Nghiên cứu so sánh trình tự điều tra trong luật tố tụng hình sự Trung Quốc và Việt Nam

Luận văn thạc sĩ so sánh trình tự điều tra giữa luật tố tụng hình sự Trung Quốc và Việt Nam, mang lại cái nhìn sâu sắc về pháp luật hai nước.

• Tác giả: Ngũ Quang Hồng
• Người hướng dẫn: Nguyễn Ngọc Chí
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự
• Đề tài: Nghiên cứu so sánh về trình tự điều tra giữa luật tố tụng hình sự Trung Quốc và Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐIỀU TRA VÀ SO SÁNH VỀ ĐIỀU TRA TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ TRUNG QUỐC VÀ VIỆT NAM
• 1.1. Những vấn đề lý luận về điều tra trong tố tụng hình sự
• 1.2. Cơ sở của việc nghiên cứu so sánh về điều tra trong Luật tố tụng hình sự Trung Quốc và Việt Nam
• 1.3. Nội dung so sánh về điều tra trong Luật tố tụng hình sự Trung Quốc và Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG ĐIỀU TRA, CƠ CHẾ KIỂM SÁT ĐIỀU TRA VÀ CÁC CHẾ ĐỊNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐIỀU TRA TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ TRUNG QUỐC VÀ VIỆT NAM
• 2.1. Tổ chức điều tra trong Luật tố tụng hình sự Trung Quốc và Việt Nam
• 2.2. Hoạt động điều tra trong Luật tố tụng hình sự Trung Quốc và Việt Nam
• 2.3. Cơ chế kiểm sát điều tra trong Luật tố tụng hình sự Trung Quốc và Việt Nam
• 2.4. Các chế định liên quan đến điều tra trong Luật tố tụng hình sự Trung Quốc và Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐIỀU TRA TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ Ở TRUNG QUỐC TRÊN CƠ SỞ TIẾP THU KINH NGHIỆM VIỆT NAM
• 3.1. Những cơ sở của việc tiếp thu kinh nghiệm quy định về điều tra của Việt Nam
• 3.2. Những cải cách tư pháp và cải cách điều tra ở Trung Quốc hiện nay
• 3.3. Những định hướng cải cách và kiến nghị hoàn thiện pháp luật về điều tra của Trung Quốc trên cơ sở tiếp thu kinh nghiệm Việt Nam
• KẾT LUẬN
• NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về So Sánh Luật Tố Tụng Hình Sự TQ VN

Quá trình tố tụng hình sự bao gồm nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có các cơ quan được trao quyền thực hiện các hành vi tố tụng. Việc tuân thủ pháp chế là nguyên tắc chung. Trong tố tụng hình sự, Cơ quan điều tra đóng vai trò quan trọng, thực hiện nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ pháp chế, trật tự xã hội, quyền và lợi ích của xã hội, Nhà nước và công dân. Nâng cao hiệu quả hoạt động của Cơ quan điều tra, bảo đảm công tố của Viện kiểm sát và xét xử của Tòa án là vấn đề chính trị - xã hội quan trọng. Điều tra là khâu đột phá, giai đoạn đầu tiên, quyết định thành công hay thất bại của việc đấu tranh phòng, chống tội phạm. Giai đoạn điều tra làm rõ sự thật phạm tội và truy lùng bị can. Thành công hay thất bại phụ thuộc lớn vào công việc điều tra. Chỉ qua điều tra mới xác định được có tội phạm hay không, truy lùng được người phạm tội, cung cấp tài liệu, vật chứng cho Viện kiểm sát và Tòa án. Do đó, tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra là vấn đề phức tạp, còn nhiều ý kiến khác nhau ở cả Trung Quốc và Việt Nam.

1.1. Vai trò của Cơ quan điều tra trong tố tụng hình sự

Cơ quan điều tra là cơ quan tiến hành tố tụng hình sự đầu tiên, có vai trò then chốt trong việc thu thập chứng cứ, xác định sự thật khách quan của vụ án. Theo tài liệu gốc, 'có thể nói những kết quả khả quan cũng như những sai lầm tư pháp nghiêm trọng nhất như bỏ lọt tội phạm, làm oan người vô tội thường bắt nguồn từ giai đoạn điều tra'. Do đó, việc tổ chức và hoạt động hiệu quả của cơ quan này là yếu tố then chốt để đảm bảo tính đúng đắn, khách quan của toàn bộ quá trình tố tụng hình sự.

