Tác động của Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu đến Hoạt động Tín dụng Ngành Ngân hàng Việt Nam

Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, bắt nguồn từ khủng hoảng cho vay dưới chuẩn (subprime) ở Mỹ, đã lan rộng… 53 trang · Banking Academy of Vietnam · 2013.

• Tác giả: Nguyen Thien Huong
• Người hướng dẫn: Nguyen Thi Hong Mai (MA)
• Trường học: Banking Academy of Vietnam
• Chuyên ngành: Banking
• Đề tài: Tác động của Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu đến Hoạt động Tín dụng Ngành Ngân hàng Việt Nam
• Loại tài liệu: graduation thesis
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DEDICATION
• ACKNOWLEDGEMENT
• EXECUTIVE SUMMARY
• LIST OF TABLES AND FIGURES
• LIST OF ABBREVIATIONS
• TABLE OF CONTENTS
• INTRODUCTION
• 0.1. Purpose and research questions
• 0.2. Scope and limitations
• 0.3. Quantitative research method
• 0.4. Data collection: Secondary data
• 0.5. Structure of the thesis
• 1. CHAPTER 1: THEORETICAL FRAMEWORK OF FINANCIAL CRISIS
• 1.1. Definition and characteristics of a financial crisis
• 1.1.1. Identifying a financial crisis
• 1.1.2. Typical characteristics of a financial crisis
• 1.2. Possible effects of a financial crisis on banking operations
• 2. CHAPTER 2: GLOBAL FINANCIAL CRISIS AND ITS IMPACTS ON CREDIT OPERATIONS OF BANKING SECTOR IN VIETNAM
• 2.1. The global financial crisis of 2007-2008
• 2.2. Global financial crisis: Five key stages
• 2.3. Genesis of the global financial crisis
• 2.4. Impacts of the crisis on global banking industry
• 2.5. Credit operations of commercial banks in Vietnam under the influence of global financial crisis
• 2.5.1. An assessment of fund mobilization
• 2.5.2. An assessment of credit extension
• 3. CHAPTER 3: SOLUTIONS TO IMPROVE CREDIT OPERATIONS OF DOMESTIC BANKING SECTOR AFTER THE CRISIS
• 3.1. Trend forecast for the global financial crisis
• CONCLUSION

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Khủng Hoảng Tài Chính Đến Ngân Hàng

Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, bắt nguồn từ khủng hoảng cho vay dưới chuẩn (subprime) ở Mỹ, đã lan rộng và gây ra những hệ lụy nặng nề cho kinh tế thế giới. Nó được coi là cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ Đại suy thoái những năm 1930, đe dọa sự sụp đổ của các tổ chức tài chính lớn, đòi hỏi chính phủ các nước phải giải cứu ngân hàng và gây ra sự sụt giảm trên thị trường chứng khoán. Cuộc khủng hoảng này đã dẫn đến sự thất bại của nhiều doanh nghiệp lớn, làm giảm đáng kể tài sản của người tiêu dùng và gây suy thoái kinh tế, góp phần vào cuộc khủng hoảng nợ công ở châu Âu. Việt Nam, một nền kinh tế nhỏ, mở cửa, phụ thuộc vào FDI và xuất khẩu, cũng không tránh khỏi những tác động tiêu cực, mặc dù đến muộn hơn vào cuối năm 2008. Hệ thống ngân hàng Việt Nam đã phải đối mặt với những khó khăn và thách thức mới. Nghiên cứu này đi sâu vào tác động của khủng hoảng tài chính đến hoạt động tín dụng của ngành ngân hàng Việt Nam, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện.

1.1. Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 Nguồn gốc và diễn biến

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 bắt đầu với sự đổ vỡ của thị trường nhà đất Mỹ và các sản phẩm tài chính phức tạp liên quan đến cho vay dưới chuẩn. Sự lan rộng của cuộc khủng hoảng đã dẫn đến sự suy giảm kinh tế toàn cầu, ảnh hưởng đến nhiều quốc gia và ngành công nghiệp. Các chính phủ đã phải can thiệp để cứu các ngân hàng và kích thích kinh tế. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) cũng đã có những biện pháp để ổn định hệ thống tài chính trong nước. Sự kiện này làm nổi bật tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro và giám sát chặt chẽ trong ngành ngân hàng.

1.2. Tác động của khủng hoảng tài chính đến hệ thống ngân hàng Việt Nam

Mặc dù không bị ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng như các quốc gia khác, hệ thống ngân hàng Việt Nam vẫn phải đối mặt với những thách thức do cuộc khủng hoảng tài chính gây ra. Những yếu kém trong hoạt động tín dụng đã được bộc lộ, đặt ra câu hỏi về việc làm thế nào để tăng cường khả năng chống chịu của các hoạt động tín dụng trước những tác động tiêu cực trong tương lai. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào phân tích chi tiết những tác động này và đề xuất các giải pháp phù hợp. Hoạt động tín dụng, bao gồm huy động vốn và cho vay, chịu ảnh hưởng lớn.

II. Vấn Đề Thách Thức Với Hoạt Động Tín Dụng Ngân Hàng Việt Nam

Khủng hoảng tài chính đã phơi bày những lỗ hổng và điểm yếu trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Rủi ro tín dụng gia tăng, nợ xấu leo thang, và khả năng huy động vốn của các ngân hàng bị ảnh hưởng. Sự sụt giảm niềm tin của công chúng vào hệ thống tài chính cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Ngoài ra, sự thay đổi trong cơ cấu tín dụng và sự biến động của lãi suất đã gây thêm áp lực lên hoạt động tín dụng của các ngân hàng. Việc thiếu các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả và sự yếu kém trong giám sát hoạt động của các ngân hàng thương mại cũng là những yếu tố góp phần làm trầm trọng thêm tình hình. Thị trường tài chính biến động mạnh.

2.1. Gia tăng rủi ro tín dụng và nợ xấu trong khủng hoảng

Cuộc khủng hoảng tài chính đã dẫn đến sự suy giảm kinh tế, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc trả nợ, dẫn đến sự gia tăng của nợ xấu. Các ngân hàng phải đối mặt với áp lực lớn trong việc quản lý và thu hồi nợ. Việc đánh giá rủi ro tín dụng trở nên khó khăn hơn trong bối cảnh kinh tế bất ổn. Quản trị rủi ro yếu kém làm tình hình thêm trầm trọng. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải tăng cường các biện pháp quản lý rủi ro và thu hồi nợ hiệu quả hơn.

2.2. Biến động lãi suất và ảnh hưởng đến huy động vốn

Sự biến động của lãi suất trong thời kỳ khủng hoảng đã gây ra những khó khăn cho các ngân hàng trong việc huy động vốn. Lãi suất tăng cao làm giảm nhu cầu vay vốn, trong khi lãi suất thấp lại làm giảm sự hấp dẫn của việc gửi tiền. Các ngân hàng phải đối mặt với bài toán khó khăn trong việc cân bằng giữa việc huy động vốn và cho vay. Chính sách tiền tệ cần linh hoạt và kịp thời để ứng phó với biến động.

III. Giải Pháp Chính Sách Lãi Suất Hiệu Quả Giúp Ngân Hàng Vượt Khủng Hoảng

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của khủng hoảng tài chính và tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống ngân hàng, việc thực hiện các chính sách lãi suất phù hợp là vô cùng quan trọng. Các ngân hàng cần chủ động điều chỉnh lãi suất theo tín hiệu thị trường và mục tiêu chính sách của Ngân hàng Nhà nước. Đồng thời, cần tăng cường quản lý rủi ro tín dụng, nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát và chú trọng đến bảo hiểm tiền gửi. Chính sách lãi suất linh hoạt và hiệu quả sẽ giúp ổn định thị trường tiền tệ và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và các ngân hàng thương mại.

