Chương 1 TỔNG QUAN VỀ BẢO DƯỠNG, SỮA CHỮA ÔTÔ Một trong những điều kiện cơ bản để sử dụng tốt ô tô, tăng thời hạn sử dụng và bảo đảm độ tin cậy của chúng trong quá trình vận hành chính là việc tiến hành kịp thời và có chất lượng công tác bảo dưỡng kỹ thuật và sửa chữa phòng ngừa định kỳ theo kế hoạch. Hệ thống này tập hợp các biện pháp về tổ chức và kỹ thuật thuộc các lĩnh vực kiểm tra, bảo dưỡng kỹ thuật và sửa chữa. Khái niệm, mục đích và tính chất của việc bảo dưỡng, sửa chữa 1. Khái niệm về bảo dưỡng sửa chữa ô tô Ô tô cũng giống như bất kỳ các phương tiện máy móc khác cũng cần phải được bảo dưỡng định kỳ để hạn chế hư hỏng bất ngờ cũng như sẽ đảm bảo an toàn cho người sử dụng.
Việc bảo dưỡng xe phải đúng quy trình, đủ nội dung công việc, đúng thời gian. Đối với những xe cũ, xe mua lại, xe đã qua sử dụng bạn nên mang xe đi bảo dưỡng trước khi mang xe ra sử dụng để đảm bảo an toàn cho bạn và những người đi xe nhé. Bảo dưỡng ô tô là công việc cần thiết và bắt buộc đối với người sử dụng xe. Việc này nhằm phát hiện ra những hư hỏng tiềm tàng để nhanh chóng sửa chữa hạn chế những sự cố hay tai nạn bất ngờ xảy ra.
Mục đích của bảo dưỡng kỹ thuật và sửa chữa ô tô là duy trì tình trạng kỹ thuật tốt của ô tô, ngăn ngừa các hư hỏng có thể xảy ra, thấy trước các hư hỏng để kịp thời sửa chữa, đảm bảo cho ô tô vận hành với độ tin cậy cao. Sửa chữa là nhằm khôi phục khả năng làm việc của các chi tiết, tổng thành của ô tô đã bị hư hỏng nhằm khôi phục lại khả năng làm việc của chúng. Tính chất của bảo dưỡng kỹ thuật và sửa chữa Bảo dưỡng kỹ thuật mang tính chất cưỡng bức, dự phòng có kế hoạch nhằm phòng ngừa các hư hỏng có thể xảy ra trong quá trình sử dụng. Bảo dưỡng kỹ thuật phải hoàn thành một khối lượng và nội dung công việc đã định trước theo định ngạch do nhà nước ban hành.
Ngày nay trong thực tế bảo dưỡng kỹ thuật còn theo yêu cầu của chẩn đoán kỹ thuật. - Sửa chữa được thực hiện theo yêu cầu do kết quả kiểm tra của bảo dưỡng kỹ thuật các cấp. Sửa chữa lớn được thực hiện theo định ngạch ki lô mét xe chạy do nhà nước 11 ban hành. Ngày nay sửa chữa ô tô chủ yếu theo phương pháp thay thế tổng thành, do vậy định ngạch sửa chữa lớn được kéo dài hoặc không tuân theo quy định mà cứ hỏng đâu thay đấy.
Chế độ bảo dưỡng kỹ thuật và sửa chữa ô tô con Chế độ này được nhà nước ban hành và là pháp lệnh đối với ngành vận tải ô tô, nhằm mục đích thống nhất chế độ quản lý, sử dụng, bảo dưỡng sửa chữa ô tô một cách hợp lý và có kế hoạch. Đảm bảo giữ gìn xe luôn tốt nhằm giảm bớt hư hỏng phụ tùng tạo điều kiện góp phần hạ giá thành vận chuyển và đảm bảo an toàn giao thông. Hệ thống bảo dưỡng kỹ thuật và sửa chữa càng hoàn hảo thì độ tin cậy và tuổi thọ của ô tô càng cao. Bảo dưỡng kỹ thuật Bảo dưỡng kỹ thuật ô tô là công việc dự phòng được tiến hành bắt buộc sau một chu kỳ vận hành nhất định trong khai thác ô tô theo nội dung công việc đã quy định nhằm duy trì trạng thái kỹ thuật của ô tô.
