lội, chỉ bắt tội người tôn trương, ` Như vậy, Bộ Luật nay đã có sự phân biệt trách nhiệm hình sự của những người đồng phạm đề từ đó quyết định hình phạt nặng hay nhẹ cho người phạm tội. Luật đã phân biệt người khởi xướng và người a tong trong đó người khởi xướng bị xứ lý nghiêm khác hơn người a tòng một bậc. Ngoài ra, một số điều luật quy định về trường hợp phạm tội cu thể cũng phân biệt đường lối xử lý những người đồng phạm (ví dụ, Điều 103, Điều 454, Điều 469). Vi dụ, Điều 454 quy định: “Những kẻ cùng mưu với nhau di ăn cướp nhưng khi di thì lai không di, người đi lấy được của về chia nhau mà kẻ đồng muu ở nhà cũng lấy phan chia thì cũng xử tội như là có di ăn cướp (ăn trộm cũng vậy); nếu không lấy phân chia thì xử lưu đi châu gân.
Trước kia vẫn từng di ăn cướp mà khi dy không di dù không lấy phan cũng xử tội như di ăn cướp”. Tóm lại, tuy còn ở mức sơ lược, Quốc triều hình luật đã phân hóa đường lối xử lý đối với những người đồng phạm. Xét về thời điểm lịch sử thì có thể nói đây là tiến bộ rất lớn của Quốc triều hình luật. Về quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội Điều 37 Quốc triều hình luật quy định: "Khi nào phạm 2 tội trở lên cùng phát hiện ra một lúc thì theo tội nặng mà định tội, các tội khác nếu ngang bằng nhau thì một tội bao gém tắt cả các tội khác.” Nếu tội phát trước chưa khép mà tội sau lại phát ra thì cứ theo 2 tội cùng phát mà xử, ké tang vật mà định tội.
Nếu phạm tội nhiều lan thì tính tang vật lai mà định toi”. Nhu vậy, Quốc triều hình luật đã áp dụng nguyên tắc. Một số tài liệu dich là: “Khi nào phạm 2 rội cùng phát hiến ra một lúc thi theo tội năng mà định tội, còn tội nhẹ hơn giảm I bậc" là không chính xác, Xem: Vũ Văn Mẫu, Cổ luật Việt Nam và pháp sử, Sài Gòn, 1975, tr. 234 công linh” tực lá không tuyên hình phạt đổi với từng tội rồi cộng Jai thành hành phạt chung ma quan xử án chỉ tuyên một hình phạt dối với tôi nang nhất.
Quy định nay là thực chất là mam mông dâu tiên của nguyên tác thủ hút hình phạt của luật hình sự hiện đại. nghĩa là luật chi tuyên hình phạt cho tội nặng nhất và hình phạt của các tội còn lại coi như thu hút vào hình phạt chính. VE quyết định hình phat trong trường hop phạm tội chưa đạt Quốc triều hình luật dã đề cập quyết định hình phạt trong trường hợp phạm tội chưa đạt. Bộ Luật này chưa quy định nguyên tắc quyết định hình phạt cũng như các căn cứ quyết định hình phạt trong trường hợp phạm tội chưa đạt.
Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm tội chưa đạt mới chỉ được để cập một cách gián tiếp thông qua điều luật quy định về tội phạm cụ thể - tội giết người. Hình phạt áp dụng cho trường hợp giết người chưa đạt sẽ nhẹ hơn trường hợp giết người hoàn thành. Cụ thé, Điều 422 quy dịnh: “Zói người bỏ vào chỗ hiểm, bóp có bit miệng mii người cùng là chen cửa đốt nhà dé cho người ta chết đều xư tội giết người. Nếu bị thương hay gdy xương thì xử nặng hơn tội đánh người bị thương hay gay xương 1 bậc.
