Rủi ro vỡ nợ và tính thanh khoản của tài sản thế chấp: Nghiên cứu trường hợp tại Việt Nam

Nghiên cứu về tính thanh khoản tài sản thế chấp và rủi ro vỡ nợ trong cho vay tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường tài chính.

• Tác giả: Nguyen Le Hieu
• Người hướng dẫn: Dr. Le Ho An Chau
• Trường học: University of Economics
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Rủi Ro Vỡ Nợ Và Tính Thanh Khoản Của Tài Sản Thế Chấp: Nghiên Cứu Trường Hợp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh và động lực nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu
• 1.4. Đóng góp của nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tổng quan lý thuyết về mối quan hệ giữa tài sản bảo đảm và rủi ro khoản vay
• 2.2. Tổng quan thực nghiệm về mối quan hệ giữa tài sản bảo đảm và rủi ro khoản vay
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU
• 3.1. Thống kê mô tả và các kiểm định trước ước lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Các phát hiện chính và kết luận
• 5.2. Hạn chế nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Rủi Ro Vỡ Nợ và Tài Sản Thế Chấp Tại VN

Bài viết này tập trung vào việc phân tích rủi ro vỡ nợ và tính thanh khoản của tài sản thế chấp trong bối cảnh thị trường Việt Nam. Nghiên cứu này đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của các khoản vay, đặc biệt là vai trò của tài sản đảm bảo. Việc đánh giá chính xác tính thanh khoản của tài sản thế chấp là yếu tố then chốt trong việc quản lý rủi ro cho các ngân hàng và tổ chức tín dụng. Sự phức tạp của thị trường bất động sản và thị trường chứng khoán tại Việt Nam đòi hỏi một cái nhìn sâu sắc và toàn diện về mối liên hệ giữa tài sản đảm bảo và khả năng vỡ nợ.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong bối cảnh kinh tế Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam hiện nay, việc quản lý nợ xấu và rủi ro vỡ nợ trở nên vô cùng cấp thiết. Tình hình nợ xấu gia tăng từ năm 2011 đến nay đã đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống ngân hàng. Nghiên cứu này giúp các nhà hoạch định chính sách, các ngân hàng, và các tổ chức tín dụng có cái nhìn rõ ràng hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa và quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Theo tài liệu gốc, NPL (nợ xấu) đã tăng từ 4.08% vào tháng 12/2012 lên 4.67% vào tháng 4/2013, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề.

1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu về tính thanh khoản tài sản

Nghiên cứu này hướng đến mục tiêu chính là đánh giá tác động của tính thanh khoản của tài sản thế chấp đến khả năng vỡ nợ của các khoản vay tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Các câu hỏi nghiên cứu trọng tâm bao gồm: liệu tính thanh khoản cao hơn của tài sản thế chấp có làm giảm rủi ro vỡ nợ hay không? Và nếu có, thông qua những kênh nào tác động này được truyền tải? Nghiên cứu cũng xem xét ảnh hưởng của lượng tiền vay và tỷ lệ bảo đảm an toàn của khoản vay đến khả năng thanh toán.

II. Thách Thức Rủi Ro Vỡ Nợ và Định Giá Tài Sản Thế Chấp

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc quản lý rủi ro vỡ nợ là việc định giá tài sản đảm bảo. Sự biến động của thị trường bất động sản và thị trường chứng khoán có thể ảnh hưởng đáng kể đến giá trị của tài sản thế chấp, từ đó làm tăng rủi ro cho các ngân hàng. Việc thiếu thông tin đầy đủ và chính xác về giá trị thực tế của tài sản thế chấp cũng là một vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường Việt Nam, nơi mà tính minh bạch và hiệu quả của hệ thống thông tin tín dụng còn hạn chế. Khung pháp lý chưa hoàn thiện và các quy trình thẩm định giá thiếu chặt chẽ cũng góp phần làm gia tăng rủi ro.

2.1. Ảnh hưởng của biến động thị trường đến giá trị tài sản

Biến động thị trường, đặc biệt là trên thị trường bất động sản, có tác động trực tiếp đến giá trị của tài sản thế chấp. Khi giá bất động sản giảm, giá trị của tài sản thế chấp cũng giảm theo, làm tăng nguy cơ khoản vay trở thành nợ xấu. Điều này đặc biệt nguy hiểm trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, nơi mà bất động sản thường được sử dụng rộng rãi làm tài sản thế chấp. Theo tài liệu gốc, giá nhà ở tại TP.HCM đã có những biến động đáng kể từ năm 2009 đến quý 3 năm 2016.

2.2. Vai trò của thẩm định giá trong quản lý rủi ro vỡ nợ

Thẩm định giá đóng vai trò then chốt trong việc xác định giá trị thực tế của tài sản thế chấp, từ đó giúp các ngân hàng đánh giá chính xác rủi ro vỡ nợ. Tuy nhiên, quy trình thẩm định giá tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, bao gồm thiếu chuẩn mực chung, năng lực của các chuyên gia thẩm định giá còn hạn chế, và sự can thiệp từ bên ngoài. Do đó, việc nâng cao chất lượng công tác thẩm định giá là một yếu tố quan trọng để cải thiện quản lý rủi ro.

