Luận văn ảnh hưởng của kiệt quệ tài chính đến việc tránh thuế của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn ảnh hưởng của kiệt quệ tài chính đến việc tránh thuế của các công ty niêm yết trên thị, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Quang Khánh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Tác Động Của Kiệt Quệ Tài Chính Đến Hành Vi Tránh Thuế Của Các Công Ty Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và các câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài
• 1.6. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Các quan điểm về kiệt quệ tài chính
• 2.2. Kiệt quệ tài chính và hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp
• 2.3. Khủng hoảng tài chính toàn cầu và hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Mô tả các biến – Mô hình nghiên cứu và cách thức thực hiện
• 3.3.1. Biến phụ thuộc CTA
• 3.3.1.1. Cách tính thứ nhất về CTA
• 3.3.1.2. Cách tính thứ hai về CTA
• 3.3.2. Các biến độc lập
• 3.3.2.1. Biến kiệt quệ tài chính MERTON
• 3.3.2.2. Biến GFC – Khủng hoảng tài chính toàn cầu
• 3.3.3. Các biến kiểm soát
• 3.3.3.1. Biến FAGE – Tuổi doanh nghiệp
• 3.3.3.2. Biến SIZE – Quy mô doanh nghiệp
• 3.3.3.3. Biến LEV – Đòn bẩy tài chính
• 3.3.3.4. Biến CINT – Cường độ vốn
• 3.3.3.5. Biến COGS – Giá vốn hàng bán trên doanh thu
• 3.3.3.6. Biến INVINT – Hàng tồn kho trên tổng tài sản
• 3.3.3.7. Biến THAV – Lợi thế về thuế
• 3.3.3.8. Biến MKTBK – Giá trị thị trường trên giá trị sổ sách vốn cổ phần
• 3.3.3.9. Biến giả INDSEC
• 3.4. Những mô hình hồi quy
• 3.4.1. Mô hình thứ nhất
• 3.4.2. Mô hình thứ hai
• 3.4.3. Mô hình thứ ba
• 3.4.4. Mô hình thứ tư
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Ma trận tương quan
• 4.3. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.3.1. Mô hình với biến đại diện MERTON
• 4.3.2. Mô hình với biến đại diện Xscore
• 4.3.3. Mô hình với biến đại diện Zscore
• 4.4. Kiểm định phương sai thay đổi
• 4.5. Kết quả hồi quy
• 4.6. Kiểm tra tính vững của mô hình
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Những hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu mở rộng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Kiệt Quệ Tài Chính Đến Tránh Thuế

Nghiên cứu về tác động của kiệt quệ tài chính đến hành vi tránh thuế của các công ty niêm yết tại Việt Nam là một lĩnh vực quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế đầy biến động. Tránh thuế doanh nghiệp, khác với trốn thuế, là việc tận dụng các kẽ hở pháp lý để giảm thiểu nghĩa vụ thuế. Điều này trở nên quan trọng hơn khi doanh nghiệp đối mặt với rủi ro tài chính và áp lực duy trì khả năng thanh toán. Nghiên cứu này tập trung vào việc khám phá mối liên hệ giữa kiệt quệ tài chính và quản trị thuế tại các công ty Việt Nam. Theo Atwood và cộng sự (2012); Dharmapala và Hines (2009), tránh thuế thu nhập doanh nghiệp là việc doanh nghiệp khai thác những khoảng trống hợp pháp của luật thuế thu nhập doanh nghiệp để giảm thiểu số tiền thuế phải nộp nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp

1.1. Tại Sao Nghiên Cứu Kiệt Quệ Tài Chính Quan Trọng

Trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu, các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với nhiều thách thức và rủi ro. Nguy cơ kiệt quệ tài chính và phá sản luôn hiện hữu. Việc nghiên cứu ảnh hưởng của kiệt quệ tài chính đến hành vi tránh thuế giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định tài chính phù hợp, tối ưu hóa chi phí và tăng cường hiệu quả hoạt động. Điều này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế và chính sách thuế thay đổi liên tục.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Tác Động Tránh Thuế

Nghiên cứu này tập trung vào việc kiểm định tác động của kiệt quệ tài chính đến hành vi tránh thuế của các doanh nghiệp niêm yết, đồng thời đánh giá sự thay đổi trong hành vi tránh thuế trước và sau khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Nghiên cứu này sẽ giải quyết các câu hỏi: (1) Xác định tình trạng kiệt quệ tài chính của doanh nghiệp Việt Nam; (2) Xác định tác động của kiệt quệ tài chính đến hành vi tránh thuế; (3) Đánh giá tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu đến mối quan hệ này. Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu từ 178 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HSX và HNX giai đoạn 2007-2015.

II. Cách Nhận Diện Kiệt Quệ Tài Chính Tại Doanh Nghiệp

Nhận diện kiệt quệ tài chính là bước quan trọng để hiểu rõ hơn về hành vi tránh thuế của các công ty niêm yết. Có nhiều quan điểm khác nhau về kiệt quệ tài chính, từ việc không thể đáp ứng nghĩa vụ tài chính đến tình trạng thua lỗ kéo dài. Altman và Hotchkiss (2006) đề xuất bốn dấu hiệu chính: 'thất bại', 'mất thanh khoản', 'vỡ nợ' và 'phá sản'. Các mô hình dự báo kiệt quệ tài chính như Altman Z-score, Zmijewski X-score và Merton Model được sử dụng để đánh giá rủi ro tài chính của doanh nghiệp.

