So Sánh Một Số Dòng Giống Lúa Thuần Mới Tại Gia Lâm, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu so sánh một số dòng giống lúa thuần chất lượng mới chọn tạo trong điều kiện vụ xuân và vụ mùa tại, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đoàn Thị Lụa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Tuấn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: So Sánh Dòng Giống Lúa Thuần Mới Tại Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Thesis abtract
• 1.6. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.7. Mục đích của đề tài
• 1.8. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.9. Ý nghĩa của thực tiễn của đề tài
• 1.10. Tổng quan tài liệu
• 1.10.1. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.10.1.1. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới
• 1.10.1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa ở Việt Nam
• 1.10.2. Những nghiên cứu về cây lúa trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.10.2.1. Nghiên cứu về cây lúa trên thế giới
• 1.10.2.2. Nghiên cứu về cây lúa tại Việt Nam
• 1.10.2.3. Nghiên cứu về chọn tạo giống lúa chất lượng
• 1.10.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng gạo
• 1.10.3.1. Ảnh hưởng của yếu tố ngoại cảnh và kỹ thuật canh tác
• 1.11. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.11.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 1.11.1.1. Thời gian nghiên cứu
• 1.11.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 1.11.2. Vật liệu nghiên cứu
• 1.11.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.11.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.11.4.1. Bố trí thí nghiệm
• 1.11.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi
• 1.11.4.3. Xử lí số liệu
• 1.12. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.12.1. Một số chỉ tiêu về cây mạ của các dòng, giống lúa thuần vụ xuân và vụ mùa 2017
• 1.12.2. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng, giống lúa
• 1.12.3. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các dòng, giống lúa
• 1.12.4. Động thái tăng trưởng số lá của các dòng, giống
• 1.12.5. Động thái tăng trưởng số nhánh của các dòng, giống
• 1.12.6. Một số đặc điểm hình thái của các dòng, giống lúa
• 1.12.7. Một số đặc điểm nông sinh học của các dòng giống lúa
• 1.12.8. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các dòng, giống lúa
• 1.12.9. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các dòng, giống lúa thuần ở vụ xuân 2017
• 1.12.10. Năng suất của các dòng, giống lúa thuần trong vụ xuân và vụ mùa 2017
• 1.12.11. Đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng của các dòng, giống lúa
• 1.12.11.1. Một số đặc điểm hạt gạo của các dòng, giống
• 1.12.11.2. Chất lượng xay xát của các dòng, giống
• 1.12.11.3. Mùi thơm trên lá và mùi thơm của nội nhũ
• 1.12.11.4. Tổng hợp kết quả đánh giá cảm quan cơm bằng phương pháp cho điểm (tiêu chuẩn 10 TCN 590-2004)
• 1.12.12. Kết quả tuyển chọn các dòng, giống lúa có triển vọng
• 1.13. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về So Sánh Giống Lúa Thuần Mới Tại Gia Lâm

Nghiên cứu so sánh giống lúa thuần mới tại Gia Lâm, Hà Nội là vô cùng quan trọng. Lúa gạo đóng vai trò then chốt trong an ninh lương thực quốc gia và thu nhập của người nông dân. Việc lựa chọn và phát triển các giống lúa mới phù hợp với điều kiện địa phương, có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng kháng bệnh tốt là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả sản xuất. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá các dòng, giống lúa thuần mới được chọn tạo, so sánh chúng với các giống đối chứng, từ đó tìm ra những giống ưu tú nhất để đưa vào sản xuất đại trà tại Gia Lâm, Hà Nội. Điều này góp phần vào việc cải thiện năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cho người trồng lúa.

1.1. Tầm quan trọng của việc chọn giống lúa phù hợp

Việc chọn giống lúa phù hợp đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo năng suất và chất lượng lúa gạo. Giống lúa tốt phải thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của vùng, có khả năng kháng bệnh tốt và cho năng suất cao. Theo nghiên cứu của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, việc sử dụng giống lúa phù hợp có thể tăng năng suất lên đến 20-30%.

1.2. Vai trò của Gia Lâm trong sản xuất lúa gạo Hà Nội

Gia Lâm là một trong những huyện trọng điểm về sản xuất lúa gạo của Hà Nội. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi, Gia Lâm có tiềm năng lớn để phát triển các giống lúa mới, năng suất cao, chất lượng tốt. Việc nghiên cứu và ứng dụng các giống lúa mới tại Gia Lâm sẽ góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an ninh lương thực cho thủ đô.

II. Thách Thức Trong Việc Chọn Giống Lúa Thuần Năng Suất Cao

Việc chọn giống lúa thuần năng suất cao, chất lượng tốt không phải là điều dễ dàng. Có rất nhiều yếu tố cần xem xét, từ đặc điểm sinh học của giống lúa đến điều kiện canh tác và thị trường tiêu thụ. Một trong những thách thức lớn nhất là sự biến đổi khí hậu, gây ra những tác động tiêu cực đến năng suất và chất lượng lúa gạo. Ngoài ra, sâu bệnh hại cũng là một vấn đề nan giải, đòi hỏi các giống lúa phải có khả năng kháng bệnh tốt. Cuối cùng, thị hiếu của người tiêu dùng cũng thay đổi liên tục, đòi hỏi các giống lúa phải có chất lượng gạo ngon, đáp ứng được nhu cầu thị trường.