Vé quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tôi Quốc triều hình luật không chỉ giảm nhẹ TNHS đối vi người chưa thành niên phạm tội mà còn quy định phạm vi phải chịu trách nhiệm hình sự của những người này. Cụ thể, Điều 16 quy định như sau: "Những người tie 15 tôi trở xuống cùng những người bị phê tật phạm từ lôi lưu trở xuống đều cho chuộc bằng tiền, phạm tội thập ác thì không theo luật này. từ 10 tuổi tro xudng cùng những người bị ác tật phạm tội phan nghịch giết người ding phải tôi chết thì cũng phải tau đồ vua xét định, ăn TH trộm mà đánh người bị thương thì cho chuộc còn ngoài ra thi không bất tôi” Tuy nhiên, hạn chế của Quốc triểu hình luật là không quy din mức tuôi tối thiểu phải chịu trách nhiệm hình sự: và điều nay có thé gây nên sự tuỳ tiện trong áp dụng. Mặt khác cũng phải thừa nhận rằng hạn chế nói trên bị chỉ phối boi hạn chế của lịch sử.
Tóm lại, trên cơ sở truyền thống, phong tục của ông cha kết hợp với sự kế thừa pháp luật nhà Đường, Bộ Quốc triều hình luật đã có những sáng tạo, độc đáo nhất định trong đó có những. quy định về hình phạt. Đây thực sự là những tỉnh hoa của dân tộc mà các thé hệ sau cần phải gìn giữ và phát huy. 236 NỌI DUNG VÀ GIÁ TRỊ CUA NHỮNG QUY ĐỊNH VE CÁC TOI PHAM CỤ THE TRONG QUÓC TRIÊU HÌNH LUẬT ThS.
Đỗ Đức Hong Hà Có thé coi thể ky XV là thời điểm có ý nghĩa bước ngoặt, đánh dau chuyên biến lớn trong đời sống pháp luật Việt Nam. Hệ thong pháp luật tương đối hoàn chinh và được áp dụng một cách nghiêm minh đã tạo nên sức mạnh kỷ cương cho nước Đại Việt thời Lê sơ - quốc gia mà nhiễu nhà nghiên cứu nước ngoài cho là hùng mạnh nhá: Đông Nam A thé ky XV. Quốc triéu hình luật" được biên soạn và ban bố dưới triều Lê Thánh Tông. niên hiệu Hồng Đức (1470 - 1497) vào giữa thời kỳ cực thịnh của triểu Lê Bộ Luật được trình bày thành các diều khoản theo cách thức phân loại của thời đó và tuy được phỏng theo Bộ luật nhà Đường ở Trung Quốc nhưng Quée triéu hình luật có nhiều nét đặc sắc và tiền bộ hơn.
cả vẻ nội dung lẫn kỹ thuật lập pháp. khiến cho nhiều học giá phương Tây phải chú ý và khâm phục. L MỘT SO DAC DIEM VE CÁC TOL PHAM CỤ THE TRONG QUOC TRIE! 'HÌNH LUAT Trên cơ sơ nghiên cứu các quy định về các tội phạm trong Quốc triều hình luật có thé rút ra một số đặc điểm phan ánh nội (1). Quốc triều hình luật (Luát Hình triều Lẻ= Luật Hỏng Đức), Nxb.
Chính tri quốc gia, Thành phổ Hồ Chỉ Minh, 1995 bò dung và gia trị cơ bản cua Bộ Luật nay 1. Quốc triều hình luật chứa đựng, nhiều tư tướng và ni dung tiến bộ “Điều nay được thê hiện qua một số khía cạnh cơ ban sau đây a. Có những hành vi đã được quy định trong Quốc triều hình luật là tội phạm nhưng trong BLHS hiện hành thì nó lại chưa được quy định là tội phạm Đó là hành vi phạm tội được quy định tại Điều 539 Øuốc triều hình luật với nội dung cụ thể như sau: “Những ke xúi giục cho người ta không biết mà phạm pháp hay là người biết phép mà cứ xiii giục họ làm trái phép, cùng là dé cho người ta phạm pháp rồi bắt hay 16 cáo hay là dé người khác bắt hay tổ cáo, chủ ý dé lấy thưởng hay vì hiém khích mà xúi giục dé cho người ta phạm tội thi cùng bị xử tội như người phạm pháp”. Dé bao dam nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa, chúng tôi cho rằng cần bd sung tội “Xúi giục người khác phạm tội vì vụ lợi hoặc vì động cơ cá nhân khác” vào BLHS hiện hành với tính chat là tội phạm độc lập theo tinh thần Điều 539 của Quốc triéu hình luật chứ khong phải là hành vi đồng phạm vì hành vi này không thoả mãn dấu hiệu của hành vi đồng phạm.