3.1. Điều chỉnh lãi suất linh hoạt theo tín hiệu thị trường

Các ngân hàng cần chủ động theo dõi và phân tích các tín hiệu thị trường để điều chỉnh lãi suất một cách linh hoạt và kịp thời. Việc này giúp các ngân hàng duy trì được khả năng cạnh tranh và thu hút khách hàng. Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng chính sách lãi suất và ổn định thị trường. Cần có sự minh bạch và hiệu quả trong việc truyền tải thông tin chính sách.

3.2. Quản lý rủi ro tín dụng chặt chẽ hơn sau khủng hoảng

Sau cuộc khủng hoảng tài chính, việc quản lý rủi ro tín dụng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các ngân hàng cần tăng cường các biện pháp đánh giá rủi ro, kiểm soát chất lượng tín dụng và thu hồi nợ. Cần có sự đầu tư vào công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực để nâng cao năng lực quản lý rủi ro. Hệ thống quản lý rủi ro cần được xây dựng bài bản và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

IV. Cải Thiện Nâng Cao Giám Sát Ngân Hàng Ổn Định Hoạt Động Tín Dụng

Nâng cao hoạt động giám sát của Ngân hàng Nhà nước đối với các ngân hàng thương mại là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và an toàn của hệ thống. Cần tăng cường năng lực giám sát, kiểm tra, và phát hiện sớm các rủi ro tiềm ẩn. Đồng thời, cần có các biện pháp xử lý nghiêm minh đối với các vi phạm. Giám sát ngân hàng hiệu quả sẽ giúp ngăn chặn các hành vi rủi ro và bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền. Cần có sự độc lập và minh bạch trong hoạt động giám sát.

4.1. Tăng cường năng lực giám sát và kiểm tra ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường năng lực giám sát và kiểm tra các ngân hàng thương mại, đặc biệt là các ngân hàng có quy mô lớn và hoạt động phức tạp. Việc giám sát cần được thực hiện thường xuyên và toàn diện, bao gồm cả việc kiểm tra báo cáo tài chính, đánh giá rủi ro và kiểm soát tuân thủ. Thanh tra ngân hàng cần được thực hiện độc lập và khách quan.

4.2. Xử lý nghiêm các vi phạm trong hoạt động tín dụng

Cần có các biện pháp xử lý nghiêm minh đối với các vi phạm trong hoạt động tín dụng, như cho vay không đúng quy định, che giấu nợ xấu, và vi phạm các quy định về an toàn vốn. Việc xử lý nghiêm các vi phạm sẽ giúp răn đe các hành vi sai trái và bảo vệ sự lành mạnh của hệ thống. Kỷ luật ngân hàng cần được thực hiện nghiêm minh.

V. Kết Quả Đánh Giá Tác Động Thực Tế Kinh Nghiệm Rút Ra

Nghiên cứu này đánh giá tác động thực tế của khủng hoảng tài chính đến hoạt động tín dụng của ngành ngân hàng Việt Nam thông qua phân tích dữ liệu và phỏng vấn các chuyên gia. Các kết quả nghiên cứu cho thấy khủng hoảng đã ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng tín dụng, chất lượng tín dụng và khả năng huy động vốn của các ngân hàng. Kinh nghiệm rút ra từ cuộc khủng hoảng này là cần tăng cường quản lý rủi ro, nâng cao năng lực giám sát và thực hiện các chính sách vĩ mô phù hợp. Phân tích dữ liệu cụ thể giúp lượng hóa tác động. Kinh nghiệm thực tiễn là vô giá.

5.1. Phân tích dữ liệu tăng trưởng tín dụng và nợ xấu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu về tăng trưởng tín dụng và nợ xấu để đánh giá tác động của khủng hoảng tài chính đến hoạt động tín dụng của các ngân hàng. Dữ liệu cho thấy tăng trưởng tín dụng giảm sút đáng kể trong giai đoạn khủng hoảng, trong khi nợ xấu lại tăng lên. Số liệu thống kê cho thấy rõ sự ảnh hưởng tiêu cực. Phân tích này giúp hiểu rõ hơn về mức độ ảnh hưởng của khủng hoảng.

5.2. Đánh giá tác động đến khả năng huy động vốn

Nghiên cứu cũng đánh giá tác động của khủng hoảng tài chính đến khả năng huy động vốn của các ngân hàng. Khủng hoảng đã làm giảm niềm tin của công chúng vào hệ thống tài chính, khiến việc huy động vốn trở nên khó khăn hơn. Lãi suất huy động tăng lên, nhưng vẫn khó thu hút được tiền gửi. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cung cấp vốn cho nền kinh tế.

VI. Tương Lai Giải Pháp Để Ngân Hàng Việt Nam Vững Mạnh Hơn

Để xây dựng một hệ thống ngân hàng Việt Nam vững mạnh hơn trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường quản lý rủi ro, nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động hội nhập quốc tế. Đồng thời, cần chú trọng đến phát triển các sản phẩm và dịch vụ tài chính mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng. Hệ thống ngân hàng cần trở nên hiệu quả, an toàn và bền vững. Hội nhập quốc tế sâu rộng là tất yếu.

6.1. Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và chính sách ngân hàng

Cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và chính sách ngân hàng, đảm bảo phù hợp với các chuẩn mực quốc tế và đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế. Cần có các quy định chặt chẽ về an toàn vốn, quản lý rủi ro và giám sát hoạt động. Môi trường pháp lý minh bạch và ổn định là yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư.

6.2. Nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế

Các ngân hàng Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động hội nhập quốc tế để có thể phát triển bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa. Cần đầu tư vào công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển các sản phẩm và dịch vụ tài chính mới. Hợp tác quốc tế giúp ngân hàng học hỏi kinh nghiệm và tiếp cận nguồn vốn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2007–2008, khởi nguồn từ sự sụp đổ của thị trường cho vay thế chấp dưới chuẩn (subprime mortgage) tại Hoa Kỳ vào mùa hè năm 2007, được đánh giá là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ thời kỳ Đại suy thoái thập niên 1930. Khủng hoảng đã dẫn đến nguy cơ sụp đổ của hàng loạt định chế tài chính quy mô lớn, buộc chính phủ nhiều quốc gia phải tiến hành các gói cứu trợ khẩn cấp, gây sụt giảm hàng nghìn tỷ USD tài sản của người tiêu dùng và châm ngòi cho cuộc khủng hoảng nợ công tại khu vực đồng tiền chung châu Âu.