2.1. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến năng suất lúa

Biến đổi khí hậu gây ra những tác động tiêu cực đến năng suất lúa, bao gồm hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn và sự gia tăng của sâu bệnh hại. Các giống lúa cần có khả năng chịu hạn, chịu úng và kháng mặn tốt để thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, biến đổi khí hậu có thể làm giảm năng suất lúa từ 10-20%.

2.2. Vấn đề sâu bệnh hại và giải pháp phòng trừ

Sâu bệnh hại là một trong những nguyên nhân chính gây ra thiệt hại về năng suất lúa. Các giống lúa cần có khả năng kháng bệnh tốt để giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại tổng hợp (IPM) cũng cần được áp dụng để bảo vệ môi trường và sức khỏe con người.

2.3. Yêu cầu về chất lượng gạo và thị hiếu người tiêu dùng

Thị hiếu của người tiêu dùng ngày càng khắt khe hơn về chất lượng gạo. Gạo ngon phải có hạt thon dài, trắng trong, cơm mềm dẻo và thơm ngon. Các giống lúa cần được chọn tạo để đáp ứng được yêu cầu này. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu gạo để nâng cao giá trị sản phẩm.

III. Phương Pháp So Sánh Giống Lúa Thuần Mới Tại Gia Lâm

Để so sánh giống lúa thuần mới tại Gia Lâm, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học, bài bản. Đầu tiên, cần tiến hành khảo nghiệm các giống lúa trong điều kiện đồng ruộng, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng. Sau đó, cần phân tích dữ liệu, so sánh các giống lúa với nhau và với các giống đối chứng. Cuối cùng, cần đánh giá hiệu quả kinh tế của từng giống lúa, từ đó lựa chọn ra những giống phù hợp nhất để đưa vào sản xuất đại trà. Phương pháp đánh giá cảm quan cơm cũng rất quan trọng để đánh giá chất lượng gạo.

3.1. Khảo nghiệm đồng ruộng và theo dõi các chỉ tiêu

Khảo nghiệm đồng ruộng là phương pháp quan trọng để đánh giá khả năng thích ứng của các giống lúa với điều kiện địa phương. Các chỉ tiêu cần theo dõi bao gồm thời gian sinh trưởng, chiều cao cây, số bông/khóm, số hạt/bông, khối lượng 1000 hạt, năng suất và chất lượng gạo.

3.2. Phân tích dữ liệu và so sánh các giống lúa

Dữ liệu thu thập được từ khảo nghiệm đồng ruộng cần được phân tích thống kê để so sánh các giống lúa với nhau và với các giống đối chứng. Các phương pháp phân tích phương sai (ANOVA) và so sánh trung bình (LSD) thường được sử dụng.

3.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế và lựa chọn giống phù hợp

Hiệu quả kinh tế là một trong những tiêu chí quan trọng để lựa chọn giống lúa. Cần tính toán chi phí sản xuất, năng suất và giá bán để đánh giá lợi nhuận của từng giống lúa. Các giống lúa có hiệu quả kinh tế cao sẽ được ưu tiên lựa chọn.

IV. Kết Quả So Sánh Giống Lúa Thuần Mới Tại Gia Lâm Hà Nội

Nghiên cứu so sánh giống lúa thuần mới tại Gia Lâm, Hà Nội đã thu được những kết quả quan trọng. Một số giống lúa mới đã cho thấy tiềm năng vượt trội về năng suất, chất lượng và khả năng kháng bệnh so với các giống đối chứng. Các giống lúa này có thời gian sinh trưởng phù hợp với điều kiện vụ xuân và vụ mùa tại Gia Lâm, đồng thời có chất lượng gạo ngon, đáp ứng được nhu cầu thị trường. Kết quả này là cơ sở để khuyến cáo người nông dân sử dụng các giống lúa mới này trong sản xuất.

4.1. Các giống lúa mới có năng suất và chất lượng vượt trội

Một số giống lúa mới như ST25, Đài thơm 8, và một số dòng lúa lai đã cho thấy năng suất và chất lượng vượt trội so với các giống đối chứng. Các giống lúa này có số bông/khóm, số hạt/bông và khối lượng 1000 hạt cao hơn, đồng thời có chất lượng gạo ngon hơn.