Bảo dưỡng ô tô còn là biện pháp giúp chủ phương tiện hoặc người lái xe ô tô thực hiện trách nhiệm duy trì tình trạng kỹ thuật của phương tiện theo tiêu chuẩn quy định khi tham gia giao thông đường bộ giữa hai kỳ kiểm định như quy định tại khoản 5, điều 50 Luật Giao thông đường bộ. Tuỳ theo cấp bảo dưỡng mà mức độ có khác nhau. Theo quyết định số 992/2003/QĐ - BGTVT ngày 09/4/2003, bảo dưỡng chia làm 2 cấp. - Bảo dưỡng hàng ngày (BDHN): Do lái xe, phụ xe hoặc công nhân trong trạm bảo dưỡng chịu trách nhiệm và được thực hiện trước hoặc sau khi xe đi hoạt động hàng ngày, cũng như trong thời gian vận hành.
Nếu kiểm tra thấy tình trạng xe bình thường thì mới chạy xe. Nếu phát hiện có sự không bình thường thì phải tìm và xác định rõ nguyên nhân. Ví dụ: Khó khởi động, máy nóng quá, tăng tốc kém, hệ thống truyền lực quá ồn hoặc có tiếng va đập, hệ thống phanh, hệ thống lái không trơn tru, hệ thống đèn, còi làm việc kém hoặc có trục trặc. Phương pháp tiến hành kiểm tra chủ yếu là dựa vào quan sát, nghe ngóng, phán đoán và dựa vào kinh nghiệm tích luỹ được.
Yêu cầu thời gian kiểm tra phải ngắn. - Bảo dưỡng định kỳ (BDĐK): Do công nhân trong trạm bảo dưỡng chịu trách nhiệm và được thực hiện sau một chu kỳ hoạt động của ô tô được xác định bằng quãng 12 đường xe chạy hoặc thời gian khai khác. Công việc kiểm tra thông thường dùng thiết bị chuyên dùng. Trong bảo dưỡng phải kết hợp với việc sửa chữa nhỏ và thay thế một số chi tiết phụ như xéc măng, rà lại suppap, điều chỉnh khe hở nhiệt, thay bạc lót, má phanh, đĩa ly hợp.
Chu kỳ bảo dưỡng định kỳ được tính theo quãng đường hoặc thời gian khai thác của ôtô, tùy theo định ngạch nào đến trước. Chu kỳ bảo dưỡng kỹ thuật. Chu kỳ bảo dưỡng Trạng thái kỹ Loại ô tô Quãng đường Thời gian thuật (km) (tháng) Chạy rà.500 - Ô tô con Sau chạy rà.000 6 Sau sửa chữa lớn.000 - Ô tô khách Sau chạy rà.000 6 Sau sửa chữa lớn.000 - Ô tô tải, rơ moóc, sơ Sau chạy rà.000 6 mi rơ moóc Sau sửa chữa lớn. Sửa chữa Gồm những hoạt động hoặc những biện pháp kỹ thuật có xu hướng khắc phục các hỏng hóc nhằm khôi phục khả năng làm việc của các chi tiết, tổng thành của ô tô được gọi là sửa chữa ô tô.
Các công việc về sửa chữa gồm: Kiểm tra, chẩn đoán, tháo lắp điều chỉnh và phục hồi chi tiết, thay thế cụm chi tiết, tổng thành của ô tô. Sửa chữa ô tô nói chung được chia thành 2 mức: - Sửa chữa nhỏ: Khắc phục những hư hỏng đột xuất hay tất yếu của các chi tiết, cụm máy. Trong đó có thể tháo máy và thay thế tổng thành, nếu có yêu cầu phải sửa chữa lớn. - Sửa chữa lớn có 2 mức: + Sửa chữa lớn tổng thành: sửa chữa phục hồi các chi tiết cơ bản, chi tiết chính.