Là một nền kinh tế quy mô nhỏ, có độ mở lớn, phụ thuộc đáng kể vào vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và hoạt động xuất khẩu, Việt Nam không thể tránh khỏi các tác động lan truyền từ cú sốc bên ngoài này, dù ảnh hưởng bắt đầu xuất hiện trễ hơn vào cuối năm 2008. Trong hệ thống tài chính, ngành ngân hàng Việt Nam chịu tác động gián tiếp rõ nét. Mặc dù không chịu tổn thất mang tính đổ vỡ trực tiếp như hệ thống tài chính phương Tây, cuộc khủng hoảng đã làm bộc lộ nhiều điểm yếu trong hoạt động tín dụng nội địa.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thiên Hương tại Học viện Ngân hàng xác định các mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu cụ thể như sau:

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Phân tích nguyên nhân, diễn tiến theo từng giai đoạn và tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đối với hệ thống ngân hàng thế giới.
2. Phân tích có phê phán tác động của khủng hoảng tài chính đến hoạt động tín dụng (bao gồm huy động vốn và cấp tín dụng) của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam.
3. Đề xuất các khuyến nghị thực tiễn nhằm phục hồi và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng trong nước.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Khủng hoảng tài chính được định nghĩa như thế nào và về mặt lý thuyết, nó có những tác động tiềm tàng gì tới hoạt động của hệ thống ngân hàng?
2. Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007–2008 là gì, nguyên nhân phát sinh do đâu và ngành ngân hàng toàn cầu chịu ảnh hưởng ra sao?
3. Hoạt động tín dụng của ngành ngân hàng Việt Nam chịu những tác động cụ thể nào từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu?
4. Cần thực hiện những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng trong nước nhằm ứng phó với các cú sốc và khủng hoảng trong tương lai?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam, đặt trong bối cảnh so sánh với thị trường tài chính quốc tế (Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Châu Âu).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2007 đến nửa đầu năm 2009.
• Giới hạn đề tài: Khóa luận chỉ tập trung phân tích các ảnh hưởng đối với hệ thống ngân hàng và nghiệp vụ tín dụng, không mở rộng sang các hệ quả xã hội hoặc các khía cạnh kinh tế vĩ mô khác ngoài ngành ngân hàng.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm nền tảng

Tác giả tổng hợp các quan điểm học thuật kinh điển về khủng hoảng tài chính:

• Khái niệm khủng hoảng tài chính: Dẫn chiếu định nghĩa của Barry Eichengreen & Richard Portes (2010), xác định khủng hoảng tài chính là sự xáo trộn trên các thị trường tài chính, đặc trưng bởi sự sụt giảm giá tài sản và mất khả năng thanh toán của các bên đi vay và trung gian tài chính, lan truyền khắp hệ thống và làm gián đoạn năng lực phân bổ vốn của thị trường.
• Lý thuyết nguồn gốc khủng hoảng:
  • Maurice Obstfeld (1994) nhấn mạnh xung đột giữa chế độ tỷ giá hối đoái cố định và việc chính phủ theo đuổi chính sách tiền tệ mở rộng.
  • Hyman Minsky (1919–1996) phân tích cơ chế mất khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính bắt nguồn từ vấn đề thanh khoản, mất khả năng thanh toán hoặc chiếm dụng vốn có chủ ý.
  • Frederic Mishkin (2000) tiếp cận dưới góc độ bất cân xứng thông tin, dẫn tới rủi ro đạo đức (moral hazard) và lựa chọn đối nghịch (adverse selection), làm tê liệt chức năng kênh dẫn vốn của hệ thống ngân hàng.
• Phân loại khủng hoảng tài chính: Dựa trên nghiên cứu của Carmen Reinhart & Kenneth Rogoff (2009), chia làm hai nhóm:
  • Nhóm định lượng: Khủng hoảng tiền tệ (khủng hoảng cán cân thanh toán - Balance of Payments) và khủng hoảng dừng đột ngột dòng vốn (sudden stop/capital account crisis).
  • Nhóm định tính/phán đoán: Khủng hoảng nợ (nợ nước ngoài và nợ công trong nước) và khủng hoảng ngân hàng (biểu hiện qua sụp đổ ngân hàng, hiện tượng rút tiền hàng loạt - bank run, và sự can thiệp thanh khoản quy mô lớn của chính phủ).
• Cơ sở pháp lý về hoạt động ngân hàng: Dẫn chiếu Khoản 12 Điều 4 Luật các Tổ chức Tín dụng năm 2010 của Việt Nam, quy định hoạt động ngân hàng bao gồm: nhận tiền gửi (deposit taking), cấp tín dụng (credit extension), và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản (via-account payment).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp định lượng (Quantitative research method): Khóa luận sử dụng phương pháp định lượng thống kê mô tả nhằm theo dõi, tổng hợp và so sánh sự biến động của lãi suất điều hành, lãi suất huy động và cho vay, tốc độ tăng trưởng tín dụng, tổng dư nợ cho vay và tổng nguồn vốn huy động của hệ thống ngân hàng Việt Nam qua các năm 2007, 2008 và nửa đầu năm 2009.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp (Secondary data):
  • Số liệu chính thức từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Báo cáo thường niên (SBV Annual Report) các năm 2007, 2008, 2009 và Báo cáo hoạt động ngân hàng hàng tháng (SBV Monthly Report on Banking Operations).
  • Báo cáo tài chính và báo cáo thường niên công khai của các ngân hàng thương mại trong nước: Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank - VCB), Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), Ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam (Eximbank).
  • Nguồn dữ liệu quốc tế: Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed), Datastream, Cục Phân tích Kinh tế Hoa Kỳ (BEA), Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ (Census Bureau), Natixis, Inside Mortgage Finance, Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang Hoa Kỳ (FHFA), Fannie Mae, Freddie Mac, Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang Hoa Kỳ (FDIC), BBC News, CNN Money.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHAPTER 1: THEORETICAL FRAMEWORK OF FINANCIAL CRISIS

Chương 1 thiết lập khung lý thuyết hoàn chỉnh về khủng hoảng tài chính và cơ chế tác động lý thuyết lên hoạt động ngân hàng:

• Đặc trưng chung của khủng hoảng tài chính: Sụt giảm giá tài sản; phá giá đồng nội tệ và suy giảm dự trữ ngoại hối; lạm phát tăng cao; rút vốn ồ ạt; hiện tượng đột biến rút tiền gửi dẫn tới đóng cửa, sáp nhập hoặc quốc hữu hóa định chế tài chính; suy giảm bảng cân đối kế toán; mất cân đối ngân sách, cán cân thanh toán và thương mại; gia tăng nợ xấu và suy thoái kinh tế mang tính lan truyền toàn cầu.
• Tác động lý thuyết đến hoạt động ngân hàng:
  • Tác động qua kênh chính sách lãi suất: Khi chính sách tiền tệ nới lỏng làm giảm lãi suất, nhu cầu vay tăng nhưng huy động vốn gặp khó khăn; ngược lại, chính sách tiền tệ thắt chặt nâng lãi suất làm tăng chi phí vốn, giảm lượng tiền lưu thông và gây ra tình trạng khan hiếm tín dụng (credit scarcity).
  • Tác động qua chuẩn mực quản trị tín dụng: Khủng hoảng buộc các ngân hàng phải siết chặt điều kiện cấp tín dụng, làm thu hẹp quy mô dư nợ.
  • Tác động qua khả năng trả nợ của khách hàng: Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và cá nhân suy giảm dẫn đến tình trạng vỡ nợ, làm xấu đi bảng cân đối kế toán, suy giảm thanh khoản của ngân hàng, từ đó kích hoạt làn sóng rút tiền gửi hàng loạt và đe dọa khả năng thanh toán của toàn bộ hệ thống.

---

CHAPTER 2: GLOBAL FINANCIAL CRISIS AND ITS IMPACTS ON CREDIT OPERATIONS OF BANKING SECTOR IN VIETNAM

Chương 2 trình bày bức tranh toàn cảnh về cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và phân tích sâu thực trạng hoạt động tín dụng tại Việt Nam qua hai mảng nghiệp vụ: huy động vốn và cấp tín dụng.