4.2. Khả năng kháng bệnh của các giống lúa mới

Các giống lúa mới cũng cho thấy khả năng kháng bệnh tốt hơn so với các giống đối chứng. Chúng ít bị nhiễm các bệnh như đạo ôn, khô vằn và bạc lá, giúp giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

4.3. Đánh giá cảm quan cơm và chất lượng gạo

Đánh giá cảm quan cơm cho thấy các giống lúa mới có chất lượng gạo ngon hơn so với các giống đối chứng. Cơm mềm dẻo, thơm ngon và có màu sắc hấp dẫn. Các chỉ tiêu chất lượng gạo như tỷ lệ gạo nguyên, tỷ lệ gạo lật và hàm lượng amylose cũng được cải thiện.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Giống Lúa Thuần Mới Tại Gia Lâm

Việc ứng dụng thực tiễn các giống lúa thuần mới tại Gia Lâm cần được thực hiện một cách bài bản và có kế hoạch. Cần tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật cho người nông dân, hướng dẫn họ cách gieo trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hại. Đồng thời, cần xây dựng các mô hình trình diễn để người nông dân có thể trực tiếp quan sát và đánh giá hiệu quả của các giống lúa mới. Cuối cùng, cần có chính sách hỗ trợ để khuyến khích người nông dân sử dụng các giống lúa mới trong sản xuất.

5.1. Tập huấn kỹ thuật cho người nông dân

Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật cho người nông dân là rất quan trọng để họ nắm vững quy trình gieo trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hại cho các giống lúa mới. Các chuyên gia cần chia sẻ kinh nghiệm thực tế và giải đáp các thắc mắc của người nông dân.

5.2. Xây dựng mô hình trình diễn và đánh giá hiệu quả

Xây dựng các mô hình trình diễn là cách tốt nhất để người nông dân có thể trực tiếp quan sát và đánh giá hiệu quả của các giống lúa mới. Các mô hình này cần được thực hiện trên các chân đất khác nhau và trong các điều kiện thời tiết khác nhau để đảm bảo tính khách quan.

5.3. Chính sách hỗ trợ và khuyến khích sử dụng giống mới

Cần có chính sách hỗ trợ để khuyến khích người nông dân sử dụng các giống lúa mới trong sản xuất. Các chính sách này có thể bao gồm hỗ trợ về giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và tín dụng.

VI. Kết Luận Và Triển Vọng Giống Lúa Thuần Tại Gia Lâm

Nghiên cứu so sánh giống lúa thuần mới tại Gia Lâm, Hà Nội đã mang lại những kết quả tích cực, mở ra triển vọng mới cho sản xuất lúa gạo tại địa phương. Các giống lúa mới có tiềm năng lớn để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cho người trồng lúa. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá các giống lúa này trong thời gian dài hơn để có thể đưa ra những khuyến cáo chính xác và phù hợp nhất. Đồng thời, cần chú trọng đến việc bảo tồn và phát triển các giống lúa địa phương, góp phần vào việc bảo tồn đa dạng sinh học và văn hóa nông nghiệp.

6.1. Tổng kết các giống lúa triển vọng nhất

Các giống lúa ST25, Đài thơm 8 và một số dòng lúa lai đã cho thấy tiềm năng lớn và cần được tiếp tục nghiên cứu và phát triển. Các giống lúa này có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng kháng bệnh tốt.

6.2. Hướng nghiên cứu và phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tập trung vào việc nghiên cứu và phát triển các giống lúa có khả năng chịu hạn, chịu úng và kháng mặn tốt để thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, cần chú trọng đến việc cải thiện chất lượng gạo và xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam.

6.3. Bảo tồn và phát triển giống lúa địa phương

Bảo tồn và phát triển các giống lúa địa phương là rất quan trọng để bảo tồn đa dạng sinh học và văn hóa nông nghiệp. Cần có chính sách hỗ trợ để khuyến khích người nông dân trồng các giống lúa địa phương và bảo tồn nguồn gen quý giá.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất lúa gạo giữ vai trò trụ cột trong chiến lược an ninh lương thực quốc gia của Việt Nam. Theo số liệu thống kê năm 2016, tổng diện tích gieo trồng lúa của cả nước đạt 7.790,4 nghìn ha với tổng sản lượng đạt 43.609,5 nghìn tấn, đạt năng suất bình quân 56,0 tạ/ha. Tuy nhiên, phần lớn diện tích canh tác tại các tỉnh phía Bắc vẫn đang đối mặt với tình trạng thoái hóa giống cũ, khả năng chống chịu sâu bệnh suy giảm và hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng. Do đó, việc nghiên cứu, tuyển chọn các dòng, giống lúa thuần mới có năng suất cao, phẩm chất hạt thơm ngon và thời gian sinh trưởng phù hợp là yêu cầu cấp thiết của ngành nông nghiệp.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoa học cây trồng (mã số 8620110) của tác giả Đoàn Thị Lụa, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Thanh Tuấn tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam (2018), được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp vấn đề này. Đề tài tập trung so sánh, đánh giá toàn diện 14 dòng, giống lúa thuần mới chọn tạo cùng giống đối chứng chất lượng Bắc Thơm 7 trong điều kiện sinh thái vụ Xuân và vụ Mùa năm 2017 tại huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là xác định các đặc trưng nông sinh học, khả năng chống chịu sâu bệnh, tiềm năng năng suất và phẩm chất xay xát, cảm quan cơm của từng dòng giống. Đóng góp nổi bật của công trình là đã tuyển chọn thành công 5 dòng giống ưu tú gồm ST12, HC4, R9311 ngắn, OM1054 và Đài Thơm 8, bổ sung nguồn vật liệu di truyền quý giá cho sản xuất lúa chất lượng cao tại vùng Đồng bằng sông Hồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng học thuyết chọn giống cây trồng hiện đại của Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI), tiêu biểu là mô hình kiểu cây lý tưởng do GS. Gurdev Khush đề xuất với cấu trúc thân cứng, đẻ nhánh gọn, bộ lá đứng dày màu xanh đậm và tiềm năng năng suất đạt từ 10 đến 13 tấn/ha. Đồng thời, đề tài kế thừa lý thuyết tương tác giữa kiểu gen và môi trường (GxE), phân tích mức độ biểu hiện tính trạng nông sinh học của tập đoàn lúa thuần dưới các điều kiện nhiệt độ, độ ẩm và bức xạ ánh sáng khác nhau giữa hai vụ gieo cấy.

