Tác động của bất ổn vĩ mô đến tăng trưởng kinh tế: Nghiên cứu trường hợp các nước ASEAN-5

Nghiên cứu tác động của bất ổn vĩ mô đến tăng trưởng kinh tế tại ASEAN 5, luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Kim Ngân, ĐH NH TP HCM 2018.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Ngân
• Người hướng dẫn: PGS. Hạ Thị Thiều Dao
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Bất Ổn Vĩ Mô Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Ở Các Nước ASEAN-5
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.7. BỐ CỤC DỰ KIẾN CỦA LUẬN VĂN
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. KHÁI NIỆM BẤT ỔN VĨ MÔ
• 2.2. CÁC CHỈ SỐ, PHƯƠNG PHÁP ĐO LƯỜNG BẤT ỔN VĨ MÔ
• 2.2.1. Chỉ số MII của Ismihan và các đồng sự (2002)
• 2.2.2. Chỉ số mi của Jaramillo và Scancak (2007)
• 2.2.3. Chỉ số tổn thương giảm tăng trưởng GDVI
• 2.3. CÁC CHỈ SỐ KINH TẾ ĐO LƯỜNG BẤT ỔN VĨ MÔ THEO PHƯƠNG PHÁP MII
• 2.3.1. Nợ nước ngoài
• 2.3.2. Tình trạng ngân sách nhà nước
• 2.3.3. Tỷ giá hối đoái
• 2.3.4. Dự trữ ngoại hối
• 2.4. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ BẤT ỔN VĨ MÔ VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU DỮ LIỆU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 3.1. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Mô hình sử dụng dữ liệu bảng
• 3.2.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.3. MÔ TẢ VÀ ĐO LƯỜNG CÁC BIẾN
• 3.3.1. Biến phụ thuộc: Tỷ lệ tăng trưởng GDP
• 3.3.2. Các biến độc lập
• 3.3.3. Dự đoán biến nội sinh
• 3.4. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 4. THẢO LUẬN VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. BẤT ỔN VĨ MÔ CÁC NƯỚC ASEAN-5 QUA CÁC GIAI ĐOẠN VÀ CÁC CHỈ SỐ CẤU THÀNH NÊN MII
• 4.1.1. Biến động của chỉ số bất ổn vĩ mô tại các nước ASEAN-5
• 4.2. KẾT QUẢ HỒI QUI THEO PHƯƠNG PHÁP GMM
• 4.2.1. Kết quả kiểm định tính dừng
• 4.2.2. Thống kê mô tả các biến trong mô hình
• 4.2.3. Kết quả kiểm định đa cộng tuyến
• 4.2.4. Dự đoán và kiểm định biến nội sinh
• 4.2.5. Kết quả hồi qui mô hình GMM và các kiểm định liên quan
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. GỢI Ý CHÍNH SÁCH TẠI VIỆT NAM
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.2.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của bất ổn vĩ mô đến tăng trưởng kinh tế

Bất ổn vĩ mô là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế ở các nước ASEAN-5. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa bất ổn vĩ mô và tăng trưởng kinh tế, từ đó đưa ra những nhận định và khuyến nghị cho các chính sách kinh tế. Các nước ASEAN-5 bao gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam, đều có những đặc điểm kinh tế tương đồng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc so sánh và phân tích.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của bất ổn vĩ mô

Bất ổn vĩ mô được định nghĩa là sự biến động lớn trong các chỉ số kinh tế vĩ mô như lạm phát, tỷ giá hối đoái và nợ công. Sự ổn định vĩ mô là điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng bền vững, giúp thu hút đầu tư và cải thiện môi trường kinh doanh.

1.2. Tăng trưởng kinh tế ở các nước ASEAN 5

Tăng trưởng kinh tế ở các nước ASEAN-5 đã có những bước tiến đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, sự bất ổn vĩ mô có thể cản trở sự phát triển này, dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho nền kinh tế.

II. Vấn đề và thách thức từ bất ổn vĩ mô tại ASEAN 5

Các nước ASEAN-5 đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ bất ổn vĩ mô, bao gồm lạm phát cao, biến động tỷ giá và nợ công gia tăng. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế mà còn tác động đến đời sống của người dân.

2.1. Tác động của lạm phát đến tăng trưởng kinh tế

Lạm phát cao có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng, dẫn đến giảm cầu và ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Các nghiên cứu cho thấy mối quan hệ ngược chiều giữa lạm phát và tăng trưởng GDP.