1. Diễn tiến và căn nguyên của khủng hoảng tài chính toàn cầu

Tác giả phân kỳ cuộc khủng hoảng qua 5 mốc thời gian then chốt:

• 09/08/2007: BNP Paribas tuyên bố ngừng giao dịch tại 3 quỹ đầu tư chuyên về chứng khoán đảm bảo bằng tài sản thế chấp tại Mỹ, làm bộc lộ hàng chục nghìn tỷ USD sản phẩm phái sinh rủi ro và đóng băng niềm tin liên ngân hàng.
• 15/09/2008: Ngân hàng đầu tư Lehman Brothers phá sản sau khi chính quyền Mỹ từ chối giải cứu (trước đó Bear Stearns được dàn xếp bán cho JPMorgan Chase ngày 14/03/2008 và Northern Rock bị Vương quốc Anh quốc hữu hóa ngày 17/02/2008). Khái niệm "quá lớn để sụp đổ" (too big to fail) bị phá vỡ.
• 02/04/2009: Hội nghị thượng đỉnh G20 tại London cam kết gói kích thích tài khóa trị giá 5.000 tỷ USD và bổ sung 1.100 tỷ USD nguồn lực cho IMF và các định chế toàn cầu.
• 09/05/2010: Khủng hoảng chuyển dịch từ khu vực tư nhân sang khu vực công; IMF và Liên minh Châu Âu công bố gói cứu trợ tài chính cho Hy Lạp, mở màn thời kỳ thắt lưng buộc bụng tại châu Âu.
• 05/08/2011: Hãng xếp hạng tín nhiệm Standard & Poor's (S&P) hạ bậc xếp hạng tín nhiệm nợ công của Hoa Kỳ khỏi mức AAA, hoàn tất quá trình chuyển hóa từ khủng hoảng nợ tư nhân sang khủng hoảng nợ có chủ quyền.

Căn nguyên khủng hoảng:

• Nguyên nhân toàn cầu: Sự mất cân đối kinh tế vĩ mô toàn cầu kéo dài do chính sách tiền tệ nới lỏng tại các nền kinh tế phát triển; thâm hụt tài khoản vãng lai của Mỹ chạm đỉnh gần 6% GDP vào năm 2006, đối ứng với thặng dư lớn từ Trung Quốc, các nước xuất khẩu dầu mỏ Trung Đông và Nga.
• Nguyên nhân trực tiếp tại Hoa Kỳ: Lãi suất thấp kéo dài tạo bong bóng nhà ở; sự bùng nổ của các khoản vay dưới chuẩn thông qua hợp đồng vay lãi suất thả nổi (ARMs - chiếm 80% tổng dư nợ cho vay dưới chuẩn năm 2005); quy trình chứng khoán hóa nợ thành MBS và CDO; sự suy giảm chuẩn thẩm định cho vay do cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại và hai định chế bảo trợ chính phủ GSEs (Fannie Mae và Freddie Mac, nắm giữ hơn 5.000 tỷ USD nợ và MBS trước khi bị đặt dưới quyền kiểm soát của chính phủ ngày 07/09/2008; năm 2007 có tới 61% khoản mua của Freddie và 58% của Fannie là nợ dưới chuẩn); tỷ lệ đòn bẩy tài chính quá mức của 5 ngân hàng đầu tư hàng đầu của Mỹ (tổng nợ vay vượt 4.100 tỷ USD năm 2007, tương đương 30% GDP Mỹ); rủi ro hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) trị giá 400 tỷ USD của Tập đoàn bảo hiểm AIG (được Fed cấp hạn mức tín dụng 85 tỷ USD đổi lấy 79,9% cổ phần ngày 16/09/2008); cùng sự biến động của giá dầu thế giới khi đạt đỉnh 147 USD/thùng vào tháng 7/2008.

Tác động tới ngành ngân hàng thế giới:

• Tại Hoa Kỳ: Năm 2007 có 3 ngân hàng phá sản; năm 2008 có 35 ngân hàng bị đóng cửa; đến tháng 8/2009 đã có 77 ngân hàng phá sản, bao gồm Colonial Bank với tổng tài sản 25 tỷ USD (vụ đổ vỡ ngân hàng lớn thứ 6 trong lịch sử Hoa Kỳ tại thời điểm đó).
• Tại Châu Âu: Hàng loạt ngân hàng tại Anh (Northern Rock, Bradford & Bingley, Alliance & Leicester, London Scottish Bank, Dunfermline), Ireland (Bank of Ireland giảm 99% giá trị cổ phiếu; Anglo Irish Bank bị quốc hữu hóa), Iceland (GDP quý 1/2008 giảm 1,5%; Glitnir, Straumur, Reykjavík bị quốc hữu hóa; Kaupthing, Landsbanki bị đặt dưới sự giám sát), Bỉ và Hà Lan (Fortis, Tập đoàn ING), Đức (Bayern LB) chịu tổn thất nặng nề và phải nhận viện trợ từ chính phủ.

2. Đánh giá hoạt động huy động vốn tại Việt Nam

• Giai đoạn 2007: Tăng trưởng nguồn vốn huy động toàn hệ thống đạt 47,08% (so với 41,15% năm 2006). Tiền gửi VND tăng 53,99%, tiền gửi ngoại tệ tăng 29,66%. Khối NHTMCP, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và TCTD phi ngân hàng đạt mức tăng trưởng huy động cao nhất với 101%; khối NHTM Nhà nước tăng 24,45%.
• Giai đoạn 2008–2009:
  • Biến động chính sách lãi suất: Đầu năm 2008, trước áp lực lạm phát và giá dầu tăng vọt (140 USD/thùng), Ngân hàng Nhà nước thắt chặt tiền tệ. Các ngân hàng thương mại tăng lãi suất huy động lên 13%–14%/năm. Ngày 16/05/2008, Quyết định số 16/2008/QĐ-NHNN bãi bỏ cơ chế trần lãi suất, nâng lãi suất cơ bản từ 8,75% lên 12%/năm, lãi suất tái cấp vốn lên 13%/năm, lãi suất tái chiết khấu lên 11%/năm, quy định lãi suất huy động và cho vay tối đa không vượt quá 150% lãi suất cơ bản (tương đương 18%/năm). Tháng 6/2008, lãi suất cơ bản tiếp tục tăng lên 14%/năm, lãi suất tái cấp vốn lên 15%/năm, chiết khấu lên 13%/năm; một số NHTMCP huy động với lãi suất lên tới 17,5%–19%/năm.
  • Từ cuối tháng 10/2008, chính sách chuyển sang nới lỏng tiền tệ: lãi suất cơ bản giảm dần từng tháng từ 14% xuống 13%, và đến ngày 19/12/2008 hạ xuống 8,5%/năm. Đến ngày 01/04/2009, lãi suất cơ bản VND được điều chỉnh còn 7,0%/năm, lãi suất tái cấp vốn là 8,0%/năm và tái chiết khấu là 6,0%/năm.
  • Kết quả huy động vốn năm 2008: Tổng vốn huy động toàn hệ thống chỉ tăng 20,5% (bằng một nửa tốc độ tăng của năm 2007). Hầu hết các ngân hàng không hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch huy động (VPBank đạt 15.853 tỷ đồng, tăng 3%, chỉ đạt 66% mục tiêu; ACB tăng 16.230 tỷ đồng lên 91.174 tỷ đồng, đạt 60% kỳ vọng; VCB đạt 160.415 tỷ đồng, tăng 30.445 tỷ đồng so với cuối năm 2007).
  • Tác động của cung cầu tiền và niềm tin công chúng: Việc áp đặt hạn mức tăng trưởng tín dụng 30%, tăng 1% tỷ lệ dự trữ bắt buộc và phát hành bắt buộc 20.300 tỷ đồng tín phiếu kho bạc năm 2008 đã hút mạnh VND khỏi lưu thông. Sự sụp đổ của các tập đoàn tài chính quốc tế làm xói mòn niềm tin của người gửi tiền, khiến dòng vốn nhàn rỗi trong dân cư sụt giảm.

