HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM TIẾN DŨNG XÂY DỰNG QUY TRÌNH SẢN XUẤT NẤM LINH CHI BẰNG PHƯƠNG PHÁP NUÔI CẤY DỊCH THỂ Ngành: Công nghệ sinh học Mã số: 60 42 02 01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thị Bích Thùy TS. Nguyễn Văn Giang NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng được dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày 10 tháng 10 năm 2017 Tác giả luận văn Phạm Tiến Dũng i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Thị Bích Thùy và TS. Nguyễn Văn Giang – Bộ môn Vi sinh, Khoa Công nghệ Sinh học, Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Công Nghệ Vi Sinh, Khoa Công Nghệ Sinh Học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể Lãnh đạo, cán bộ viên chức Trung tâm Đào tạo, Nghiên cứu và Phát triển Nấm, Bộ môn Công nghệ Vi sinh, Khoa Công nghệ Sinh học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 10 tháng 10 năm 2017 Tác giả luận văn Phạm Tiến Dũng ii MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.
viii Danh mục biểu đồ, sơ đồ. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Phạm vi nghiên cứu. Phạm vi về nội dung nghiên cứu.
Phạm vi về thời gian. Địa điểm nghiên cứu:. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.
Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Khái quát chung về nấm linh chi. Phân loại học và phân bố.
Giải phẫu hình thái quả thể nấm linh chi. Giá trị dược liệu của nấm linh chi. Sinh trưởng và phát triển của nấm linh chi ganoderma lucidum. Công nghệ sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu bằng phương pháp nhân giống nấm dạng dịch thể.
Tình hình nghiên cứu nhân giống nấm dịch thể trên thế giới. Nghiên cứu nhân giống nấm dạng dịch thể tại việt nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu có nguồn gốc tự nhiên. Hóa chất và vật tư. Trang thiết bị sử dụng trong thí nghiệm.
Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Phương pháp chuẩn bị môi trường và các điều kiện thí nghiệm.
Phương pháp theo dõi và đánh giá. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường dinh dưỡng dịch thể tới sinh trưởng hệ sợi nấm linh chi.
Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của ph môi trường dinh dưỡng dạng dịch thể tới sinh trưởng hệ sợi nấm linh chi. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường dịch chiết tự nhiên tới sinh trưởng hệ sợi nấm linh chi. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thành phần dinh dưỡng carbon tới sinh trưởng hệ sợi nấm linh chi. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thành phần dinh dưỡng nitrogen tới sinh trưởng hệ sợi nấm linh chi.
Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ nuôi tới sinh trưởng hệ sợi giống nấm linh chi trong môi trường dinh dưỡng dịch thể. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ lắc. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ sục khí. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian nuôi.
Kết quả nghiên cứu sử dụng giống nấm linh chi dạng dịch thể. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của tỷ lệ cấy giống tới sinh trưởng hệ sợi nấm linh chi nuôi cấy dịch thể. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của tuổi giống tới sinh trưởng hệ sợi nấm linh chi nuôi cấy dịch thể. Kết quả nghiên cứu nuôi trồng nấm linh chi sử dụng nguồn giống dạng dịch thể.
Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của nguồn giống và nguyên liệu nuôi trồng đến sinh trưởng của hệ sợi nấm linh chi và năng suất nấm linh chi. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của lượng giống thương phẩm đến sự sinh trưởng của nấm linh chi trên nguyên liệu nuôi trồng. Kết quả xây dựng quy trình sản xuất nấm linh chi bằng phương pháp nhân giống dạng dịch thể. Kết luận và kiến nghị.
59 Tài liệu tham khảo. 63 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CNM Cao nấm men CT Công thức CTĐC Công thức đối chứng CV% Sai số thí nghiệm g Gram KLC Khuẩn lạc cầu LSD0.05 Độ lệch tiêu chuẩn mức ý nghĩa 5% MTĐC Môi trường đối chứng PG Potato glucose QTCN Quy trình công nghệ SKS Sinh khối sợi T. Thời gian TB Trung bình TN Thí nghiệm V/V/M Lít không khí/lít môi trường/phút vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Phân loại học nấm Linh chi.
Lục bảo Linh chi và tác dụng trị liệu. Kết quả ảnh hưởng của pH môi trường dinh dưỡng dạng dịch thể đến đặc điểm sinh trưởng của hệ sợi nấm Linh chi. Kết quả ảnh hưởng của pH môi trường dinh dưỡng dạng dịch thể đến sinh khối của hệ sợi nấm Linh chi. Kết quả ảnh hưởng của dịch chiết tự nhiên đến đặc điểm sinh trưởng hệ sợi nấm Linh chi.