1.2. Tầm quan trọng của điều tra hình sự trong phòng chống tội phạm

Giai đoạn điều tra đóng vai trò quyết định trong việc xác định vận mệnh của bị can, bị cáo. Tòa án muốn xét xử đúng người, đúng tội thì Cơ quan điều tra phải thu thập được các chứng cứ xác định có tội và chứng cứ xác định vô tội. Nhiệm vụ này do chính Cơ quan điều tra thực hiện. Do đó, vấn đề tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra là một trong những vấn đề được đề cập nhiều trong sách báo pháp lý.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Điều Tra Hình Sự Hiện Nay

Thực tiễn lập pháp của Việt Nam cho thấy mô hình hệ thống các Cơ quan điều tra còn nhiều nhược điểm. Các cơ quan này không nằm trong cùng một hệ thống chung và thống nhất từ trên xuống dưới, mà có nhiều hệ thống và nằm rải rác trong nhiều cơ quan nhà nước khác nhau. Ngay trong cùng một hệ thống các Cơ quan điều tra (như của Bộ Công an) cũng còn tồn tại nhiều đầu mối khác nhau. Thực trạng manh mún và xé lẻ như vậy của mô hình hệ thống các Cơ quan điều tra hiện nay ở Việt Nam chưa đáp ứng đúng yêu cầu của các nghị quyết 'theo hướng thu gọn đầu mối'. Trung Quốc cũng đối mặt với những thách thức tương tự. Cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế thị trường, công tác điều tra cũng đứng trước những áp lực trước đây chưa từng phải đối mặt.

2.1. Nhược điểm của mô hình Cơ quan điều tra ở Việt Nam

Mô hình hệ thống các Cơ quan điều tra ở Việt Nam hiện nay còn nhiều nhược điểm lớn. Các cơ quan này không hề nằm trong cùng một hệ thống chung và thống nhất từ trên xuống dưới, mà trái lại có nhiều hệ thống và nằm rải rác cùng một lúc trong nhiều cơ quan nhà nước khác nhau (Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và ở cả các cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra - Bộ đội biên phòng, Kiểm lâm, Hải quan, Cảnh sát biển; v.).

2.2. Thách thức đối với công tác điều tra hình sự ở Trung Quốc

Cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế thị trường, trong xu hướng không ngừng thúc đẩy đường lối 'pháp trị', công tác điều tra cũng đứng trước những thách thức và áp lực trước đây chưa từng phải đối mặt, nên sau một thời gian dài, từ năm 1997, Trung Quốc đã chính thức đặt ra vấn đề đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra để đối phó kịp thời và có hiệu quả về sự gia tăng về số lượng của tội phạm hình sự và việc tăng cường pháp chế.

III. So Sánh Quy Trình Điều Tra Tội Phạm TQ VN

Trong gần hai mươi năm trước, những quy định về giai đoạn điều tra trong Luật tố tụng hình sự của Trung Quốc và Việt Nam về cơ bản có nhiều điểm tương đối giống nhau, đều coi trọng việc điều tra để làm rõ sự việc phạm tội và truy lùng bị can, tôn trọng và bảo đảm pháp chế, rất coi trọng sự công minh, nghiêm chỉnh của thủ tục và trình tự trong giai đoạn điều tra, song ở một chừng mực nhất định còn chưa thực sự chú ý đến việc bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của bị can trong tố tụng hình sự. Đến những năm gần đây, cũng như ở Việt Nam, tùy theo xu thế phát triển của pháp luật tố tụng hình sự trên thế giới, Trung Quốc đã và đang tiến hành cải cách tư pháp, lập pháp, trong đó có các quy định điều tra để có những thay đổi cho phù hợp với thể chế chính trị, tổ chức bộ máy nhà nước, cũng như các điều kiện về xã hội, kinh tế, văn hóa, lịch sử và mối tương quan với các cơ quan bổ trợ tư pháp và các cơ quan nhà nước khác.

3.1. Điểm tương đồng trong quy trình điều tra giữa hai nước

Trong quá khứ, cả hai nước đều coi trọng việc điều tra để làm rõ sự việc phạm tội và truy lùng bị can, tôn trọng và bảo đảm pháp chế, rất coi trọng sự công minh, nghiêm chỉnh của thủ tục và trình tự trong giai đoạn điều tra. Tuy nhiên, cả hai nước đều chưa thực sự chú ý đến việc bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của bị can trong tố tụng hình sự.