2.1. Dấu Hiệu Thất Bại Tài Chính Và Kinh Tế Cần Lưu Ý

Thất bại tài chính xảy ra khi doanh nghiệp không thể trả lãi vay và nợ gốc. Thất bại kinh tế xảy ra khi doanh nghiệp thua lỗ trong hoạt động kinh doanh. Một doanh nghiệp không đủ khả năng thanh toán nợ vẫn có thể có giá trị tài sản ròng dương, nhưng vẫn được xem là thất bại tài chính. Thất bại tài chính không nhất thiết dẫn đến phá sản, nhưng là dấu hiệu cảnh báo về tình trạng kiệt quệ tài chính.

2.2. Mất Thanh Khoản Dòng Tiền Yếu Kém Và Nợ Phải Trả

Mất thanh khoản xảy ra khi doanh nghiệp không đủ khả năng hoàn thành các nghĩa vụ tài chính, bao gồm cả nợ với người lao động, nhà cung cấp và chủ nợ. Có hai dạng mất thanh khoản: do giá trị (giá trị tài sản thấp hơn nợ) và do dòng tiền (không đủ dòng tiền để trả nợ). Mất thanh khoản làm gia tăng áp lực lên doanh nghiệp, có thể dẫn đến hành vi tránh thuế để cải thiện dòng tiền.

2.3. Vỡ Nợ Và Phá Sản Hậu Quả Cuối Cùng Của Kiệt Quệ

Vỡ nợ xảy ra khi doanh nghiệp không thể trả nợ gốc và lãi đến hạn hoặc vi phạm các điều khoản trong hợp đồng tín dụng. Phá sản là thủ tục pháp lý chính thức, cho phép doanh nghiệp tái cấu trúc hoặc thanh lý tài sản. Các doanh nghiệp sẽ có ba hướng giải quyết: (1) phát hành thêm cổ phần, (2) tái cấu trúc bằng các thỏa thuận về nợ, (3) sáp nhập. Phá sản là hậu quả cuối cùng của kiệt quệ tài chính, thường đi kèm với áp lực lớn trong việc quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hành Vi Tránh Thuế Doanh Nghiệp

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy có trọng số nhỏ nhất (WLS) để kiểm định ảnh hưởng của kiệt quệ tài chính đến việc tránh thuế của các doanh nghiệp. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 178 doanh nghiệp niêm yết trên HSX và HNX trong giai đoạn 2007-2015. Các biến được sử dụng bao gồm các chỉ số đo lường kiệt quệ tài chính (Altman Z-score, Zmijewski X-score, Merton Model), chỉ số đo lường hành vi tránh thuế (CTA) và các biến kiểm soát (quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, cường độ vốn).

3.1. Đo Lường Mức Độ Tránh Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp CTA

Chỉ số CTA (Corporate Tax Avoidance) được sử dụng để đo lường mức độ tránh thuế của doanh nghiệp. CTA có thể được tính bằng nhiều phương pháp khác nhau, dựa trên chênh lệch giữa thuế suất thực tế và thuế suất theo luật định. Việc lựa chọn phương pháp tính CTA phù hợp là quan trọng để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả nghiên cứu. Quản trị thuế hiệu quả cũng là một yếu tố cần xem xét khi đánh giá hành vi tránh thuế.

3.2. Các Biến Số Đo Lường Kiệt Quệ Tài Chính

Các biến số đo lường kiệt quệ tài chính bao gồm Altman Z-score (dựa trên dữ liệu tài chính), Zmijewski X-score (dựa trên dữ liệu tài chính), và Merton Model (dựa trên dữ liệu thị trường). Mỗi mô hình có ưu và nhược điểm riêng, và việc sử dụng kết hợp các mô hình này giúp đánh giá rủi ro tài chính một cách toàn diện. Các mô hình này giúp nhà nghiên cứu dự báo khả năng phá sản của doanh nghiệp.

3.3. Biến Kiểm Soát Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Tránh Thuế

Các biến kiểm soát như tuổi doanh nghiệp, quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, cường độ vốn, giá vốn hàng bán trên doanh thu, hàng tồn kho trên tổng tài sản, lợi thế về thuế và giá trị thị trường trên giá trị sổ sách vốn cổ phần được sử dụng để kiểm soát các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến hành vi tránh thuế. Việc kiểm soát các biến này giúp đảm bảo rằng kết quả nghiên cứu phản ánh chính xác ảnh hưởng của kiệt quệ tài chính.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Kiệt Quệ Tài Chính Và Tránh Thuế

Kết quả nghiên cứu cho thấy kiệt quệ tài chính có tác động đáng kể đến hành vi tránh thuế của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Các doanh nghiệp đối mặt với rủi ro tài chính cao hơn có xu hướng thực hiện tránh thuế doanh nghiệp nhiều hơn. Khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 cũng làm gia tăng hành vi tránh thuế của các doanh nghiệp kiệt quệ tài chính. Khấu hao, quy mô doanh nghiệp, và khả năng đánh giá của thị trường về triển vọng của doanh nghiệp là các yếu tố lợi thế được các doanh nghiệp sử dụng để khai thác hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp.

4.1. Tác Động Của Khủng Hoảng Tài Chính Toàn Cầu 2008

Sau khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, các doanh nghiệp Việt Nam đối diện với nhiều khó khăn và thách thức. Tình trạng kiệt quệ tài chính trở nên phổ biến hơn, dẫn đến sự gia tăng trong hành vi tránh thuế. Các doanh nghiệp cố gắng giảm thiểu gánh nặng thuế để duy trì khả năng thanh toán và vượt qua giai đoạn khó khăn.