Trong Quốc triều hình luật, các điều luật liên quan đến quan, tướng các cấp chiếm tỷ lệ đáng kể (trên 50% tong số điều luật quy định về tội phạm) Đặc điểm này chứng tỏ, từ xưa ông cha ta đã sớm nhận thấy muốn ôn định và phát triển nước nhà, muốn xoá bỏ mâu thuẫn giữa địa chủ và nông dân thì biện pháp tốt nhất là trừng trị thật nghiêm mọi hành vi phạm tội của quan, tướng các cấp. Ngọc Cường, *Người xưa chống tham nhũng”, Tap chí Kiểm sát, (số 4), H, 2002, tr44 238 tiên bo nay ra đời trong lòng nha nước phong kiến trung ương tập quyền. nơi mà quyền lợi của vua cũ như quyển lợi của vial cập địa chủ phong kiện rất được coi trọng. cảng làm tăng thêm gia trị của Quốc triéu hình luật 2.
Quốc triéu hình luật không quy định tội phạm một cách khái quát như luật hình sự hiện đại mà quy định tội phạm rat ty my, chỉ tiết" Vi dụ. Diều 422 Quốc triểu hình luật quy định: “Tréi người bo vào chỗ hiểm, bóp cô, bịt miệng mai người cùng là chen cua đốt nhà dé cho người ta chết, đều xử tội giết người: nếu bị thương hay gay xương thi xư nặng hơn tôi đánh người bị thương hay gây xương môi bậc. Không cho người ta quân áo, an uống, dé có ý làm cho người ta chất hay bị hại thì phải tội như. tôi đánh giết hay làm bị thương người.
Nếu doa nat bức bách làm cho người ta sợ hãi đến chết hay bị thương thi tw) theo từng việc mà ghép vào tôi cổ ý hay đùa cot mà làm người chết hay bị thương”: Diều 466 Quốc triều hình Iuật quy định: “Đánh người gây răng, sit tai, mũi, chột một mắt, gãy ngón chân, ngón tay, giáp xương hay lấy nước sôi lửa làm người bị thương và rụng tóc thì xử tôi dé làm khao định. Đánh gây hai răng, hai ngón tay trở lên thì xứ tội dé làm tương phường bình. Lay gươm giáo đâm chém bị thương và làm đứt gân, chột hai mất, doa thai thì xư tôi lưu đi châu ngoài: đánh gay chân tay, mù mat mắt thì phái tôi lưu di châu xa. Nếu đánh bị thương hai thứ trở lên và nhân bị thương mà thành cổ tật hay đánh đứt lưỡi, huỷ hoại âm, dương vật, đều xư tôi giáo.
"Những đặc điểm cơ ban của pháp luật hình sự thời nhà Lê trong Quốc triều hình luật`, Dé tài khoa học cap BO. Nghiên cứu lịch sử hình thành. nội dung cơ ban và những giá trị của Quốc triều hình luật thời nhà Lê (Rõ luật Hồng Đức). 2003 239 Cách quy định này của Quốc triéu hinh luật tuy vụn vat nhưng nó lại thể hiện rõ tính cu thé va tính phân hoá cao trong luật, khiển quan lại khi xét xử không thể tự ý tăng nặng hoặc giảm nhẹ hình phạt, góp phan nâng cao hiệu quả áp dụng hình phạt, hạn chế khả năng phát sinh những hành vi tiêu cực.