BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI DE TÀI KHOA HỌC CAP TRƯỜNG SỰ TƯƠNG THÍCH VÀ MAU THUAN GIỮA PHÁP LUẬT TO TUNG DAN SỰ VỚI PHÁP LUAT DAN SỰ Chủ nhiệm đề tài : PGS. Bùi Thị Huyền Thư ký : ThS. Dang Quang Huy MA SO: LH — 2016 — 21/ DHL - HN HA NOI - 2018 Danh sách tham gia thực hiện đề tài TS. Bùi Thị Huyền Trường Đại học - Chủ nhiệm dé tài; Luật Hà Nội - Tác giả chuyên đề 1; - Báo cáo tong thuat dé tai; - Đồng tác giả chuyên đề 2, 3 Đặng Quang Huy Trường Đại học Thư ký đề tài, đồng tác giả Luật Hà Nội chuyên đề 3 PGS.
Trần Anh Tuân Trường Đại học Đồng tác giả chuyên đề 2 Luật Hà Nội TS. Nguyễn Thị Thu Hà Trường Đại học Đông tác giả chuyên dé 2 Luật Hà Nội TS. Trân Phương Thảo Trường Đại học Đồng tác giả chuyên đề 2 Luật Hà Nội ThS. Vũ Hoàng Anh Trường Đại học Đồng tác giả chuyên đề 2, 3 Luật Hà Nội NCS.
Bùi Thị Hà Học viện tư pháp Đồng tác giả chuyên đề 2 NCS. Nguyễn Thị Hương TAND tỉnh Tác giả chuyên đề 4 Hưng Yên Phan Thanh Dương Trường Đại học Đồng tác giả chuyên đề 3 Luật Hà Nội Bảng từ viết tắt Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 BLTTDS năm 2015 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004, BLTTDS năm 2004 sửa đôi bô sung năm 2011 (sửa đôi bô. sung năm 2011) Bộ luật dân sự năm 2015 BLDS năm 2015 Tòa án nhân dân TAND Viện kiêm sát VKS Vụ án dân sự VADS Việc dân sự VDS Tố tung dân sự TTDS MỤC LỤC Trang Phần thứ nhất: Báo cáo tong thuật kết quả thực hiện đề tài | Phần thứ hai: Các chuyên đề nghiên cứu 59 Chuyên đề 1: Lý luận về sự tương thích và mâu thuẫn giữa pháp luậttố 60 tụng dân sự với pháp luật dân sự Chuyên đề 2: Sự tương thích và bất cập giữa một số quy định của phần 78 chung của Bộ luật Tó tụng dân sự năm 2015 và pháp luật dân sự Chuyên đề 3: Sự tương thích và bất cập giữa một số quy định của phần 147 chung thủ tục giải quyết vụ án dân sự theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và pháp luật dân sự Chuyên đề 4: Những vướng mắc, bat cập khi áp dụng pháp luật tổ tụng 188 dân sự và pháp luật dân sự qua thực tiễn giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án PHAN THỨ NHAT BAO CAO TONG THUAT KET QUA THUC HIEN DE TAI MỤC LỤC I. Khái quát chung vé dé tài.
Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài. Mục tiêu, đối tượng và phương pháp nghiên cứu. Kết quả nghiên COU. Lý luận về sự tương thích và mâu thuẫn giữa pháp luật tố tụng dân sự vã phái lưật dẦN SE siie:csniirniieniinniigiikLgi0000101425664G11260181361956450654013540594446052068E 6 2.
Mối quan hệ giữa pháp luật tố tụng dân sự với pháp luật dân sự. Định hướng hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự trong mối liên hệ với 1980010910805. Sự tương thích và mâu thuẫn giữa pháp luật tố tụng dân sự và pháp luật dân sự - Thực trạng, nguyên nhân và giải quyÉt. Sự tương thích giữa pháp luật tố tụng dân sự và pháp luật dân sự.