2.3. Bất cân xứng thông tin trên thị trường tín dụng

Tình trạng bất cân xứng thông tin giữa người vay và ngân hàng là một vấn đề nan giải trên thị trường tín dụng. Ngân hàng thường gặp khó khăn trong việc thu thập thông tin đầy đủ và chính xác về khả năng trả nợ của người vay, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này làm tăng nguy cơ lựa chọn đối nghịch và hành vi cơ hội, từ đó làm gia tăng rủi ro vỡ nợ.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Rủi Ro Vỡ Nợ Tại Thị Trường Việt Nam

Nghiên cứu sử dụng mô hình logit nhị phân để phân tích tác động của tính thanh khoản của tài sản thế chấp lên rủi ro vỡ nợ. Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ vay vốn của một ngân hàng thương mại cỡ vừa tại Việt Nam. Các biến số được sử dụng trong mô hình bao gồm: tính thanh khoản của tài sản thế chấp, số tiền vay, và tỷ lệ bảo đảm của khoản vay. Mục tiêu là xác định xem liệu tính thanh khoản cao hơn của tài sản thế chấp có làm giảm rủi ro vỡ nợ hay không.

3.1. Mô hình định lượng Logit và ứng dụng phân tích

Mô hình logit nhị phân được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố như tính thanh khoản, số tiền vay, và tỷ lệ bảo đảm với khả năng vỡ nợ (biến nhị phân: vỡ nợ hoặc không vỡ nợ). Mô hình này phù hợp để đánh giá ảnh hưởng của các biến độc lập định tính và định lượng lên xác suất xảy ra một sự kiện (trong trường hợp này là vỡ nợ).

3.2. Thu thập và xử lý dữ liệu từ ngân hàng thương mại

Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ vay vốn nội bộ của một ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2012. Các hồ sơ này chứa thông tin chi tiết về người vay, khoản vay, và tài sản thế chấp. Dữ liệu được xử lý và làm sạch để đảm bảo tính chính xác và phù hợp cho phân tích định lượng.

IV. Kết Quả Ảnh Hưởng Của Tính Thanh Khoản Đến Rủi Ro Vỡ Nợ

Kết quả nghiên cứu cho thấy tính thanh khoản của tài sản thế chấp có tác động tiêu cực và đáng kể đến khả năng vỡ nợ. Điều này có nghĩa là khi tính thanh khoản của tài sản thế chấp cao hơn, rủi ro vỡ nợ giảm. Kết quả này ủng hộ quan điểm về hiệu ứng lựa chọn người vay và hiệu ứng chuyển dịch rủi ro. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các ngân hàng có thể chưa thực hiện đầy đủ quy trình sàng lọc đối với các khoản vay được bảo đảm hoàn toàn bằng tài sản thế chấp có tính thanh khoản thấp, dẫn đến chất lượng tín dụng của danh mục cho vay bị suy giảm.

4.1. Phân tích hồi quy Logit và diễn giải kết quả thực nghiệm

Kết quả phân tích hồi quy Logit cho thấy mối tương quan ngược chiều giữa tính thanh khoản của tài sản thế chấp và khả năng vỡ nợ. Các hệ số hồi quy cho thấy mức độ tác động của tính thanh khoản lên xác suất vỡ nợ. Những phát hiện này củng cố tầm quan trọng của việc xem xét tính thanh khoản của tài sản thế chấp trong quá trình đánh giá rủi ro.

4.2. Kiểm định tính bền vững của mô hình và kết quả nghiên cứu

Các kiểm định tính bền vững được thực hiện để đảm bảo tính tin cậy của kết quả nghiên cứu. Các mô hình thay thế và các biến kiểm soát được sử dụng để kiểm tra xem liệu mối quan hệ giữa tính thanh khoản và rủi ro vỡ nợ có duy trì khi có sự thay đổi trong đặc điểm kỹ thuật của mô hình hay không.

4.3. Đánh giá tác động của chính sách tiền tệ

Nghiên cứu cũng xem xét tác động của chính sách tiền tệ đến rủi ro vỡ nợ. Các yếu tố như lãi suất và tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của người vay. Phân tích này giúp hiểu rõ hơn về vai trò của chính sách tiền tệ trong việc kiểm soát rủi ro.

V. Ứng Dụng Kết Luận Quản Lý Rủi Ro Vỡ Nợ Hiệu Quả Tại VN

Nghiên cứu này cung cấp các bằng chứng thực nghiệm về tác động của tính thanh khoản của tài sản thế chấp lên rủi ro vỡ nợ tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để cải thiện quy trình quản lý rủi ro tại các ngân hàng và tổ chức tín dụng. Việc tập trung vào việc đánh giá tính thanh khoản của tài sản thế chấp và tăng cường quy trình sàng lọc đối với các khoản vay được bảo đảm bằng tài sản thế chấp có tính thanh khoản thấp có thể giúp giảm thiểu rủi ro vỡ nợ và cải thiện chất lượng tín dụng của danh mục cho vay.

