Chương 1. Một số vẫn đề i luận về quyên bắt khả xâm phạm thân thé, sức khỏe, danh đục nhân phẩm của con người. Thực trạng quy dinh về quyền bất khả xâm phạm thân thể, sức khỏe, danh đục nhân phẩm của con người trong Hién pháp Lào năm 2015 Chương 3. Phương hướng và giải pháp hoàn thiện guy inh về quyén bắt khả xâm phạm thân thé, sức Rhöe, danh đực nhân phẩm của.
con người tại Cộng hòa Dân chủ Niân dân Lao trong thot gian tới CHƯƠNG1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE QUYỀN BAT KHẢ XAMPHAM THAN THE, SUC KHOE, DANH DU, NHAN PHAM CUA CON NGƯỜI 11. Khái niệm, đặc điểm quyên bất khả xâm phạm thân thể, sức "khỏe, danh dy, nhân phẩm cũa con người 1. Khái niệm quyên bất kha xâm phạm thin thé, sức khỏe, danh dy, nhân phim của con người Củng với sự phát triển, tién bô của nhân loại thì những quyền tự nhiên, vốn có của con người ngảy càng được mọi người dân trên thé giới quan tâm. Các quyền nảy tén tai khách quan, đã được dé cập đến trong các Tuyên ngôn nhân quyển quốc té, Tuyên ngôn độc lập của nhiên quốc gia (như Hoa Kỷ, Pháp, Việt Nam.), các Điều ước, théa thuân quốc té và được các quốc gia trên thể giới ghỉ nhận trong hệ thống pháp luật của minh Trong các quyển con người, quyển BKXP thân thể, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm luôn.
giữ một vai trò, vị tí quan trọng khi những quyền nảy luôn gắn liễn trực tiếp. ‘va không thể tách rời với con người trong đời sông xã hôi. Cũng chính vi vậy, quyển BKXP thân thể, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm va các vấn dé của nó đã được rất nhiêu học giả, tác giả tại Việt Nam, Lao cũng như trên thể giới quan tâm, nghiên cứu đưới nhiều góc đô khác nhau. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có một khái niệm chung thống nhất nao ghi nhân để giải thích thuật ngữ "quyên bắt khá xâm pham thân thé sức khỏe, danh đực nhân phẩm của con ngưởï”.
Do 46, đi iêu đúng, chính xác về khái niém nay cân phải tìm hiểu dua trên ngữ nghia của từ và một số quan điểm. của các nhà nghiên cửu. 10 “Quyên ” là thuật ngữ đã được giải thích trong nhiều cuốn Từ điển. ngôn ngữ chung lẫn chuyên ngành, trong đó, dưới góc độ khoa học pháp lý, được hiểu như sau: “Quyển ià khái niệm khoa học pháp If dig để chi những.
điều mà pháp Inat công nhân và bdo đảm thực liên đối với cá nhân, t8 chức đỗ theo đó cá nhân được hưởng, được làm, được đồi hỗi mà Riông at được ngăn cẩn, hạn chế"! Trong khi đó, “bắt khả xâm phạm”, theo Từ điển Luật học, có nghĩa là “hông ai có thé xâm pham dén, dung đến 2 Kết hợp những giải thích nảy, về mặt ngữ nghia, “quyển bat khả xâm phạm" được biểu là “quyên tự nhiên, thuộc về cá nhân con người, được Nhà: nước ght nhận và bảo đâm thực hiện trên thực té, không ai có thé xâm phạm đến các quyền, lợi ích của cá nhân đối với những quyền mà pháp luật ghi nhiận và bảo vệ". Khi một trong các diéu ma pháp luật quy đính dành cho con người ma bị xâm phạm thì cá nhân đó có quyên đời hỏi, yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyên theo quy định của pháp luật để bảo vệ cho mình. Đối với các thuật ngữ "điển thé”, "sức Rhôe”, “dạmh đực” “nhân phẩm" hiện nay van chưa có một Điều ước quốc tế hay Thöa thuận quốc tế hoặc văn bản quy phạm pháp luật trong một quốc gia nào ghi nhân cụ thể định. nghia vé những thuật ngữ trên.