Bảng tổng hợp: Mặt bằng lãi suất huy động bình quân Quý I/2009

Loại hình tổ chức tín dụng	Đồng tiền	Không kỳ hạn (%/năm)	Kỳ hạn 3 tháng (%/năm)	Kỳ hạn 6 tháng (%/năm)	Kỳ hạn 12 tháng (%/năm)
NHTM Nhà nước	VND	2,55	6,80	7,10	7,40
	USD	1,20	2,40	2,80	3,10
NHTM Cổ phần	VND	3,50	7,40	7,65	7,90
	USD	1,43	2,80	3,20	3,60

(Nguồn: Báo cáo hoạt động ngân hàng Quý I/2009, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam)

3. Đánh giá hoạt động cấp tín dụng tại Việt Nam

• Giai đoạn 2007: Dư nợ cho vay toàn hệ thống tăng trưởng 53,89% so với năm 2006. Khối NHTMCP, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và TCTD khác tăng trưởng 105%, khối NHTM Nhà nước tăng 31%.
• Giai đoạn 2008–2009:
  • Hạn chế hạn mức và biến động lãi suất cho vay: Quyết định số 03/QĐ-NHNN ngày 01/02/2008 kiểm soát tăng trưởng tín dụng dưới mức 30%. Lãi suất cho vay ngắn hạn Quý I/2008 dao động từ 11%–13%/năm, trung và dài hạn từ 14%–16%/năm. Tăng trưởng tín dụng hàng tháng nửa đầu năm 2008 chỉ biến động quanh mức 1%–2%. Cả năm 2008, tăng trưởng tín dụng của Việt Nam chỉ đạt khoảng 21%–22%, thấp hơn nhiều so với hạn mức 30%.
  • Phục hồi tín dụng đầu năm 2009: Triển khai gói hỗ trợ lãi suất 4%/năm cho các khoản vay ngắn và trung hạn tối đa 24 tháng. Tháng 4/2009, tổng dư nợ tín dụng tăng 4,86% so với tháng 3 và tăng 11,16% so với cùng kỳ năm 2008 (cho vay VND tăng 5,81%, cho vay ngoại tệ tăng 0,65%).
  • Chuyển dịch cơ cấu tín dụng và quản trị rủi ro: Các NHTM cơ cấu lại danh mục theo hướng tăng tỷ trọng cho vay ngắn hạn, cắt giảm cho vay trung và dài hạn; siết chặt điều kiện giải ngân đối với các lĩnh vực rủi ro cao như bất động sản, chứng khoán và tiêu dùng. Tỷ lệ nợ xấu năm 2008 được kiểm soát ở mức 1%–3% tổng dư nợ (thấp hơn ngưỡng thông lệ quốc tế 5%). Sự đình trệ xuất khẩu và sản xuất trong nước khiến khả năng trả nợ của doanh nghiệp suy giảm, buộc các ngân hàng phải tăng trích lập dự phòng rủi ro và cơ cấu lại thời hạn trả nợ.

---

CHAPTER 3: SOLUTIONS TO IMPROVE CREDIT OPERATIONS OF DOMESTIC BANKING SECTOR AFTER THE CRISIS

Chương 3 tổng hợp dự báo kinh tế quốc tế và đề xuất 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể nhằm củng cố hoạt động tín dụng:

• Dự báo xu hướng khủng hoảng: Dẫn số liệu IMF dự báo kinh tế toàn cầu suy giảm -1,3% năm 2009; tổng tổn thất tài chính toàn cầu đến cuối năm 2010 ước tính đạt 4.100 tỷ USD (trong đó các định chế tài chính Mỹ chịu 2.700 tỷ USD). Dù vậy, các dấu hiệu ổn định bắt đầu xuất hiện từ cuối năm 2009 và diễn đàn Davos 2012 ghi nhận sự phục hồi dần của thị trường.
• Hệ thống giải pháp cho ngành ngân hàng Việt Nam:
  1. Thực thi chính sách lãi suất phù hợp: Xác định lãi suất linh hoạt theo quan hệ cung - cầu vốn thị trường; tránh tình trạng chạy đua tăng lãi suất huy động phi lý giữa các ngân hàng quy mô nhỏ gây ra hiệu ứng dây chuyền tiêu cực (domino effect) và làm méo mó thị trường tiền tệ.
  2. Thắt chặt quản trị rủi ro tín dụng:
     • Ứng dụng các mô hình đo lường và xếp hạng rủi ro tín dụng tiên tiến: Mô hình Điểm số Z (Z-score), Mô hình 6C, hệ thống chấm điểm tín dụng cá nhân, và khung xếp hạng của Moody's, Standard & Poor's.
     • Nâng cao chất lượng thẩm định dự án, tính khả thi của phương án kinh doanh, giá trị thực và tính pháp lý của tài sản bảo đảm.
     • Xây dựng quy trình xử lý nợ xấu qua đơn vị chuyên trách với 2 chiến lược cụ thể: Chiến lược duy trì (Maintenance strategy) đối với khách hàng có khả năng phục hồi sản xuất để cơ cấu lại thời hạn trả nợ; và Chiến lược rút lui (Exit strategy) đối với các khoản nợ không có khả năng thu hồi thông qua thanh lý tài sản thế chấp và xử lý pháp lý.
  3. Nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát ngân hàng:
     • Ứng dụng các công cụ giám sát hiện đại: Chỉ số rủi ro chính (Key Risk Indicator - KRI), Chỉ số tài chính chính (Key Financial Indicator - KFI), và Bảng đánh giá rủi ro (Risk Assessment Tables).
     • Phân định rõ trách nhiệm 5 cấp theo mô hình ngân hàng tập trung:
       • Cán bộ tín dụng (Credit Officers): Trực tiếp giám sát từng tài khoản, kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay, các điều khoản hợp đồng và kiểm tra thực địa.
       • Cán bộ quản lý rủi ro (Risk Management Officers): Kiểm tra thường xuyên hạn mức tín dụng của khách hàng, theo dõi rủi ro kinh doanh và phân tích tác động ngành.
       • Trợ lý cán bộ tín dụng (Credit Officer Assistants): Tính toán, báo cáo hạn mức tín dụng nội bộ và kiểm tra việc tuân thủ hợp đồng.
       • Ban kiểm soát (Board of Controllers): Định kỳ và thường xuyên kiểm tra việc thực thi các quy chế nội bộ và quy định pháp luật.
       • Hội đồng quản trị (Board of Directors): Quản trị tổng thể toàn bộ hoạt động tín dụng thông qua hệ thống báo cáo và công cụ quản trị.
     • Đào tạo đội ngũ thanh tra viên, giám sát viên ngân hàng chuyên nghiệp và hoạt động độc lập.
  4. Gắn kết hoạt động bảo hiểm với tín dụng (Bancassurance - BIM):
     • Hợp tác chia sẻ rủi ro giữa ngân hàng thương mại và các công ty bảo hiểm để phân tán tổn thất tín dụng.
     • Triển khai đa dạng các sản phẩm bảo hiểm đi kèm khoản vay: Bảo hiểm tài sản (bao gồm Bảo hiểm bảo vệ khoản thế chấp - Mortgage Protection Insurance), Bảo hiểm chu kỳ kinh doanh, Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, Bảo hiểm vận chuyển hàng hóa, Bảo hiểm nhân thọ cho người đi vay.
     • Hoàn thiện chính sách bảo hiểm tiền gửi: Dẫn chiếu quy định Luật Bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam (hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi tăng từ 30 triệu đồng lên 50 triệu đồng); đề xuất nghiên cứu nâng dần mức độ bảo lãnh lên mức tối đa (tương tự xu hướng bảo lãnh 100% tại một số quốc gia châu Âu trong khủng hoảng) nhằm khôi phục và củng cố niềm tin tuyệt đối của người gửi tiền.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã lượng hóa và phản ánh thực trạng của hệ thống ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2007–2009 qua các con số thống kê thực tế:

