CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HẢI QUAN VÀ THỦ TỤC HẢI QUAN NHẬP NGUYÊN LIỆU PHỤC VỤ SẢN XUẤT HÀNG XUẤT KHẨU 1. Thương mại quốc tế, hoạt động hải quan 1. Khái niệm, vai trò của Thương mại quốc tế 1. Khái niệm về thương mại quốc tế Thương mại quốc tế là quá trình trao đổi hàng hoá và/hoặc dịch vụ giữa các quốc gia với nhau, thông qua mua bán, lấy tiền tệ làm môi giới theo nguyên tắc ngang giá nhằm mang lại lợi ích cho các bên tham gia [35, tr.
Trao đổi hàng hoá là một hình thức của các mối quan hệ kinh tế xã hội và phản ánh sự phụ thuộc lẫn nhau giữa những người sản xuất kinh doanh hàng hoá riêng biệt của các quốc gia. Thương mại quốc tế là một lĩnh vực quan trọng nhằm tạo điều kiện cho các nước tham gia vào phân công lao động quốc tế, sử dụng hợp lý, tiết kiệm nguồn lực của quốc gia để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Ngày nay, thương mại quốc tế không chỉ mang ý nghĩa đơn thuần là buôn bán mà là sự phụ thuộc tất yếu giữa các quốc gia vào phân công lao động quốc tế. Vì vậy, phải coi thương mại quốc tế như một tiền đề, một nhân tố quan trọng phát triển kinh tế trong nước trên cơ sở lựa chọn một cách tối ưu sự phân công lao động và chuyên môn hoá quốc tế.
Thương mại quốc tế một mặt phải khai thác được lợi thế so sánh của đất nước phù hợp với xu thế phát triển và quan hệ kinh tế khu vực quốc tế. Mặt khác, phải tính đến lợi thế tương đối và sự phân công lao động quốc tế. Vì vậy, để phát triển thương mại quốc tế có hiệu quả lâu dài cần phải tăng cường khả năng liên kết kinh tế sao cho mối quan hệ hợp tác ngày càng lớn. Quan hệ giữa các chủ thể trong thương mại quốc tế là các quốc gia có quốc tịch, ngôn ngữ, đồng tiền khác nhau.
Vai trò của thương mại quốc tế Thương mại quốc tế có vai trò mở rộng thị trường cho mỗi quốc gia, tạo điều kiện cho các quốc gia sử dụng hợp lý, tiết kiệm nguồn lực và toàn cầu về nguồn vốn, nguồn lao động, nguồn tài nguyên.; Thúc đẩy áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ, quản lý. cách mạng khoa học kỹ thuật và công nghệ phát triển cao; Thúc đẩy sản xuất phát triển; Mở rộng quan hệ hợp tác giữa các quốc gia. Thương mại quốc tế đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội trong mỗi quốc gia. Cụ thể là: a) Thương mại quốc tế là động lực để tăng trưởng kinh tế Tổng thu nhập quốc dân phụ thuộc rất lớn vào hoạt động xuất nhập khẩu (hay thương mại quốc tế), đặc biệt là xuất khẩu.
Tuy nhiên xuất khẩu lại phụ thuộc vào nhập khẩu, vì thế giải quyết mối quan hệ giữa xuất khẩu và nhập khẩu là vấn đề phức tạp nhưng rất quan trọng vì nó sẽ tác động tích cực hay tiêu cực đến tăng trưởng và phát triển kinh tế. Xuất khẩu liên quan đến thu ngoại tệ, còn nhập khẩu liên quan đến chi ngoại tệ. Vì vậy, hoạt động xuất nhập khẩu tác động đến quỹ tiền tệ, dự trữ ngoại tệ của đất nước, từ đó tác động đến tổng cầu của toàn nền kinh tế. Tổng cầu tăng làm nền kinh tế tăng, thương mại quốc tế phát triển, thị trường được mở rộng, cho phép tăng chuyên môn hóa sản xuất, tiếp nhận công nghệ mới, khuyến khích phát minh sáng chế nâng cao năng suất lao động dẫn tới tăng tổng sản phẩm quốc dân.
Đồng thời cho phép các quốc gia mở rộng sản xuất trên cơ sở chuyên môn hóa một cách sâu sắc. Từ đó, tạo điều kiện cho các quốc gia mở rộng đường giới hạn khả năng sản xuất. b) Thương mại quốc tế thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của mỗi quốc gia theo hướng khai thác tối đa lợi thế so sánh Xu hướng có tính quy luật chung của chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế là chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Muốn chuyển một nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp đều phải trải qua các 6 bước: Chuyển từ nền kinh tế nông nghiệp sang kinh tế công- nông nghiệp để từ đó chuyển sang nền kinh tế công nghiệp phát triển.