Trong quá trình nghiên cứu, tim hiểu va tiếp cân các để tài nghiên cứu của các tác giã, nha nghiên cứu trước đó, có một số định nghĩa như sau: “Thân thể”, theo Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học được hiểu như sau: “Than thé ia cơ thé người”. Câu trúc bộ phận cơ thể của một _Viên Khoa học pháp ý - Bộ Tưpháp (2006), Từ điển Ludt học, Nob. Tir điển Bách khoa & Neb, Terphip, minors Thừng Thị Nene Anh 20, Qi pep awd quần BEX thn ác niớt eRe, eh ‘ph cco hg ho bn pp ni 013, vn Hạc Lt lạc, Ming eit Lat Ha NG Nộu s0 ‘Vien Ngân ngữ học (2010), Từ điển Tiếng Viết, Nsb. Từ điển Bách khoa, Hi Néi,tr 645, ir con người bao gồm đâu, cổ, thân, hai tay va hai chân Con người vừa lả một thực thé sinh học vừa là mét bô phận của giới tự nhiên.
Do đó, khi côn sống/ tôn tại trong giới tự nhiên thì cơ thể con người luôn gắn lién với giới tự nhiên vả gắn liên với xã hội. Còn khi con người chết đi, co thé con người sẽ được gọi là thi thé (xác). Dưới góc nhìn khoa học, cơ thé con người sau khi chết cũng có sự biến đỗi theo quy luật của tạo hóa từ từ phân hủy. “Sức khỏe“ theo Tổ chức Y tế thé giới (WHO): "Sức khóe là trang Thái thoải mái toàn điện chất, tĩnh thân và không phải chỉ bao gồm có Tình trang không có bênh hay thương tât"*.
Theo đó, sức khöe bao gầm cả tình trang có bệnh, bị thương tật của con người và cả trạng thái tinh thân, tâm. ly thoải mái, bình an của con người. “Danh die” được định nghĩa trong theo Từ điển Tiếng Việt như sau: * Danh dự là si coi trong cũa đe luận xã lôi, đưa trên giá tri tinh thần, đạo đức tốt đẹp "5. Thuật ngữ “danh đụ” được dùng để chỉ những phẩm chất cao quý của cá nhân mỗi con người trong xã hội, phẩm chất nảy không chỉ được xã hội coi trong mà còn được pháp luật ghi nhận va có những chính sách, giải pháp để bảo vệ, bao dim thực hiện trên thực tiến Do đó, đanh dự lả một phạm trù cả nhân mang tính xã hội, luôn gắn liễn trực tiép với một cá nhân nhất định hay một chủ thể (cơ quan, đơn vị, tổ chức) vả là cơ sở quan trọng để khẳng định vị trí, vai trò cũng như uy tin của chủ thể đó trong xa hội.
“Nhân phẩm" theo cách hiểu và sử dụng ở thời điểm hiện đại thông, thường được dung để biểu thị sự tôn trong va dia vị của một cá nhân, cơ quan, tổ chức. Mặc dit vay, thuật ngữ nay rat ít khi được định nghĩa đây đũ trong các cuộc thảo luân về chỉnh trị, pháp lý vả khoa học cũng như trong các văn ‘ban quy pham pháp luật, Điều ước quốc tế hay Công ước quốc tế. Do đó, khái + Wd HaNH trgwoEoien (2006), Consists g the Word Heath Orgmmesmin: Bask: Densase, TRatrđẩt tion, Sipplement, October 2006. ` tên Nghnngihoc, al Số niệm "siêu phẩm” sẽ được tim hiển dưới góc đô phân tích ngữ ngiữa của từ, trong do, tác giả Hoàng Phê trong Từ điển Tiếng Việt đã giải thích: “Nhdn phẩm là phẩm chất và giá trị con người”Š.