3.2. Xu hướng cải cách tố tụng hình sự ở Trung Quốc và Việt Nam

Cả Trung Quốc và Việt Nam đều đang tiến hành cải cách tư pháp, lập pháp, trong đó có các quy định điều tra để có những thay đổi cho phù hợp với thể chế chính trị, tổ chức bộ máy nhà nước, cũng như các điều kiện về xã hội, kinh tế, văn hóa, lịch sử và mối tương quan với các cơ quan bổ trợ tư pháp và các cơ quan nhà nước khác.

IV. So Sánh Tổ Chức Điều Tra Luật TTHS Trung Quốc VN

Việc nghiên cứu so sánh các quy định về Cơ quan điều tra của Trung Quốc và Việt Nam, qua đó phân tích, đánh giá các ưu điểm và hạn chế, cũng như các hiệu quả chính trị - xã hội, kinh tế của việc tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra của hai nước sẽ có giá trị tham khảo cao về phương diện học thuật và góp phần hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra, đồng thời mở rộng hợp tác trong điều tra hình sự của hai nước. Tuy nhiên, hiện nay trong khoa học pháp lý của Trung Quốc và của Việt Nam, việc phân tích chuyên sâu về vấn đề so sánh này chưa được quan tâm nghiên cứu đúng mức.

4.1. Giá trị của việc so sánh tổ chức điều tra hai nước

Việc nghiên cứu so sánh các quy định về Cơ quan điều tra của Trung Quốc và Việt Nam, qua đó phân tích, đánh giá các ưu điểm và hạn chế, cũng như các hiệu quả chính trị - xã hội, kinh tế của việc tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra của hai nước sẽ có giá trị tham khảo cao về phương diện học thuật và góp phần hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra, đồng thời mở rộng hợp tác trong điều tra hình sự của hai nước.

4.2. Thiếu hụt nghiên cứu chuyên sâu về so sánh luật

Hiện nay trong khoa học pháp lý của Trung Quốc và của Việt Nam, việc phân tích chuyên sâu về vấn đề so sánh này chưa được quan tâm nghiên cứu đúng mức. Đặc biệt, ở Trung Quốc, các chuyên gia pháp luật chủ yếu nghiên cứu hệ thống pháp lý quốc tế về hình sự tập trung vào các nước như: Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản và các nước phát triển khác, mà không chú ý đến sự khác biệt về điều kiện của các yếu tố nội bộ như thể chế chính trị, tổ chức bộ máy, các điều kiện về xã hội, kinh tế, văn hóa, truyền thống lịch sử; v.

V. Kinh Nghiệm Việt Nam Hoàn Thiện Điều Tra Hình Sự TQ

Ở một góc độ nào đó, thông qua những ưu điểm của việc tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra Việt Nam và thực tiễn của nó có thể cung cấp cho chúng ta những kinh nghiệm lập pháp và bài học thực tiễn quý báu. Do đó, với những lý do nêu trên, là một giáo viên giảng dạy pháp luật tố tụng hình sự của Bộ môn Tư pháp thuộc Học viện pháp lý - Đại học Dân tộc Quảng Tây (nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa), nghiên cứu sinh quyết định lựa chọn đề tài 'Nghiên cứu so sánh về trình tự điều tra giữa Luật tố tụng hình sự của Trung Quốc và Việt Nam' làm đề tài nghiên cứu cho luận án tiến sĩ luật học của mình.

5.1. Ưu điểm của Cơ quan điều tra Việt Nam

Thông qua những ưu điểm của việc tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra Việt Nam và thực tiễn của nó có thể cung cấp cho chúng ta những kinh nghiệm lập pháp và bài học thực tiễn quý báu.

5.2. Mục tiêu nghiên cứu so sánh luật

Nghiên cứu sinh quyết định lựa chọn đề tài 'Nghiên cứu so sánh về trình tự điều tra giữa Luật tố tụng hình sự của Trung Quốc và Việt Nam' làm đề tài nghiên cứu cho luận án tiến sĩ luật học của mình.