5.1. Đề xuất chính sách và giải pháp cho ngân hàng và tổ chức

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các ngân hàng và tổ chức tín dụng nên xem xét lại quy trình đánh giá rủi ro và định giá tài sản đảm bảo. Nên có các biện pháp để đảm bảo tính chính xác và khách quan của quá trình thẩm định giá, cũng như tăng cường giám sát tính thanh khoản của tài sản thế chấp. Nên có chính sách ưu tiên cho các khoản vay có tài sản thế chấp có tính thanh khoản cao.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và mở rộng phạm vi phân tích

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi phân tích bằng cách xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến rủi ro vỡ nợ, chẳng hạn như điều kiện kinh tế vĩ mô, đặc điểm của người vay, và các yếu tố ngành. Ngoài ra, nghiên cứu có thể tập trung vào việc so sánh hiệu quả của các phương pháp quản lý rủi ro khác nhau và đánh giá tác động của khung pháp lý lên thị trường tín dụng.

5.3. Khuyến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Nghiên cứu khuyến nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần tăng cường giám sát hoạt động của các tổ chức tín dụng, đặc biệt là trong quá trình định giá và quản lý tài sản thế chấp. Cần có các quy định chặt chẽ hơn về thẩm định giá và yêu cầu các ngân hàng phải trích lập dự phòng đầy đủ cho các khoản vay có rủi ro cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011 đến 2015, hệ thống tài chính Việt Nam đối mặt với áp lực nợ xấu gia tăng nghiêm trọng khi tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống tăng từ 4,08% vào tháng 12/2012 lên đỉnh điểm 4,67% vào tháng 4/2013. Mặc dù Công ty Quản lý Tài sản của các Tổ chức Tín dụng Việt Nam (VAMC) đã mua lại khoảng 251.000 tỷ đồng nợ xấu tính đến tháng 6/2016, song tỷ lệ xử lý và thu hồi thực tế chỉ đạt mức khiêm tốn khoảng 15%. Vấn đề cốt lõi của rủi ro tín dụng tại Việt Nam bắt nguồn từ tình trạng bất đối xứng thông tin sâu sắc và thói quen phụ thuộc gần như tuyệt đối vào tài sản bảo đảm khi cấp tín dụng cá nhân. Trên thực tế, hầu hết các khoản vay cá nhân đều được bảo đảm 100% bằng tài sản, nhưng nợ xấu vẫn phát sinh do sự khác biệt về đặc tính thanh khoản của tài sản thế chấp và sự chủ quan trong khâu thẩm định dòng tiền.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là kiểm định tác động thực chứng của mức độ thanh khoản tài sản bảo đảm đến xác suất vỡ nợ (Probability of Default - PD) đối với các khoản vay cá nhân tại một ngân hàng thương mại quy mô trung bình tại Việt Nam, đồng thời làm rõ các kênh truyền dẫn rủi ro tín dụng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 2.295 khoản vay khách hàng cá nhân được giải ngân trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2012 tại hai trung tâm kinh tế lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, với thời gian theo dõi lịch sử hoàn trả kéo dài đến ngày 31/03/2016. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng khi chỉ ra rằng việc gia tăng một bậc thanh khoản của tài sản thế chấp giúp giảm trực tiếp 4,17% xác suất vỡ nợ biên, cung cấp cơ sở khoa học để các ngân hàng thương mại tái cấu trúc danh mục tài sản bảo đảm và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro nợ dưới chuẩn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng khung phân tích dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết tiền thẩm định (Ex-ante Theory) và lý thuyết hậu thẩm định (Ex-post Theory) về mối quan hệ giữa tài sản bảo đảm và rủi ro khoản vay:

• Hiệu ứng lựa chọn của người vay (Borrower Selection Effect): Theo lý thuyết tiền thẩm định của Manove và Padilla (1999), những người vay có dự án chất lượng cao và năng lực tài chính tốt sẵn sàng thế chấp các tài sản có tính thanh khoản cao nhằm phát tín hiệu về độ tin cậy để được hưởng mức lãi suất ưu đãi và giảm thiểu chi phí thẩm định.
• Hiệu ứng dịch chuyển rủi ro (Risk Shifting Effect): Khi thế chấp tài sản có giá trị thanh khoản cao và dễ bị phát mãi, người vay có xu hướng quản lý vốn thận trọng hơn và lựa chọn các phương án kinh doanh an toàn để tránh nguy cơ mất tài sản, qua đó làm giảm xác suất vỡ nợ.
• Hiệu ứng lựa chọn của người cho vay (Lender Selection Effect) và Hiệu ứng giảm thiểu tổn thất (Loss Mitigation Effect): Ngân hàng có xu hướng yêu cầu tài sản bảo đảm đối với khách hàng có độ rủi ro cao hoặc lơ là khâu giám sát khi khoản vay đã được bảo đảm đầy đủ theo mô hình "ngân hàng lười biếng" của Manove, Padilla và Pagano (1998).

