ĐẶT VẤN ĐỀ 1.Lí do chọn đề tài Có thể nói, BLHD đã gây ra những hậu quả vô cùng nghiêm trọng, không chỉ trực tiếp ảnh hưởng tới sức khỏe, tinh thần của nạn nhân, nguy hại hơn là nó còn ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách của học sinh, BLHD còn gián tiếp ảnh hưởng tới gia đình, nhà trường và xã hội. Trong tình hình mới hiện nay,tình trạng BLHD cũng ảnh hưởng rất lớn tới xã hội, mà đặc biệt là các em học sinh còn đang ngồi trên ghế nhà trường, nó giống như việc tạo thành một “trào lưu” mới là bắt nạt bạn bè và gây ra các vụ “tai tiếng” sau đó tung lên mạng nhằm muốn được “nổi tiếng” hoặc là dùng để “dằn mặt” đối phương, chính tình trạng này đã góp phần vào việc khiến cho trật tự xã hội ít nhiều bị thay đổi. Quan trọng hơn cả là làm giảm sút học tập của học sinh và ảnh hưởng tới giáo dục của nhà trường. Tất nhiên, BLHD không phải là dòng chảy chủ đạo của văn hóa học đường nhưng cũng gây nhiều lo ngại cho xã hội.
Bởi nó đã vượt ra ngoài khuôn khổ cái gọi là “thứ ba học trò” (không còn là trò chơi nghịch ngợm, ngộ nghĩnh, không chỉ diễn ra với “nam thanh” mà còn lan mạnh sang “nữ tú”). Thực trạng BLHĐ đã khiến cho bức tranh giáo dục không còn được tinh khiết như bản chất của nền giáo dục định hướng XHCN. Nó để lại những hậu quả vô cùng nặng nề cả về “thể chất, tâm lý và tinh thần cho các em, không chỉ làm cho các em lo lắng, đau khổ nhất thời mà còn làm ảnh hưởng tới sự phát triển tình cảm, tâm lý và thể chất của học sinh, khiến thành tích học tập của các em giảm sút. Chính vì vậy mà Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục đã liên tục ra những quyết định nhằm hạn chế vấn nạn về bạo lực trong học đường hiện nay: + QĐ 1118 /QĐ ngày 2/12/1987 của Bộ GD&ĐT về việc quy định quyền hạn, nhiệm vụ khen thưởng và kỉ luật học sinh các trường phổ thông; Luật GD 2011 của Bộ GD&ĐT về việc ngăn chặn hành vi BLHĐ.
+ Thông tư liên tịch số 34/2009/TTLT Bộ GD&ĐT/BCA ngày 20/11/2009 về thực hiện đảm bảo an ninh trật tự tại các cơ sở giáo dục quốc dân. + Thông tư Số: 33/2018/TT-BGDĐT ngày 28/12/1018 V/v Hướng dẫn công tác xã hội trong trường học. + Thông tư số 38/2019/TT – BLĐTBXH v/v Hướng dẫn xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh,thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. QĐ số 5886/QĐ – BGD ĐT ngày 28/12/2017 v/v Ban hành chưng trình hành động phòng chống bạo lực học đường trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên giai doạn 2017-2021.
Theo báo Dân trí đưa tin trong bài :” 7 vụ BLHD đau lòng năm 2023: Nữ sinh tự tử, trò ném dép thầy” ngày 22/12/2023 đã chỉ ra rằng: Ngày 7/11, trả lời chất vấn tại Quốc hội, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn cho biết, 1 thống kê từ ngày 1/9/2021 đến đầu tháng 11/2023, cả nước xảy ra 699 vụ BLHD liên quan đến hơn 2. Bình quân cứ 50 cơ sở giáo dục thì xảy ra một vụ việc. Các vụ BLHD có sự giảm về độ tuổi và sự tăng về số học sinh nữ tham gia. Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhận định, hiệu trưởng và giáo viên các trường học còn thiếu kỹ năng xử lý BLHD.
Phân tích về căn nguyên BLHD gia tăng, người đứng đầu ngành giáo dục cho rằng một trong những nguyên nhân chính đến từ xung đột và bạo lực trong gia đình. Ông Nguyễn Kim Sơn dẫn chứng con số 220.000 vụ ly hôn mỗi năm, trong đó 70-80% có lý do liên quan đến xung đột, bạo lực. Học sinh trong các gia đình này có thể vừa là người chứng kiến bạo lực, vừa là đối tượng bị bạo lực, bị bỏ rơi. Một tỷ lệ lớn học sinh là nạn nhân bạo lực gia đình tiếp tục là nạn nhân hoặc thủ phạm của BLHD.
Do đó, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT khẳng định việc ngăn chặn, giải quyết những vấn đề gia đình có vai trò rất quan trọng để đẩy lùi BLHD. Cũng tại nghị trường Quốc hội, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đưa ra các giải pháp đồng bộ để hạn chế, ngăn ngừa tình trạng bạo lực trong trường học: Một là cung cấp cho học sinh các kỹ năng xử lý những vấn đề có nguy cơ phát sinh BLHD. Hai là tập huấn cho giáo viên kỹ năng xử lý các vấn đề xảy ra giữa học sinh. Ba là bổ sung vị trí chuyên trách tư vấn tâm lý học đường cho các trường học.