2.2. Biến động tỷ giá và ảnh hưởng đến đầu tư

Biến động tỷ giá hối đoái có thể gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc lập kế hoạch tài chính. Điều này có thể dẫn đến sự giảm sút trong đầu tư nước ngoài và ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của bất ổn vĩ mô

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng để phân tích mối quan hệ giữa bất ổn vĩ mô và tăng trưởng kinh tế. Phương pháp này cho phép đánh giá chính xác hơn về tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến GDP.

3.1. Mô hình hồi quy GMM trong nghiên cứu

Mô hình GMM (General Method of Moments) được sử dụng để xử lý vấn đề nội sinh trong các biến kinh tế. Phương pháp này giúp xác định chính xác mức độ tác động của bất ổn vĩ mô đến tăng trưởng kinh tế.

3.2. Dữ liệu và nguồn thông tin

Dữ liệu được thu thập từ các tổ chức quốc tế như IMF, ADB và WB, bao gồm các chỉ số kinh tế vĩ mô trong giai đoạn 1995-2015. Việc sử dụng dữ liệu bảng giúp tăng độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ ngược chiều giữa bất ổn vĩ mô và tăng trưởng kinh tế ở các nước ASEAN-5. Những phát hiện này có thể được áp dụng để xây dựng các chính sách kinh tế hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả hồi quy và phân tích

Kết quả hồi quy cho thấy rằng bất ổn vĩ mô có tác động tiêu cực đến tăng trưởng GDP. Các chỉ số như lạm phát và tỷ giá hối đoái đều có ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng kinh tế.

4.2. Đề xuất chính sách cho các nước ASEAN 5

Để giảm thiểu tác động của bất ổn vĩ mô, các nước ASEAN-5 cần thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô ổn định, bao gồm kiểm soát lạm phát và duy trì tỷ giá hối đoái hợp lý.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Bất ổn vĩ mô có tác động lớn đến tăng trưởng kinh tế ở các nước ASEAN-5. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn trong tương lai.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng bất ổn vĩ mô và tăng trưởng kinh tế có mối quan hệ ngược chiều. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các nước khác trong khu vực Đông Nam Á hoặc xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, các quốc gia đang phát triển như Việt Nam và nhóm ASEAN-5 (Malaysia, Indonesia, Philippines, Thái Lan, Việt Nam) đối mặt với thách thức cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và ổn định vĩ mô. Theo báo cáo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nhóm ASEAN-5 dự kiến đạt mức tăng trưởng GDP khoảng 5,2% vào năm 2017, trở thành khu vực tăng trưởng đầy hứa hẹn. Tuy nhiên, sự bất ổn vĩ mô, biểu hiện qua các biến động như lạm phát, thâm hụt ngân sách, nợ nước ngoài và biến động tỷ giá hối đoái, có thể làm suy giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đo lường và phân tích mức độ bất ổn vĩ mô tại các nước ASEAN-5 trong giai đoạn 1995-2015, đồng thời đánh giá tác động của bất ổn vĩ mô đến tăng trưởng kinh tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu bảng của 5 quốc gia ASEAN-5 trong 21 năm, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện và so sánh mức độ ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô đến GDP. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô, giúp các quốc gia duy trì tăng trưởng bền vững trong môi trường kinh tế toàn cầu đầy biến động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết về ổn định kinh tế vĩ mô và lý thuyết tăng trưởng kinh tế. Theo Fischer (1991), ổn định vĩ mô là điều kiện tiên quyết để đạt được tăng trưởng kinh tế bền vững, trong khi các nghiên cứu của Dornbusch và Edwards (1990) chỉ ra mối quan hệ ngược chiều giữa bất ổn vĩ mô và tăng trưởng. Khái niệm bất ổn vĩ mô được định nghĩa rộng rãi là sự biến động lớn và không dự đoán được của các biến kinh tế vĩ mô như lạm phát, thâm hụt ngân sách, nợ nước ngoài và tỷ giá hối đoái.