Các khái niệm chính được vận dụng bao gồm: Tính thanh khoản của tài sản bảo đảm (được xếp hạng từ bậc 1 đến bậc 6 theo khả năng chuyển đổi thành tiền mặt và mức độ chiết khấu giá trị), Xác suất vỡ nợ (PD), Tỷ lệ bảo đảm của khoản vay (LTV - tỷ số giữa giá trị khoản vay và giá trị định giá của tài sản bảo đảm), và Bất đối xứng thông tin trên thị trường tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu nội bộ vi mô từ 2.295 hợp đồng tín dụng cá nhân riêng lẻ của một ngân hàng thương mại cổ phần quy mô trung bình tại Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được thực hiện nghiêm ngặt dựa trên 5 tiêu chí sàng lọc:

1. Các khoản vay phát sinh lần đầu trong giai đoạn 2010 - 2012 và đáo hạn trước ngày 31/03/2016.
2. Thời hạn vay vốn từ 12 tháng đến 60 tháng (kỳ hạn trung và ngắn hạn).
3. Hạn mức vay tối thiểu từ 100 triệu đồng trở lên.
4. Mỗi khoản vay chỉ được bảo đảm duy nhất bởi một tài sản tại một thời điểm xác định nhằm cô lập tác động trực tiếp của tài sản thế chấp.
5. Địa bàn giải ngân tập trung tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích mô hình hồi quy Logit nhị thức (Binomial Logit) bắt nguồn từ việc biến phụ thuộc nhận giá trị rời rạc nhị phân: nhận giá trị 1 nếu khoản vay bị vỡ nợ (chuyển sang nhóm nợ xấu 3-5 hoặc quá hạn trên 90 ngày theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước) và nhận giá trị 0 nếu khoản vay hoàn trả đầy đủ đúng hạn. Mô hình hồi quy tuyến tính OLS thông thường không phù hợp do vi phạm giả định phương sai không đổi và có thể cho ra xác suất vượt ngoài khoảng 0 đến 1. Mô hình Logit ước lượng tỷ số chênh (Odds Ratio) và biên tác động cận biên (Marginal Effect) của từng bậc thanh khoản tài sản, quy mô dư nợ, tỷ lệ bảo đảm và các biến kiểm soát ngành nghề kinh doanh, thời gian và địa bàn địa lý. Luận văn tiến hành các kiểm định Linktest để xác nhận tính phù hợp của đặc tả mô hình và kiểm định Wald test để đối chiếu sự khác biệt giữa các nhóm bậc thanh khoản.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình hồi quy thực nghiệm trên 2.295 quan sát mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

• Mối quan hệ nghịch chiều giữa tính thanh khoản tài sản và rủi ro vỡ nợ: Biến thứ hạng thanh khoản có ý nghĩa thống kê ở mức tin cậy 99% với hệ số hồi quy âm (-0,334) và tỷ số chênh (Odds Ratio) đạt 0,716. Điều này đồng nghĩa với việc khi tài sản bảo đảm được nâng lên 1 bậc thanh khoản, xác suất vỡ nợ của khoản vay giảm 28,4% so với trạng thái trước đó, tương ứng mức giảm xác suất biên trực tiếp là 4,17%.
• Tỷ lệ nợ xấu thực tế phân hóa mạnh theo bậc thanh khoản: Nhóm tài sản thanh khoản kém (Bậc 1, 2, 3 gồm đất nông nghiệp, đất dự án, bất động sản hẻm nhỏ ngoại thành) có tỷ lệ vỡ nợ thực tế rất cao, lần lượt là 35,09%, 26,67% và 26,11%. Ngược lại, nhóm tài sản thanh khoản cao (Bậc 4, 5, 6 gồm nhà phố nội thành, tiền gửi, ô tô mới) có tỷ lệ nợ xấu thấp hơn rõ rệt, dao động từ 16,98% đến 18,75%.
• Tác động lũy tiến của quy mô khoản vay đến xác suất vỡ nợ: Khoản vay có dư nợ từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng có xác suất vỡ nợ gấp 1,63 lần (tăng 6,4% rủi ro biên) so với nhóm dưới 500 triệu đồng (tỷ lệ nợ xấu 11,61%). Đáng chú ý, nhóm khoản vay trên 1 tỷ đồng ghi nhận tỷ lệ vỡ nợ thực tế lên tới 41,67%, với tỷ số chênh gấp 3,99 lần và rủi ro biên tăng 16,1%.
• Tỷ lệ tài trợ (LTV) gia tăng làm bùng nổ rủi ro tín dụng: Các khoản vay có tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản từ 50% đến 75% có xác suất vỡ nợ gấp 2,3 lần (tăng 10,1% rủi ro biên), và nhóm có tỷ lệ tài trợ trên 75% có xác suất vỡ nợ tăng gấp 7,4 lần (tăng 25,7% rủi ro biên) so với nhóm duy trì tỷ lệ an toàn dưới 50%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định sự áp đảo vượt trội của Hiệu ứng lựa chọn người vay và Hiệu ứng dịch chuyển rủi ro so với Hiệu ứng lựa chọn của người cho vay tại thị trường tín dụng Việt Nam. Khách hàng sở hữu tài sản có tính thanh khoản cao (như bất động sản mặt tiền tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh) có ý thức kỷ luật hoàn trả vốn rất cao vì chi phí cơ hội của việc mất tài sản là quá lớn. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với kết luận của Berger, Frame và Ioannidou (2011) khi nghiên cứu thị trường tín dụng Bolivia.