Sự tương thích giữa pháp luật tô tụng dân sự và pháp luật dân sự về các quy định phan chung của Bộ luật Tổ tụng dân sự. Sự tương thích giữa pháp luật tô tụng dân sự và pháp luật dân sự về các quy định phan thủ tục giải quyết vụ án dân sự của Bộ luật Tổ tụng dân 3. Thực trạng pháp luật về những vấn đề mâu thuẫn, chưa tương thích giữa pháp luật tố tụng dân sự và pháp luật dân sự và giải pháp hoàn thiện pháp luật 3. Thực trạng pháp luật về những vấn dé mâu thuẫn, chưa tương thích giữa các quy định về phan chung của BLTTDS năm 2015 và pháp luật dân sự - giải pháp hoàn thiện pháp ÏHẬT.
Thực trạng pháp luật về những van dé mâu thudn, chưa tương thích giữa các quy định về phan thủ tục giải quyết vụ án dân sự của BLTTDS năm 2015 và pháp luật dân sự - giải pháp hoàn thiện pháp luật. Khái quát chung về đề tài 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Tính thống nhất trong hệ thống pháp luật là một yêu cầu khách quan!. Đối với pháp luật tố tụng dân sự, tinh thống nhất của hệ thống pháp luật được thé hiện ở các nội dung sau: - Thứ nhát, thong nhất giữa BLTTDS với Hiến pháp - Thứ hai, thông nhất giữa BLTTDS và pháp luật dân sự theo nghĩa rộng (bao gồm BLDS, Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Đất đai, Luật Thương mại, Bộ luật Lao động.) — Tính thông nhất giữa hình thức và nội dung - Thứ ba, thỗng nhất giữa BLTTDS với các luật khác có liên quan như Luật Thị hành án dân sự, Luật Trọng tài thương mai.
- Thứ tu, thong nhất trong nội tai BLTTDS. Trong đó, khi giải quyết vụ việc dân sự, Tòa án cần áp dụng cả các quy định của pháp luật tô tụng dân sự và pháp luật nội dung. Các quy định của pháp luật tố tụng quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục giải quyết vụ việc dân sự, quyền và nghĩa vụ tố tụng của cơ quan tiễn hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng. Còn pháp luật nội dung sẽ quy định về nội dung giải quyết các vụ việc dân sự.
Trong cuốn “Thi tuc to fụng”, giáo sư về tố tụng nôi tiếng của Mỹ đã viết trong luật, tat cả những vấn dé về thủ tục là những van dé nên tang cho nội dung và người lại?. Chính vì vậy, sự tương thích của pháp luật TTDS và pháp luật nội dung sẽ đảm bảo thuận lợi cho Tòa án trong việc giải quyết vụ án cũng như thuận lợi cho các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Và ngược lại, sự mâu thuẫn, không đồng bộ giữa pháp luật TTDS và pháp luật nội dung sẽ dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các Tòa án, sự không thống nhất trong đường lối giải quyết vụ án của Tòa án, khó khăn cho đương sự, luật sư khi bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho đương sự. Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/10/2002 của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp đã đánh giá: “Pháp luật trong lĩnh vực tư pháp chưa hoàn thiện, thiếu đồng bộ và còn nhiễu sơ hở.
