Chương I, Luật Giáo dục). Tính tích cực học tập của người học chịu tác động, ảnh hưởng của nhiều yếu tố: năng lực nhận thức, môi trường học tập, điều kiện kinh tế gia đình… trong 1 đó, có sự tác động khá lớn từ công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong trường học. Các phương pháp kiểm tra, đánh giá mới đang từ thử nghiệm tiến tới sử dụng đại trà; sử dụng đa dạng các phương pháp kiểm tra, đánh giá cho cùng một đối tượng sinh viên. do vậy, tính tích cực học tập của người học cũng ngày càng chịu ảnh hưởng nhiều hơn sự tác động của những thay đổi đó.
Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên là một đơn vị đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực như: kế toán, tài chính - ngân hàng, quản lý đất đai, xây dựng, trồng trọt, chăn nuôi và thú y, lâm nghiệp, tin học, du lịch, hành chính văn phòng, pháp lý, quản lý văn hóa. Với đặc thù đó, hoạt động kiểm tra - đánh giá kết quả học tập trong Nhà trường cũng đa dạng, với nhiều loại hình khác nhau: viết (tự luận, trắc nghiệm khách quan), vấn đáp, thực hành - quan sát trên thực địa. Do vậy, việc nghiên cứu, tìm ra tác động của các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập (tự luận, trắc nghiệm khách quan, vấn đáp, thực hành - quan sát trên thực địa) đến tính tích cực học tập sẽ giúp cho người học chủ động, tích cực hơn trong hoạt động học tập của mình. Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu: "Tác động của các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập đến tính tích cực học tập của học sinh – sinh viên (nghiên cứu trƣờng hợp Trƣờng Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên)".
Tác giả mong rằng, đề tài sẽ giúp cho người học, người dạy thấy được tác động của các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập đến tính tích cực học tập, từ đó có những phương pháp dạy - học đạt hiệu quả cao hơn. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài - Xây dựng bộ công cụ đo lường để đánh giá những tác động của các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập đến tính tích cực học tập của HSSV ở Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên. - Phân tích mối tương quan giữa tính tích cực học tập và hành vi học tập không tích cực ở các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập. Phạm vi nghiên cứu của đề tài - Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu với đối tượng học sinh trung cấp chuyên nghiệp và sinh viên CĐ hệ chính quy năm thứ 2 và năm thứ 3 ở Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên.
- Đề tài đánh giá những tác động của các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập đến tính tích cực học tập của HSSV ở Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên chủ yếu dựa vào những nhận định, đánh giá của người học vào phiếu hỏi. Phƣơng pháp nghiên cứu 4. Phương pháp điều tra khảo sát Tác giả tiến hành hồi cứu các công trình khoa học, kỷ yếu, báo cáo của hội thảo của các chuyên gia có uy tín và có kinh nghiệm trong lĩnh vực đo lường và đánh giá trong giáo dục, từ đó xây dựng khung lý thuyết nghiên cứu cho đề tài. Trên cơ sở đó, tác giả tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi với kích thước mẫu 364 để kiểm chứng các giả thuyết nghiên cứu đặt ra.
Phương pháp phỏng vấn sâu Phương pháp phỏng vấn sâu được sử dụng để bổ sung và xác định tính chính xác của thông tin thu được qua phiếu hỏi. Phỏng vấn sâu được thực hiện với 20 sinh viên và 10 giảng viên được lựa chọn từ trước. Phương pháp thống kê toán học Đối với dữ liệu định lượng, đề tài sử dụng nguồn dữ liệu sẵn có và phân tích bằng phần mềm xử lý thống kê SPSS 16. Đối với dữ liệu định tính thu thập từ tra cứu tài liệu, phỏng vấn sâu sẽ được phân loại, so sánh và tổng hợp những ý kiến điển hình được trích dẫn làm minh chứng cho các dữ liệu định lượng.
Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu 5. Câu hỏi nghiên cứu Trong nghiên cứu này, tôi đặt ra hai câu hỏi chính để nghiên cứu là: - Các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập có tác động như thế nào đến tính tích cực học tập của HSSV? - Có sự khác biệt nào trong mức độ tác động của các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập đến tính tích cực học tập của HSSV? 5. Giả thuyết nghiên cứu Giả thuyết nghiên cứu ban đầu của đề tài là: - Giả thuyết 1: Các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập có tác động đến tính tích cực học tập của HSSV. - Giả thuyết 2: Có sự khác biệt trong mức độ tác động của các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập đến tính tích cực học tập của HSSV.
Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu - Khách thể nghiên cứu: HSSV hệ chính quy và GV của Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên. - Đối tượng nghiên cứu: Tác động của các loại hình kiểm tra - đánh giá kết quả học tập đến tính tích cực học tập của HSSV. Thời gian nghiên cứu Thời gian triển khai nghiên cứu trong 15 tháng, từ tháng 4 năm 2012 đến tháng 6 năm 2013. 4 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.
