Chương 1. Cơ sở lý luận về sức khỏe tâm thần của SKTT giáo viên Trung học phổ thôngTHPT Chương 2. Tổ chức và phương pháp nghiên cứu Chương 3. Kết quả nghiên cứu thực trạng sức khỏe tâm thầnSKTT của giáo viên Trung học phổ thôngHPT thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế.
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu nước ngoài Hiện nay, các vấn đề sức khoẻ tâm thần đang ngày được quan tâm nhiều hơn. Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề sức khỏe tâm thần, đặc biệt là sức khỏe tâm thần của giáo viên.Vấn đề sức khỏe tâm thần của giáo viên được các nhà tâm lý, các nhà nghiên cứu lĩnh vực sức khỏe tâm thần quan tâm, đã có những đề tài nghiên cứu về các khía cạnh sức khỏe tâm thần của giáo viên, như nghiên cứu “ Căng thẳng của giáo viên và các chiến lược đối phó” – (Jan Richards, giảng viên Đại học Quốc gia, Ontario, California, Hoa Kỳ), nghiên cứu được thực hiện với 1.201 giáo viên từ mẫu giáo đến lớp 12 của Hoa Kỳ tập trung vào ba lĩnh vực liên quan: (1) nguồn gây căng thẳng cho giáo viên, (2) các biểu hiện của căng thẳng đó và (3) các chiến lược đối phó mà giáo viên thường sử dụng nhất.
Để thu thập nhận thức của giáo viên về những vấn đề này, một cuộc khảo sát đã được tạo ra và cung cấp cho giáo viên trên toàn quốc. Công cụ khảo sát Các câu hỏi khảo sát liên quan đến nguyên nhân và biểu hiện căng thẳng của giáo viên được điều chỉnh từ Bản kiểm kê căng thẳng của giáo 11 viên (TSI; Fimian 1984; Fimian và Fasteneau 1990), đã được tìm thấy để đo lường mức độ căng thẳng của giáo viên một cách hợp lệ và đáng tin cậy. Giống như công cụ khảo sát được sử dụng trong nghiên cứu này, TSI bao gồm thang đo kiểu Likert yêu cầu giáo viên đánh giá mức độ nhận thức của một mục trên mức độ căng thẳng tổng thể của họ. Các câu hỏi khảo sát liên quan đến các chiến lược đối phó được điều chỉnh từ Thang đo đối phó dành cho người lớn (CSA; Fredenberg và Lewis 2000).
Việc Fredenberg và Lewis xem xét năm nghiên cứu sử dụng CSA đã kết luận rằng các kết quả tích cực hơn có liên quan đến các chiến lược đối phó “hiệu quả”. [3] Gần đây cũng đã một cuộc khảo sát về chất lượng cuộc sống công việc của nhà giáo dục năm 2017 của Liên đoàn giáo viên Hoa Kỳ. Kết quả của cuộc khảo sát cho thấy 61% giáo viên cho biết công việc của họ luôn hoặc thường xuyên căng thẳng cao hơn gấp đôi tỷ lệ của những người trưởng thành không làm công việc giảng dạy và 58% cho biết họ có sức khỏe tâm thần kém do đến mức độ căng thẳng [ 23 ] Đó là trước khi đại dịch COVID-19 xảy ra và kể từ đó, việc chuyển sang học trực tuyến, các cuộc tranh luận về việc mở cửa trở lại và những lo ngại về an toàn cá nhân đang khiến sức khỏe tâm thần của giáo viên trở nên tồi tệ hơn. Một nghiên cứu khác cho thấy rằng trong thời kỳ đại dịch, giáo viên có nhiều khả năng cho biết họ cảm thấy căng thẳng và kiệt sức hơn so với các nhân viên chính quyền địa phương và tiểu bang khác.