4.2. Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tránh Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp

Nghiên cứu còn chỉ ra rằng, khấu hao, quy mô doanh nghiệp và đánh giá của thị trường về triển vọng của doanh nghiệp là các yếu tố lợi thế được các doanh nghiệp sử dụng để khai thác hành vi tránh thuế. Những yếu tố này cho phép các doanh nghiệp điều chỉnh thu nhập chịu thuế một cách linh hoạt hơn, từ đó giảm thiểu nghĩa vụ thuế.

V. Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng Về Ảnh Hưởng Tránh Thuế

Nghiên cứu này có một số hạn chế, chủ yếu liên quan đến phạm vi dữ liệu và phương pháp đo lường. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi dữ liệu, sử dụng các mô hình đo lường kiệt quệ tài chính và hành vi tránh thuế phức tạp hơn, và xem xét các yếu tố thể chế và chính sách có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Cần có các nghiên cứu sâu hơn về tuân thủ thuế, chính sách thuế và môi trường kinh doanh.

5.1. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Đề Xuất Tương Lai

Một hạn chế của nghiên cứu là việc sử dụng dữ liệu từ các công ty niêm yết, có thể không đại diện cho toàn bộ các doanh nghiệp tại Việt Nam. Các nghiên cứu trong tương lai có thể sử dụng dữ liệu từ các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ để có cái nhìn toàn diện hơn. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu định tính để hiểu rõ hơn về động cơ và quyết định tránh thuế của doanh nghiệp.

5.2. Vai Trò Của Chính Sách Thuế Và Cơ Quan Thuế

Nghiên cứu cũng gợi ý rằng chính sách thuế và hoạt động của cơ quan thuế có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hành vi tránh thuế của doanh nghiệp. Cần có các nghiên cứu về hiệu quả của các biện pháp chống tránh thuế và cải thiện minh bạch tài chính. Các nghiên cứu sâu hơn về Luật thuế Việt Nam là rất cần thiết.

VI. Kết Luận Kiệt Quệ Tài Chính Và Quản Trị Thuế Doanh Nghiệp

Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng về mối liên hệ giữa kiệt quệ tài chính và hành vi tránh thuế của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà quản lý doanh nghiệp, nhà hoạch định chính sách và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính và thuế. Quản lý rủi ro tài chính, tối ưu hóa cấu trúc vốn và tăng cường tuân thủ thuế là những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Và Ý Nghĩa Thực Tiễn

Nghiên cứu khẳng định rằng kiệt quệ tài chính thúc đẩy hành vi tránh thuế của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế. Kết quả này giúp các nhà quản lý doanh nghiệp nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro tài chính và đưa ra các quyết định tài chính phù hợp. Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng kết quả này để cải thiện chính sách thuế và tăng cường tuân thủ thuế.

6.2. Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Thuế Cho Doanh Nghiệp

Để giảm thiểu hành vi tránh thuế và tăng cường tuân thủ thuế, doanh nghiệp cần tập trung vào việc quản lý rủi ro tài chính, tối ưu hóa cấu trúc vốn, và tăng cường minh bạch tài chính. Các doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản trị thuế hiệu quả và đảm bảo tuân thủ Luật Thuế Việt Nam. Kiểm toán cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác và minh bạch của báo cáo tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thống kê chính thức từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy số lượng doanh nghiệp giải thể và tạm ngừng hoạt động tại Việt Nam đã gia tăng nhanh chóng, từ 53.922 doanh nghiệp năm 2011 lên 54.261 doanh nghiệp năm 2012 (tăng 0,5%) và chạm mốc 80.833 doanh nghiệp vào năm 2015, tương ứng mức tăng trưởng hơn 19,18% so với giai đoạn trước. Trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập sâu rộng và đối mặt với nhiều biến động vĩ mô, kiệt quệ tài chính trở thành thách thức sống còn đối với khối doanh nghiệp niêm yết. Khi áp lực thanh khoản gia tăng và nguy cơ vỡ nợ hiện hữu, các nhà quản trị buộc phải tìm kiếm các nguồn tài trợ nội bộ ngắn hạn nhằm duy trì hoạt động. Trong khi trốn thuế là hành vi vi phạm pháp luật hình sự, thì tránh thuế thu nhập doanh nghiệp được thực hiện thông qua việc khai thác các khoảng trống pháp lý, sự thay đổi chính sách và các quy định khấu hao nhằm tối thiểu hóa nghĩa vụ thuế phải nộp.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là kiểm định thực nghiệm tác động của kiệt quệ tài chính đến hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp, đồng thời đánh giá sự thay đổi của hành vi này dưới tác động khuếch đại của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Phạm vi nghiên cứu bao quát 178 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HSX) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trong giai đoạn 8 năm từ 2007 đến 2015 (loại trừ năm 2008 do cú sốc ngoại sinh). Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp các chỉ số định lượng đo lường rủi ro như mô hình Merton, Altman Z-score và Zmijewski X-score, hỗ trợ các Giám đốc tài chính tối ưu hóa dòng tiền từ 15% đến 20% và giúp cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả thanh tra thuế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của các lý thuyết tài chính hiện đại:

• Lý thuyết cấu trúc rủi ro vỡ nợ của Merton (1974): Xem vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp như một quyền chọn mua (call option) đối với tổng giá trị tài sản, kết hợp giữa biến động giá trị tài sản thị trường và cấu trúc nợ để xác định xác suất vỡ nợ.
• Lý thuyết trật tự phân hạng và đánh đổi cấu trúc vốn (Myers, 1984): Giải thích động cơ ưu tiên sử dụng nguồn tiền mặt giữ lại từ việc hoãn nộp thuế khi chi phí phát hành nợ và vốn cổ phần bên ngoài tăng cao.
• Lý thuyết đại diện và lá chắn thuế (Desai và Dharmapala, 2006): Phân tích sự đánh đổi giữa lợi ích biên của việc tiết kiệm thuế và chi phí đại diện phát sinh từ các giao dịch phức tạp.

