ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT Using data set of 296 publicly listed firms in Ho Chi Minh Stock Exchange from 2010 to 2015, the study analyses the engagement of female board members, also in case of being leader of board and executive manager, on tax avoidance activities, measured by three proxies. The fixed effect regression results indicate gender diversity in boardroom is negatively associated with tax avoidance measured by effective tax rate but chairwomen are more engaged in tax avoidance measured by book-tax difference. As a result, the presence of women in boardroom of HOSE listed firms is important to shareholders who consider about firms’ transparency or profit. iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENT LIST OF ABBREVIATIONS.

iv LIST OF FIGURE. v LIST OF TABLE. vi CHAPTER ONE INTRODUCTION. Female labor and pay gap in Vietnam.

Women participation in firm management in Vietnam. Tax avoidance in Vietnam. 7 CHAPTER TWO LITERATURE REVIEW. Gender diversity and corporate governance.

Resource-dependence theory. Gender equality reaction in corporate boardroom. Tax avoidance and corporate governance. Tax avoidance and corporate governance.

Gender diversity in boardroom and tax avoidance. Women’ participation in boardroom and tax avoidance. Chairwomen and tax avoidance. Female executive in boardroom and tax avoidance.

18 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 19 CHAPTER THREE METHODOLOGY. Data and data source. Robust standard Errors.

27 CHAPTER FOUR EMPIRICAL RESULT. Summary descriptive statistic. Women board directors in HOSE listed firms. Tax expense in HOSE listed firms having women board directors.

GAAP effective tax rate. CASH effective tax rate. Book-tax differences. 38 CHAPTER FIVE CONCLUSION.

41 ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 43 APPENDIX A SELECTED FIRMS LISTED IN HOSE. 48 APPENDIX B CORRELATION MATRIX. 50 APPENDIX C MULTICOLLINEARITY TEST.

52 APPENDIX D PANEL DATA REGRESSION RESULTS – FEM. 54 APPENDIX E PANEL DATA REGRESSION RESULTS – REM. 59 APPENDIX F HETEROSKEDASTICITY AND AUTOCORRELATION TEST. 64 APPENDIX G REGRESSION WITH ADJUSTED STANDARD ERRORS.

66 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS BTD: book-tax different CEO(s): Chief of Executive officer(s) CFO(s): Chief of Finance officer(s) CIT: Corporate Income Tax ETR: effective tax rate EU: European Union FDI: Foreign directed investment FEM: Fixed effect model GAAP: Generally Accepted Accounting Principle GSO: General Statistics Office HNX: Hanoi Stock Exchange HOSE: Ho Chi Minh Stock Exchange ILO: International Labor Organization OECD: Organization for Economic Co-operation and Development REM: Random effect model ROA: Return on asset ROE: Return on equity ROI: Return on investment SG&A: Selling, general and administration VAT: Value-added tax VCCI: Vietnam Chamber of Commerce and Industry VWEC: Vietnam Women Entrepreneurs Council iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF FIGURE FIGURE 1.1 LABOR FORCE PARTICIPATION RATES (%) .2: NATIONWIDE FEMALE EMPLOYED POPULATION .1: THE SCOPE OF CORPORATE GOVERNANCE.1: GRAPH HISTOGRAM OF TAX AVOIDANCE MEASURES.2: GRAPH HISTOGRAM OF CORPORATE BOARD SIZE AND WOMEN MEMBERS .3: HOSE LISTED FIRMS HAVING WOMEN PARTICIPATING BOARDROOM .4: NUMBER OF EXECUTIVE AND NON-EXECUTIVE FEMALE BOARD DIRECTOR .5: CURRENT TAX EXPENSE IN HOSE LISTED FIRMS (BILLION VND) .6: CASH TAX PAID IN FIRMS IN HOSE LISTED FIRMS (BILLION VND). 33 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF TABLE TABLE 1.1: CORPORATE INCOME TAX SINCE 2013 .1: SUMMARY HYPOTHESES AND RESEARCH QUESTIONS .1: SUMMARY STATISTICS OF VARIABLES .2: RESULTS OF FEM WITH TAX AVOIDANCE MEASURED BY GAAPETR .3: RESULTS OF FEM WITH TAX AVOIDANCE MEASURED BY CASHETR .4: RESULTS OF FEM WITH TAX AVOIDANCE MEASURED BY BTD .5: SUMMARY HYPOTHESIS TEST RESULTS. 39 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPTER ONE INTRODUCTION 1. Female labor and pay gap in Vietnam According to Worldbank data, Vietnam keeps a very high female labor participation rate as high as male’s, not lower than 72 percent since 2000, shown in Figure 1.

General Statistics Office (GSO) of Vietnam also reports more than 40 percent of the nationwide labor force are women (see Figure 1. However, the International Labor Organization (ILO) identifies that gender pay gap in Vietnam has been widened. Vietnamese women earn less than men thirteen percent in 2011 and twenty to thirty percent in 2012 while global average gender pay gap is around 17 percent. The latest Labor Force Survey Report (2012) shows that women earn less than male counterparts in all economic sectors, even the favor-female industries like healthcare, social works.