Bốn là thúc đẩy sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc bảo vệ con em khỏi BLHD. Đặc biệt, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh, khâu quan trọng tạo nền tảng giải quyết vấn đề này là triển khai thật tốt Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với mục tiêu phát triển con người, nâng cao nhân cách đạo đức con người Việt Nam, bởi đây mới là gốc rễ của việc xử lý vấn đề BLHD. Là người thường xuyên tiếp xúc và gần gũi với học sinh, hiểu được suy nghĩ, hành động của các em nên giáo viên chủ nhiệm có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục, định hướng và hướng dẫn hành vi đạo đức cho học sinh. Giáo dục học sinh biết tôn trọng sự khác biệt của người khác, rèn luyện kỹ năng tôn trọng sực khác biệt cũng là đang hình thành một nhân cách tốt cho các em, góp phần xây dựng môi trường học tập vui vẻ, lành mạnh, để tất cả mỗi học sinh đều có cơ hội được khẳng định giá trị của bản thân, đảm bảo mỗi ngày đến trường đều là một ngày vui và hạnh phúc, quan trọng nhất là hình thành cho học sinh nhận thức được sự khác biệt của mình với người khác, sự khác biệt của người khác so với mình, biết chấp nhận, tôn trọng và học cách chung sống hoà bình với những sự khác biệt đó để hạn chế tới mức thấp nhất vấn nạn bạo lực học đường, tạo niềm vui, động lực và sự hứng thú cho học sinh khi đến trường.
Từ những lí do trên chúng tôi chọn đề tài “Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm và tổ “Tâm lí học đƣờng” đề xuất một số giải pháp giúp học sinh biết nhận diện nguy cơ, phòng tránh và vƣợt qua bạo lực học đƣờng trong tình hình mới” để nghiên cứu và thực hiện, với mong muốn đưa ra những giải pháp hiệu quả có thể áp dụng rộng rãi, góp phần rèn luyện kỹ năng chung sống hoà bình cho học sinh THPT, hạn chế hiện tượng BLHD đang xảy ra khá nghiêm trọng ở trường học. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu về BLHD và thực trạng, nguyên nhân xảy ra BLHD ở HS THPT từ đó đề xuất những giải pháp phù hợp, hiệu quả phát huy vai trò của GVCN Và Tổ ´Tư vấn tâm lý HD” nhằm giúp học sinh rèn luyện kỹ năng chung sống hoà bình, biết nhận diện nguy cơ và hình thành kĩ năng phòng tránh nhằm vượt qua BLHD cho học sinh THPT. Nhiệm vụ nghiên cứu 3. Tìm hiểu, nghiên cứu cơ sở lí luận về BLHD của học sinh THPT 3.
Tiến hành khảo sát, điều tra, phân tích thực trạng, nguyên nhân dẫn đến BLHD của học sinh THPT thông qua đánh giá chủ quan của các em về: nhận thức, đánh giá nguy cơ, các biểu hiện mầm mống dẫn đến BLHD, mức độ nguy hiểm và sử dụng các cách ứng phó, vượt qua cho học sinh THPT hiện nay. Tìm hiểu mối quan hệ giữa các yếu tố khác nhau có liên quan đến nguyên nhân xảy ra BLHD trong học sinh THPT. Tiến hành thực nghiệm sư phạm các giải pháp đưa ra để kiểm nghiệm tính hiệu quả và tính khả thi của những vấn đề mà đề tài đưa ra. Đối tƣợng, phạm vi và khách thể nghiên cứu 4.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Tìm hiểu, đánh giá nhận thức của học sinh THPT về BLHD ở các khía cạnh: Biểu hiện, mức độ, trường độ, các tác nhân gây ra BLHD, các giải pháp từ phía và GVCN, Tổ TVTL nhằm giúp HS ứng phó, vượt qua BLHD.2 Khách thể nghiên cứu: Học sinh Trường THPT Nguyễn Duy Trinh.
Phƣơng pháp nghiên cứu 5. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến BLHD nói chung và BLHD của HS THPT nói riêng. Nghiên cứu các giải pháp nhằm giúp HS THPT nhận diện nguy cơ, ứng phó và vượt qua BLHD. Tiến hành khảo sát tính khả thi và cấp thiết của những giải pháp đã đề xuất trong đề tài, xử lí số liệu thống kê từ đó rút ra kết luận về tính khả thi và phù hợp của đề tài.
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp điều tra, khảo sát - Phương pháp thực nghiệm sư phạm 5. Phương pháp thống kê toán học Phân tích, tính toán, thống kê kết quả khảo sát và thực nghiệm qua phiếu điều tra từ đó rút ra kết luận và đưa ra ý kiến đề xuất. Giả thuyết khoa học Nếu không đề xuất ra và thực hiện được các biện pháp để giáo dục và rèn luyện cho học sinh nâng cao nhận thức về khái niệm, hình thức, hậu quả, yếu tố ảnh hưởng của hành vi BLHĐ. Đồng thời trang bị những kỹ năng cần thiết như: kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn.
và có cách ứng xử phù hợp với bản thân, bạn bè trước những tình huống có thể gây ra bạo lực thì bản thân học sinh sẽ không biết cách để ứng phó và vượt qua các nguy hiểm mà bản thân có thể dễ dàng trở thành nạn nhân của BLHD. Nếu chúng tôi không đề xuất và thực hiện được các giải pháp để giáo dục và rèn luyện cho học sinh kỹ năng nhận biết và phòng tránh các nguy cơ dẫn đến BLHD thì bản thân học sinh sẽ không biết cách để ứng phó và vượt qua các nguy hiểm mà bản thân có thể dễ dàng trở thành nạn nhân của BLHD. Nếu không đề xuất và thực hiện được các giải pháp giáo dục và rèn luyện cho học sinh kỹ năng biết thể hiện quan điểm và chọn lọc thông tin trên các phương tiện mạng xã hội thì học sinh sẽ khó nhận ra được đâu là nguồn thông tin độc hại, có tính kích động dẫn đến lan truyền các thông tin xấu, dễ bắt chước và làm theo hay bạo lực mạng vô tình dẫn đến hậu quả xảy ra thương tâm đối với các nạn nhân hoàn toàn xa lạ mà các em không biết rõ.