Tác động của Hội nhập Kinh tế Quốc tế đến Tư duy và Đời sống Kinh tế - Xã hội ở Việt Nam

Nghiên cứu tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến tư duy, đời sống kinh tế xã hội Việt Nam. Phân tích cơ hội, thách thức và giải pháp phát triển.

• Tác giả: Ts. Tô Xuân Dân
• Trường học: Viện nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế - Xã hội
• Đề tài: Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến tư duy và đời sống kinh tế - xã hội ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng hợp đề tài nghiên cứu khoa học độc lập cấp Nhà nước
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 2. CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ VÀ GIẢI QUYẾT CÁC ẢNH HƯỞNG
• 2.1. Nhận chung, các công trình nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu của đề tài
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
• 2.5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 2.6. Kết cấu của đề tài
• 3. PHẦN THỨ NHẤT: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ ĐẾN TƯ DUY VÀ ĐỜI SỐNG KINH TẾ - XÃ HỘI TOÀN CẦU
• 3.1. Tổng quan cơ sở lý luận về hội nhập kinh tế
• 3.1.1. Khái niệm, đặc trưng, nội dung, hình thức của hội nhập kinh tế
• 3.1.2. Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế Tại Việt Nam

Hội nhập kinh tế quốc tế (HNKTQT) là quá trình chủ động gắn kết nền kinh tế Việt Nam với khu vực và thế giới thông qua tự do hóa và mở cửa. Thực chất, đây là việc thực hiện chính sách kinh tế mở, tham gia các định chế tài chính quốc tế và tự do hóa thương mại, đầu tư. Quá trình này gắn liền với quốc tế hóa đời sống kinh tế thế giới, diễn ra trên hai cấp độ: toàn cầu hóa và khu vực hóa, tạo sự thống nhất ngày càng cao của nền kinh tế toàn cầu. Hội nhập kinh tế quốc tế mang đến nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đi kèm không ít thách thức lớn cần giải quyết. GS.TS Tô Xuân Dân nhấn mạnh, HNKTQT đòi hỏi sự thay đổi về tư duy và chính sách để tận dụng tối đa lợi ích.

1.1. Bản Chất và Đặc Điểm của Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế

HNKTQT không chỉ đơn thuần là mở cửa thị trường mà còn bao gồm việc tham gia vào các tổ chức quốc tế, tuân thủ các quy tắc và chuẩn mực toàn cầu. Theo Báo cáo của Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội, đặc điểm của HNKTQT là sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia, tạo ra một hệ thống kinh tế toàn cầu thống nhất. Hội nhập sâu rộng đòi hỏi Việt Nam phải cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Việc này mang lại cơ hội tiếp cận công nghệ mới, thu hút đầu tư và mở rộng thị trường xuất khẩu, nhưng cũng đặt ra thách thức về bảo vệ môi trường và giải quyết các vấn đề xã hội.

1.2. Toàn Cầu Hóa và Hội Nhập Kinh Tế Mối Liên Hệ

Toàn cầu hóa và HNKTQT là hai mặt của một quá trình thống nhất. Toàn cầu hóa tạo ra môi trường quốc tế thuận lợi cho HNKTQT, đồng thời HNKTQT thúc đẩy toàn cầu hóa phát triển. Toàn cầu hóa kinh tế được thúc đẩy bởi tiến bộ khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), toàn cầu hóa bao trùm cả lĩnh vực kinh tế, xã hội và chính trị, thể hiện sự phụ thuộc lẫn nhau trên nhiều mặt. Việt Nam cần chủ động tận dụng cơ hội từ toàn cầu hóa để thúc đẩy HNKTQT, đồng thời đối phó với những thách thức do quá trình này mang lại, như cạnh tranh gay gắt, bất ổn tài chính và các vấn đề an ninh phi truyền thống.