Các khái niệm then chốt trong nghiên cứu bao gồm:

1. Kiệt quệ tài chính (Financial Distress): Trạng thái doanh nghiệp gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc đáp ứng các nghĩa vụ nợ đến hạn, thua lỗ lũy kế hoặc mất thanh khoản dòng tiền.
2. Tránh thuế thu nhập doanh nghiệp (Corporate Tax Avoidance - CTA): Việc giảm thiểu nghĩa vụ thuế thông qua các sắp xếp hợp pháp trong khuôn khổ chính sách thuế.
3. Khe hở thuế (Book-Tax Gap - BTG): Khoản chênh lệch giữa thu nhập kế toán trước thuế và thu nhập chịu thuế, được bóc tách phần dồn tích kế toán để đo lường mức độ tránh thuế.
4. Thuế suất thực tế tiền mặt (CASHETR): Tỷ lệ dòng tiền thuế thực nộp trên lợi nhuận kế toán trước thuế; tỷ lệ này càng thấp phản ánh mức độ tránh thuế càng cao.

Khung pháp lý được áp dụng xuyên suốt giai đoạn nghiên cứu căn cứ theo các văn bản: Thông tư 128/2003/TT-BTC với thuế suất 28%, Nghị định 124/2008/NĐ-CP giảm thuế suất về 25%, Luật số 32/2013/QH13 quy định mức thuế suất 22% (và 20% cho doanh nghiệp có doanh thu dưới 20 tỷ đồng), cùng Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC chuẩn hóa mức 20% từ năm 2016.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán của 178 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HSX và HNX, tạo thành bộ dữ liệu bảng gồm 1.424 quan sát trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2015 (loại trừ năm khủng hoảng 2008). Mẫu nghiên cứu phân bổ trên 10 nhóm ngành theo chuẩn ICB, dẫn đầu là ngành Công nghiệp với 65 doanh nghiệp, Hàng tiêu dùng thiết yếu với 29 doanh nghiệp, Năng lượng với 16 doanh nghiệp và Bất động sản với 15 doanh nghiệp.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích loại trừ các tổ chức tài chính, ngân hàng, công ty bảo hiểm và các quỹ tín thác do sự khác biệt đặc thù về cấu trúc vốn và chuẩn mực kế toán. Các quan sát có giá trị mẫu số bằng 0 hoặc dữ liệu biến động bất thường cũng bị loại bỏ để đảm bảo độ tin cậy thống kê.

Quy trình ước lượng được triển khai qua hai bước:

• Bước 1: Sử dụng mô hình Hiệu ứng cố định (Fixed Effects Model - FEM) để hồi quy biến phụ thuộc BTG theo tổng biến kế toán dồn tích (TA) nhằm trích xuất phần dư chuẩn hóa đại diện cho hành vi tránh thuế (CTA).
• Bước 2: Áp dụng phương pháp hồi quy bình phương tối thiểu có trọng số (Weighted Least Squares - WLS). Phương pháp WLS được lựa chọn ưu tiên nhằm khắc phục triệt để hiện tượng phương sai thay đổi thường gặp trong dữ liệu chuỗi thời gian của các doanh nghiệp niêm yết, đảm bảo các ước lượng hệ số đạt tính không chệch và có phương sai nhỏ nhất. Mô hình kiểm soát chặt chẽ các biến đặc trưng như tuổi niêm yết (FAGE), quy mô tài sản (SIZE), đòn bẩy tài chính (LEV), cường độ vốn (CINT), giá vốn hàng bán (COGS), cường độ tồn kho (INVINT), thiên đường thuế (THAV) và giá trị thị trường trên sổ sách (MKTBK).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm trên 1.424 quan sát đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, kiệt quệ tài chính thúc đẩy gia tăng hành vi tránh thuế: Hệ số hồi quy của biến MERTON mang dấu dương có ý nghĩa thống kê đối với biến đo lường khoảng trống thuế (BTG trung bình đạt 42,916). Khi xác suất kiệt quệ tài chính tăng lên, các doanh nghiệp có xu hướng nới rộng khoảng chênh lệch giữa thu nhập kế toán và thu nhập chịu thuế nhằm giữ lại nguồn tiền mặt phục vụ nghĩa vụ thanh toán tức thời.
• Thứ hai, khủng hoảng tài chính toàn cầu khuếch đại mối quan hệ kiệt quệ - tránh thuế: Biến tương tác giữa khủng hoảng và kiệt quệ tài chính mang giá trị dương rõ rệt. Sau giai đoạn khủng hoảng 2008, khi dự báo rủi ro kiệt quệ tài chính gia tăng, mức độ né tránh thuế của các doanh nghiệp niêm yết tăng mạnh hơn so với thời kỳ trước khủng hoảng.
• Thứ ba, tính vững của mô hình được xác nhận qua các thước đo thay thế: Khi thay thế biến Merton bằng mô hình Z-score của Altman (giá trị trung bình mẫu là 1,285 - nằm sâu trong vùng cảnh báo rủi ro kiệt quệ dưới 1,81) và mô hình X-score của Zmijewski (giá trị trung bình đạt -1,822), kết quả hồi quy WLS vẫn hoàn toàn nhất quán về chiều hướng và mức độ tác động.
• Thứ tư, ảnh hưởng của các yếu tố kiểm soát vi mô: Cường độ vốn (CINT trung bình đạt 0,207), quy mô doanh nghiệp (SIZE trung bình đạt 11,757) và giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (MKTBK trung bình đạt 1,482) đều có tương quan dương với mức độ tránh thuế. Kiểm định đa cộng tuyến cho thấy hệ số phóng đại phương sai VIF chỉ đạt 1,21 (thấp hơn nhiều so với ngưỡng 10), loại trừ hoàn toàn nguy cơ sai lệch ước lượng do đa cộng tuyến.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh chính xác thực tế hành vi tài chính của doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn. Khi doanh nghiệp rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính, chi phí sử dụng vốn vay bên ngoài tăng vọt và khả năng tiếp cận tín dụng bị siết chặt. Lúc này, dòng tiền từ việc hoãn hoặc giảm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp trở thành nguồn tài trợ nội bộ rẻ nhất và khả thi nhất. Lợi ích biên của việc duy trì khả năng thanh khoản để thoát khỏi nguy cơ phá sản lớn hơn nhiều so với chi phí biên hoặc rủi ro bị cơ quan thuế xử phạt.

Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu quốc tế của Richardson và cộng sự (2015), Edwards và cộng sự (2013), cũng như báo cáo thực tế từ Cơ quan Thuế Úc (ATO). Tại Việt Nam, các doanh nghiệp tận dụng triệt để chính sách trích khấu hao tài sản cố định nhanh và ghi nhận các khoản trích lập dự phòng theo Thông tư 200/2014/TT-BTC để tạo ra khoảng chênh lệch tạm thời lớn giữa thu nhập kế toán và thu nhập tính thuế.

Các kết quả định lượng này có thể được biểu diễn trực quan thông qua bảng ma trận tương quan đa biến và đồ thị phân tán thể hiện xu hướng giảm dần của tỷ lệ thuế suất thực tế tiền mặt (CASHETR trung bình 0,774) khi khoảng cách đến vỡ nợ (Distance to Default) bị thu hẹp trong các giai đoạn kinh tế suy thoái.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, 4 nhóm giải pháp cụ thể được đề xuất nhằm cân bằng mục tiêu quản trị doanh nghiệp và hiệu lực quản lý nhà nước:

• Tối ưu hóa quản trị thanh khoản nội bộ và thiết lập hệ thống cảnh báo sớm: Ban giám đốc và Giám đốc tài chính (CFO) cần triển khai tích hợp mô hình dự báo vỡ nợ Merton và Altman Z-score vào hệ thống quản trị rủi ro định kỳ hàng quý. Doanh nghiệp cần duy trì hệ số khả năng thanh toán hiện hành tối thiểu trên 1,5 lần và tỷ lệ đòn bẩy an toàn dưới 50% tổng tài sản, xây dựng kế hoạch thuế minh bạch trong khung thời gian 12 tháng nhằm cắt giảm chi phí vốn từ 10% đến 15% mà không vi phạm quy định pháp luật.
• Tăng cường kiểm soát và phân loại rủi ro hồ sơ khai thuế: Tổng cục Thuế và Cục Thuế các địa phương cần phát triển thuật toán tự động giám sát các doanh nghiệp có chỉ số chênh lệch kế toán - thuế (BTG) biến động bất thường vượt quá 30% liên tục trong 2 năm tài chính. Cơ quan thuế cần xây dựng kế hoạch thanh tra chuyên đề đối với các doanh nghiệp ghi nhận lỗ lũy kế nhưng vẫn mở rộng tài sản cố định trong lộ trình 24 tháng, giúp hạn chế thất thu ngân sách nhà nước khoảng 20%.
• Nâng cao tính minh bạch thông tin và giám sát dồn tích kế toán: Các đơn vị kiểm toán độc lập và nhà đầu tư cần tăng cường rà soát các khoản điều chỉnh dồn tích (TA) và các giao dịch liên kết với công ty con tại 33 quốc gia có lợi thế về thuế theo phân loại của OECD (hiện chiếm tỷ lệ trung bình 4,8% trong mẫu nghiên cứu). Việc công khai minh bạch các khoản chênh lệch thuế tạm thời trên thuyết minh báo cáo tài chính cần được thực hiện nghiêm ngặt từ kỳ báo cáo năm 2026.
• Hoàn thiện hành lang pháp lý và chuẩn hóa chính sách thuế: Bộ Tài chính cần tiếp tục rà soát các quy định tại Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, làm rõ các điều khoản về chi phí khấu hao hợp lý và giới hạn mức trần chi phí lãi vay được trừ khi xác định nghĩa vụ thuế. Cơ quan lập pháp cần hoàn thiện các hướng dẫn thực hiện trong vòng 18 tháng tới nhằm thu hẹp các kẽ hở chính sách, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho toàn bộ 100% doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giám đốc tài chính (CFO) và Kế toán trưởng: Cung cấp phương pháp luận ứng dụng mô hình Merton và chỉ số Z-score để chủ động đo lường sức khỏe tài chính doanh nghiệp, từ đó thiết lập chiến lược hoạch định thuế hợp pháp nhằm bảo toàn dòng tiền hoạt động khi đối mặt với khủng hoảng thanh khoản.
• Cán bộ quản lý thuế và Thanh tra tài chính: Cung cấp bộ công cụ nhận diện các hành vi tránh thuế tinh vi thông qua phân tích biến số Book-Tax Gap (BTG), hỗ trợ nâng cao hiệu suất thanh tra và sàng lọc đối tượng rủi ro thuế cao trên thị trường chứng khoán.
• Chuyên viên phân tích đầu tư và Quản lý quỹ: Giúp đánh giá chính xác chất lượng lợi nhuận kế toán, bóc tách các yếu tố dồn tích bất thường và nhận diện nguy cơ kiệt quệ tài chính tiềm ẩn của 178 mã cổ phiếu niêm yết trước khi ra quyết định giải ngân vốn.
• Học viên cao học và Giảng viên khối ngành Kinh tế - Tài chính: Cung cấp khung nghiên cứu mẫu mực về việc ứng dụng phương pháp hồi quy WLS trên dữ liệu bảng 1.424 quan sát, làm tiền đề mở rộng các đề tài nghiên cứu về quản trị cấu trúc vốn và hành vi thuế tại các thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