VI. Kết Luận Hướng Tới Cải Cách Tố Tụng Hình Sự Toàn Diện

Mục đích của sự so sánh về điều tra trong Luật tố tụng hình sự giữa Trung Quốc và Việt Nam là thông qua nghiên cứu và so sánh để tìm ra những nét tương đồng và khác biệt điển hình giữa chúng nhằm góp phần tạo thuận lợi cho sự tương thích và hoàn thiện pháp luật về điều tra trong tố tụng hình sự của Trung Quốc trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm lập pháp và thực tiễn tố tụng hình sự của Việt Nam. Đề tài này tập trung so sánh nghiên cứu chế định điều tra giữa Trung Quốc và Việt Nam. Theo đó, đề tài tập trung nghiên cứu so sánh một số vấn đề trong chế định này như: nhiệm vụ, quyền hạn điều tra của các cơ quan có thẩm quyền điều tra trong những cơ quan tư pháp, những hành vi điều tra, cơ chế kiểm sát các biện pháp cưỡng chế, quyền lợi và địa vị của người bào chữa; v. cũng như đánh giá, phân tích các nội dung trong chế định điều tra của hai nước; tổng kết những tác động tích cực và ảnh hưởng tiêu cực của chế định điều tra, từ đó chỉ ra những khuyết điểm và ưu điểm của các quy định về giai đoạn điều tra ở hai nước.

6.1. Mục tiêu của so sánh luật trong lĩnh vực điều tra

Mục đích của sự so sánh về điều tra trong Luật tố tụng hình sự giữa Trung Quốc và Việt Nam là thông qua nghiên cứu và so sánh để tìm ra những nét tương đồng và khác biệt điển hình giữa chúng nhằm góp phần tạo thuận lợi cho sự tương thích và hoàn thiện pháp luật về điều tra trong tố tụng hình sự của Trung Quốc trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm lập pháp và thực tiễn tố tụng hình sự của Việt Nam.

6.2. Phạm vi nghiên cứu của đề tài so sánh luật

Đề tài này tập trung so sánh nghiên cứu chế định điều tra giữa Trung Quốc và Việt Nam. Theo đó, đề tài tập trung nghiên cứu so sánh một số vấn đề trong chế định này như: nhiệm vụ, quyền hạn điều tra của các cơ quan có thẩm quyền điều tra trong những cơ quan tư pháp, những hành vi điều tra, cơ chế kiểm sát các biện pháp cưỡng chế, quyền lợi và địa vị của người bào chữa; v. cũng như đánh giá, phân tích các nội dung trong chế định điều tra của hai nước; tổng kết những tác động tích cực và ảnh hưởng tiêu cực của chế định điều tra, từ đó chỉ ra những khuyết điểm và ưu điểm của các quy định về giai đoạn điều tra ở hai nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐIỀU TRA VÀ SO SÁNH VỀ ĐIỀU TRA TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ TRUNG QUỐC VÀ VIỆT NAM 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐIỀU TRA TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ 1. Khái niệm điều tra trong tố tụng hình sự Trong đời sống xã hội, yêu cầu bảo đảm pháp chế, tôn trọng và tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi xâm phạm đến lợi ích chung của Nhà nước, của xã hội, của cơ quan, tổ chức và của công dân là một đòi hỏi khách quan trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của bất kỳ Nhà nước nào. Tuy nhiên, khi có bất kỳ hành vi nào xâm phạm đến các lợi ích đã trên, để xử lý nhanh chóng, kịp thời, Nhà nước sử dụng các thiết chế để tiến hành xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Trong quá trình này, bắt buộc phải tuân theo đúng các trình tự, thủ tục giải quyết vụ án đã được pháp luật quy định. Quá trình giải quyết vụ án hình sự trải qua nhiều giai đoạn và có nhiều hoạt động khác nhau, đồng thời có sự tham gia của nhiều cơ quan, tổ chức và của công dân. Quá trình này được bắt đầu từ khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận được tin báo về tội phạm và kết thúc cho đến khi có bản án kết tội của Tòa án có hiệu lực thi hành. Các hoạt động tố tụng này được pháp Luật tố tụng hình sự quy định chặt chẽ nhằm phát hiện chính xác, kịp thời, nhanh chóng và xử lý công minh, đúng pháp luật các hành vi phạm tội xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tập thể và của công dân.

Quá trình giải quyết vụ án hình sự có thể nói, gồm rất nhiều hoạt động khác nhau nhưng mỗi hoạt động đều có quan hệ chặt chẽ và mật thiết với nhau. Do đó, để xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực tư pháp hình sự, cũng như áp dụng đúng đắn các quy định trong mỗi ngành luật 12 z trong đó vào thực tiễn, pháp luật Việt Nam và các nước đều phân chia quá trình tố tụng hình sự thành các giai đoạn khác nhau, các giai đoạn này là những bước, thủ tục nhất định do pháp luật quy định chặt chẽ và do chủ thể riêng biệt thực hiện. Giai đoạn trước làm tiền đề cho giai đoạn sau, giai đoạn sau lại có vai trò kiểm tra giai đoạn trước và mỗi giai đoạn được cụ thể hóa bằng một văn bản tố tụng hình sự. Pháp luật tố tụng hình sự các nước đều quy định chặt chẽ và đầy đủ những trình tự, thủ tục cho mỗi giai đoạn trong đó.