II. Tác Động Của Hội Nhập Kinh Tế Đến Tư Duy Kinh Tế Việt Nam

HNKTQT tác động sâu sắc đến tư duy kinh tế của Việt Nam, từ tư duy quản lý nhà nước đến tư duy kinh doanh của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần thay đổi tư duy để cạnh tranh hiệu quả hơn. Tư duy mở cửa, sáng tạo và đổi mới là yếu tố then chốt để thành công trong bối cảnh hội nhập. Chính sách của nhà nước cũng cần thay đổi để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân. Đề tài nghiên cứu của GS.TS Tô Xuân Dân đã chỉ ra rằng HNKTQT đòi hỏi Việt Nam phải xây dựng một nền kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập đầy đủ với thế giới.

2.1. Thay Đổi Tư Duy Quản Lý Kinh Tế Của Nhà Nước

Nhà nước cần chuyển từ vai trò quản lý trực tiếp sang vai trò kiến tạo, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi cải cách thủ tục hành chính, minh bạch hóa thông tin và tăng cường năng lực quản lý vĩ mô. Chính phủ cần tập trung vào việc xây dựng thể chế kinh tế thị trường hiện đại, đảm bảo cạnh tranh bình đẳng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Theo Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội, vai trò của nhà nước trong HNKTQT là định hướng phát triển, xây dựng chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.2. Tư Duy Kinh Doanh Mới Của Doanh Nghiệp Việt Nam

Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy sản xuất những gì mình có sang sản xuất những gì thị trường cần. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải nghiên cứu thị trường, đầu tư vào công nghệ mới và xây dựng thương hiệu. Doanh nghiệp cần chủ động tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, tìm kiếm đối tác chiến lược và mở rộng thị trường xuất khẩu. Khả năng đổi mới sáng tạo đóng vai trò quan trọng trong hội nhập. Doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm thông tin, học hỏi kinh nghiệm từ các nước phát triển và xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao.

III. Tác Động Đến Đời Sống Kinh Tế Xã Hội Do Hội Nhập Mang Lại

HNKTQT tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội Việt Nam, từ tăng trưởng kinh tế đến việc làm, thu nhập và phân phối thu nhập. HNKTQT thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo ra nhiều việc làm mới và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, cũng có những thách thức như bất bình đẳng thu nhập, ô nhiễm môi trường và các vấn đề xã hội khác. Nghiên cứu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư chỉ ra rằng Việt Nam cần có các chính sách đồng bộ để giảm thiểu tác động tiêu cực và tận dụng tối đa lợi ích của HNKTQT.

3.1. Ảnh Hưởng Đến Tăng Trưởng Kinh Tế và Việc Làm

HNKTQT thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua việc mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao năng suất lao động. Theo Báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB), HNKTQT đã giúp Việt Nam tăng trưởng kinh tế nhanh chóng trong những năm qua, tạo ra hàng triệu việc làm mới. Tuy nhiên, cần chú ý đến chất lượng việc làm, đảm bảo quyền lợi của người lao động và tạo điều kiện cho người lao động nâng cao kỹ năng. Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận thông tin và kỹ năng mới để thích ứng với thị trường lao động hội nhập.

3.2. Bất Bình Đẳng Thu Nhập và Các Vấn Đề Xã Hội

HNKTQT có thể làm gia tăng bất bình đẳng thu nhập giữa các vùng, các nhóm dân cư và các ngành kinh tế. Điều này đòi hỏi chính phủ phải có chính sách hỗ trợ các vùng khó khăn, tạo điều kiện cho người nghèo tiếp cận giáo dục, y tế và các dịch vụ xã hội cơ bản. Cần tăng cường quản lý thị trường lao động, bảo vệ quyền lợi của người lao động và đảm bảo an sinh xã hội. Theo Viện Xã hội học, HNKTQT đặt ra nhiều thách thức về bảo tồn văn hóa truyền thống, bảo vệ môi trường và giải quyết các vấn đề xã hội, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương.

IV. Giải Pháp Thúc Đẩy Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế Hiệu Quả Ở Việt Nam

Để hội nhập kinh tế quốc tế hiệu quả, Việt Nam cần có các giải pháp đồng bộ trên nhiều lĩnh vực. Cần tiếp tục cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng hạ tầng đồng bộ. Cần chủ động tham gia vào các hiệp định thương mại tự do (FTA) và tận dụng tối đa lợi ích từ các FTA này. Theo Nghị quyết số 07-NQ/TW của Bộ Chính trị, HNKTQT là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, cần được triển khai một cách chủ động, tích cực và hiệu quả.

