Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển Chương 3: Phân tích thực trạng về quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển tại công ty TNHH giao nhận vận tải quốc tế Dương Minh – chi nhánh Hà Nội. Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển của công ty TNHH giao nhận vận tải quốc tế Dương Minh – chi nhánh Hà Nội. 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUY TRÌNH GIAO HÀNG XUẤT KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 2.1 Khái quát về giao hàng xuất khẩu 2.1 Khái niệm về giao hàng xuất khẩu Trong hoạt động thương mại quốc tế, người bán và người mua thường ở cách xa nhau. Sau khi hợp đồng được kí kết, người bán thực hiện việc giao hàng, nghĩa là hàng hóa phải di chuyển từ nước người bán sang nước người mua.
Để cho quá trình vận chuyển được bắt đầu, tiếp tục, kết thúc, tức là hàng hóa đến được với người mua, thì cần thực hiện hàng loạt các công việc khác liên quan đến quá trình vận chuyển như đưa hàng ra cảng, làm thủ tục gửi hàng, tổ chức xếp/ dỡ, giao hàng cho người nhận ở nơi đến. Tất cả những công việc này được gọi chung là nghiệp vụ giao hàng. Có thể hiểu giao hàng là một hoạt động kinh tế có liên quan đến hoạt động vận chuyển nhằm đưa hàng đến đích an toàn. Dịch vụ giao nhận (Freight Forwarding Service), theo Quy tắc mẫu của FIATA về dịch vụ giao nhận, là bất kì loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa.
Theo Luật Thương mại 2005 (năm 2018 vẫn có hiệu lực thi hành) , giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo ủy thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc người giao nhận khác. Như vậy, giao hàng là tập hợp những nghiệp vụ, thủ tục có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng), trong đó người giao hàng ký hợp đồng vận chuyển với chủ hàng, đồng thời cũng ký hợp đồng đối ứng với người vận tải để thực hiện dịch vụ. Người giao hàng có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc thông qua đại lý và thuê dịch vụ của người thứ ba khác. Nội dung của việc giao hàng Trừ trường hợp người gửi hàng muốn tự mình tham gia làm bất kì thủ tục, chứng từ nào đó, còn thông thường người giao hàng có thể thay mặt người gửi hàng lo liệu quá trình vận chuyển hàng hóa qua các cung đoạn cho đến tay người nhận hàng.
Người giao hàng có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc thông qua đại lý và thuê dịch vụ của người thứ ba khác. - Theo những chỉ dẫn của người gửi hàng người giao nhận sẽ: + Chọn tuyến đường, phương thức vận tải và người chuyên chở thích hợp + Lưu cước với người chuyên chở đã chọn lọc + Nhận hàng và cấp chứng từ thích hợp như: giấy chứng nhận hàng của người giao nhận, giấy chứng nhận chuyên chở của người giao nhận… + Nghiên cứu các điều khoản trong tín dụng thư và tất cả những luật lệ chính phủ áp dụng cho việc giao hàng ở nước xuất khẩu, nước nhập khẩu cũng như ở bất kỳ nước quá cảnh nào. + Đóng gói hàng hóa ( trừ khi người gửi đã làm trước khi giao nhận) + Lo liệu việc lưu kho hàng hóa nếu cần + Cân đo hàng hóa + Mua bảo hiểm cho hàng hóa ( nếu người gửi yêu cầu) + Vận chuyển hàng hóa đến cảng, lo liệu khai báo hải quan, lo các thủ tục chứng từ liên quan và giao hàng cho người chuyên chở. + Thanh toán phí và những phí khác bao gồm cả tiền cước.
+ Nhận vận đơn đã ký của người chuyên chở, giao cho người gửi hàng. + Thu xếp việc chuyển tải trên đường (nếu cần) + Giám sát việc vận chuyển hàng hóa trên đường đưa tới người nhận hàng thông qua những mối liên hệ người chuyên chở và đại lý của người giao nhận ở nước ngoài. + Ghi nhận những tổn thất của hàng hóa nếu có + Giúp đỡ người gửi hàng tiến hành khiếu nại người chuyên chở về những tổn thất của hàng hóa (nếu có). - Những dịch vụ khác 7 Ngoài những dịch vụ trên, người giao nhạn cũng có thể làm một số những dịch vụ khác nảy sinh trong quá trình chuyên chở và cả những dịch vụ đặc biệt khác như gom hàng có liên quan đến hàng công trình: vận chuyển máy móc, thiết bị cho các công trình xây dựng… Người giao nhận cũng có thể thông báo cho khách hàng của mình về nhu cầu tiêu dung, những thị trường mới, tình hình cạnh tranh,… tóm lại tất cả những vấn đề có liên quan đến công việc kinh doanh của anh ta.
Khái niệm, vai trò, quyền hạn và nghĩa vụ của người giao hàng xuất khẩu. Khái niệm về người giao nhận. Những người giao nhận xuất hiện nhằm giúp thu xếp cho việc vận chuyển hàng hóa giữa khách hàng và người vận chuyển được diễn ra nhanh chóng và hợp lý nhất. Các dịch vụ mà người giao nhận đảm nhận bao gồm từ các công việc bình thường và cơ bản như lưu khoang tàu ( booking a space) hay khai hải quan (customs clearance) cho đến việc thực hiện trọn gói các dịch vụ trong toàn bộ quá trình vận chuyển và phân phối.