Các khái niệm then chốt được vận dụng xuyên suốt gồm:

• Động thái sinh trưởng: Quá trình tăng trưởng chiều cao cây, tốc độ ra lá và khả năng phát triển nhánh hữu hiệu từ giai đoạn mạ đến khi chín hoàn toàn.
• Yếu tố cấu thành năng suất: Số bông hữu hiệu trên khóm, tổng số hạt trên bông, tỷ lệ hạt chắc (hướng tới chỉ tiêu trên 85%) và khối lượng 1.000 hạt.
• Phẩm chất hạt gạo: Tỷ lệ thu hồi gạo nguyên sau xay xát (tiêu chuẩn trên 65%), hàm lượng amylose (dao động 16% - 20%), độ trắng trong của nội nhũ theo TCVN 8372:2010 và điểm đánh giá cảm quan cơm theo TCVN 8373:2010.
• Di truyền mùi thơm: Cơ chế sinh tổng hợp hợp chất 2-acetyl-1-pyrroline (2-AP) do gen lặn badh2 kiểm soát, quyết định hương thơm đặc trưng của nội nhũ và lá lúa.

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được triển khai từ tháng 01/2017 đến tháng 11/2017 tại Khu thí nghiệm Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng - Học viện Nông nghiệp Việt Nam, chia làm 2 giai đoạn: vụ Xuân (tháng 01 đến tháng 06/2017) và vụ Mùa (tháng 06 đến tháng 11/2017).

Cỡ mẫu và vật liệu gồm 14 dòng, giống lúa thuần mới (ký hiệu từ G1 đến G14) do Phòng Công nghệ Lúa lai cung cấp và 01 giống đối chứng chất lượng Bắc Thơm 7 (G4). Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCB) với 03 lần nhắc lại. Diện tích mỗi ô thí nghiệm là 10 m², mật độ cấy chuẩn 45 khóm/m², cấy 1 dảnh/khóm, xung quanh có dải bảo vệ cách ly nhằm triệt tiêu hiệu ứng rìa.

Phương pháp chọn mẫu tuân thủ nguyên tắc ngẫu nhiên có hệ thống: theo dõi định kỳ 7 ngày/lần trên 10 khóm mẫu cố định cho từng ô thí nghiệm. Quy trình phân bón áp dụng công thức cân đối:

• Vụ Xuân: 96 kg N + 53 kg P2O5 + 53 kg K2O/ha.
• Vụ Mùa: 83 kg N + 59 kg P2O5 + 46 kg K2O/ha.

Toàn bộ dữ liệu nông học, mức độ nhiễm sâu bệnh theo thang điểm IRRI, chỉ tiêu xay xát theo TCVN 1643-1992 và mùi thơm (xử lý dung dịch KOH 1,7% theo phương pháp Sood & Siddiq, Kibria) được xử lý bằng Microsoft Excel và phân tích phương sai (ANOVA) qua phần mềm IRRISTAT 5.0. Phương pháp này giúp xác định chính xác sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất 95% (LSD 0.05) và hệ số biến động (CV%).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận 4 phát hiện khoa học quan trọng về đặc tính sinh trưởng và tiềm năng của các dòng giống thí nghiệm:

• Sự phân hóa rõ rệt về thời gian sinh trưởng (TGST): Trong vụ Xuân, nhiệt độ đầu vụ thấp khiến TGST kéo dài từ 127 đến 138 ngày, dài hơn vụ Mùa từ 26 đến 29 ngày (vụ Mùa dao động 98 - 112 ngày). Dòng OM1054 có TGST ngắn nhất ở cả hai vụ (127 ngày ở vụ Xuân và 98 ngày ở vụ Mùa, ngắn hơn đối chứng Bắc Thơm 7 từ 2 đến 4 ngày). Ngược lại, giống HC3 có TGST dài nhất (138 ngày vụ Xuân, 112 ngày vụ Mùa).
• Động thái tăng trưởng chiều cao và cấu trúc thân: Chiều cao cây ở lần đo cuối cùng vụ Xuân biến động từ 92,8 cm (dòng R3/HSBC) đến 122,9 cm (dòng KR8/HC4(1)), trong khi giống đối chứng đạt 104,7 cm. Đa số các dòng thể hiện tính chống đổ tốt nhờ chiều cao trung bình dưới 115 cm. Dòng Đài Thơm 8 sở hữu chiều dài bông vượt trội đạt 29,7 cm so với mức trung bình 24,0 cm của quần thể.
• Khả năng đẻ nhánh và số nhánh hữu hiệu: Giai đoạn đẻ nhánh rộ tập trung từ tuần thứ 3 đến tuần thứ 6 sau cấy. Ở vụ Mùa, số nhánh hữu hiệu dao động từ 3,9 đến 6,5 nhánh/khóm. Dòng KR8/HC4(2) và HC4 đạt tốc độ đẻ nhánh sớm cao nhất với trên 50% số cây đẻ nhánh ngay từ giai đoạn mạ (chiều rộng gan mạ đạt 4,6 - 6,8 mm ở vụ Xuân và 4,4 - 7,3 mm ở vụ Mùa).
• Tuyển chọn 5 dòng giống triển vọng: Qua phân tích tổng hợp các chỉ tiêu năng suất thực thu, tỷ lệ hạt chắc trên 85%, độ trắng trong nội nhũ và điểm thử nếm cơm theo tiêu chuẩn 10 TCN 590-2004 và TCVN 8373:2010, nghiên cứu đã chọn ra 5 dòng giống ưu tú nhất gồm: ST12, HC4, R9311 ngắn, OM1054 và Đài Thơm 8.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch về thời gian sinh trưởng giữa hai mùa vụ phản ánh chính xác quy luật tích ôn sinh học. Vụ Xuân với nhiệt độ thấp giai đoạn đầu khiến quá trình phân hóa đòng diễn ra chậm, trong khi vụ Mùa có nhiệt độ cao và cường độ bức xạ mạnh thúc đẩy tốc độ sinh trưởng dinh dưỡng, rút ngắn chu kỳ phát triển. Dữ liệu thực nghiệm này có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ đường thể hiện động thái tăng chiều cao và số lá từ 7 đến 63 ngày sau cấy, giúp nhà nông xác định thời điểm đón đòng chính xác.

So sánh với các nghiên cứu trước đây của các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu Lúa Đồng bằng sông Cửu Long và Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm, giống HC4 trong thí nghiệm này tái khẳng định ưu thế năng suất thực thu cao (tương đương mức 67,3 tạ/ha từng công bố tại Hải Dương), đồng thời cho thấy độ thích ứng rộng khi chuyển giao ra vùng đất phù sa Gia Lâm. Điểm cảm quan nội nhũ đạt điểm 2 đến 3 qua thử nghiệm KOH 1,7% chứng minh các dòng được chọn giữ được hương thơm tự nhiên và độ dẻo mềm sau khi nấu chín.

Đề xuất và khuyến nghị

Để phát huy tối đa giá trị thực tiễn của công trình nghiên cứu, 4 khuyến nghị cụ thể được đề xuất:

• Mở rộng khảo nghiệm sản xuất diện rộng: Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng cần chủ trì triển khai mô hình khảo nghiệm diện hẹp và diện rộng từ 5 đến 10 ha tại 3 tiểu vùng sinh thái đại diện của Đồng bằng sông Hồng trong giai đoạn 2018 - 2019 đối với 5 dòng giống triển vọng (ST12, HC4, R9311 ngắn, OM1054, Đài Thơm 8).
• Hoàn thiện quy trình kỹ thuật canh tác thâm canh: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các tỉnh phía Bắc phối hợp ban hành sổ tay hướng dẫn kỹ thuật bón phân chuyên biệt: duy trì liều lượng 96 - 100 kg N/ha cho vụ Xuân và 80 - 85 kg N/ha cho vụ Mùa, kết hợp mật độ cấy chuẩn 45 khóm/m² để tăng hiệu suất quang hợp thêm 12% - 15% trong vòng 12 tháng tới.
• Ứng dụng công nghệ sinh học phân tử: Các phòng thí nghiệm chuyên ngành cần tiến hành phân tích chỉ thị phân tử (marker phân tử) nhằm xác định sự hiện diện của gen kháng bệnh bạc lá (Xa21, xa13) và alen badh2 trên 14 dòng giống, rút ngắn chu kỳ chọn tạo và củng cố độ thuần di truyền trong 6 - 8 tháng.
• Liên kết chuỗi giá trị và thương mại hóa: Các hợp tác xã nông nghiệp cần liên kết với doanh nghiệp chế biến lúa gạo xây dựng cánh đồng mẫu lớn, đặt mục tiêu tỷ lệ gạo nguyên đạt trên 65%, nâng cao thu nhập của hộ nông dân trồng lúa thêm 20% - 25% bắt đầu từ niên vụ 2019.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ nghiên cứu và chọn tạo giống cây trồng: Sử dụng tài liệu làm cơ sở dữ liệu đối sánh về các tính trạng nông học, phản ứng đẻ nhánh và phương pháp định lượng mùi thơm bằng dung dịch KOH 1,7% để phát triển các tổ hợp lai mới.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Nông học, Khoa học cây trồng: Tham khảo phương pháp luận khoa học trong việc bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên RCB, quy trình thu thập chỉ tiêu hình thái và kỹ thuật xử lý phương sai ANOVA trên phần mềm IRRISTAT 5.0.
• Cán bộ khuyến nông và nhà quản lý nông nghiệp địa phương: Khai thác các kết luận thực tiễn để định hướng tái cơ cấu bộ giống lúa thuần, xây dựng lịch thời vụ phù hợp cho vụ Xuân muộn và vụ Mùa sớm tại các vùng sinh thái tương đồng.
• Doanh nghiệp sản xuất hạt giống và chế biến lúa gạo: Nắm bắt đặc tính xay xát, độ bền thể gel và chất lượng thương phẩm của 5 dòng giống tiềm năng để đầu tư phát triển vùng nguyên liệu xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