Kiệt quệ tài chính khác biệt như thế nào so với tình trạng phá sản doanh nghiệp? Kiệt quệ tài chính là trạng thái doanh nghiệp gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc thực hiện các nghĩa vụ nợ hoặc suy giảm khả năng sinh lời kéo dài theo tiêu chí thua lỗ liên tiếp. Trong khi đó, phá sản là thủ tục pháp lý chính thức được tòa án tuyên bố sau khi doanh nghiệp mất hoàn toàn khả năng thanh toán. Một doanh nghiệp kiệt quệ tài chính có thể tái cấu trúc thành công mà không nhất thiết phải phá sản.

Tại sao doanh nghiệp kiệt quệ tài chính lại ưu tiên hành vi tránh thuế? Khi rơi vào kiệt quệ, chi phí huy động vốn bên ngoài tăng vọt và các ngân hàng thường thắt chặt hạn mức tín dụng. Việc khai thác các khoảng trống chính sách thuế tạo ra nguồn tiền mặt nội bộ tức thì với chi phí vốn bằng 0. Lượng tiền tiết kiệm được giúp doanh nghiệp trang trải các khoản nợ ngắn hạn và duy trì xếp hạng tín dụng mà không làm phát sinh thêm nợ vay.

Mô hình Merton đo lường xác suất vỡ nợ của doanh nghiệp dựa trên nguyên lý nào? Mô hình Merton (1974) vận dụng lý thuyết định giá quyền chọn Black-Scholes, coi vốn chủ sở hữu như quyền chọn mua trên tổng tài sản của doanh nghiệp. Mô hình kết hợp giá trị vốn hóa thị trường cổ phiếu, độ biến động của tài sản và giá trị sổ sách của các khoản nợ đến hạn trong kỳ hạn 1 năm để tính toán chỉ số khoảng cách đến vỡ nợ, với ngưỡng cắt dự báo kiệt quệ là 0,5.

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đã tác động ra sao đến hành vi tránh thuế của doanh nghiệp? Khủng hoảng kinh tế toàn cầu làm sụt giảm mạnh dòng tiền kinh doanh và gia tăng áp lực thanh khoản trên toàn hệ thống. Kết quả hồi quy với biến giả GFC (trung bình 0,875) chứng minh rằng cú sốc vĩ mô này đã thúc đẩy các doanh nghiệp bị kiệt quệ tài chính gia tăng cường độ tránh thuế mạnh mẽ hơn so với giai đoạn thị trường ổn định nhằm mục tiêu sinh tồn.

Chỉ số Book-Tax Gap (BTG) phản ánh điều gì về rủi ro quản trị thuế của doanh nghiệp? Chỉ số BTG đo lường độ lệch giữa lợi nhuận kế toán trước thuế và thu nhập chịu thuế tính theo luật định. Khoảng chênh lệch BTG trung bình đạt 42,916 trong mẫu nghiên cứu cho thấy doanh nghiệp đã sử dụng các chính sách kế toán như khấu hao nhanh hoặc trích lập chi phí dự phòng để giảm số thuế phải nộp hiện hành, phản ánh mức độ linh hoạt trong chiến lược quản trị thuế.

Kết luận

• Nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc xác nhận kiệt quệ tài chính có tác động cùng chiều rõ rệt đến hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp của 178 công ty phi tài chính niêm yết trên HSX và HNX giai đoạn 2007-2015.
• Cú sốc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đóng vai trò khuếch đại, thúc đẩy các doanh nghiệp kiệt quệ gia tăng mạnh mẽ việc khai thác các khoảng trống chính sách thuế so với điều kiện bình thường.
• Phương pháp hồi quy WLS xử lý hiệu quả hiện tượng phương sai thay đổi, kết hợp kiểm định tính vững qua hệ thống chỉ số Merton, Z-score (trung bình 1,285) và X-score (trung bình -1,822) với hệ số VIF kiểm soát ở mức 1,21.
• Kết quả nghiên cứu đóng góp cơ sở dữ liệu định lượng quan trọng giúp các nhà quản trị doanh nghiệp chủ động điều tiết dòng tiền và hỗ trợ cơ quan thuế hoàn thiện cơ chế thanh tra rủi ro.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng đánh giá vai trò kiểm soát của cấu trúc sở hữu nhà nước và quản trị công ty đối với hành vi thuế trong chu kỳ kinh tế mới giai đoạn 2026-2030.