Bảng tổng hợp: Tăng trưởng huy động vốn và dư nợ tín dụng của hệ thống ngân hàng Việt Nam (2007–2008)

Chỉ tiêu kinh tế	Năm 2007 (%)	Năm 2008 (%)	Mức độ thay đổi
Tăng trưởng huy động vốn toàn hệ thống	47,08	20,50	Giảm 26,58 điểm %
- Huy động vốn VND	53,99	—	Chịu áp lực đua lãi suất
- Huy động vốn ngoại tệ	29,66	—	Chịu ảnh hưởng tỷ giá, BOP
- Tăng trưởng huy động nhóm NHTMCP & nước ngoài	101,00	—	Suy giảm mạnh so với kế hoạch
- Tăng trưởng huy động nhóm NHTM Nhà nước	24,45	—	Không hoàn thành chỉ tiêu năm
Tăng trưởng dư nợ tín dụng toàn hệ thống	53,89	21,00 – 22,00	Giảm hơn 31 điểm %
- Tăng trưởng dư nợ nhóm NHTMCP & nước ngoài	105,00	—	Bị kiểm soát dưới trần 30%
- Tăng trưởng dư nợ nhóm NHTM Nhà nước	31,00	—	Thu hẹp quy mô cho vay
Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống	Dưới chuẩn	1,00 – 3,00	Thấp hơn ngưỡng quốc tế (5%)

Khóa luận làm sáng tỏ cơ chế truyền dẫn tác động: Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu không gây đổ vỡ hệ thống tại Việt Nam do mức độ liên thông tài chính quốc tế thời điểm đó còn hạn chế, nhưng đã tác động tiêu cực gián tiếp qua kênh tâm lý thị trường, làm đảo chiều nhanh chóng chính sách tiền tệ (từ thắt chặt gắt gao sang nới lỏng kích cầu), tạo ra các đợt chạy đua lãi suất huy động gay gắt và làm suy giảm tốc độ tăng trưởng tín dụng của toàn hệ thống.

Đóng góp của đề tài

• Hệ thống hóa toàn diện các giai đoạn lịch sử và nguyên nhân cốt lõi của cuộc khủng hoảng tài chính 2007–2008 trên phạm vi quốc tế.
• Cung cấp bộ dữ liệu thứ cấp chi tiết về diễn biến lãi suất, huy động và cho vay của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong giai đoạn biến động kinh tế 2007–2009.
• Đề xuất hệ thống giải pháp mang tính ứng dụng nghiệp vụ ngân hàng: mô hình quản trị rủi ro định lượng, quy trình xử lý nợ xấu 2 nhánh, cơ chế kiểm soát 5 cấp và mô hình liên kết bảo hiểm - ngân hàng (Bancassurance).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu tác động của khủng hoảng tài chính đối với hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại, chưa phân tích toàn diện các tác động đối với thị trường chứng khoán, bất động sản hoặc các chỉ số kinh tế vĩ mô tổng thể.
  • Chuỗi số liệu định lượng chi tiết chỉ dừng lại ở giai đoạn 2007 đến nửa đầu năm 2009, chưa bao quát toàn bộ chu kỳ tái cấu trúc hệ thống ngân hàng sau khủng hoảng.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng đánh giá tác động trung và dài hạn của các gói hỗ trợ lãi suất năm 2009 đến chất lượng tín dụng và nợ xấu của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong giai đoạn 2010–2015.
  • Phân tích sâu hơn hiệu quả thực thi mô hình Bancassurance và các mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ tại từng khối ngân hàng thương mại cụ thể.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế quốc tế và Kinh tế học ứng dụng cần tài liệu nghiên cứu về tác động truyền dẫn của khủng hoảng tài chính quốc tế tới các nền kinh tế đang phát triển.
  • Cán bộ làm việc trong lĩnh vực phân tích tín dụng, quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại muốn tham khảo khung phân tích rủi ro và các công cụ giám sát nội bộ.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Chương 2 cung cấp chuỗi sự kiện và số liệu chi tiết về biến động lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2008 (các Quyết định số 03/QĐ-NHNN, Quyết định số 16/2008/QĐ-NHNN).
  • Chương 3 cung cấp khung phân cấp 5 tầng trong kiểm tra giám sát tín dụng nội bộ và quy trình xử lý nợ xấu bằng hai chiến lược (Maintenance & Exit strategy).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Năm mốc thời gian then chốt định hình cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu được tác giả phân tích là những mốc nào?

Tác giả xác định 5 giai đoạn phát triển của cuộc khủng hoảng qua các mốc:

1. 09/08/2007: BNP Paribas ngừng hoạt động 3 quỹ đầu tư nợ thế chấp của Mỹ do mất thanh khoản.
2. 15/09/2008: Lehman Brothers tuyên bố phá sản, chấm dứt quan niệm các định chế tài chính "quá lớn để sụp đổ".
3. 02/04/2009: Hội nghị G20 tại London thông qua cam kết mở rộng tài khóa 5.000 tỷ USD và cấp 1.100 tỷ USD cho IMF.
4. 09/05/2010: Khủng hoảng nợ công châu Âu bùng nổ khi IMF và EU phải cứu trợ tài chính cho Hy Lạp.
5. 05/08/2011: S&P hạ bậc tín nhiệm nợ công Hoa Kỳ khỏi mức AAA, xác nhận sự chuyển hóa thành khủng hoảng nợ có chủ quyền.

2. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã thực hiện những điều chỉnh chính sách lãi suất cơ bản nào trong năm 2008?

• Tháng 5/2008: Ban hành Quyết định số 16/2008/QĐ-NHNN ngày 16/05/2008 bãi bỏ cơ chế trần lãi suất cũ, điều chỉnh lãi suất cơ bản từ 8,75% lên 12%/năm, lãi suất tái cấp vốn là 13%/năm, lãi suất tái chiết khấu là 11%/năm; áp dụng mức khống chế lãi suất kinh doanh tối đa bằng 150% lãi suất cơ bản (tương đương trần 18%/năm).
• Tháng 6/2008: Tăng tiếp lãi suất cơ bản lên 14%/năm, lãi suất tái cấp vốn lên 15%/năm và chiết khấu lên 13%/năm.
• Tháng 10/2008 đến tháng 12/2008: Chuyển sang chính sách tiền tệ mở rộng, hạ dần lãi suất cơ bản từ 14% xuống 13%, và đến ngày 19/12/2008 hạ về mức 8,5%/năm.