Điều tra, với tư cách là một giai đoạn trong quá trình tố tụng, nói chung, pháp luật tố tụng hình sự các nước đều khẳng định, là hoạt động có mục đích khám phá và tìm ra sự thật khách quan, phục vụ yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ trật tự an ninh, an toàn xã hội. Cụ thể, trong lĩnh vực phòng, chống tội phạm, điều tra là hoạt động khám phá, phát hiện tội phạm. Hoạt động điều tra được nhìn nhận và quy định khác nhau ở các quốc gia phụ thuộc vào quan điểm chính trị, chính sách hình sự, trình độ và cách thức tổ chức bộ máy phòng, chống tội phạm, các cơ quan bảo vệ pháp luật - tư pháp ở từng nước hoặc từng giai đoạn xây dựng đất nước. Nghiên cứu khoa học pháp lý của Trung Quốc và Việt Nam cho thấy còn tồn tại nhiều quan điểm về khái niệm điều tra.

Trước hết, ở Việt Nam, theo các Từ điển Luật học giải thích rằng, "điều tra là công tác trong tố tụng hình sự được tiến hành nhằm xác định sự thật của vụ án một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ" [37] hay "điều tra là tìm hiểu, xét hỏi để biết rõ sự việc" [42, tr. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, cách hiểu phổ biến hiện nay đều quan niệm điều tra là hoạt động của Cơ quan điều tra trong điều tra vụ án hình sự. Nói một cách khác, cách hiểu này cho rằng, điều tra là tổng hợp tất cả các hành vi thực hiện trong giai đoạn điều tra và do một Cơ quan điều tra thực hiện. Chẳng hạn, trong cuốn "Tìm hiểu Luật tố tụng hình sự", một số tác giả thống nhất giải thích rằng: 13 z Điều tra là một giai đoạn của quá trình tố tụng hình sự, trong đó Cơ quan điều tra áp dụng các biện pháp do Luật tố tụng hình sự quy định để xác định tội phạm và người thực hiện hành vi phạm tội, Viện kiểm sát kiểm sát hoạt động điều tra, quyết định truy tố bị can làm cơ sở cho việc xét xử của Tòa án [12, tr.

Hay quan điểm khác lại cho rằng: "Điều tra vụ án hình sự là một giai đoạn tố tụng hình sự, trong giai đoạn này Cơ quan điều tra áp dụng mọi biện pháp do Bộ luật tố tụng hình sự quy định để xác định tội phạm và người phạm tội" [18, tr. Tuy nhiên, cũng có ý kiến lại cho rằng, cách hiểu này thể hiện ranh giới không rõ ràng giữa chức năng của Cơ quan điều tra với hoạt động điều tra, đồng nhất giai đoạn điều tra với hoạt động điều tra, coi hoạt động điều tra gồm mọi hoạt động tố tụng trong giai đoạn điều tra; nhìn nhận về hoạt động điều tra mang tính cục bộ, phiến diện, bó hẹp phạm vi hoạt động điều tra chỉ được tiến hành trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự. Trên thực tế hoạt động điều tra được tiến hành trong tất cả các giai đoạn tố tụng hình sự, điều tra, truy tố và xét xử vụ án hình sự với những mục đích khác nhau để xác định sự thật khách quan của vụ án [22, tr. Gần đây, có quan điểm gắn liền với hoạt động điều tra của Cơ quan điều tra, đặc biệt là các nguyên tắc trong hoạt động này, thể hiện cả những hoạt động chứng minh sự thật khách quan của vụ án và ý nghĩa của hoạt động điều tra, theo đó: "Điều tra là hoạt động tố tụng ở những giai đoạn đầu tiên của quá trình tố tụng với nhiệm vụ chủ yếu là khôi phục lại vụ án, thu thập chứng cứ chứng minh có hay không có tội phạm xảy ra, một người có phải là người phạm tội, mà nếu hoạt động điều tra không khách quan, toàn diện, đầy đủ, thì có thể dẫn đến phiến diện, một chiều.