Chỉ số bất ổn kinh tế vĩ mô (MII) của Ismihan và cộng sự (2002) được sử dụng làm công cụ đo lường chính, dựa trên bốn biến số: tỷ lệ lạm phát, tỷ lệ thâm hụt ngân sách/GNP, tỷ lệ nợ nước ngoài/GNP và biến động tỷ giá hối đoái. Ngoài ra, chỉ số phát triển tài chính (FD) theo Svirydzenka (2016) và các biến như tăng trưởng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tăng trưởng lao động (LAB) và chỉ số giáo dục (EI) cũng được đưa vào mô hình để phân tích tác động đa chiều đến tăng trưởng GDP.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 5 quốc gia ASEAN-5 trong giai đoạn 1995-2015, với tổng số quan sát là 105 (5 quốc gia x 21 năm). Dữ liệu được thu thập từ các nguồn uy tín như ADB, WB, IMF, UNCTAD và UNDP. Phương pháp phân tích chính là hồi quy dữ liệu bảng sử dụng kỹ thuật General Method of Moments (GMM) nhằm xử lý vấn đề nội sinh và tự tương quan trong mô hình.

Quy trình nghiên cứu bao gồm: kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu bằng kiểm định nghiệm đơn vị Levin-Lin-Chu, kiểm tra đa cộng tuyến qua hệ số VIF, xác định biến nội sinh bằng kiểm định Hausman, và thực hiện hồi quy GMM với các biến công cụ là biến trễ của biến nội sinh. Phần mềm Stata 14 được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu. Mô hình nghiên cứu được xây dựng với biến phụ thuộc là tốc độ tăng trưởng GDP và các biến độc lập gồm MII, FD, TgFDI, TgLAB và EI.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ ngược chiều giữa bất ổn vĩ mô và tăng trưởng kinh tế: Kết quả hồi quy GMM cho thấy chỉ số MII có hệ số âm và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, khẳng định bất ổn vĩ mô làm giảm tốc độ tăng trưởng GDP. Cụ thể, khi MII tăng 0,1 đơn vị, tốc độ tăng trưởng GDP giảm khoảng 0,3%.

2. Phát triển tài chính thúc đẩy tăng trưởng: Chỉ số phát triển tài chính FD có hệ số dương và ý nghĩa thống kê ở mức 5%, cho thấy sự phát triển của hệ thống tài chính góp phần tăng trưởng kinh tế. Mức tăng 1 điểm phần trăm trong FD tương ứng với tăng trưởng GDP tăng khoảng 0,15%.

3. Tác động tích cực của FDI và lao động: Tỷ lệ tăng trưởng vốn FDI (TgFDI) và tăng trưởng lao động (TgLAB) đều có hệ số dương, với mức ý nghĩa thống kê lần lượt là 10% và 5%. Điều này cho thấy FDI và lực lượng lao động là những nhân tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong nhóm ASEAN-5.

4. Chỉ số giáo dục (EI) có ảnh hưởng tích cực: EI cũng có hệ số dương và ý nghĩa thống kê ở mức 10%, phản ánh vai trò của giáo dục trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây như của Ismihan và cộng sự (2002), Haghighi (2012) và Ali và cộng sự (2015), khẳng định rằng sự ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện cần thiết để duy trì tăng trưởng bền vững. Mối quan hệ ngược chiều giữa MII và GDP phản ánh tác động tiêu cực của các biến động lạm phát, thâm hụt ngân sách, nợ nước ngoài và biến động tỷ giá đến môi trường đầu tư và sản xuất.

Phát triển tài chính được chứng minh là một nhân tố thúc đẩy tăng trưởng, phù hợp với lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của hệ thống tài chính trong việc cung cấp vốn và giảm chi phí giao dịch. Tác động tích cực của FDI và lao động cũng đồng thuận với quan điểm rằng nguồn vốn ngoại và lực lượng lao động dồi dào là động lực tăng trưởng quan trọng.

Việc chỉ số giáo dục có ảnh hưởng tích cực cho thấy đầu tư vào nguồn nhân lực là chiến lược dài hạn cần được ưu tiên. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện biến động MII và tốc độ tăng trưởng GDP qua các năm, cũng như bảng hệ số hồi quy chi tiết để minh họa mức độ ảnh hưởng của từng biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường ổn định kinh tế vĩ mô: Các cơ quan quản lý cần thiết lập và duy trì chính sách tiền tệ và tài khóa chặt chẽ nhằm kiểm soát lạm phát, thâm hụt ngân sách và nợ công trong ngưỡng an toàn. Mục tiêu giảm chỉ số MII xuống dưới mức trung bình của nhóm ASEAN-5 trong vòng 5 năm tới, do Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước chủ trì.