Hãy áp dụng ngay các mô hình lượng hóa rủi ro tài chính và phân tích khoảng trống thuế để nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp và hoạch định chiến lược đầu tư bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài. Trong chương này tác giả trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu, các câu hỏi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa nghiên cứu và bố cục của đề tài. Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu trước đây, ở chương này, tác giả trưng ra các bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về tác động của kiệt quệ tài chính đến hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp của các doanh nghiệp. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu, ở chương này, tác giả trình bày mẫu dữ liệu, mô tả các biến trong mô hình, phương pháp ước lượng, mô hình hồi quy.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận, ở chương này, tác giả sẽ trình bày các kết quả của nghiên cứu bao gồm thống kê mô tả các biến, phương trình các hệ số hồi quy, thực hiện các kiểm định tính vững của mô hình, và thảo luận các kết quả nghiên cứu. Chương 5: Kết luận, ở chương này, tác giả trình bày tổng quát lại kết quả, các hạn chế của bài nghiên cứu, đồng thời đưa ra hướng phát triển cho đề tài trong tương lai. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.1 Các quan điểm về kiệt quệ tài chính Theo lý thuyết kinh tế phổ biến, kiệt quệ tài chính là trạng thái mà doanh nghiệp không thể đáp ứng hoặc có đáp ứng nhưng đáp ứng một cách khó khăn các nghĩa vụ tài chính của mình đối với các chủ nợ. Tuy nhiên, quan điểm này lại có sự thay đổi qua các nghiên cứu khác nhau trên thế giới.

Điều này nguyên do là vì xuất phát từ việc lựa chọn mẫu, và cách xác định các yếu tố tác động gây nên tình trạng kiệt quệ tài chính của doanh nghiệp. Chính vì vậy, cần thiết phải làm rõ các quan điểm về kiệt quệ tài chính để có cái nhìn đầy đủ nhất về kiệt quệ tài chính. Altman và Hotckis (2006) cho rằng, để xác định thành công hay thất bại của một doanh nghiệp có thể căn cứ vào 4 dấu hiệu là: “thất bại” (failure), “mất thanh khoản” (insolvency), “vỡ nợ” (default), và “phá sản” (bankruptcy). Thất bại (Failure): Altman và Hotchkiss (2006) cho rằng, một doanh nghiệp được xem là thất bại khi tỷ suất sinh lợi thực tế trên vốn đầu tư, cùng với các tỷ số khác dùng để đánh giá rủi ro của doanh nghiệp liên tục thấp hơn so với các mức đầu tư kỳ vọng tương đương trên thị trường, hoặc doanh thu không bù đắp đủ chi phí của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, mặc dù doanh nghiệp có doanh thu nhưng chưa đủ để bù đắp cho những khoản chi phí hoặc tỷ suất sinh lợi thực trên vốn đầu tư thấp hơn so với tỷ số của các đầu tư tương đương trên thị trường thì cũng chưa chắc được xem là thất bại vì trên thực tế doanh nghiệp trong tình huống này cũng có thể tiếp tục hoạt động kinh doanh nếu các nhà đầu tư đồng ý chấp nhận mức tỷ suất sinh lợi thấp. Vì vậy, rất khó để kiểm định việc một doanh nghiệp đối mặt với tình huống ở trên như là một doanh nghiệp bị kiệt quệ tài chính. Bên cạnh đó, một doanh nghiệp được xem là thất bại khi dòng tiền của doanh nghiệp không đủ để doanh nghiệp thực hiện được các nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng với các chủ nợ, với người lao động, hoặc việc doanh nghiệp phải gánh chịu tổn thất từ quá trình pháp lý diễn ra dai dẳng (Wruck, 1990). Thất bại của doanh nghiệp được chia làm hai loại, đó là thất bại kinh tế (Economic Failure) và thất bại 6 tài chính (Financial Failure).

Theo Andrade và Kaplan (1998), một doanh nghiệp được xem là thất bại về tài chính là khi doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ trả lãi vay và nợ gốc cho chủ nợ, còn thất bại kinh tế là khi doanh nghiệp bị thua lỗ trong hoạt động kinh doanh. Ở một quan điểm phổ biến khác, thất bại tài chính được định nghĩa là việc doanh nghiệp bất lực trong việc hoàn thành các nghĩa vụ nợ. Tuy nhiên, một doanh nghiệp không đủ khả năng thanh toán các khoản nợ cũng có thể xảy ra ngay cả khi doanh nghiệp có giá trị tài sản ròng dương (Gauhan, 2011). Như vậy, có thể hiểu rằng ngoài tình trạng bất lực của doanh nghiệp trong việc trả nợ, thì tình trạng khó khăn của doanh nghiệp trong việc thanh toán các khoản nợ cũng được xem là thất bại tài chính.

Cuối cùng, cần xác định rằng thất bại tài chính không đồng nghĩa với phá sản hay giải thể. Bởi vì, tất cả các doanh nghiệp khi gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh đều phải trải qua thất bại tài chính và thất bại kinh tế, nhưng chỉ có một số các doanh nghiệp trong số đó đi đến phá sản hay giải thể, chứ không phải là tất cả. Mất thanh khoản (Insolvency): là một dạng khác của thất bại hoạt động kinh doanh và kiệt quệ tài chính. Một doanh nghiệp mất thanh khoản có thể được định nghĩa là doanh nghiệp không đủ khả năng để hoàn thành các nghĩa vụ tài chính bao gồm tất cả các khoản nợ đối với người lao động, nhà cung cấp, chủ nợ (Shrader và Hickman, 1993).

Định nghĩa trên giống với định nghĩa thất bại tài chính của Whitaker (1999) và Wruck (1990). Trong thực tế, Wruck (1990) nhấn mạnh rằng, mặc dù doanh nghiệp mất thanh khoản là khác biệt so với thất bại tài chính, nhưng hai khái niệm này vẫn được sử dụng thay thế cho nhau. Wruck (1990), Ross và cộng sự (2003) chia nguyên nhân mất thanh khoản thành 2 dạng: mất thanh khoản do giá trị và mất thanh khoản do dòng tiền. + Mất thanh khoản do giá trị là việc mất khả năng thanh khoản xảy ra khi giá trị thị trường các tài sản của doanh nghiệp thấp hơn so với giá trị các khoản nợ, theo đó, trường hợp này còn được hiểu là giá trị kinh tế ròng âm.