Hậu quả của điều này có thể dẫn đến những sai lầm trong việc giải quyết vụ án như làm oan người vô tội, bỏ lọt tội phạm" [28; tr. Trong khi đó, ở Trung Quốc, quan điểm phổ biến và thống nhất thì cho rằng: Điều tra là Cơ quan điều tra tiến hành các hoạt động điều tra chuyên 14 z môn và sử dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp Luật tố tụng hình sự, để xác định sự thật khách quan của tội phạm, bắt giữ nghi phạm. "Hoạt động điều tra chuyên môn" có nghĩa là bao gồm các việc hỏi cung, lấy lời khai, thanh tra, kiểm tra, tìm kiếm, thu giữ vật chứng hoặc chứng cứ tài liệu, nhận dạng, bắt giữ; v., để hoàn thành nhiệm vụ điều tra theo quy định của pháp Luật tố tụng hình sự; những cái gọi là "các biện pháp cưỡng chế" bao gồm cả các "hoạt động điều tra chuyên môn" có tính cưỡng chế, chẳng hạn như thẩm vấn, tìm kiếm, thu giữ, bắt giữ, ngoài ra, chủ yếu là các biện pháp ngăn chặn cụ thể. Theo chúng tôi, trong khoa học Luật tố tụng hình sự Trung Quốc, điều tra có thể được hiểu với tư cách là một hành vi, cũng có thể được hiểu với tư cách là một giai đoạn tố tụng.

Điều tra với nghĩa là một hành vi thì là một dạng hoạt động phát hiện, nghiên cứu, củng cố, ghi nhận, thu giữ các chứng cứ của điều tra viên theo quy định của luật điều tra. Còn điều tra với nghĩa là một giai đoạn thì là một giai đoạn của tố tụng hình sự được tiến hành sau khi có quyết định khởi tố vụ án nhằm làm rõ tội phạm và người phạm tội. Trong giai đoạn này cơ quan có thẩm quyền (Cơ quan điều tra) có nhiệm vụ thu thập chứng cứ, làm rõ tội phạm, người phạm tội và các tình tiết khác của vụ án, làm kết luận điều tra và đề nghị truy tố bị can. Nó (giai đoạn điều tra này) thường được tiến hành ngay sau khi có quyết định khởi tố vụ án hình sự cho đến khi Viện kiểm sát ra quyết định truy tố bị can ra trước Tòa án bằng bản cáo trạng và chuyển toàn bộ hồ sơ vụ án cho Tòa án.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp thì việc điều tra lại được kết thúc bằng một trong các quyết định, đó là quyết định đình chỉ vụ án hoặc quyết định đình chỉ điều tra do Cơ quan điều tra hay Viện kiểm sát áp dụng. Trong luận án này, nghĩa của điều tra có cả "hành vi" và "giai đoạn", có thể coi là chế định điều tra bao gồm các nội dung liên quan đến điều tra. 15 z Như chúng ta đã biết, trong tố tụng hình sự có ba chức năng cơ bản và quan trọng thuộc về các chủ thể khác nhau: Chức năng công tố (1), chức năng bào chữa (biện hộ) (2) và chức năng xét xử (3). Theo đó, chức năng xét xử thuộc về Tòa án, chức năng bào chữa (biện hộ) thuộc về người bào chữa, còn chức năng công tố thuộc về cơ quan nào? Ở đây, rõ ràng trong giai đoạn điều tra, Cơ quan điều tra thu thập chứng cứ để chứng minh tội phạm và người phạm tội, còn buộc tội bị can trước tòa là chức năng của cơ quan làm nhiệm vụ công tố trước tòa (Viện kiểm sát).

Nếu xem xét nhiệm vụ thì Cơ quan điều tra, cơ quan Công tố là hai loại cơ quan khác nhau tồn tại độc lập, được tổ chức khác nhau và hoạt động cũng khác nhau. Tuy nhiên, nếu đi từ quan điểm hệ thống xem xét chức năng trung tâm thì hai cơ quan này đều hướng tới mục đích là chứng minh tội phạm và người phạm tội, buộc tội bị can, bị cáo (công tố) hay nói cách chính xác hơn chức năng công tố là chức năng trung tâm của Cơ quan điều tra và cơ quan làm nhiệm vụ công tố trước tòa. Cho nên, từ những vấn đề đó cho thấy, hoạt động của Cơ quan điều tra phải hướng tới chức năng buộc tội bị can.