4.1. Cải Cách Thể Chế và Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh

Cải cách thể chế là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong bối cảnh HNKTQT. Cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp. Chính phủ cần tập trung vào việc xây dựng một nền kinh tế thị trường hiện đại, minh bạch và cạnh tranh. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần được thiết kế một cách hiệu quả, tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh và có tiềm năng phát triển.

4.2. Phát Triển Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định sự thành công của Việt Nam trong HNKTQT. Cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường lao động. Cần tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận thông tin và kỹ năng mới, khuyến khích học tập suốt đời và xây dựng một xã hội học tập. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần được gắn kết với các chính sách phát triển nguồn nhân lực, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Nghiên Cứu Mới Về Hội Nhập Tại Việt Nam

Các nghiên cứu gần đây tập trung vào tác động của các FTA như CPTPP và EVFTA đến các ngành cụ thể của Việt Nam. Ứng dụng thực tiễn cho thấy các doanh nghiệp chủ động thay đổi và thích nghi sẽ đạt được lợi thế cạnh tranh. Cần có các chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) để họ có thể tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và hưởng lợi từ hội nhập. Nghiên cứu của Bộ Thương mại cho thấy rõ sự cần thiết phải liên tục cập nhật kiến thức và kỹ năng để bắt kịp với sự thay đổi nhanh chóng của kinh tế toàn cầu. Ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo là chìa khóa để thành công.

5.1. Tác Động Của CPTPP và EVFTA Đến Ngành Dệt May

CPTPP và EVFTA tạo ra cơ hội lớn cho ngành dệt may Việt Nam, nhưng cũng đặt ra thách thức về quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn chất lượng. Nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Thương mại chỉ ra rằng các doanh nghiệp dệt may cần đầu tư vào công nghệ mới, nâng cao năng lực thiết kế và xây dựng thương hiệu để đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế. Cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững.

5.2. Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Trong Bối Cảnh Hội Nhập

Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra cơ hội xuất khẩu nông sản, nhưng cũng đặt ra thách thức về tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Cần phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến và xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam. Nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chỉ ra rằng cần có chính sách hỗ trợ nông dân tiếp cận công nghệ mới, xây dựng chuỗi giá trị nông sản và bảo vệ môi trường.

VI. Kết Luận và Tương Lai Phát Triển Hội Nhập Tại Việt Nam

HNKTQT tiếp tục là xu hướng tất yếu và là động lực quan trọng cho sự phát triển của Việt Nam. Cần tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững để tận dụng tối đa cơ hội và giảm thiểu rủi ro. Tương lai hội nhập kinh tế phụ thuộc vào khả năng thích ứng và sự chủ động của Việt Nam trong việc tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu và các tổ chức kinh tế quốc tế. Hợp tác quốc tế và phát triển bền vững sẽ là chìa khóa cho sự thành công.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Quá Trình Hội Nhập Trước Đây

Quá trình hội nhập trước đây đã mang lại nhiều thành công, nhưng cũng để lại những bài học kinh nghiệm quý giá. Cần rút ra bài học về cải cách thể chế, phát triển nguồn nhân lực và bảo vệ môi trường. Cần chủ động đối phó với những thách thức mới, như biến đổi khí hậu, bất ổn tài chính và các vấn đề an ninh phi truyền thống. Kinh nghiệm từ các nước phát triển cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và xã hội để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