Tổng quan chung về đề tài nghiên cứu 1. Các công trình, đề tài khoa học nghiên cứu về vấn đề kiểm tra - đánh giá Hai tác giả William Wiersma và Stephen G.Jurs [58] đã trình bày quan điểm của mình về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo từng chuyên đề như: Cách thức thiết kế đề thi, thiết lập các dạng câu hỏi, thiết kế đề thi theo dạng Norm và dạng Criterion, đồng thời cũng trình bày cụ thể cách xác định độ giá trị và độ tin cậy của chúng. Hai tác giả cũng nhấn mạnh cần phải phân biệt và làm rõ sự khác nhau giữa các khái niệm: Kiểm tra, đo lường và đánh giá. Xuất phát từ quan điểm “Nhu cầu của sinh viên cũng quan trọng trong kế hoạch giảng dạy và đánh giá”, Cohen [53] cho rằng đánh giá ngôn ngữ làm tăng "sự gắn kết giữa sinh viên và tài liệu học tập một cách có ý nghĩa, sự gắn kết này thường được xem là trung tâm của bất cứ mục tiêu giảng dạy nào của một khoá học".
Đối với mối tương quan có ý nghĩa này, các mục tiêu của các bài kiểm tra cần phản ánh mục tiêu của môn học, và sinh viên cần nắm rõ những mục tiêu này. Nếu tất cả diễn ra tốt đẹp, có thể nhìn thấy được kết quả học tập của sinh viên thông qua việc giảng dạy, và đánh giá cung cấp công cụ đo lường nhằm xem xét các mục tiêu của môn học đã được đáp ứng ở mức độ nào. Kết quả thu được từ các hình thức đánh giá khác nhau phần lớn đều được thông báo cho sinh viên, phụ huynh và các nhà quản lý về thành tích học tập của sinh viên. Genesee và Upshur [54] lại nhận thấy những yếu tố cần thiết của quá trình đánh giá là mục đích, thông tin, diễn giải thông tin, và ra quyết định.
Đặt ra câu hỏi: “Tại sao cần phải đánh giá việc học của sinh viên?”, hai tác giả giải thích là chúng ta dự định sử dụng thông tin thu thập được từ việc đánh giá như thế nào. Ví dụ, vào cuối mỗi buổi chúng ta có thể lắng nghe sinh viên đang làm việc theo cặp 5 với nhau để xác định xem liệu họ có cần thời gian thực hành thêm bài học hôm nay hay không. Có thể ghi chú những gì chúng ta quan sát được vào danh sách những điều cần lưu ý hoặc ghi nhớ trong đầu. Các kết quả thu được từ hình thức đánh giá này chủ yếu được dùng để giáo viên xác định xem mọi việc đang diễn ra có như dự định không và có nên tiếp tục thêm nữa không, hay là có nên thay đổi cách dạy không.
Cuối khóa học, chúng ta có thể tổ chức việc đánh giá sinh viên với quy mô rộng hơn. Qua đó, các sinh viên phải vượt qua kỳ thi để có thể được công nhận tốt nghiệp. Hình thức đánh giá này có thể được áp dụng nhằm mục đích giúp cho nhà trường, giáo viên, và sinh viên có trách nhiệm với việc phải đạt được các chuẩn chất lượng cao. Tác giả Nguyễn Công Khanh [28] đã trình bày chi tiết về phương pháp luận, quy trình, các nguyên tắc và thiết kế công cụ đo lường, các phương pháp phân tích item, chọn mẫu, đánh giá độ tin cậy, độ hiệu lực, thiết kế công cụ đo cũng như các bước cơ bản thực hành các kỹ năng thu thập, xử lý và thích nghi dữ liệu đó.
Lê Đức Ngọc [33] đã tổng hợp các bài tham luận tuyển chọn từ các hội thảo trong và ngoài nước trình bày về giáo dục ĐH cho giai đoạn 1995 - 2000. Tác giả đề cập đến một số vấn đề như: Cải tiến thi tuyển sinh ĐH - một yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng đào tạo; một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Vũ Thị Phương Anh [31] đã làm rõ sự khác biệt giữa xu hướng cũ và xu hướng mới trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trên thế giới từ thập niên 1980 trở lại đây, đồng thời tác giả cũng chỉ rõ ba đặc trưng cơ bản của kiểm tra, đánh giá theo xu hướng mới của thế giới: “'đánh giá phát triển”, “đánh giá thực tiễn” và “đánh giá sáng tạo”. Trên cơ sở đó, tác giả cũng đưa ra nhận xét về sự bất cập trong hoạt động kiểm tra, đánh giá ở Việt Nam hiện nay và một số giải pháp nhằm khắc phục những bất cập đó.
6 Phan Sĩ Anh [31] cho rằng việc đánh giá có ý nghĩa cho cả sinh viên, cả người dạy lẫn cả những người quan tâm đến việc dạy học. Với người dạy có thể rút kinh nghiệm cho mình cái gì tốt, cái gì chưa tốt trong quá trình truyền thụ, để rồi lớp sau cái gì sẽ tiếp tục phát huy, cái gì phải bổ sung, chỉnh sửa. Đối với sinh viên, kết quả đánh giá ghi nhận mức độ kiến thức thu nhận của mình, thể hiện bằng điểm số hoặc xếp loại.