Kết quả ảnh hưởng của glucose đến đặc điểm sinh trưởng hệ sợi nấm Linh chi. Kết quả ảnh hưởng của cao nấm men đến đặc điểm sinh trưởng hệ sợi nấm Linh chi. Kết quả ảnh hưởng của các chế độ lắc đến sinh trưởng hệ sợi nấm Linh chi. Ảnh hưởng của chế độ sục khí đến sự sinh trưởng của giống dịch thể (cho bình lên men dung tích 2lit).
So sánh hiệu quả nuôi lắc và nuôi sục khí. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian nuôi cấy đến sinh trưởng hệ sợi nấm Linh chi. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của tỷ lệ cây giống đến sinh trưởng hệ sợi nấm Linh chi. Ảnh hưởng của nguyên liệu nuôi trồng nguồn giống đến sự sinh trưởng của hệ sợi nấm Linh chi.
Ảnh hưởng của nguyên liệu nuôi trồng đến sự hình thành quả thể nấm Linh chi. Ảnh hưởng của lượng giống cấy đến sự sinh trưởng của nấm Linh chi trên nguyên liệu nuôi trồng. 54 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Hình thái giải phẫu thể quả nấm Linh chi.
Chu kỳ sinh trưởng và phát triển của nấm Linh chi. Hệ sợi nấm Linh chi nuôi tĩnh sau 10 ngày nuôi cấy. Ảnh hưởng của cao nấm men tới sinh trưởng hệ sợi Linh chi. Hệ sợi nấm Linh chi sau 10 ngày nuôi cấy trong bình sục khí.
Sinh trưởng của nấm Linh chi sử dụng nguồn giống khác nhau. 51 viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Biểu đồ 4. Kết quả ảnh hưởng của dịch chiết tự nhiên đến SKS hệ sợi nấm Linh chi. Kết quả ảnh hưởng của hàm lượng glucose trong môi trường dinh dưỡng dịch thể đến SKS hệ sợi nấm Linh chi.
Kết quả ảnh hưởng của hàm lượng cao nấm men trong môi trường dinh dưỡng dịch thể đến SKS hệ sợi nấm Linh chi. Ảnh hưởng của thành phần Pepton của môi trường dinh dưỡng dịch thể đến SKS hệ sợi nấm Linh chi. Đường cong sinh trưởng nấm Linh chi. Kết quả ảnh hưởng của tỷ lệ cấy giống đến SKS hệ sợi nấm Linh chi.
Kết quả ảnh hưởng của tuổi giống đến SKS hệ sợi nấm Linh chi. Quy trình công nghệ sản xuất nấm Linh chi bằng phương pháp nhân giống dạng dịch thể. 55 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Phạm Tiến Dũng Tên luận văn: “Xây dựng quy trình sản xuất nấm Linh chi bằng phương pháp nuôi cấy dịch thể”. Ngành: Công nghệ sinh học Mã số: 60 42 02 01 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Xác định được các điều kiện nuôi cấy tối ưu trong nuôi cấy giống nấm Linh chi dạng dịch thể.
Xác định được các điều kiện nuôi trồng tối ưu trong nuôi trồng nấm Linh chi trên cơ chất tổng hợp sử dụng nguồn giống dạng dịch thể. Phương pháp nghiên cứu Tiến hành nuôi cấy giống nấm Linh chi trên môi trường dinh dưỡng dạng dịch thể để nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng tới sinh trưởng và phát triển của hệ sợi nấm; sau đó, sử dụng giống nấm dịch thể nuôi trồng trên cơ chất tổng hợp để nghiên cứu ảnh hưởng của các điều kiện nuôi trồng nấm Linh chi. Từ đó, xác định được các điều kiện tối ưu cho nuôi cấy giống nấm Linh chi dạng dich thể và nuôi trồng nấm Linh chi sử dụng nguồn giống dạng dịch thể; trên cơ sở các kết quả đạt được, xây dựng quy trình công nghệ sản xuất nấm Linh chi sử dụng nguồn giống nấm nuôi cấy dạng dịch thể. Trong nội dung nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường dinh dưỡng dịch thể tới sinh trưởng của hệ sợi nấm Linh được nuôi cấy, tác giả thực hiện nghiên cứu ảnh hưởng của pH môi trường dịch thể vànghiên cứu ảnh hưởng của các thành phần dinh dưỡng của môi trường nuôi cấy dịch thể.