Trong nhiều nước, người giao nhận được gọi bằng nhiều tên khác nhau như “Đại lý hải quan”, “Đại lý khai hải quan”, “Người môi giới hải quan”, “Đại lý gửi hàng và giao nhận” và một số trường hợp hành xử như “Người vận chuyển chuyên chính” nhưng dù gọi bằng tên gì đi nữa, người giao nhận vẫn chỉ là người bán dịch vụ. Theo Luật Thương mại Việt Nam 2005 ( năm 2018 vẫn có hiệu lực thi hành) : “ người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa là thương nhân có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa”. Theo Liên đoàn quốc tế các Hiệp hội giao nhận FIATA: “ Người giao nhận là người lo toan để hàng hóa được chuyên chở theo hợp đồng ủy thác và hành động vì lợi ích của người ủy thác mà bản thân anh ta không phải là người chuyên chở. Người giao nhận cũng đảm nhận thực hiện mọi công việc liên quan đến hợp đồng giao nhận như bảo quản, lưu kho trung chuyển, làm thủ tục hải quan, kiểm hóa…” 2.
Vai trò của người giao nhận Ngày này do sự phát triển của vận tải container, vận tải đa phương thức, người giao nhận có thể đảm nhận những vai trò với chức năng và công việc khác nhau như: 8 - Môi giới hải quan: Các doanh nghiệp vừa và nhỏ thường ít tự có cho mình một bộ phận chuyên môn về xuất nhập khẩu, về các thủ tục thông quan, hải quan, sẽ tốn rất nhiều chi phí và làm loãng hoạt động của doanh nghiệp, vì thế họ sẽ đi thuê ngoài các hoạt động này, ủy thác cho các hang hay người giao nhận thay họ làm các thủ tục hợp pháp để vận chuyển hàng hóa, nguyên liệu nội địa hoặc xuyên biên giới, vừa rẻ vừa hiệu quả cao lại không mất quá nhiều thời gian. Lúc này các hãng hay hay người giao nhận sẽ như một nhà môi giới khai thuê hải quan - Đại lý vận tải: Người giao nhận luôn được đề cập đến như là chiếc cầu nối giữa người gửi hàng với người chuyên chở. Người giao nhận giúp người gửi hàng liên hệ với người chuyên chở nhằm thuê phương tiện vận chuyển hàng hóa và thực hiện hợp đồng vận chuyển hoặc ngược lại, liên hệ người gửi hàng hỗ trợ người vận chuyển tìm kiếm khách hàng. Lúc này họ như người đại diện (đại lý) của người gửi hàng ( người vận chuyển), thay mặt họ làm các thủ tục với bên kia dưới sự ủy thác được quy định rõ trong hợp đồng thương mại.
- Lo liệu chuyển tải và gửi tiếp hàng hóa: Khi vận chuyển hàng hóa quốc tế,việc quá cảnh tại một nước thứ ba hay thứ tư là điều thường xuyên xảy ra. Ở mỗi trạm dừng như vậy, có thể là để tiếp nhiên liệu cho phương tiện, khắc phục sự cố hay đổi phương tiện hoặc phương thức vận chuyển. Như vậy, để thuận tiện, dễ dàng và thông suốt trong quá trình lưu thông hàng hóa thì người giao nhận sẽ đảm nhiệm việc chuyển tiếp hàng hóa từ phương tiện vận tải này sang phương tiện vận tải khác và từ địa điểm này sang địa điểm khác. - Lưu kho và bảo quản hàng hóa: Trong trường hợp khách hàng yêu cầu lưu kho hàng hoá trước khi xuất khẩu và sau khi nhập khẩu, người giao nhận đi thuê kho bãi của một công ty chuyên cung cấp kho bãi để lưu kho và bảo quản hàng hóa.
- Gom hàng và thông báo biểu cước: Bên cạnh nhận gửi hàng nguyên (FCL), người giao nhận thường đảm nhận thêm dịch vụ gom hàng lẻ (LCL) để tạo điều kiện thuận tiện nhất cho người gửi hàng cũng như người chuyên chở. Hàng lẻ (LCL) là các lô hàng nhỏ, không đủ để đóng trong một container hoặc là các lô hàng lớn nhưng có nhiều người gửi và nhiều người nhận. Trong quá trình gom những lô hàng nhỏ này, người giao nhận sẽ ký hợp đồng với người vận chuyển nội địa để đưa từng lô hàng nhỏ lẻ đến cảng tập kết, với mỗi loại phương tiện vận 9 chuyển và lộ trình vận chuyển thì đều có giá cước phí riêng, người giao nhận sẽ thông báo điều này tới người gửi hàng. - Người chuyên chở: Hiện nay trong nhiều trường hợp giao nhận đóng vai trò là người chuyên chở, tức là người giao nhận trực tiếp ký kết hợp đồng giao vận chuyển với chủ hàng và chịu trách nhiệm chuyên chở hàng hoá từ nơi này đến nơi khác.
Người giao nhận đóng vai trò là người thầu chuyên chở theo hợp đồng (Contracting Carrier), nếu người giao nhận ký hợp đồng chuyên chở thì họ là người chuyên chở thực tế (Performing Carrier).