Tuy nhiên, phát hiện về việc quy mô khoản vay lớn đi kèm rủi ro vỡ nợ cao lại đối lập với nghiên cứu tại Tây Ban Nha của Jiménez và Saurina (2004). Nguyên nhân sâu xa tại Việt Nam là do ngân hàng khảo sát rơi vào trạng thái "ngân hàng lười biếng" khi hoàn toàn an tâm vào giá trị danh nghĩa của tài sản thế chấp mà buông lỏng quy trình thẩm định dòng tiền thực tế của các khoản vay lớn.

Trong thực tế phân tích quản trị, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột kép so sánh tỷ lệ nợ xấu giữa 6 bậc thanh khoản tài sản nhằm làm nổi bật mức giảm từ 35,09% ở bậc 1 xuống 16,98% ở bậc 5. Đồng thời, biểu đồ đường biểu diễn sự leo thang của xác suất vỡ nợ theo các phân khúc quy mô dư nợ kết hợp bảng ma trận biên độ rủi ro cận biên (Marginal Effects Table) sẽ minh chứng rõ nét mức độ nhạy cảm của rủi ro tín dụng trước sự biến động của tỷ lệ LTV và thứ hạng thanh khoản.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất nhằm nâng cao an toàn hệ thống tín dụng:

• Tái thiết lập quy trình thẩm định tín dụng phân tầng theo thanh khoản: Các ngân hàng thương mại cần chấm dứt ngay cơ chế nới lỏng thẩm định đối với các khoản vay thế chấp bằng tài sản thanh khoản thấp (bậc 1 đến bậc 3). Khối Phê duyệt tín dụng phải áp dụng tiêu chuẩn thẩm định dòng tiền độc lập nghiêm ngặt, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xấu của phân khúc tài sản bậc thấp từ mức 35,09% hiện tại xuống dưới 20% trong lộ trình 12 tháng.
• Khống chế trần tỷ lệ tài trợ (LTV) theo từng loại tài sản: Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành ngân hàng cần siết chặt chính sách cấp tín dụng, quy định mức LTV tối đa không quá 50% đối với tài sản thanh khoản kém và không quá 65% - 70% đối với tài sản thanh khoản cao. Mục tiêu đặt ra là triệt tiêu mức tăng 25,7% rủi ro biên ở nhóm khách hàng có LTV trên 75% trong vòng 6 tháng áp dụng.
• Xây dựng chỉ số cảnh báo sớm rủi ro định giá bất động sản: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần thiết lập hệ thống giám sát chỉ số giá nhà ở (Housing Price Index - HPI) định kỳ hàng quý tại các đô thị trọng điểm. Cơ quan quản lý cần ban hành các ngưỡng giới hạn an toàn vốn đối với dư nợ cho vay bất động sản tiêu dùng nhằm ngăn ngừa rủi ro nợ dưới chuẩn bùng phát khi thị trường tài sản điều chỉnh giảm giá trị.
• Nâng cấp hệ thống thông tin tín dụng và dữ liệu hành vi: Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) phối hợp với các tổ chức tín dụng đẩy mạnh số hóa dữ liệu lịch sử tín dụng, tích hợp cơ chế chấm điểm tín vi mô cá nhân. Mục tiêu nâng tỷ lệ bao phủ và độ chính xác của mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ đạt trên 85% trong giai đoạn 2 năm tới, giảm thiểu triệt để tình trạng bất đối xứng thông tin.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Điều hành và Giám đốc Quản trị Rủi ro tại các Ngân hàng Thương mại: Cung cấp bằng chứng định lượng từ 2.295 hợp đồng thực tế để tái cấu trúc danh mục tài sản bảo đảm, tối ưu hóa chính sách định giá và xác lập khẩu vị rủi ro tín dụng cá nhân.
• Chuyên viên Hoạch định Chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và VAMC: Tham khảo mô hình truyền dẫn rủi ro thanh khoản tài sản nhằm hoàn thiện các quy định về trích lập dự phòng rủi ro, phân loại nợ xấu và xây dựng cơ chế xử lý nợ đọng hiệu quả hơn con số 15% hiện nay.
• Nhà nghiên cứu, Giảng viên và Học viên Cao học ngành Tài chính - Ngân hàng: Vận dụng phương pháp hồi quy Logit nhị thức thực nghiệm chuẩn mực, kỹ thuật xử lý đa cộng tuyến, kiểm định Linktest và đánh giá hiệu ứng cận biên trong nghiên cứu rủi ro ngân hàng.
• Chuyên viên Phân tích Tín dụng và Thẩm định Giá tài sản: Nắm rõ quy luật phân tầng rủi ro giữa các loại hình tài sản (nhà phố, đất nông nghiệp, ô tô) để đưa ra mức tỷ lệ cho vay an toàn (LTV dưới 50% hoặc 50-75%) trong hoạt động cấp tín dụng hàng ngày.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao tài sản bảo đảm có tính thanh khoản cao lại giúp giảm thiểu xác suất vỡ nợ khoản vay? Khi khách hàng thế chấp tài sản thanh khoản cao như nhà phố mặt tiền hoặc tiền gửi, tỷ số chênh vỡ nợ giảm 28,4% trên mỗi bậc thanh khoản. Hiệu ứng dịch chuyển rủi ro buộc người vay phải lựa chọn phương án kinh doanh an toàn để tránh bị ngân hàng phát mãi tài sản có giá trị lớn.

Tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản (LTV) tác động như thế nào đến rủi ro nợ xấu? Khoản vay có tỷ lệ LTV vượt mức 75% làm tăng xác suất vỡ nợ gấp 7,4 lần so với khoản vay có LTV dưới 50%. Tỷ lệ đệm bảo vệ quá mỏng khiến người vay dễ từ bỏ nghĩa vụ trả nợ khi giá trị tài sản trên thị trường sụt giảm.

Hiện tượng "ngân hàng lười biếng" trong hoạt động cấp tín dụng được thể hiện ra sao? Khi khoản vay được bảo đảm 100% bằng tài sản, ngân hàng thường chủ quan nới lỏng khâu thẩm định nguồn thu nhập thực tế. Sự ỷ lại này dẫn đến tình trạng các khoản vay trên 1 tỷ đồng có tỷ lệ nợ xấu thực tế tăng vọt lên mức 41,67%.

Yếu tố quy mô khoản vay ảnh hưởng ra sao đến xác suất mất khả năng thanh toán? Nghiên cứu chỉ ra rằng quy mô khoản vay từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng làm tăng xác suất vỡ nợ biên thêm 6,4%, trong khi khoản vay trên 1 tỷ đồng làm tăng rủi ro biên thêm 16,1% so với nhóm vay dưới 500 triệu đồng.

Lãi suất và thời hạn vay có tác động quyết định đến xác suất vỡ nợ trong mô hình không? Trong mẫu khảo sát với lãi suất bình quân 21,9% và thời hạn trung bình 25,6 tháng, hai biến số này không có ý nghĩa thống kê giải thích xác suất vỡ nợ và bị loại khỏi mô hình cuối cùng do hiện tượng đa cộng tuyến.

Kết luận

• Tính thanh khoản của tài sản bảo đảm có tác động nghịch chiều mạnh mẽ đến xác suất vỡ nợ của khoản vay cá nhân, giúp giảm 4,17% xác suất vỡ nợ biên cho mỗi bậc thanh khoản gia tăng.
• Cơ chế lựa chọn của người vay và hiệu ứng dịch chuyển rủi ro giữ vai trò chủ đạo, chứng minh rằng tài sản thanh khoản cao thúc đẩy kỷ luật trả nợ của khách hàng.
• Thói quen phụ thuộc vào tài sản bảo đảm tạo ra hiện tượng "ngân hàng lười biếng", khiến tỷ lệ nợ xấu ở nhóm khoản vay trên 1 tỷ đồng chạm mức 41,67% và nhóm tài sản thanh khoản kém lên tới 35,09%.
• Tỷ lệ cấp tín dụng trên giá trị tài sản (LTV) cần được kiểm soát chặt chẽ dưới ngưỡng 75% nhằm ngăn ngừa xác suất vỡ nợ leo thang gấp 7,4 lần.
• Luận văn đóng góp khung phân tích thực chứng sâu sắc trên 2.295 hồ sơ tín dụng, mở ra định hướng cho các ngân hàng rà soát toàn bộ danh mục tài sản bảo đảm trong vòng 3 đến 6 tháng tới để chủ động phòng ngừa rủi ro nợ xấu tiềm ẩn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS ERASMUS UNVERSITY ROTTERDAM HO CHI MINH CITY INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM – THE NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS COLLATERAL LIQUIDITY AND LOAN DEFAULT RISKS: THE CASE OF VIETNAM BY NGUYEN LE HIEU MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS HO CHI MINH CITY, Dec 2016 UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS COLLATERAL LIQUIDITY AND LOAN DEFAULT RISKS: THE CASE OF VIETNAM A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By NGUYEN LE HIEU Academic Supervisor: Dr. LE HO AN CHAU HO CHI MINH CITY, Dec 2016 DECLARATION By these statements, I declare that the thesis titled “Collateral liquidity and loan default risks: the case of Vietnam” is result of my own works and efforts. All the contents in this thesis are my study based on reviewing some previous papers which are clearly indicated in references. In addition, this thesis has not been submitted to get any other degrees or certifications.