6.2. Định Hướng Phát Triển Hội Nhập Kinh Tế Đến Năm 2030

Đến năm 2030, Việt Nam cần trở thành một quốc gia phát triển, có nền kinh tế năng động và hội nhập sâu rộng với thế giới. Cần tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, như công nghệ thông tin, năng lượng tái tạo và dịch vụ chất lượng cao. Cần xây dựng một nền kinh tế xanh, giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường. Việt Nam cần chủ động tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế, đóng góp vào việc xây dựng một trật tự kinh tế thế giới công bằng và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé khoa häc & c«ng nghÖ UBND thµnh phè Hµ Néi ViÖn nghiªn cøu ph¸t triÓn kinh tÕ- x∙ héi Hµ Néi b¸o c¸o tæng hîp §Ò tµi nghiªn cøu khoa häc ®éc lËp cÊp Nhµ n−íc (M· sè: §T§L – 2004/15) T¸c ®éng cña héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®Õn t− duy vµ ®êi sèng kinh tÕ - x∙ héi ë ViÖt Nam Chñ nhiÖm ®Ò tµi: GS.TS T« Xu©n D©n Phã chñ nhiÖm th−êng trùc ®Ò tµi: TS. NguyÔn Thµnh C«ng 5775 20/4/2006 Hµ Néi - 2005 Danh s¸ch c¸c thµnh viªn tham gia thùc hiÖn ®Ò tµi 1.TS T« Xu©n D©n, Nguyªn ViÖn tr−ëng ViÖn nghiªn cøu ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi Hµ Néi. NguyÔn Thµnh C«ng, Tr−ëng phßng Nghiªn cøu qu¶n lý ®« thÞ, ViÖn nghiªn cøu ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi Hµ Néi. TrÇn C«ng S¸ch, ViÖn nghiªn cøu th−¬ng m¹i, Bé Th−¬ng m¹i 4.

NguyÔn ThÞ DiÔm H»ng, ViÖn nghiªn cøu ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi Hµ Néi. TrÇn §øc Ph−¬ng, ViÖn nghiªn cøu ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi Hµ Néi. NguyÔn Thanh B×nh, ViÖn nghiªn cøu ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi Hµ Néi. NguyÔn Ngäc ThÞnh, ViÖn nghiªn cøu ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi Hµ Néi.

NguyÔn Hång Khang, Së Khoa häc – c«ng nghÖ Hµ néi 9. Th−îng t¸, ThS. NguyÔn §×nh HuÒ, Bé Quèc phßng 10.TS Mai V¨n Hai, ViÖn X· héi häc 11.TS Hoa H÷u L©n, ViÖn nghiªn cøu ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi Hµ Néi. NguyÔn Minh Phong, ViÖn nghiªn cøu ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi Hµ Néi.

GS Ph¹m §øc D−¬ng, Nguyªn ViÖn tr−ëng ViÖn nghiªn cøu §«ng Nam ¸.TS Mai Quúnh Nam, ViÖn X· héi häc 15. NguyÔn ThÞ Minh T©m, Bé KÕ ho¹ch vµ ®Çu t− Danh môc nh÷ng ch÷ ViÕt t¾t AFTA: Khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN AIA: Khu vùc ®Çu t− ASEAN APEC: DiÔn ®µn hîp t¸c kinh tÕ Ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng ASEAN: HiÖp héi c¸c quèc gia §«ng Nam ¸ ASEM: Héi nghÞ th−îng ®Ønh ¸ - ¢u BTA: HiÖp ®Þnh th−¬ng m¹i Mü- ViÖt CNH : C«ng nghiÖp ho¸ CNTB: Chñ nghÜa t− b¶n CNXH: Chñ nghÜa x· héi DNNN: Doanh nghiÖp Nhµ n−íc EU: Liªn minh Ch©u ¢u FDI: §Çu t− n−íc ngoµi FTA: Khu vùc mËu dÞch tù do GATT: HiÖp ®Þnh chung vÒ thuÕ quan vµ th−¬ng m¹i GD§T: Gi¸o dôc ®µo t¹o GDP: Tæng s¶n phÈm quèc néi GQVL: Gi¶i quyÕt viÖc lµm H§H: HiÖn ®¹i ho¸ HNKTQT: Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ IMF: Quü tiÒn tÖ quèc tÕ KCN: Khu c«ng nghiÖp KCX: Khu chÕ xuÊt KHCN: Khoa häc c«ng nghÖ KVH: Khu vùc ho¸ KTTT: Kinh tÕ thÞ tr−êng KTXH: Kinh tÕ – x· héi LHQ: Liªn hîp quèc MFN: Quy chÕ tèi huÖ quèc NAFTA: Khu vùc mËu dÞch tù do B¾c Mü NGO: Tæ chøc phi chÝnh phñ ODA: ViÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc TRIMs: HiÖp ®Þnh vÒ c¸c biÖn ph¸p ®Çu t− liªn quan tíi th−¬ng m¹i TRIPs: HiÖp ®Þnh vÒ quyÒn së h÷u trÝ tuÖ liªn quan tíi th−¬ng m¹i TCH: Toµn cÇu ho¸ USD: §« la Mü VND: §ång ViÖt nam XHCN: X· héi chñ nghÜa WB: Ng©n hµng thÕ giíi WTO: Tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi PhÇn më ®Çu Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ (HNKTQT) lµ qu¸ tr×nh chñ ®éng g¾n kÕt nÒn kinh tÕ vµ thÞ tr−êng cña tõng n−íc víi kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi th«ng qua c¸c nç lùc tù do hãa vµ më cöa trªn c¸c cÊp ®é ®¬n ph−¬ng, song ph−¬ng vµ ®a ph−¬ng. Thùc chÊt HNKTQT ®èi víi mét quèc gia lµ viÖc quèc gia ®ã thùc hiÖn chÝnh s¸ch kinh tÕ më, tham gia c¸c ®Þnh chÕ kinh tÕ - tµi chÝnh quèc tÕ, thùc hiÖn tù do ho¸ th−¬ng m¹i, ®Çu t− còng nh− c¸c yÕu tè s¶n xuÊt kh¸c nh− c«ng nghÖ, lao ®éng,. Qu¸ tr×nh HNKTQT g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ thÕ giíi diÔn ra trªn hai cÊp ®é lµ toµn cÇu ho¸ (TCH) vµ khu vùc ho¸ (KVH), t¹o nªn sù thèng nhÊt ngµy cµng cao cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi.

Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, tiÕn tr×nh HNKTQT cµng ph¸t triÓn m¹nh vµ trë thµnh mét xu thÕ tÊt yÕu cïng víi xu h−íng TCH ®êi sèng kinh tÕ thÕ giíi, thÓ hiÖn ë sù xuÊt hiÖn nhiÒu tæ chøc liªn kÕt kinh tÕ khu vùc vµ toµn cÇu, nh− Tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi (WTO), c¸c khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN (AFTA), khu vùc mËu dÞch tù do B¾c Mü (NAFTA) liªn minh Ch©u ¢u (EU), DiÔn ®µn hîp t¸c kinh tÕ Ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng (APEC), DiÔn ®µn ¸ - ¢u (ASEM). C¸c nhµ triÕt häc cæ ®¹i ph−¬ng §«ng ®· khëi thuû t− t−ëng cã liªn quan ®Õn khÝa c¹nh héi nhËp toµn thÕ giíi trªn c¬ së ®−a ra qui luËt tuÇn hoµn cña vò trô theo nguyªn lý tiÕn ho¸ vµ nguyªn lý ®¹i thèng nhÊt tÇm vò trô. TriÕt häc M¸c-Lª nin ®· tiÕp thu nh÷ng thµnh tùu cña triÕt häc Ph−¬ng §«ng vÒ qui luËt tuÇn hoµn cña vò trô, ®· "lén ng−îc ®Çu" phÐp biÖn chøng duy t©m cña Hª-ghen ®Ó ®Ò ra nguyªn lý thèng nhÊt - ®a d¹ng (thèng nhÊt trong ®a d¹ng), thèng nhÊt hÖ thèng vµ ®a nguyªn nhÊt thÓ ho¸, coi thÕ giíi lµ mét chØnh thÓ thèng nhÊt trong m©u thuÉn. VËn dông vµo lÜnh vùc lÞch sö ph¸t triÓn tiÕn ho¸ cña x· héi loµi ng−êi (thuyÕt tiÕn ho¸ x· héi), trong lý thuyÕt vÒ h×nh th¸i kinh tÕ x· héi cña C.M¸c ®· dù b¸o x· héi loµi ng−êi sÏ ®i tíi x· héi céng s¶n chñ nghÜa t−¬ng lai víi c¸c nÐt ®Æc tr−ng: ®ã lµ mét x· héi phi hµng ho¸, phi nhµ n−íc, phi biªn giíi quèc gia (gÇn nh− kh¸i niÖm thÕ giíi ®¹i ®ång cña Khæng Tö).M¸c ®· sö dông c¸c qui luËt m©u thuÉn vµ thèng nhÊt, qui luËt phñ ®Þnh cña phñ ®Þnh ®Ó chøng minh chñ nghÜa céng s¶n lµ sù phñ ®Þnh cña chñ nghÜa t− b¶n, lµ b−íc ph¸t triÓn tÊt yÕu sau khi chñ nghÜa t− b¶n ®· ph¸t triÓn tíi giíi h¹n kh¸ch quan cña nã, lµ sù thay thÕ chñ nghÜa t− b¶n trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi.