Những dòng giống lúa thuần nào được đánh giá triển vọng nhất trong nghiên cứu?
Nghiên cứu đã tuyển chọn được 5 dòng giống xuất sắc nhất gồm ST12, HC4, R9311 ngắn, OM1054 và Đài Thơm 8 nhờ sự cân bằng vượt trội giữa thời gian sinh trưởng hợp lý, khả năng đẻ nhánh khỏe, tỷ lệ hạt chắc cao trên 85% và phẩm chất cơm đạt chuẩn xuất khẩu.

Vì sao thời gian sinh trưởng vụ Xuân lại kéo dài hơn vụ Mùa từ 26 đến 29 ngày?
Do vụ Xuân có nền nhiệt độ đầu vụ thấp kèm theo các đợt rét nàng Bân khiến cây mạ bén rễ chậm và kéo dài thời gian sinh trưởng dinh dưỡng (127 - 138 ngày), trong khi vụ Mùa có nhiệt độ và tích ôn cao giúp cây phát triển nhanh hơn (98 - 112 ngày).

Phương pháp nào được sử dụng để đánh giá mùi thơm của lá và hạt gạo?
Nghiên cứu áp dụng phương pháp hóa sinh của Sood & Siddiq (1978) trên lá và Kibria (2008) trên nội nhũ hạt gạo bằng dung dịch KOH 1,7% ở nhiệt độ phòng trong 15 phút, sau đó đánh giá cảm quan thông qua hội đồng thẩm định theo thang điểm chuẩn của IRRI.

Mật độ cấy và lượng phân bón được áp dụng trong thí nghiệm là bao nhiêu?
Thí nghiệm áp dụng mật độ chuẩn 45 khóm/m² (cấy 1 dảnh/khóm). Lượng phân bón nguyên chất cho vụ Xuân là 96 kg N + 53 kg P2O5 + 53 kg K2O/ha; vụ Mùa là 83 kg N + 59 kg P2O5 + 46 kg K2O/ha, sử dụng dòng phân chuyên dùng Đầu Trâu.

Giống Bắc Thơm 7 đóng vai trò gì trong đề tài?
Bắc Thơm 7 được sử dụng làm giống đối chứng chất lượng (G4) để so sánh các chỉ tiêu nông sinh học, thời gian sinh trưởng (129 ngày vụ Xuân, 102 ngày vụ Mùa) và đặc biệt là chuẩn mực về độ dẻo, mùi thơm khi đánh giá cảm quan cơm.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện 14 dòng, giống lúa thuần mới cùng 01 giống đối chứng qua 2 vụ gieo cấy liên tiếp trong năm 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội.
• Xác định chính xác quy luật biến động thời gian sinh trưởng (127 - 138 ngày ở vụ Xuân; 98 - 112 ngày ở vụ Mùa), tạo tiền đề xây dựng khung lịch mùa vụ chuẩn.
• Khẳng định tính ưu việt của mật độ cấy 45 khóm/m² kết hợp phân bón cân đối, giúp các dòng đạt số nhánh hữu hiệu từ 3,9 đến 6,5 nhánh/khóm.
• Tuyển chọn thành công 5 dòng giống lúa thuần triển vọng gồm ST12, HC4, R9311 ngắn, OM1054 và Đài Thơm 8 với năng suất cao và chất lượng cơm thơm dẻo.
• Cung cấp nguồn dữ liệu khoa học tin cậy hỗ trợ đắc lực cho công tác phát triển bộ giống lúa thuần chất lượng cao tại miền Bắc.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã xác lập luận cứ khoa học thực tiễn giúp thay thế các giống lúa cũ bị thoái hóa. Kế hoạch tiếp theo trong giai đoạn 2018 - 2020 là mở rộng khảo nghiệm sản xuất trên diện tích từ 10 đến 20 ha và hoàn thiện hồ sơ công nhận giống quốc gia. Các nhà nghiên cứu và đơn vị sản xuất nông nghiệp hãy liên hệ với Học viện Nông nghiệp Việt Nam để tiếp cận nguồn vật liệu và chuyển giao quy trình kỹ thuật tiến bộ này vào sản xuất thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐOÀN THỊ LỤA SO SÁNH MỘT SỐ DÒNG, GIỐNG LÚA THUẦN MỚI CHỌN TẠO TRONG ĐIỀU KIỆN VỤ XUÂN VÀ VỤ MÙA TẠI GIA LÂM, HÀ NỘI Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thanh Tuấn NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận văn này được hoàn thành bằng sự nhận thức chính xác của bản thân. Các số liệu trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác. Mọi sự giúp dỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được ghi rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 04 tháng 4 năm 2018 Tác giả luận văn Đoàn Thị Lụa i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành đề tài tốt nghiệp của mình, ngoài sự nỗ lực cố gắng của bản thân em đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy cô giáo trường Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam. Trước tiên em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy giáo TS. Nguyễn Thanh Tuấn là người trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này. Cảm ơn thầy đã tận tình, quan tâm giúp đỡ em trong thời gian làm thực tập , giải đáp những thắc mắc, sửa chữa sai sót mà nhờ đó em mới có thể hoàn thành luận văn tốt nghiệp này.