Trong sự vận động chung, ngoại thương với các hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của nó tác động đến toàn bộ quá trình tái sản xuất hàng hóa, từ sản xuất, lưu thông, phân phối đến tiêu dùng. Đặc biệt đối với các ngành sản xuất vật chất cơ bản như công nghiệp, nông nghiệp… ngoại thương đã tác động trực tiếp đến cả đầu vào và đẩu ra của quá trình tái sản xuất, do đó đã góp phần thúc đẩy nhanh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế. c) Cải thiện cán cân thanh toán quốc tế Cán cân thanh toán quốc tế là bản quyết toán tổng hợp toàn bộ các mối quan hệ kinh tế đối ngoại của một nước, bao gồm các luồng hàng hóa, dịch vụ và luồng vốn giữa các nước đó với các nước khác trong một thời kỳ nhất định. Do vậy, cán cân thanh toán đã được các nước có nền kinh tế mở sử dụng như một công cụ đắc lực để phân tích và quản lý vĩ mô các hoạt động kinh tế đối ngoại.
Cơ cấu cán cân thanh toán quốc tế bao gồm các bộ phận chủ yếu: cán cân ngoại thương (còn gọi là cán cân mậu dịch hay cán cân hữu hình), cán cân dịch vụ và cán cân chuyển tiền đơn phương không bồi hoàn (gọi chung là cán cân phi mậu dịch hay cán cân vô hình), cán cân nguồn vốn… trong đó ngoại thương hữu hình vẫn là hoạt động quan trọng nhất. Do vậy, cán cân ngoại thương giữ vị trí quan trọng nhất trong tất cả các bộ phận cấu thành nên cán cân thanh toán quốc tế. Đối với những nước đang phát triển có nền kinh tế mở quy mô nhỏ, thì việc quan tâm trước hết là cải thiện cán cân ngoại thương. Nếu hoạt động xuất nhập khẩu ổn định, cán cân thanh toán an toàn thì sẽ giúp ổn định kinh tế vĩ mô của một quốc gia, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp, tâm lý yên tâm làm ăn, sinh sống cho người dân.
d) Góp phần giải quyết việc làm,nâng cao thu nhập và mức sống thực tế cho các tầng lớp dân cư 7 Hoạt động ngoại thương thông qua cách giải quyết quan hệ xuất khẩu - nhập khẩu có tác động trực tiếp đến việc làm và thu nhập, mức sống thực tế của người dân. Bên cạnh đó, hoạt động xuất khẩu không chỉ đáp ứng cho sản xuất mà còn cho cả tiêu dùng. Hàng nội vì phải cạnh tranh với hàng ngoại nên không ngừng nâng cao chất lượng và hạ giá bán. Người được lợi ở đây chính là người tiêu dùng ngày càng được sử dụng những hàng hóa đa chủng loại và chất lượng cao.
Hải quan và vai trò của Hải quan trong hoạt động XNK Hải quan là một ngành có nhiệm vụ thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện vận tải; phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; tổ chức thực hiện pháp luật về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; thống kê hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; kiến nghị chủ trương, biện pháp quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Hải quan đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển thương mại quốc tế. Thực hiện chức năng quản lý Nhà nước, cơ quan Hải quan thực thi chính sách pháp luật và các công cụ nghiệp vụ để điều chỉnh các hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh nhằm đạt được mục tiêu là hướng tới tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, thu hút đầu tư và phát triển du lịch. Trong bối cảnh toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới, sự tăng trưởng mạnh mẽ của thương mại quốc tế và xu hướng tự do hóa thương mại, việc thực hiện quản lý thủ tục hải quan một mặt phải đảm bảo tạo thuận lợi cho thương mại hợp pháp hoạt động, thúc đẩy sản xuất trong nước và thu hút đầu tư nước ngoài, góp phần tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế; mặt khác phải đảm bảo nguồn thu ngân sách, chống buôn lậu và gian lận thương mại có hiệu quả cũng như các nguy cơ 8 ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và an toàn xã hội, bảo vệ nền kinh tế quốc dân khỏi những luồng hàng hóa lưu thông bất hợp pháp.
Nên vai trò của quản lý thủ tục hải quan là: - Đảm bảo thực thi Pháp luật, đặc biệt là Luật Hải quan, Luật quản lý thuế. - Phát hiện vi phạm Luật Hải quan và vi phạm pháp luật nói chung một cách hiệu quả nhất. Cung cấp nguồn thông tin và tài liệu cho hoạt động kiểm soát hải quan chống buôn lậu XNK. - Bảo vệ lợi ích tài chính của một quốc gia.
Qui trình thủ tục hải quan nhập nguyên liệu phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của hoạt động nhập nguyên liệu phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu 1. Khái niệm của hoạt động nhập nguyên liệu phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu Nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu là một phương thức kinh doanh XNK, doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, vật tư về để tổ chức sản xuất, chế biến ra sản phẩm xuất khẩu. Đây là hình thức mua đứt bán đoạn, doanh nghiệp thực hiện với hai hợp đồng kinh tế riêng biệt là hợp đồng nhập khẩu nguyên liệu, vật tư và hợp đồng xuất khẩu sản phẩm.
- Nguyên liệu NK phục vụ sản xuất hàng XK bao gồm [9, tr.