2. Phát triển hệ thống tài chính toàn diện: Đẩy mạnh cải cách và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức tài chính, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho doanh nghiệp và người dân. Mục tiêu tăng chỉ số phát triển tài chính FD ít nhất 10% trong 3 năm, do Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư thực hiện.

3. Thu hút và sử dụng hiệu quả FDI: Xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, ưu đãi hợp lý để thu hút vốn FDI chất lượng cao, đồng thời nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ và quản lý. Mục tiêu tăng trưởng vốn FDI hàng năm trên 7%, do Bộ Kế hoạch và Đầu tư và các địa phương triển khai.

4. Đầu tư phát triển nguồn nhân lực: Tăng cường chất lượng giáo dục và đào tạo, đặc biệt là kỹ năng nghề và công nghệ thông tin, nhằm nâng cao chỉ số giáo dục EI và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế hiện đại. Mục tiêu nâng chỉ số EI lên trên 0,7 trong 10 năm, do Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách ổn định vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, giúp cân bằng giữa các mục tiêu kinh tế vĩ mô.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và học viên cao học: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp phân tích dữ liệu bảng, mô hình GMM và các chỉ số đo lường bất ổn vĩ mô, đồng thời bổ sung kiến thức về kinh tế ASEAN.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ tác động của bất ổn vĩ mô đến môi trường kinh doanh và tăng trưởng kinh tế, từ đó có chiến lược đầu tư phù hợp trong khu vực ASEAN.

4. Cơ quan tài chính và ngân hàng: Nghiên cứu giúp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro vĩ mô, phát triển hệ thống tài chính và chính sách tiền tệ phù hợp với thực tiễn khu vực.

Câu hỏi thường gặp

1. Bất ổn vĩ mô được đo lường như thế nào trong nghiên cứu này?
   Bất ổn vĩ mô được đo bằng chỉ số MII, tổng hợp từ bốn biến số: lạm phát, thâm hụt ngân sách/GNP, nợ nước ngoài/GNP và biến động tỷ giá hối đoái, cho phép đánh giá mức độ biến động kinh tế vĩ mô qua thời gian.

2. Tại sao sử dụng phương pháp GMM cho phân tích dữ liệu bảng?
   GMM giúp xử lý vấn đề nội sinh và tự tương quan trong mô hình hồi quy dữ liệu bảng, cung cấp ước lượng không chệch và hiệu quả hơn so với các phương pháp truyền thống như OLS hay FEM.

3. Bất ổn vĩ mô ảnh hưởng như thế nào đến tăng trưởng kinh tế?
   Kết quả nghiên cứu cho thấy bất ổn vĩ mô có tác động ngược chiều, tức là khi mức độ bất ổn tăng lên, tốc độ tăng trưởng GDP giảm xuống, do môi trường kinh tế trở nên kém ổn định và rủi ro cao hơn.

4. Vai trò của phát triển tài chính trong tăng trưởng kinh tế là gì?
   Phát triển tài chính giúp cải thiện khả năng tiếp cận vốn, giảm chi phí giao dịch và tăng hiệu quả phân bổ nguồn lực, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

5. Làm thế nào để Việt Nam có thể giảm bất ổn vĩ mô hiệu quả?
   Việt Nam cần thực hiện chính sách tiền tệ và tài khóa thận trọng, nâng cao năng lực quản lý nợ công, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá, đồng thời phát triển hệ thống tài chính và cải thiện môi trường đầu tư.

Kết luận

• Luận văn đã đo lường và phân tích mức độ bất ổn vĩ mô tại các nước ASEAN-5 trong giai đoạn 1995-2015, sử dụng chỉ số MII và mô hình hồi quy GMM.
• Kết quả thực nghiệm cho thấy bất ổn vĩ mô có tác động ngược chiều và đáng kể đến tăng trưởng kinh tế, trong khi phát triển tài chính, FDI, lao động và giáo dục có ảnh hưởng tích cực.
• Nghiên cứu góp phần lấp đầy khoảng trống trong các nghiên cứu về mối quan hệ giữa bất ổn vĩ mô và tăng trưởng kinh tế tại khu vực ASEAN-5, đặc biệt là Việt Nam.
• Các đề xuất chính sách tập trung vào ổn định vĩ mô, phát triển tài chính, thu hút FDI và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
• Bước tiếp theo là triển khai các giải pháp chính sách đồng bộ và theo dõi sát sao các chỉ số vĩ mô để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo môi trường kinh tế ổn định và phát triển.