Signature NGUYEN LE HIEU December 2016 ACKNOWLEDGEMENTS I desire to express my sincere gratitude to my supervisor Dr. Le Ho An Chau for her devotion to this thesis completion. Her recommendations really help to improve the quality of this study very much. My special thanks for all lecturers who taught me many profound and useful knowledge.

Thanks all VNP office employees who supported me so much during my master course. Besides, I really appreciated unforgettable memories that I have experienced with all my classmates in VNP class 21. This friendship will be maintained and developed deeply in future. Lastly, I would like to show my thankfulness to my family who really supported me so much and therefore I am enabled to finish this course.

ABSTRACT This thesis investigates the impact of the liquidity level of collaterals on the probability of default of individual loans and examines the channels through which collaterals affect default risks. Following the approach of Jiménez and Saurina (2004), binominal logit model is applied on the data from individual loan accounts of a medium – size commercial bank in Vietnam. The empirical results suggest the significant and negative impact of collaterals’ liquidity on loans’ probability of default, supporting the dominance of borrower selection effect and risk shifting effect over lender selection effect. Moreover, the finding also implies that bank has not applied carefully and thoroughly screening process on loans that are fully secured by low liquid collaterals and therefore impaired the credit quality of loan portfolio.

Research background and motivation. Research objectives and research questions. Research Methodologies and Data. Structure of thesis .1 Theoretical review of relationship between collaterals and loan risks .2 Empirical review of relationship between collaterals and loan risk .1 Descriptive Statistics and Pre-estimation tests .1 Main findings & conclusion.3 Research limitation and further research .42 LIST OF TABLES AND FIGURES Table 1: Summary of variables.

21 Table 2: Summary of loans characteristics. 23 Table 3: Summary of default loans according to liquidity levels of collaterals. 24 Table 4: Summary of default loans according to varied amounts of loans. 24 Table 5: Summary of loans default according to rate of protection.

25 Table 6: Summary of loans default according to loan time. 25 Table 7: Estimation results of Logit model. 26 Table 8: Estimation results of Logit model (exclude interest and loan time factors). 27 Table 9: Estimation results of second logit model for robustness test.

31 Table 10: Estimation results of the third logit model for robustness test. 33 Figure 1: NPL rate of Viet Nam for the period from Dec-2012 to Jun-2013 .2 Figure 2: NPL of Viet Nam for the period from Jun-2014 to Dec-2015 .3 Figure 3: The transmission channels of collaterals on loan risk .7 Figure 4: Screening cost prorated.9 Figure 5: House price index of HCM city from 2009 to Q3-2016. Research background and motivation Non-performing loans (NPL) are a severe problem for the whole economy of the world since they lead to the financial crisis in East Asian countries, America and Sub-Saharan Africa (Farhan, Satta, Chaudrhy & Khalil, 2012). Therefore, finding out the main determinants of NPL plays an important role in policy making in order to prevent the future bad debts (Adebola, Wan Yusoff, & Dahala (2011) in Farhan et al (2012)).

Previous studies identify that macro-economic conditions, bank and borrowers specific characteristics, loans characteristics, relationship banking1, and collaterals are key drivers of default risks and hence NPL. The relation between collateral characteristics and loan default is investigated in many studies over the world. However, the findings are inconsistent among different papers, some of which show positive relationship while the others provide evidence of a negative effect. Berger, Frame and Ioannidou (2011) find a positive relationship between collaterals pledge and ex-post NPL in Bolivia for the period from 1998 to 2003.

This result is supported by Jiménez and Saurina (2004) for Spain. Berger and Udell (1990) in Leitner (2006) shows that borrowers who pledge collaterals tend to be worse and therefore are riskier. Leitner (2006) explains that this finding is due to collaterals’ requirement of banks for riskier borrowers. In contrast, John, Lynch and Puri (2003) investigate the yield difference between secured and unsecured loans in US and conclude that higher yield is decided by secured loans.

This result implies that borrowers who pledge collaterals are more efficient than others. Kugler and Oppes (2005) investigate the impact of collaterals2 on loans risk in case of group lending in a developing country and find that collaterals are used by individuals to prevent loans default under joint borrowing. 1 Banks who supply more services in long time for customers will have more private information of their customers according to Argawal et al (2009). 2 Collateral in this paper is defined as equity capital of individual dedicated to investment projects.