Hence, the remuneration seems to reflect gender of worker instead of content of work. It is clear that the principle of “equal pay for work of equal value” stipulated in the Labor Code need to be implemented.1 Labor force participation rates (%) male rate female rate 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 (Source: worldbank.org) 1 (female/male) labor force participation rate = % of (female/male) population ages 15+ having a job 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Nationwide female employed population 60.000 - 0% 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Total Woman % (Source: gso.vn) As one of the key talent pool in total Vietnam labor, the roles and contributions of women to the economic development should be admitted soon rather than the traditional expectation in household responsibility. Madam Nguyen Thi Tuyet Minh, Chairwoman of Vietnam Women Entrepreneurs Council (VWEC) emphasizes that women are the important factor possibly solving international affairs (Women with Business and Gender Equality, 2016). This emerging subject of “Creative women, creative economies,” is discussed in the Global Summit of Women 2015 organized in Sao Paulo, Brazil.

In the conference, many specialists agreed that Vietnamese women with the wisdom, insight and determination in any business or social circumstance are deserved to be promoted to leadership. Women participation in firm management in Vietnam Some representatives of richest and most powerful women in stock market like Ms. Truong Thi Le Khanh (chairwoman cum CEO of Vinh Hoan Company), Ms. Pham Thu Huong, Ms.

Pham Thuy Hang (vice presidents of Vingroup), and Ms. Mai Kieu Lien (chairwoman cum CEO of Vinamilk)… are holding important positions in large corporates. However, the more opportunities women have in career, the more obstacles and pressures women have. Participating in the political or economic activities creates pressure of making decision, influencing male employees, satisfying clients…to women.

Besides, they have to carry out the housewife responsibility with children, husband and her family. Moreover, the expectation to be 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] outstanding in appearance, knowledge or behavior is the other pressure to female leaders. Certainly, the long-time process to shorten the gender gap needs efforts of not only trade unions, social organization but also, and most important, female workers themselves to access education, improve skills and overcome glass ceiling2. Internationally, the ILO has worked closely with internal organizations, like Vietnam Chamber of Commerce and Industry (VCCI), to create jobs and reduce poverty.

Under the valuable support of the ILO, women’s economic empowerment is promoted and starts to be guided legally. Some legal tools favor gender equity like Gender Equity Law (2007), the Directive No. 10/2007/CT-TTg of Prime Minister, Decree No. Moreover, Vietnam takes part in global/regional conferences about women to discuss and learn to encourage the engagement and contribution of women in social and economic life.

Recently, in the Global Summit of Woman in 2016, an international forum for women founded in 1990, one of the four breakout sessions of leadership development is “Women on Boards Roundtable: How female board members can drive value and results”. Generally, it is essential to perceive that women prefer to be appointed as leader in business or politics on merit, not in condition of elimination discrimination. Correspondingly, Shoko Ishikawa, Country Representative for United Nations Women in Vietnam, has added on Worldbank news: "We need to highlight role models and positive images of female leaders, and highlight women’s roles in non-traditional jobs such as business leaders, scientists, architects so that we can change perceptions on tasks that women can take on. Tax avoidance in Vietnam In recent years, Vietnam General Department of taxation has improved in policies and procedures that impact positively on the business community.

From 2014 to 2016, the tax declaration and administrative procedures have been simplified gradually to reduce compliance cost and time for business entities. The tax sector has enacted many tax regulations of Government and the Ministry of Finance like Circular No. 92, 96, 110 and 127/2015/TT-BTC and Resolution 19 and 35 on tax administrative simplification and preparing for electronic tax 2 Glass ceiling is invisible but real barrier prevent qualified and deserving employees developed, normally causes by age, ethnicity, political or religious affiliation, and/or sex 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Moreover, increasing number of enterprises and enterprises’ competitiveness with reasonable tax rates also helps to acquire capital and ensuring State budget from domestic income sources.

Accordingly, the General Department of Taxation will implement some measures to expand the tax base. A single rate of VAT is one proposal of tax reform. Besides, revenue from land and properties on land has been considered as an important source of State budget in future. Especially, in order to ensure the equality for both domestic and foreign business entities, the tax service has proposed a lower corporate income tax and improving legal framework for transfer prices enforcement.1: Corporate income tax since 2013 Effective time Entities CIT Documents All firms excluding below list 25% Circular 123/2012/TT- Exploration and exploitation oil and gas 32%- BTC issued on operations in Vietnam 50% 27 July, 2012 Before 01 July, 2013 Exploration and exploitation valuable resources operations Vietnam (exclude oil 50% and gas) Mines (70% locations belongs to region 40% difficult economic and social conditions Firms’ revenue less than VND 20 billion 20% Circular 141/2013/TT- Firms’ revenue from VND 20 billion 25% After 01 July, 2013 BTC issued on New established firms since 01 July, 2013 16 October, 25% (excluding tax-favored list) 2013 Firms’ revenue less than VND 20 billion 20% Circular 78/2014/TT- Firms’ revenue from VND 20 billion 22% From 01 January, 2014 BTC issued on New established firms less than 12 18 June, 2014 22% months (excluding tax-favored list) Circular 96/2015/TT- From 01 January, 2016 All firms (excluding tax-favored list) 20% BTC issued on 25 June, 2015 (Source: the author summarized from gdt.vn) 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Corporate income tax (CIT) has been adjusted several times since 2013 as shown in Table 1.

Although the CIT has been dropped 3 percent since 2013 to 2015, many experts agree that total tax expenses that companies must pay are considered very high compared to neighborhood. One of the reasons is Worldbank’s survey results show that Vietnamese business entities have to pay 39.4 to 40 percent of profit for taxes and fees, which includes CIT, land tax, health and social insurance for labors.