Hành động ngay hôm nay để xây dựng nền kinh tế ASEAN-5 vững mạnh và bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Ổn định vĩ mô và tăng trƣởng GDP là hai mục tiêu kinh tế vĩ mô hàng đầu ở các quốc gia trên thế giới, đặc biệt đối với những quốc gia đang phát triển, việc nôn nóng đạt mục tiêu tăng trƣởng cao sẽ dễ đƣa nền kinh tế đến những bất ổn và những hệ quả khó lƣờng. Từ giữa thế kỷ 20, hầu hết các nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách rất quan tâm đến việc nghiên cứu các yếu tố quyết định tăng trƣởng GDP, tăng trƣởng kinh tế ở cấp quốc gia và quốc tế. Các yếu tố quyết định tốc độ phát triển kinh tế đƣợc kể đến nhƣ: năng suất, sự phát triển tài chính, đầu tƣ trong nƣớc, đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài FDI, tiết kiệm, tỷ lệ biết chữ, tỷ lệ lạm phát. Fischer (1991) đƣa ra khung lý thuyết để làm rõ tăng trƣởng kinh tế phản ứng nhƣ thế nào với thay đổi mô hình của các chính sách kinh tế vĩ mô.

Nghiên cứu kết luận rằng để đạt đƣợc tăng trƣởng kinh tế bền vững cho một sự ổn định vĩ mô trong thời gian dài là cần thiết, đồng thời tác giả đƣa ra một số bằng chứng cho thấy các chính sách kinh tế vĩ mô là vấn đề mấu chốt cho tăng trƣởng: các quốc gia quản lý các chính sách vĩ mô ngắn hạn tốt hơn có xu hƣớng phát triển nhanh hơn. Dornbusch và Edwards (1990) và Onis (1997) kết luận rằng tình hình bất ổn kinh tế vĩ mô xảy ra ở các nƣớc đang phát triển do quản lý tài chính và tiền tệ không tốt. Kết quả của cả hai nghiên cứu cho thấy rằng có mối quan hệ bất lợi giữa sự bất ổn về kinh tế vĩ mô và tăng trƣởng kinh tế. Kết quả của nghiên cứu xuyên quốc gia của Easterly và Kraay (2000) cho thấy sự ổn định kinh tế vĩ mô và tăng 2 trƣởng kinh tế có sự liên quan tích cực với nhau.

Kết quả của nghiên cứu ủng hộ những phát hiện của Dornbusch và Edwards (1990) và Onis (1997). Caballero (2007) đề cập đến các yếu tố bên trong và bên ngoài chịu trách nhiệm về sự bất ổn trong tăng trƣởng kinh tế. Có một số lý do chính về sự tăng trƣởng GDP không ổn định ở các nƣớc đang phát triển. Thứ nhất, những cú sốc ngoại sinh lớn đến từ các thị trƣờng tài chính và các điều khoản thƣơng mại.

Thứ hai, các quốc gia kém phát triển gặp phải các cú sốc trong nƣớc do sự bất ổn nội tại và các lỗi chính sách (Kharroubi, 2006). Raddatz (2007) nhận thấy những cú sốc trong nƣớc ở các nƣớc đang phát triển có tác động mạnh mẽ hơn trong việc tạo ra sự bất ổn về kinh tế vĩ mô so với các cú sốc từ bên ngoài.2 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Sau khi gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ( ASEAN) tháng 7 năm 1995 và Tổ chức Thƣơng mại Thế giới (WTO) tháng 01 năm 2007, Việt Nam dần thực hiện các cam kết nhƣ tự do hóa quyền kinh doanh xuất nhập khẩu, xóa bỏ các hạn chế xuất nhập khẩu, xóa bỏ trợ cấp xuất khẩu, giảm thiểu sự can thiệp của Nhà nƣớc vào hoạt động của doanh nghiệp, các cam kết mở cửa thị trƣờng hàng hóa và dịch vụ, minh bạch hóa chính sách… hệ thống pháp luật của Việt Nam đã và đang tiếp tục đƣợc hoàn thiện theo hƣớng ngày càng trở nên rõ ràng, minh bạch hơn, tạo ra môi trƣờng kinh doanh bình đẳng. Trong môi trƣờng hội nhập, mặc dù đứng trƣớc cơ hội đầu tƣ và tăng trƣởng vƣợt bậc nhƣng nền kinh tế lại dễ bị tổn thƣơng hơn với các cú sốc bên ngoài (IMF, 2017). Để tiện cho việc nghiên cứu, so sánh và đánh giá, các quốc gia có những đặc điểm tƣơng đồng thƣờng đƣợc nhóm lại.

Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam đƣợc IMF đƣa vào nhóm ASEAN-5 gồm 5 quốc gia: Indonesia, Malaysia, Philipinnes, Thái Lan và Việt Nam. Theo báo cáo kinh tế thế giới (WEO), đƣợc công bố vào ngày 10 tháng 10 năm 2017 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF): dự kiến tăng trƣởng nhóm ASEAN-5 đạt 5,2% vào cuối năm 2017, ASEAN-5 đang dần trở thành trở thành nhóm tăng trƣởng kinh tế đầy hứa hẹn trong thời gian tới. Nhiều bài học kinh nghiệm và các 3 nghiên cứu khoa học cho thấy tăng trƣởng cực kỳ quan trọng, nhƣng không thể đánh đổi tăng trƣởng bằng sự bất ổn kinh tế vĩ mô. Cuộc khủng hoảng tài chính ở Châu Á 1997 đã phơi bày nhiều vấn đề nhƣ sự thiếu hiệu quả về cấu trúc của các ngân hàng, cơ sở hạ tầng tài chính yếu kém, thiếu minh bạch, quản trị yếu kém và các quy định liên quan đến ngành ngân hàng.

Ngoài ra nguy cơ về đạo đức, thông tin không đối xứng, chính sách với tầm nhìn ngắn hạn, các thể chế yếu và các quy định không hiệu quả cũng khiến các nƣớc khu vực ASEAN-5 dễ bị tổn thƣơng trƣớc cuộc khủng hoảng. Nhiều năm sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á, các nhà lãnh đạo ASEAN vẫn thảo luận về việc tạo ra các chính sách kinh tế chung để đảm bảo vừa hỗ trợ tăng trƣởng kinh tế vừa bảo vệ khu vực khỏi những cú sốc kinh tế trong tƣơng lai. Để thực hiện những chính sách bình ổn vĩ mô trong ngắn hạn và duy trì đƣợc môi trƣờng kinh tế ổn định trong trung và dài hạn cần có những mô hình, những chỉ số phân tích chính sách chuyên nghiệp, có khả năng đo lƣờng mức độ bất ổn vĩ mô, từ đó đƣa ra những giải pháp phản ứng nhanh chóng trƣớc những thay đổi trong nền kinh tế nội địa, khu vực và toàn cầu, đảm bảo cho nền kinh tế phát triển bền vững. Về mặt thực tiễn: Nghiên cứu một nhóm các quốc gia tƣơng đồng giúp ta có cái nhìn khách quan hơn, dễ so sánh, đánh giá mức độ ảnh hƣởng hơn.

Luận văn cung cấp thêm những bằng chứng thực nghiệm về chiều hƣớng và mức độ tác động của bất ổn vĩ mô đến tăng trƣởng kinh tế tại các nƣớc ASEAN-5 nói chung và Việt Nam nói riêng. Về mặt học thuật: Vì số liệu vĩ mô riêng lẻ một quốc gia thƣờng không đủ dài để cho kết quả hồi qui đáng tin cậy, việc sử dụng dữ liệu bảng gồm 5 nƣớc trong nhóm ASEAN-5 sẽ khắc phục nhƣợc điểm này. Với những lý do trên, tôi đã chọn đề tài ―Bất ổn vĩ mô tại và tác động của bất ổn vĩ mô đến tăng trƣởng kinh tế trƣờng hợp các nƣớc ASEAN-5.’’ làm đề tài nghiên cứu.3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.1 Mục tiêu tổng quát Đề tài nghiên cứu đo lƣờng, phân tích, đánh giá những chỉ số bất ổn kinh tế vĩ mô tại các nƣớc ASEAN-5 trong suốt giai đoạn nghiên cứu 1995-2015. Đồng thời xem xét chiều hƣớng và mức độ tác động của bất ổn vĩ mô lên tăng trƣởng kinh tế, từ đó đƣa ra các hàm ý chính sách.2 Mục tiêu cụ thể Làm rõ khái niệm bất ổn vĩ mô và đo lƣờng bất ổn vĩ mô tại các nƣớc ASEAN-5 gồm: Indonesia, Malaysia, Philipinnes, Thái Lan và Việt Nam trong suốt giai đoạn 1995-2015.