Kh¸c víi triÕt häc M¸c - xÝt, triÕt häc t− s¶n hiÖn ®¹i (sau nh÷ng n¨m 50 cña thÕ kû XX) ®· ®Ò ra t− t−ëng vÒ héi nhËp 1 quèc tÕ nh−ng kh«ng theo nguyªn lý cña qui luËt m©u thuÉn vµ qui luËt phñ ®Þnh cña phñ ®Þnh mµ theo nguyªn lý song hµnh. Tiªu biÓu lµ lý thuyÕt song hµnh cña Phê-rít khi c¾t nghÜa vÒ t©m lý: kh«ng ph¶i sinh lý quyÕt ®Þnh t©m lý mµ lµ song hµnh; cßn Kak-pon-p¬ khi theo h−íng nµy ®Ó luËn gi¶i sù ph¸t triÓn cña lÞch sö x· héi ®· ®Ò ra thuyÕt "Héi tô" vµ ®Ò ra nguyªn lý: kh«ng cã sù ph¸t triÓn lÞch sö nµy thay thÕ c¸i kia (chñ nghÜa x· héi thay thÕ chñ nghÜa t− b¶n ®Ó ®i ®Õn x· héi céng s¶n chñ nghÜa) mµ lµ c¶ chñ nghÜa x· héi vµ chñ nghÜa t− b¶n cïng song hµnh ®i ®Õn x· héi céng s¶n chñ nghÜa. Tõ sau nh÷ng n¨m 70 thÕ kû XX trë l¹i ®©y, qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ thÕ giíi diÔn ra trªn hai cÊp ®é KVH vµ TCH kinh tÕ ngµy cµng m¹nh mÏ vµ trë thµnh xu thÕ chÝnh yÕu chi phèi ®êi sèng kinh tÕ - x· héi toµn cÇu. Nghiªn cøu vÒ TCH vµ héi nhËp ngµy cµng ®−îc tÊt c¶ c¸c n−íc, nhiÒu tæ chøc quèc tÕ, nhiÒu viÖn nghiªn cøu vµ nhiÒu nhµ khoa häc ®Æc biÖt quan t©m.

Do xuÊt ph¸t ®iÓm, gãc ®é tiÕp cËn, quan ®iÓm ý thøc hÖ, môc tiªu nghiªn cøu cã nh÷ng kh¸c biÖt mµ c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ héi nhËp cña c¸c nhµ khoa häc, c¸c tæ chøc, c¸c quèc gia cã sù kh¸c nhau trong nh×n nhËn, ®¸nh gi¸, ®Æc biÖt lµ nh×n nhËn, ®¸nh gi¸ vÒ t¸c ®éng cña HNKTQT ®èi víi ®êi sèng kinh tÕ - x· héi vµ t− duy con ng−êi. T¹i c¸c n−íc ph¸t triÓn, n¬i khëi x−íng cña TCH vµ héi nhËp, c¸c nghiªn cøu tËp trung luËn gi¶i c¬ së lý thuyÕt cña héi nhËp kinh tÕ vµ nghiªn cøu c¸c khÝa c¹nh "kü thuËt" cña qu¸ tr×nh héi nhËp, nh− tiÕn tr×nh, néi dung dì bá c¸c rµo c¶n thuÕ quan vµ phi thuÕ quan; c¸c néi dung ®µm ph¸n vµ c¸c cam kÕt trong khu«n khæ c¸c liªn kÕt kinh tÕ - tµi chÝnh khu vùc vµ thÕ giíi;. Ngoµi ra, hiÖn nay c¸c n−íc nµy còng ®ang quan t©m gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò thùc tiÔn toµn cÇu nh− xö lý « nhiÔm m«i tr−êng, chèng khñng bè. ë c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn, c¸c nghiªn cøu tËp trung vµo nh÷ng ph−¬ng s¸ch vµ b−íc ®i thÝch øng víi tiÕn tr×nh héi nhËp trong bèi c¶nh TCH, ®Æc biÖt lµ nghiªn cøu ®æi míi c¬ chÕ, chÝnh s¸ch vÒ th−¬ng m¹i, ®Çu t−, thuÕ quan,.