3. Tốc độ tăng trưởng huy động vốn và tín dụng của Việt Nam năm 2008 thay đổi như thế nào so với năm 2007?

• Huy động vốn: Năm 2007, tăng trưởng huy động toàn hệ thống đạt 47,08% (khối NHTMCP và nước ngoài tăng 101%). Năm 2008, tốc độ tăng trưởng giảm xuống còn 20,5%, hầu hết các NHTM chỉ đạt khoảng 50%–66% chỉ tiêu huy động cả năm (VPBank đạt 66%, ACB đạt 60% kế hoạch).
• Cấp tín dụng: Năm 2007, dư nợ tín dụng tăng trưởng 53,89% (khối NHTMCP tăng 105%). Năm 2008, tăng trưởng tín dụng bị thu hẹp xuống còn 21%–22% do chính sách kiểm soát trần tăng trưởng 30% và thắt chặt điều kiện cho vay.

4. Tác giả đề xuất quy trình và các chiến lược cụ thể nào để xử lý các khoản nợ xấu tại ngân hàng thương mại?

Tác giả đề xuất quy trình gồm: Chuyển ngay khoản vay bị phân loại nợ xấu sang đơn vị chuyên trách xử lý nợ xấu, hoàn thiện hồ sơ chứng từ về nguyên nhân suy giảm chất lượng nợ, tiến hành tái định giá khách hàng và áp dụng 2 chiến lược:

• Chiến lược duy trì (Maintenance strategy): Duy trì quan hệ đối với khách hàng có khả năng phục hồi sản xuất kinh doanh và có thiện chí trả nợ để tiến hành cơ cấu lại thời hạn trả nợ.
• Chiến lược rút lui (Exit strategy): Áp dụng đối với các khoản nợ không có khả năng thu hồi, thực hiện xử lý qua thủ tục pháp lý và thanh lý tài sản bảo đảm.

5. Mô hình kiểm tra và giám sát nội bộ tín dụng được phân chia thành những cấp độ trách nhiệm nào?

Hệ thống giám sát tín dụng được phân định thành 5 cấp bậc:

1. Cán bộ tín dụng: Theo dõi từng tài khoản, kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay, tính tuân thủ hợp đồng và thẩm định thực tế.
2. Cán bộ quản lý rủi ro: Giám sát hạn mức tín dụng của khách hàng, theo dõi rủi ro kinh doanh và rủi ro ngành.
3. Trợ lý cán bộ tín dụng: Tính toán và báo cáo hạn mức tín dụng nội bộ, kiểm tra việc tuân thủ các cam kết hợp đồng.
4. Ban kiểm soát: Kiểm tra định kỳ và thường xuyên tính tuân thủ các quy chế nội bộ và quy định pháp luật.
5. Hội đồng quản trị: Quản trị toàn diện hoạt động tín dụng dựa trên hệ thống báo cáo tổng hợp và công cụ đo lường rủi ro.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thiên Hương đã phản ánh chi tiết tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2007–2008 đối với hoạt động huy động vốn và cấp tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Nghiên cứu đã tổng hợp các diễn biến điều hành chính sách tiền tệ, biến động lãi suất và mức sụt giảm tăng trưởng tín dụng trong giai đoạn 2007–2009 bằng các số liệu thống kê cụ thể từ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng. Trên cơ sở đó, tác giả đã xây dựng hệ thống khuyến nghị thực tiễn từ quản trị rủi ro danh mục, quy trình xử lý nợ xấu, phân cấp giám sát nội bộ đến liên kết bảo hiểm ngân hàng nhằm nâng cao năng lực ứng phó của hệ thống ngân hàng trong nước trước các cú sốc tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

STATE BANK OF VIETNAM BANKING ACADEMY OF VIETNAM FACULTY OF FOREIGN LANGUAGE ---------- IMPACTS OF THE GLOBAL FINANCIAL CRISIS ON CREDIT OPERATIONS OF BANKING SECTOR IN VIETNAM Student: Nguyen Thien Huong Class: ATC A – k12 Student Code: 12A7511083 Supervisor: Nguyen Thi Hong Mai (MA) ) 28th May 2013 Graduation Thesis Banking Academy DEDICATION I dedicate this graduation thesis to my family and to Banking Academy of Vietnam Nguyen Thien Huong ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy ACKNOWLEDGEMENT First of all, I would like to express the profound gratitude to my supervisor MA. Nguyen Thi Hong Mai for giving me great support, encouragement and constructive feedback to accomplish the paper. I deeply appreciated all credit officers at Au Co sub-branch, Asia Commercial Bank (ACB), for assisting and instructing me with work and data collection. I would like to give my special thanks to Mr.

Thai Gia Trong, Personal Financial Consultant of ACB, for his great support and cooperation throughout my study. Finally, I wish to extend my heartiest thanks to all Banking Academy‟s lecturers, who have equipped me with sufficient knowledge, and my family, who has supported me wholeheartedly. Nguyen Thien Huong ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy EXECUTIVE SUMMARY This paper studies the impacts of the global financial crisis on banking system in Vietnam, particularly on credit operations. It goes ahead to understand theoretical underpinnings relating to financial crises in general before critically analyzing the influence of the global downturn on deposit taking and credit extension of domestic commercial banks, primarily using three-year data from the SBV Annual Report from 2007 to 2009.

The theory mentions three fundamental aspects of financial crises, including definition, characteristics and their possible effects on banking system. It suggests that credit activities of banking industry are under influence of many factors in financial market, such as interest-rate policies, money supply and demand, banks‟ ability to collect debts, all of which are likely to change under crises. Particularly, the global financial crisis of 2008 proved to be a typical fiscal turmoil possessing all specific features of a financial crisis. A study of its causes and effects was conducted with an emphasis on the situation of Vietnam credit operations.

Indeed, impact assessment of domestic credit operations has shown that both deposit taking and credit extension could not be exempted from the exotic catastrophe, though it came late. The impacts became apparent in 2008 with two adverse trends of interest rate over the year. Also, the loss of public confidence and changes in credit structure together with climbing bad debts were reported as the aftermath of the world cataclysm, suggesting that banking sector in Vietnam is still in need of further improvements in credit activities. In an attempt to make Vietnamese banking system more robust, some recommendations are proposed to the banks, such as pursuing proper interest rate policies, tightening credit risk management, ameliorating the supervising activities in commercial banks, and paying more attention to credit and deposit insurance.

Nguyen Thien Huong ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy LIST OF TABLES AND FIGURES LIST OF TABLES Table 1: GSEs‟ subprime loan and securities purchases. 17 Table 2: Banks affected by the Global Financial Crisis 2008. 20 Table 3: Information on banking operations in quarter I/2009. 27 LIST OF FIGURES Figure 1: The Dow Jones industrial average on August 6, 2011.

13 Figure 2: US current account or trade deficit. 15 Figure 3: Capital mobilization from the economy. 23 Figure 4: Interest rate in 2008. 24 Figure 5: Credit growth over the period 2001-2007.