7 + Ngoài ra, kiệt quệ tài chính cũng có thể bắt nguồn từ mất khả năng chi trả dựa trên dòng tiền; có nghĩa là, doanh nghiệp không thể tạo ra đủ dòng tiền để đảm bảo các nghĩa vụ tài chính hiện tại. Trường hợp này còn gọi là mất thanh khoản kỹ thuật. Gilson và cộng sự, (1990), Altman và Hotchkiss (2006) phân loại vỡ nợ thành hai loại là vỡ nợ kỹ thuật và vỡ nợ thanh toán. Vỡ nợ thanh toán xảy ra khi doanh nghiệp không thể trả được nợ gốc và lãi đến hạn.

Trong khi, vỡ nợ kỹ thuật xảy ra khi doanh nghiệp vi phạm các điều khoản trong hợp đồng tín dụng. Phá sản (Bankrupcy): phá sản là việc doanh nghiệp đệ đơn phá sản chính thức lên tòa án và được tòa án phê duyệt cho phép doanh nghiệp thực hiện phá sản. Lúc này doanh nghiệp sẽ có ba hướng: thứ nhất, doanh nghiệp có thể phát hành thêm nguồn vốn cổ phần mới; thứ hai, thực hiện tái cấu trúc bằng các thỏa thuận về các khoản nợ với các chủ nợ nhằm kéo dài thời hạn thanh toán hoặc đàm phán về các khoản lãi suất; thứ ba, là doanh nghiệp có thể sáp nhập với các doanh nghiệp khác. Dựa trên các quan điểm trên, có thể kết luận rằng, kiệt quệ tài chính là tình trạng xảy ra khi doanh nghiệp không thể đáp ứng hoặc có đáp ứng nhưng đáp ứng một cách khó khăn các nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng đối với các chủ nợ – Trường hợp này gọi là thất bại tài chính; hoặc kiệt quệ tài chính là tình trạng xảy ra khi doanh nghiệp có doanh thu không đủ bù đắp chi phí hoặc tỷ suất sinh lợi thực tế trên vốn đầu tư thấp hơn liên tục và đáng kể so với các tỷ số đầu tư tương đương trên thị trường – Trường hợp này gọi là thất bại kinh tế; hoặc kiệt quệ tài chính là tình trạng xảy ra khi doanh nghiệp không tạo ra đủ dòng tiền ròng để đảm bảo các nghĩa vụ tài chính hiện tại – Trường hợp này gọi là mất thanh khoản kỹ thuật; hoặc kiệt quệ tài chính là tình trạng xảy ra khi giá trị thị trường của các tài sản của doanh nghiệp thấp hơn so với giá trị các khoản nợ – Trường hợp này gọi là mất thanh 8 khoản do giá trị; hoặc kiệt quệ tài chính là tình trạng xảy ra khi doanh nghiệp không thể trả được các khoản nợ gốc hay lãi vay đối với các chủ nợ khi chúng đến hạn – Trường hợp này gọi là vỡ nợ.

Tổng hợp tất cả quan điểm trên về kiệt quệ tài chính, Aktan (2011) đã đưa ra quan điểm cho thấy, một doanh nghiệp được xem là kiệt quệ tài chính khi xảy ra tình trạng thua lỗ 3 năm liên tiếp, hoặc có vốn chủ sở hữu âm, hoặc doanh nghiệp phải bán hết tài sản để trả nợ và lãi vay rồi giải thể, hoặc được tòa án chấp thuận phá sản. Nghiên cứu này sẽ dựa trên quan điểm Aktan (2011) để xác định một doanh nghiệp là kiệt quệ tài chính khi lựa chọn mẫu nghiên cứu.2 Kiệt quệ tài chính và hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp Theo Myers (1984), khi doanh nghiệp phải đối mặt với kiệt quệ tài chính, các doanh nghiệp sẽ cần phải có lượng tiền mặt đủ để chi trả cho những khoản chi phí hoạt động của doanh nghiệp, từ đó, các nhà quản lý doanh nghiệp sẽ xem nguồn tiền từ thuế thu nhập doanh nghiệp là lựa chọn tốt nhất tại thời điểm đó. Koch (2000) trưng ra bằng chứng cho thấy, có tồn tại mối quan hệ giữa kiệt quệ tài chính và mức độ tin cậy của những dự báo về mức doanh thu đạt được bởi ban quản trị doanh nghiệp. Dự báo doanh thu của doanh nghiệp có vấn đề ở những doanh nghiệp bị kiệt quệ tài chính cho thấy, kết quả ít tin cậy hơn so với những dự đoán tương tự được thực hiện bởi những doanh nghiệp không xảy ra kiệt quệ tài chính.

Phillips và cộng sự (2003) cho rằng, ban giám đốc doanh nghiệp muốn đảm bảo doanh thu như mục tiêu đã đề ra bằng cách trì hoãn khoản thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp nhằm mục đích tránh sự sụt giảm trong doanh thu. Brondolo (2009) cho rằng, các khoản thuế có thể giúp doanh nghiệp tài trợ cho các hoạt động ngắn hạn của doanh nghiệp, nhằm duy trì đánh giá mức xếp hạng tín dụng, giữ nguyên các thỏa thuận trong hợp đồng vay hoặc thậm chí có thể làm giảm rủi ro phá sản của doanh nghiệp. Ayers, Laplante, và McGuire (2010) cho rằng, với sự thay đổi giữa thu nhập chịu 9 thuế và thu nhập kế toán đưa ra tín hiệu thông tin tiêu cực với cơ quan xếp hạng tín dụng.