®Ó thóc ®Èy nÒn kinh tÕ cña n−íc hä héi nhËp nhanh, hiÖu qu¶ vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi vµ nhÊt lµ ®Ó tham gia ®Çy ®ñ c¸c tæ chøc vµ ®Þnh chÕ kinh tÕ toµn cÇu nh− WTO, IMF, WB. §Õn nay ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ héi nhËp nãi chung vµ t¸c ®éng cña héi nhËp ®Õn ®êi sèng kinh tÕ - x· héi vµ nhËn thøc, t− duy cña con ng−êi trong mét quèc gia nãi riªng ®−îc thùc hiÖn bëi c¸c tæ chøc quèc tÕ, c¸c quèc gia, c¸c häc gi¶ n−íc ngoµi. Tuy nhiªn, vÊn ®Ò t¸c ®éng nhiÒu mÆt cña héi nhËp ®Õn ®êi sèng kinh tÕ - x· héi vµ nhËn thøc, t− duy cña con ng−êi ë 2 mçi n−íc lµ mét vÊn ®Ò ®Æc thï, ®−îc quy ®Þnh bëi ®iÒu kiÖn vµ hoµn c¶nh cô thÓ cña tõng n−íc. V× vËy, vÊn ®Ò nµy vÉn ®ang ®−îc tiÕp tôc quan t©m nghiªn cøu c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn vµ ®−îc nhiÒu n−íc l−u t©m nghiªn cøu ®Ó gi¶i ®¸p c¸c yªu cÇu riªng cña quèc gia m×nh trong tiÕn tr×nh héi nhËp vµ tham gia vµo ®êi sèng kinh tÕ - x· héi toµn cÇu.

Phï hîp víi tiÕn tr×nh ®æi míi vµ ®øng tr−íc nh÷ng ®ßi hái cÊp b¸ch cña t×nh h×nh quèc tÕ vµ kinh tÕ trong n−íc, khëi nguån tõ §aÞ héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VI (1986), §¶ng ta v¹ch ra ®−êng lèi ®æi míi, thùc thi chÝnh s¸ch më cöa nÒn kinh tÕ trong n−íc víi n−íc ngoµi. TiÕp ®ã, §¹i héi §¶ng lÇn thø VII (1991) cã thÓ coi nh− dÊu mèc khëi ®Çu tiÕn tr×nh HNKTQT trong giai ®o¹n míi cña n−íc ta víi chñ tr−¬ng ®a ph−¬ng ho¸, ®a d¹ng ho¸ quan hÖ ®èi ngo¹i. Trong nhiÖm kú cña §¹i héi VII, ViÖt Nam ®· khai th«ng quan hÖ víi Quü tiÒn tÖ quèc tÕ (IMF), Ng©n hµng thÕ giíi (WB) vµ gia nhËp HiÖp héi c¸c n−íc §«ng Nam ¸ (ASEAN). §aÞ héi VIII cña §¶ng (1996) ®· quyÕt ®Þnh "®Èy nhanh qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi" víi nhiÖm vô "më réng quan hÖ ®èi ngo¹i, chñ ®éng tham gia c¸c tæ chøc quèc tÕ vµ khu vùc, cñng cè vµ n©ng cao vÞ thÕ n−íc ta trªn tr−êng quèc tÕ".