29 Figure 6: Credit growth of the banking system in 2008. 30 Figure 7: Credit growth in 2008. 31 Figure 8 Overview of the financial process. 44 Nguyen Thien Huong ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviations Explanations BOP Balance of Payment Fed Federal Reserve System CDO Collateralized Debt Obligation MBS Mortgage Backed Securities ARM Adjustable Rate Mortgage CDS Credit Default Swap GSE Government-sponsored enterprise FDIC Federal Deposit Insurance Corporation CAR Capital Adequacy Ratio AIG American Insurance Group GDP Gross Domestic Product SBV The State Bank of Vietnam ACB Asia Commercial Bank Joint Stock Commercial Bank for Foreign Trade of VCB Vietnam Agribank Vietnam Bank for Agriculture and Rural Development Vietnam Joint Stock Commercial Bank for Industry and Vietinbank Trade Joint Stock Commercial Bank for Investment and BIDV Development of Vietnam VPBank Vietnam Prosperity Joint-Stock Commercial Bank Eximbank Vietnam Export Import Commercial Joint Stock Bank USD, US$, $ The United States dollar VND Vietnam Dong pa Per annum Nguyen Thien Huong ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy TABLE OF CONTENTS DEDICATION ACKNOWLEDGEMENT EXECUTIVE SUMMARY LIST OF TABLES AND FIGURES LIST OF ABBREVIATIONS INTRODUCTION.

Purpose and research questions. Scope and limitations. Quantitative research method. Data collection: Secondary data.

Structure of the thesis. 3 CHAPTER 1: THEORETICAL FRAMEWORK OF FINANCIAL CRISIS. Definition and characteristics of a financial crisis. Identifying a financial crisis.

Typical characteristics of a financial crisis. 5 Nguyen Thien Huong ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy 1. Possible effects of a financial crisis on banking operations. 8 CHAPTER 2: GLOBAL FINANCIAL CRISIS AND ITS IMPACTS ON CREDIT OPERATIONS OF BANKING SECTOR IN VIETNAM.

The global financial crisis of 2007-2008. Global financial crisis: Five key stages. Genesis of the global financial crisis. Impacts of the crisis on global banking industry.

Credit operations of commercial banks in Vietnam under the influence of global financial crisis. An assessment of fund mobilization. An assessment of credit extension. 28 CHAPTER 3: SOLUTIONS TO IMPROVE CREDIT OPERATIONS OF DOMESTIC BANKING SECTOR AFTER THE CRISIS.

Trend forecast for the global financial crisis. 43 Nguyen Thien Huong ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy INTRODUCTION 1. Research rationale Over the period from 2008 to 2012, the world experienced unfolding and heavy repercussions of the global financial crisis stemming from U. “subprime” turbulent in the summer of 2007.

The global financial crisis is regarded as the worst financial crisis since the Great Depression of the 1930s. It resulted in the threat of total collapse of large financial institutions, the bailout of banks by national governments, and downturns in stock markets around the world. The crisis played a significant role in the failure of key businesses, declines in consumer wealth estimated in trillions of US dollars, and a downturn in economic activity leading to the later recession and contributing to the European sovereign-debt crisis. The contagious impacts of the global financial crisis have been felt in all continents as well as most nations.

Being a small open, FDI-reliant and export-dependant economy, Vietnam has not been spared the fallout from this external shock though it came late in the end of 2008. In the financial market, Vietnamese banking system also suffered. Although this backbone sector was not severely and directly affected by the crisis, some weaknesses regarding the credit operations were revealed, which, remains a question of how to make credit activities more robust to combat future adverse impacts. This issue prompted me to conduct a research on “Impacts of the Global Financial Crisis on Credit Operations of Banking Sector in Vietnam” as my graduation thesis.

Purpose and research questions 2. Purpose This paper attempts to: Nguyen Thien Huong 1 ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy  Provide an insight into the global financial crisis, specifically its causes, timeline and effects on global banking system.  Critically analyze the impacts of financial catastrophe on credit operations of commercial banks in Vietnam.  Propose some practical recommendations for the recovery and improving the efficiency of credit operations.

Research questions How to define a financial crisis? What are possible effects of financial crises on banking system in theory? What is the global financial crisis? Why did it happen? And how was global banking industry influenced? What are the impacts of the global financial meltdown on credit operations of banking sector in Vietnam? How to enhance the efficiency of domestic credit operations to confront future shocks and crises? 3. Scope and limitations The scope of this thesis covers the following main areas:  The global financial crisis of 2008  The credit operations of domestic banking sector under the crisis However, the research project focuses only on the effects of the crisis on banking system without mentioning to societal or other economic consequences. Nguyen Thien Huong 2 ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy 4. Quantitative research method Quantitative method is a research method focusing on the collection and analysis of numerical data and statistics.

The thesis studies the movements of interest rate, credit growth rate, deposit outstanding, loan outstanding of Vietnam banking sector in the year 2007, 2008 and the first half of 2009, from which drawing conclusion about the aftermath. Data collection: Secondary data In this paper, the secondary data are extracted from the SBV Annual Reports 2007- 2009, SBV Monthly Report on Banking Operations and the public annual reports of some commercial banks, to name but a few, ACB, Vietcombank, BIDV, VPBank. Structure of the thesis Apart from Introduction and Conclusion, the thesis consists of three chapters: Chapter I: Theoretical Framework of Financial Crisis Chapter II: Global Financial Crisis and Its Impacts on Credit Operations of Banking Sector in Vietnam Chapter III: Solutions to Improving Credit Operations of Domestic Banking Sector Nguyen Thien Huong 3 ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy CHAPTER 1 THEORETICAL FRAMEWORK OF FINANCIAL CRISIS 1. Definition and characteristics of a financial crisis 1.

Identifying a financial crisis It is necessary to define what a financial crisis is before studying its impacts. Unfortunately, there is no universally agreed definition. A large body of work has been devoted to the identification and dating of crises, but ambiguities remain. At first, financial crisis was thought to be caused by budget deficit, resulting in the demand for issuing more money to finance the imbalance.

Governments abandoned the fixed exchange rate regime, and national foreign currency reserves fell below acceptable level. Obstfeld (1994) assured that the financial crisis in general stemmed from the conflict between the fixed exchange rate regime and the government‟s wants to pursue expansionary monetary policy. According to Hyman Minsky (1919-1996), a financial crisis is a result of the failure of one or more than one economic factors which fail to fulfill their financial duties. For instance, banks cannot repay their depositors; borrowers cannot repay banks‟ loans.

The roots of the unfulfilled payment duties are problems in liquidity and solvency, or intentional capital occupancy. The insolvency may originate from bankruptcies, business losses, or problems in government spending. Like an infectious disease, it can exercise influence over the economy as a whole. Mishkin (2000) argued that financial instability might lead to a financial crisis when financial system faced the asymmetric information probably responsible for moral hazard and adverse selection.

In this case, banking system might be unable to perform its inherent function as distribution channel for financial sources. Nguyen Thien Huong 4 ATC A- k12 Graduation Thesis Banking Academy Other economists subscribe to the idea that there is a correlation between the attempt to liberalize financial market and the number of financial crises. Whether or not fiscal liberalization necessarily triggers financial crisis has inherently been a question of much controversy. Thus, what exactly is a financial crisis? To choose the most proper definition among those, first it is advisory to have fundamental knowledge about some relevant notions below: Finance: Branch of economics, a science that studies the management of funds (money and other assets).

Financial market: Any marketplace where buyers and sellers participate in the trade of assets such as equities, bonds, currencies and derivatives. One of the main functions of financial markets is to allocate capital. Capital markets especially facilitate the raising of capital while money markets facilitate the transfer of liquidity, in both cases matching those who have capital to those who need it.