84% giáo viên được Các nhà nghiên cứu của RAND Corporation phát hiện ra rằng từ tháng 5 đến tháng 10 năm 2020, tỷ lệ giáo viên K-12 lo lắng nghiêm trọng về tình trạng kiệt sức đã tăng từ một phần tư lên 57 phần trăm. Trong một nghiên cứu khác, những nhà nghiên cứu đó phát hiện ra rằng 1/4 giáo viên cho biết họ có khả năng rời bỏ nghề khi kết thúc năm học 2020-21, một tỷ lệ mà nếu điều đó thành hiện thực thì sẽ cao hơn gấp ba lần tỷ lệ bình thường. Trung tâm nghiên cứu EdWeek khảo sát vào tháng 3 năm 2022 cho biết việc giảng dạy căng thẳng hơn so với trước 12 đại dịch. Nghiên cứu chỉ ra rằng giáo viên có tỷ lệ mắc các kết quả tiêu cực về sức khỏe tâm thần trong thời kỳ đại dịch cao hơn đáng kể so với nhân viên y tế và nhân viên văn phòng.
Hơn nữa, những người giảng dạy từ xa đã báo cáo mức độ đau khổ cao hơn đáng kể so với những người giảng dạy trực tiếp về cả ba hạng mục sức khỏe tâm thần được xem xét trong nghiên cứu, ngay cả khi kiểm soát các biến số nhân khẩu học xã hội cá nhân và mức độ lây lan COVID-19 ở cấp quận. Đặc biệt, các chuyên gia trong các loại công việc khác ít có khả năng báo cáo các triệu chứng lo lắng hơn đáng kể so với giáo viên. Chỉ tập trung vào giáo viên, những người dạy từ xa có nhiều khả năng báo cáo cảm giác bị cô lập hơn so với những người dạy trực tiếp. Tuy nhiên, văn phòng và những người làm việc khác cho thấy tỷ lệ mắc các triệu chứng cô lập cao hơn so với giáo viên, nhấn mạnh rằng tất cả các môi trường làm việc không bình đẳng.
Những nghiên cứu trong nước Ở nước ta những năm gần đây, vấn đề sức khỏe tâm thần ngày càng được xã hội và các nhà nghiên cứu quan tâm, trong đó có các vấn đề sức khỏe tâm thần của giáo viên. Đề tài khoa học của Đại học quốc gia Hà Nội về “Đánh giá mức độ căng thẳng tâm lý (stress) của giảng viên Đại học quốc gia, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa” năm 2011 Do T. Phạm Mạnh Hà chủ trì đề tài. Kết quả cho thấy đa số giảng viên bị stresss ở mức độ nhẹ (89,5%), có một số ít (chiếm 2,7%) mắc stress ở mức độ nặng[7].
Đề tài cũng chỉ ra cách ứng phó với stress, nguyên nhân cũng như kiến nghị đối với giảng viên để phòng tránh các tác nhân gây ra stress. Năm 2013, đề tài “Stress trong công việc của giáo viên mầm non hiện nay” luận văn thạc sĩ Tâm lý học, của tác giả Lê Thị Hương .Kết quả nghiên cứu cho thấy đa phần giáo viên có những biểu hiện ban đầu của stress nghề nghiệp như đau đầu, căng thẳng, mất tập trung, mệt mỏi không muốn làm việc, đôi khi có những hành vi gây hấn với trẻ. 13 Nguyên nhân dẫn đến stress là do đời sống của GV chưa thực sự được quan tâm đúng mức về lương và giờ làm ở bậc học này còn rất nhiều điều bất cập chưa giải quyết triệt để. Dẫm tới áp lực nghề nghiệp ở GVMN là khác cao và chưa có 15 giải pháp dẫn tới GVMN đa phần muốn chuyển công tác để tìm một công việc đỡ áp lực hơn [8, tr.