Công tác xây dựng, giải thích, hướng dan và tuyên truyền, pho biến, giáo dục pháp luật, trong đó có pháp luật 1 GS. Nguyễn Ngọc Hòa “Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu đề tài cấp bộ: Nghiên cứu tính thống nhất giữa Bộ luật Hình sự trong việc quy định các tội phạm với các luật khác trong hệ thống pháp luật Việt Nam”, Hà Nội 2016; tr 2 7 John Henry Merryman: Truyền thống luật dân sự: Giới thiệu về hệ thống luật Tây Âu và Mỹ - La tinh, kỷ yếu về Hội thảo về Tố tụng dân sự, Hà Nôi, 1998, tr. 3 về lĩnh vực tư pháp còn nhiều mâu thuần, hạn chế ”. Qua nghiên cứu các quy định của pháp luật BLDS và pháp luật dân sự (theo nghĩa rộng ) cho thấy, một số các quy định của pháp luật tố tụng dân sự và pháp luật dân sự chưa thực sự tương thích với nhau dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau trên thực tế như: Quy định về nơi cư trú của cá nhân, về địa điểm mở thừa kế không tương thích với quy định của BLTTDS về nguyên tắc xác định thâm quyền theo lãnh thổ; Quy định về quyền yêu cầu giải quyết một số loại việc dân sự chưa cu thé dẫn đến khó khăn trong việc xác định quyền khởi kiện, quyền yêu cầu của đương sự trong TTDS; Quy định về người đại diện trong pháp luật TTDS và pháp luật dân sự, pháp luật Hôn nhân và gia đình năm, pháp luật về sở hữu trí tuệ, pháp luật thương mại nhiều điểm chưa rõ ràng; Quy định về thời hiệu khởi kiện, thời hiệu yêu cầu chưa rõ ràng: Quyền của của chủ sở hữu chưa được bảo vệ triệt dé dẫn đến khó khăn khi giải quyết tranh chấp và thi hành án dân sự.
Tuy nhiên, trong thời gian vừa qua tính thống nhất giữa pháp luật nội dung và pháp luật tố tụng dân sự chưa thực sự được chú ý trong thực tiễn lập pháp cũng như trong khảo sát, nghiên cứu. Đến nay chưa có nội dung nghiên cứu trực tiếp và tổng thé về sự tương thích và mâu thuẫn giữa pháp luật tố tụng dân sự và pháp luật dân sự trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Do vậy, việc nghiên cứu đề tài “Sự tương thích và mâu thuẫn giữa pháp luật tố tụng dân sự với pháp luật dân sự” là vấn đề cấp thiết. Nghiên cứu nhăm hoàn thiện các quy định của pháp luật TTDS là hướng nghiên cứu chung của nhiều công trình dưới các dạng khác nhau.
Các công trình này có thể đưa ra các đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật TTDS dựa trên cơ sở: - _ Đánh giá các quy định của pháp luật TTDS qua so sánh với lý luận; - Đánh giá thực trạng pháp luật TTDS qua phân tích luật thực định và thực tiễn áp dụng; - Đánh giá các quy định của pháp luật TTDS qua so sánh với thực tiễn lập pháp của một số các quốc gia cũng như các nguyên tắc tố tụng của chuan mực quốc tẾ. Đề tài của nhóm tác giả tuy hướng tới việc hoàn thiện pháp luật TTDS nhưng không dựa trên các hướng nghiên cứu nêu trên. Đề tài đề xuất việc hoàn thiện pháp luật TTDS theo hướng nghiên cứu mới. Đó là, đánh giá sự tương thích và mâu thuẫn giữa pháp luật tố tụng dân sự với pháp luật dân sự và dựa trên cơ sở 4 đó dé đề xuất hoàn thiện pháp luật TTDS.
Mục tiêu, đối tượng và phương pháp nghiên cứu Việc nghiên cứu đề tài trước hết có mục tiêu làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa pháp luật dân sự với pháp luật dân sự, định hướng hoàn thiện pháp luật TTDS trong mối quan hệ với pháp luật dân sự nhằm đảm bảo sự tương thích giữa pháp luật TTDS với pháp luật dân sự. Trên cơ sở đối chiếu với lý luận về tính thống nhất của pháp luật dân sự với pháp luật dân sự, đánh giá thực tiễn áp dụng tại các Tòa án và tham khảo kinh nghiệm lập pháp của một số nước, dé tài đề xuất các kiến nghị nhằm đảm bao tính thống nhất giữa pháp luật TTDS với pháp luật dân sự.