Xác định mức độ tác động của bất ổn vĩ mô đến tăng trƣởng kinh tế đối với các nƣớc ASEAN-5. Đề xuất các hàm ý chính sách đối với tình hình kinh tế Việt Nam.4 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Bài nghiên cứu tập trung vào 03 câu hỏi - Bất ổn vĩ mô ở Việt Nam nói riêng và các quốc gia nhóm ASEAN-5 nói chung thay đổi nhƣ thế nào trong suốt giai đoạn 1995-2015? - Bất ổn vĩ mô có tác động nhƣ thế nào đến tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của các nƣớc ASEAN-5? - Cần có những đề xuất gì để đảm bảo nền kinh tế Việt Nam tăng trƣởng bền vững? 1.5 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.1 Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là tác động của bất ổn vĩ môd dến tăng trƣởng kinh tế nhóm ASEAN-5 gồm: Malaysia, Việt Nam, Indonesia, Philippines và Thái Lan. Trong đó xác định mức độ bất ổn vĩ mô tại các nƣớc ASEAN-5 đƣợc xác định qua chỉ số MII và mức tác động của sự bất ổn này đến GDP.2 Phạm vi nghiên cứu Phạm vi thời gian: Để thấy đƣợc bất ổn vĩ mô, GDP và các biến số vĩ mô khác của nền kinh tế Việt Nam nói riêng và các quốc gia nhóm ASEAN-5 nói chung có những chuyển biến nhƣ thế nào kể từ khi có sự góp mặt của Việt Nam trong khối ASEAN, tôi chọn 1995-2015 là giai đoạn nghiên cứu, thu thập số liệu và tính toán. Phạm vi không gian: Các chỉ số kinh tế vĩ mô của nhóm ASEAN-5 gồm: Malaysia, Việt Nam, Indonesia, Philippines và Thái Lan về bất ổn vĩ mô và tăng trƣởng kinh tế.

ASEAN là một nhóm 10 quốc gia tại khu vực Đông Nam Á gồm: Việt Nam, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Brunei (Đông Timor cũng là 1 nƣớc Đông Nam Á nhƣng hiện tại chƣa gia nhập ASEAN). Trong đó Singapore là một nền kinh tế dịch vụ và công nghiệp; Brunei là đất nƣớc có thu nhập đầu ngƣời vào hàng cao nhất thế giới nhờ có trữ lƣợng đáng kể dầu mỏ và khí tự nhiên; các quốc gia còn lại đƣợc đƣa vào 2 nhóm có đặc điểm tƣơng đồng là ASEAN-5 gồm: Malaysia, Việt Nam, Indonesia, Philippines, Thái Lan và nhóm còn lại có thu nhập thấp hơn là: Lào, Campuchia, Myama. Bài luận văn tập trung nghiên cứu nhóm ASEAN-5, nhóm tăng trƣởng kinh tế đầy hứa hẹn trong thời gian tới 1.6 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Luận văn sử dụng các phƣơng pháp hồi quy dữ liệu bảng, phân tích tổng hợp, thống kê, so sánh để đánh giá tình hình thực tế, kết hợp các bảng biểu để minh hoạ, chứng minh và rút ra kết luận. Để trả lời cho câu hỏi nghiên cứu thứ nhất, tác giả thực hiện đo lường mức độ bất ổn vĩ mô bằng chỉ số MII: sử dụng cách tính toán Chỉ số bất ổn kinh tế vĩ mô (MII) của Ismihan và các đồng sự (2002) dựa trên bốn biến số kinh tế vĩ mô, bao gồm: tỷ lệ lạm phát, tỷ lệ THNS/GNP, tỷ lệ nợ nƣớc ngoài/GNP và biến động của tỷ giá hối đoái để phân tích và đánh giá tình hình bất ổn vĩ mô.

6 Các chỉ số thành phần đƣợc tính toán dựa trên công thức chung: X t X I  (1.1)Trong đó: min t X max  X min + t giá trị chỉ số thành phần của biến số vĩ mô X trong năm t; + Xt là giá trị của biến số vĩ mô X năm t; + Xmin (Xmax) là giá trị nhỏ nhất (lớn nhất) của biến số vĩ mô X trong cả giai đoạn nghiên cứu.