Năm 2013, tác giả Nguyễn Thị Thoa với đề tài “Biện pháp hạn chế ảnh hưởng tiêu cực do stress của giáo viên mầm non tới hoạt động chăm sóc – giáo dục trẻ” – Luận văn thạc sĩ Khoa học giáo dục. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ giáo viên có mức độ stress trung bình và cao chiếm khá lớn. Stress của giáo viên mầm non ảnh hưởng tới sức khỏe về thể chất và tinh thần của giáo viên. Khi bị stress giáo viên có những biểu hiện tiêu cựu về sinh lý và tâm lý.
Những thay đổi không tốt về sinh lý và tâm lý của giáo viên mầm non ảnh hưởng trực tiếp tới trẻ, làm giảm chất lượng chăm sóc – giáo dục trẻ. Stress của giáo viên mầm non có nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan. Nguyên nhân khách quan xuất phát từ môi trường làm việc đặc trưng của giáo viên mầm non, chủ yếu do sự quá tải về số lượng trẻ trên số lượng giáo viên, về thời gian lao động, chế độ chính sách chưa thỏa đáng. Nguyên nhân chủ quan xuất phát từ bản thân người giáo viên chủ yếu là do thiếu và yếu các kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng trong các mối quan hệ, do bản thân giáo viên chưa tìm được cách làm cụ thể để phòng ngừa và hạn chế stress.
Luận văn thạc sĩ Tâm lý học của Phạm Thị Phượng với đề tài nghiên cứu Stress của giáo viên mầm non tư thục đã cho thấy, trong số 140 giáo viên được khảo sát tiến hành làm trắc nghiệm, thì hầu hết tất cả giáo viên trương mầm non tư thục đều có biểu hiện stress nghề nghiệp, có tới 131 giáo viên (93.6%) stress ở mức trung bình, và có 9 giáo viên (6.4 %) stress ở mức độ cao. Số liệu này phản ánh khối lượng công việc, những khó khăn, áp lực trong công việc nhiều giáo viên trường mầm non tư 14 thục đang gặp phải. Họ đang làm việc với nhiều nguy cơ ảnh hưởng không tốt từ stress đến đời sống, công việc và sức khỏe.[10] Theo số liệu của một số nhà nghiên cứu vừa mới được công bố tại Hội thảo "Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho giáo viên hướng tới xây dựng trường học hạnh phúc" vừa được Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, PGS. Trần Thành Nam, Chủ nhiệm Khoa Các khoa học giáo dục, Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội trích dẫn nghiên cứu ở Việt Nam, trong cộng đồng đang cho thấy cứ 8 người thì có 1 người bị tổn thương sức khỏe tâm thần.
Trong đó các vấn đề trầm cảm và lo âu đang là phổ biến nhất (trầm cảm tăng lên 28% và lo âu tăng lên 26%). Theo một nghiên cứu khảo sát tình trạng sức khỏe tâm thần của giáo viên THCS tại Quảng Trị, Huế và TP.HCM cho thấy có 41,1% số giáo viên bắt đầu có những dấu hiệu đáng lưu ý, 22% giáo viên có nguy cơ tổn thương sức khỏe tâm thần cao và khoảng 6,1% giáo viên có sức khỏe tâm thần không tốt. [11] Qua những số liệu ở những nghiên cứu trên, có thể thấy nghiên cứu trong nước về sức khỏe tâm thần của giáo viên cho thấy thực trạng những vấn đề về sức khỏe tâm thần có ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của giáo viên và chất lượng giáo dục nhà trường. Thêm nữa, trong thời gian gần đây, theo PGS.
TS Trần Thành Nam: “ Những cuộc khảo sát gần đây chứng minh rằng giáo viên là một nghề gặp nhiều căng thẳng hơn các ngành nghề lao động khác. Và những năm đại dịch đã gia tăng thêm nhiều áp lực khiến người giáo viên bị kiệt sức. Năm 2022, chúng ta đã chứng kiến hơn 16.000 giáo viên đã xin nghỉ việc, bên cạnh những lý do khác thì một trong những nguyên nhân chính là do những áp lực tâm lý.