Qua đây em cũng xin chân thành cám ơn toàn thể các cán bộ công nhân viên của Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng giúp đỡ em trong suốt thời gian làm thực tập Do thời gian thực hiện luận văn có hạn và kiến thức của em còn hạn chế nên vẫn còn những thiếu sót rất mong thầy cô thông cảm và đóng góp ý kiến cho em để bài Báo cáo luận văn của em được hoàn chỉnh hơn nữa. Em xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 04 tháng 4 năm 2018 Tác giả luận văn Đoàn Thị Lụa ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng.

v Trích yếu luận văn. vi Thesis abtract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích của đề tài.

Ý nghĩa khoa học của đề tài. Ý nghĩa của thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới và ở Việt Nam .1 Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa ở Việt Nam. Những nghiên cứu về cây lúa trên thế giới và ở Việt Nam. Nghiên cứu về cây lúa trên thế giới. Nghiên cứu về cây lúa tại Việt Nam.

Nghiên cứu về chọn tạo giống lúa chất lượng. Các yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng gạo. Ảnh hưởng hưởng của yếu tố ngoại cảnh và kỹ thuật canh tác. Vật liệu và phƣơng pháp nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi.

Xử lí số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Một số chỉ tiêu về cây mạ của các dòng, giống lúa thuần vụ xuân và vụ mùa 2017. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng, giống lúa .3 Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các dòng, giống lúa.

Động thái tăng trưởng số lá của các dòng, giống. Động thái tăng trưởng số nhánh của các dòng, giống .6 Một số đặc điểm hình thái của các dòng, giống lúa. Một số đặc điểm nông sinh học của các dòng giống lúa. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các dòng, giống lúa.

Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các dòng, giống lúa thuần ở vụ xuân 2017. Năng suất của các dòng, giống lúa thuần trong vụ xuân và ụ mùa 2017. Đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng của các dòng, giống lúa. Một số đặc điểm hạt gạo của các dòng, giống.

Chất lượng xay xát của các dòng, giống. Mùi thơm trên lá và mùi thơm của nội nhũ. Tổng hợp kết quả đánh giá cảm quan cơm bằng phương pháp cho điểm (tiêu chuẩn 10 TCN 590- 2004). Kết quả tuyển chọn các dòng, giống lúa có triển vọng.

Kết luận và kiến nghị. 55 Tài liệu tham khảo. 62 iv c DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Tình hình sản xuất lúa gạo ở các châu lục trên thế giới năm 2013.

Tình hình sản xuất lúa gạo của một số nước trên thế giới năm 2013. Tình hình sản xuất lúa gạo của Việt Nam qua các năm. Danh sách nguồn vật liệu nghiên cứu. Một số chỉ tiêu về cây mạ của các dòng, giống lúa thuần vụ Xuân và vụ Mùa 2017.

Thời gian trỗ qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng, giống lúa thuần ở vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các dòng, giống lúa thuần ở vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Động thái tăng trưởng số lá của các dòng, giống lúa thuần trong vụ xuân và vụ mùa 2017. Động thái tăng trưởng số nhánh của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân và vụ Mùa 2017.

Một số đặc điểm hình thái của các dòng, giống trong vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Một số tính trạng số lượng của các tổ hợp lúa thuần vụ xuân và mùa 2017. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng, giống lúa.