Phẩm gia là như nhau và tổn tai 'ên trong đời sống của mỗi con người. Trong ban than khái niệm phẩm gia có chứa tu tưỡng vé giá trì của mỗi con người, về tinh độc nhất vô nhị và bản sắc của mỗi cá nhân mA được mọi người, mọi thiết chế va toàn xã hội tôn trong”. Trên cơ sở các quan điểm nghiên cứu va phân tích trên, có thé đúc kết khái niệm “quyên bắt khả xâm phạm thân thé, sức khỏe, danh đực nhân phẩm cũa cơn người” như sau “Quà khả xâm phạm thân thé, sức khỏe, danh che nhân phẩm của con người là những quyễn cơ bản của con người, được pháp luật ght nhữm cho mỗi cá nhân trong việc đâm bảo duy trì sự bắt khả xâm phạm và sự toàn ven của một cơ thé con người, đâm bão tình trang bình thường và thé chất, tdm than của con người cling nine sự thừa nhận những phẩm chất, giá trị vin cô của con người, những quyền này được pháp luật ghi nhận và mot cimi thể phải tôn trong nó 1. Đặc diém quyên bat khả xâm phạm thân thé, sức khỏe, danh dy, nhân phẫm của con người La một trong những quyên con người cơ bản, quyển BKXP thân thể, sức khöe, danh du, nhân phẩm cũng mang những đặc điểm chung của các quyển con người.
Song, với vị trí là một trong những quyển gắn liễn với giá trị của mỗi con người, quyển nay còn có những đặc điểm riêng biệt khác so với những quyên con người khác, thể hiện ở các khía cạnh như sau: + Viên Ngânngĩhọc ad. 235 , ‘VE Davidovich C002), Dc lăng Ki tt học, Mn, Ci tr quc ea, Hà Nội 502, l3 Thứ nhất quyền BKXP thân thé, sức khóe, danh che nhân phẩm tiuộc ing cá nhân Bat kỳ cá nhân nảo kể từ khi sinh ra đến khi mất di đều có những quyền gin liễn với cá nhân của minh, trong đỏ có việc được dim bảo an toàn vẻ tỉnh. mạng, toan vẹn về thân thể, sức khỏe, được tôn trọng danh dự, nhân phẩm. Chính vi vay, quyền BKXP thânthé, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm mang đặc trưng đều tiên vả quan trong nhất đó là thuộc vé riêng cả nhân.
Tức có ngiấa chi có cá nhân mới có những quyển trên, còn các cơ quan, tổ chức, đơn vị khác sẽ không có dy đủ các quyên trên. Quyển nay gắn lién với nhân than của con người, là quyên về tính thin ma không phải là quyển về tai sản và không thể quy ra giá tr tải sản định giá như những tdi sản thông thường khác Những chủ thé có hành vi xâm pham thân thể, sức khỏe, danh dự hay nhân. phẩm của người khác đều sẽ bi xử lý tương ứng đối với mức độ nguy luểm. của hành vi đối với cá nhân bị xêm phạm.
La quyền thuộc vé mỗi cá nhân, do vậy, moi người déu có quyền bình đẳng trong việc hưởng thụ quyên BEXP thân thể, sức khöe, danh dự, nhân. phẩm, không phân biệt giả trẻ, tré em, giới tính, dân tộc. Do đó, Nha nước. của mỗi quốc gia hay công đồng quốc té déu phải có những biện pháp hữu hiệu để bao vệ va bảo đâm thực hiện các quyên BKXP thân thể, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của mọi cá nhân trong xã hội.
Bên canh đó, những quyển. thiêng liêng này còn can được bão vệ và thể hiện rổ nét hơn đổi với nhóm đổi tương yéu thé, dé tốn thương trong xã hôi như người khuyết tật, người cao tuổi, người dan tộc thiểu số, người lao động di trú, người không quốc tịch. Những nhóm người này thông thường sẽ yéu thé hơn so với những đổi tương khác, thậm chí còn dễ bị xâm phạm đến thân thể, sức khỏe, danh dự, nhân. phẩm nhất trong xã hội.
4 Thứ hai quyền BEXP thân thé, sức khỏe, danh đực nhân phẩm thuộc nhôm quyền dân sự- chính tr.