1 Berger et al. (2011) argue that the diversified findings about this relationship arise from the variation of data samples which include different types and characteristics of collaterals. Moreover, previous papers investigate only the impact of collaterals on NPL by comparing the default risk (probability of default) between secured loans and unsecured loans. To my knowledge, there is very limited work on the impact of different collateral types and characteristics on default risk.

Berger et al. (2011) find that liquid collaterals decrease the probability of default when compared to non-liquid collaterals. However, previous papers mainly focus on loans for companies/enterprises rather than individual and consumer loans. In Vietnam, bad debt has increased sharply since 2011 and still been serious until now.

As we can see in Figure 1 and 2, NPL ratio has risen from 4.08% in Dec-2012 up to 4.67% in April- 2013, then decreased lightly to 4.46% in Jun-2013 and kept declining to 2. However, this does not represent an improvement in loan quality of banks but due to banks’ switching to other asset titles in the balance sheet to hide bad debts. The Viet Nam Assets Management Company (VAMC) was established on July-2013 with its main objective is bad debts purchasing by issuing special bonds for payment. As of Jun-2016, VAMC purchased about 251.000 billions of bad debts from banks and only 15% of these bad debts were collected (VAMC, 2016).

Hence, these purchased bad debts help to reduce NPL of banks but they were not collected in reality and still harm the whole economy. Furthermore, many bad debts have been restructured but still classified as normal debts instead of bad debt in almost Vietnamese banks (this problem is permitted by the State Bank of Viet Nam) and therefore these bad debts were hidden. Figure 1: NPL rate of Viet Nam for the period from Dec-2012 to Jun-2013 2 Source: State Bank of Viet Nam in http://tapchitaichinh.vn/ Figure 2: NPL of Viet Nam for the period from Jun-2014 to Dec-2015 Source: State Bank of Viet Nam Ogeisia et al. (2014) argue that lending in low income countries is notoriously risky because of information asymmetry problem which are high in developing countries.

United Nations Conference on Trade and Development - UNCTAD (2005) explains that high level of information asymmetry arises from weak credit information infrastructure, ineffective public 3 records, lack of credit management skills and underdeveloped financial intermediation, which is worse by generally restrictive and complicated regulatory environment and a large informal cash-based economy. Majority of loans in Viet Nam are collateralized loans due to information asymmetry. Although Vietnamese banks determine that loan approval is always based on the payment ability of borrowers, not collaterals, but in practice, collaterals is the most important condition that make a loan to be approved. Loans in Viet Nam are 100% secured loans, therefore the difference of NPL between banks depends on the various quality of banks’ screening procedures.

Higher efficient banks focus on the screening quality and ask for collaterals only for increasing the borrowers’ incentive for loan repayment to avoid asset loss. In contrast, smaller banks who have higher cost, may loosen the borrowers screening quality and use collateral as the premier protection from loan loss. Collateral plays the most important role in NPL control in small banks in Viet Nam. The information conflict between lender and borrower might be mitigated by collateral according to Berger et al.

(2011) and therefore mitigate loan approval for the optimists. However, Manove and Padilla (1999) argue that collaterals can not help to distinguish the optimists and realist and therefore make the PD prediction base on collateral requirement is unclearly. The reason is that the optimists always tend to accept the collaterals’ requirement conditions like the realists to get lower cost loans due to their confidence in the efficiency of their projects. Furthermore, different characteristics of collaterals may have different impact on PD of loans due to results found by by Berger et al (2011) as mentioned above.

However, liquid collaterals in their work are only Deposit and Bank guarantee and non liquid ones are the other type of assets while in Viet Nam, the most popular collaterals are real estates and vehicles which are diversified in types and therefore in liquidities. Each type of them is ranked in one level of liquidity and desirability and this level is determined by banks. According to these above problems, an investigation about the impact on PD of different collaterals which diversify in characteristics for the case of Viet Nam should be implemented. Research objectives and research questions The objective of this paper is to examine the impact of collaterals’ liquidity characteristics on loans’ probability of default (PD) at the commercial banks in Vietnam.

4 In order to achieve that research objective, this thesis aims to seek convincing answers for the following research questions:  Do higher liquidity levels of collaterals decrease the PD of loans?  If so, through which channels this effect is transmitted? 1. Research Methodologies and Data This paper applies the logit model to examine the responses of different liquidity levels of collaterals, loans amount and ranks of protection rates of loans on PD of personals loans. All predictors are categorical variables and the response takes only one of two categories at the same time: default and non - default. Data of this research is collected from internal loans account data source of a medium size Vietnamese bank.

Loans accounts are first generated in 3 years as 2010, 2011, 2012 and from business units placed in Ho Chi Minh city and Hanoi. In order to investigate the direct impact of collaterals on loans default, other factors that potentially affect loan’s PD are minimized by collecting loan accounts that are secured by only one collateral at one point of time during the period from 2010 to 2012. Hence, 2,295 observations are included in the research’s empirical analysis.