Năng suất của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân và vụ Mùa 2017. Một số đặc điểm hạt gạo của các dòng, giống lúa thuần. Một số chỉ tiêu chất lượng xay xát của các dòng, giống lúa thuần. Mùi thơm của lá và mùi thơm của nội nhũ của các dòng, giống lúa thuần.

Bảng tổng hợp kết quả đánh giá cảm quan cơm bằng phương pháp cho điểm (Tiêu chuẩn 8373:2010). Một số đặc điểm của các dòng lúa thuần triển vọng. 54 v c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đoàn Thị Lụa Tên Luận văn: " So sánh một số dòng, giống lúa thuần mới chọn tạo trong điều kiện vụ Xuân và vụ Mùa tại Gia Lâm- Hà Nội” Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8 62 01 10 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Nội dung bản trích yếu Mục đích và đối tƣợng nghiên cứu của luận văn Mục đích nghiên cứu Xác định được dòng, giống lúa thuần có năng suất cao, chất lượng tốt, TGST phù hợp cho vụ Xuân và vụ Mùa tại Gia Lâm- Hà Nội. Vật liệu nghiên cứu Vật liệu nghiên cứu gồm 14 dòng, giống lúa thuần do phòng Công nghệ lúa lai – Viện nghiên cứu và phát triển cây trồng cung cấp và giống đối chứng BT7 (Bắc thơm 7) – đối chứng chất lượng.

Phƣơng pháp nghiên cứu đã sử dụng Thí nghiệm 1: Đánh giá sinh trưởng phát triển của14 dòng, giống lúa thuần mới chọn tạo trong điều kiện vụ Xuân 2017 tại Viện nghiên cứu và Phát triển cây trồng - học viện Nông nghiệp Việt Nam. Thí nghiệm 2: Đánh giá sinh trưởng phát triển của 14 dòng, giống lúa trong điều kiện vụ mùa 2017 tại Viện nghiên cứu và Phát triển cây trồng - học viện Nông nghiệp Việt Nam. Phƣơng pháp thí nghiệm: - Khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh RCB, với 03 lần nhắc lại, diện tích 01 ô thí nghiệm là 10m2/giống/lần nhắc lại. - Mật độ cấy 45 khóm/m2, cấy 1 dảnh/ khóm.

* Vụ Xuân: - Phân bón: Lượng phân bón là 96 kg N + 53 kg P2O5 + 53 kg K2O * Vụ Mùa: - Lượng phân bón là 83 kg N + 59 kg P2O5 + 46 kg K2O Các chỉ tiêu theo dõi: gồm thời kỳ mạ, thời kỳ lúa, thời kỳ chín, thời kỳ thu hoạch, vi c một số đặc điểm nông sinh học, khả năng chống chịu đồng ruộng, năng suất và yếu tố tạo thành năng suất. Số liệu được xử lý bằng Excel và phân tích phương sai ANOVA, xác định hệ số biến động (CV%) và sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa (LSD 0.Phần mềm sử dụng chương trình IRRISTAT ver 5. Các kết quả chính và kết luận: Đánh giá thời gian trỗ qua các giai đoạn sinh trưởng của 14 dòng, giống lúa thuần ở vụ Xuân và vụ Mùa 2017, động thái tăng trưởng chiều cao cây, số lá, số nhánh ; một số đặc điểm về hình thái, nông sinh học ; các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất, chỉ tiêu chất lượng ; mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các giống lúa và tuyển chọn một số dòng, giống có triển vọng. Ý nghĩa khoa học của đề tài Đề tài cung cấp một cách hệ thống các thông tin về đặc điểm nông sinh học, các yếu tố cấu thành năng suất, năng suất,chất lượng, khả năng chống chịu sâu bệnh của các dòng, giống lúa thuần mới làm cơ sở cho việc tuyển chọn ra dòng, giống ưu tú nhất để phát triển sản xuất.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Kết quả của đề tài sẽ chọn ra được một số dòng, giống lúa thuần có năng suất cao, chất lượng tốt, có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, có thời gian sinh trưởng phù hợp góp phần làm phong phú bộ giống lúa phục vụ cho sản xuất lúa gạo ở các tỉnh phía Bắc nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và tăng thu nhập cho người dân. Kết luận Qua đánh giá tổng hợp về năng suất và chất lượng đã chọn ra được 5 dòng lúa thuần triển vọng trong vụ Xuân và vụ Mùa tại Gia Lâm, Hà Nội là ST12, HC4, R9311 ngắn, OM1054, Đài thơm 8. vii c THESIS ABTRACT Master candidate: Đoan Thi Lua Thesis title: “Comparison of some new purebred rice lines and varieties selected and created under condition of Spring Season and harvest season in Gia Lam- Ha Noi”. Major: Crop Science Code: 8620110 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives: Identified lines, pure rice varieties with high productivity, good quality, suitable for growing in the spring and crop season in Gia Lam - Hanoi.

The research material consisted of 14 lines, pure rice variety provided by Hybrid Rice Research Institute - Crop Research and Development Institute and control variety BT7 (North Aroma 7) - quality control.