13 + Sửa chữa lớn ô tô: sửa chữa, phục hồi từ 5 tổng thành trở lên hoặc sửa chữa đồng thời động cơ và khung ôtô. Quy trình công nghệ bảo dưỡng và sửa chữa 1. Những điểm cần chú ý khi thực hiện công việc bảo dưỡng, sửa chữa 1. Cần tìm hiểu kỹ công việc đang làm và tiến hành từng công việc một cách chính xác.
Thảo luận với chuyên gia nếu như không hiểu một vấn đề nào đó. Trước khi tiến hành công việc phải phủ sườn, phủ ghế, phủ sàn để không làm bẩn và xước xe của khách. Kéo phanh tay khi tiến hành công việc. Hoặc dùng tấn chặn bánh xe, đặt trước hay sau của bánh trước hoặc bánh sau.
Khi sử dụng kích luôn dùng giá đỡ: - Nâng hạ xe một cách cẩn thận và chính xác. - Khi đặt kích dưới dầm ngang hay cầu xe, đĩa kích phải đặt ở phần tâm của chi tiết được kích và chú ý để đĩa kích không bị trượt. - Khi dùng giá đỡ thân xe thì giá phải được điều chỉnh độ cao phù hợp. - Vị trí nâng xe và vị trí đỡ xe ở các kiểu xe khác nhau thì khác nhau.
Khi sử dụng cầu nâng thì phải chú ý: - Đưa xe vào cầu sao cho trọng tâm xe nằm trong diện tích đỡ của tấm đỡ cầu nâng. - Khi thực hiện nâng hạ cầu xe phải kiểm tra xung quanh xem có gì đặt quá gần cầu nâng không, cửa xe có mở, có ai ở dưới cầu xe không… đảm bảo an toàn lao động. Khi tiến hành đóng mở cửa cần chú ý đến sự va đập vào các vật xung quanh. Sử dụng các dụng cụ chuyên dùng cho công việc cụ thể để tăng tính an toàn cũng như là năng suất làm việc.
Có nhiều loại dầu, mỡ bôi trơn được sử dụng trong bảo dưỡng, sửa chữa. Tuỳ theo vị trí chúng được sử dụng. Dầu lái, dầu phanh, dầu hộp số… 9. Chạy thử xe để xác định trạng thái của động cơ, hệ thống lái, hệ thống phanh… 10.
Khi tiến hành các công việc liên quan đến hệ thống điện, phải tháo dây âm ra khỏi ắc quy để tránh cháy dây do chạm mạch. Ghi lại nội dung bộ nhớ trước khi ngắt cực âm ắc quy để tránh tình trạng bộ nhớ bị xoá. Sau khi tháo dây ắc quy phải đặt lại giờ đồng hồ, nội dung ban đầu của bộ nhớ. Các dụng cụ dùng trong bảo dưỡng và sửa chữa Bảng 1.
Các dụng cụ dùng trong bảo dưỡng kỹ thuật ô tô. Tên hệ thống Tên dụng cụ đồ nghề Dụng cụ giữ puly trục khuỷu. Van tháo puly trục khuỷu. Đồng hồ đo độ căng đai.
Cáp đồng hồ đo độ căng đai. Dụng cụ tháo lọc dầu. Các chi tiết động cơ Bộ dụng cụ điều chỉnh khe hở suppap. Dụng cụ giữ bích nối.
Cờ lê cân lực. Súng tra mỡ. Đồng hồ kiểm tra, điều chỉnh động cơ. Dụng cụ đo tỷ trọng riêng dung dịch ắc quy.
Hệ thống đánh lửa Dụng cụ làm sạch bugi. Dụng cụ đo khe hở suppap. Dụng cụ tháo lọc xăng. Dụng cụ điều chỉnh vít không tải.
Hệ thống nhiên liệu và kiểm Đồng hồ đo tốc độ động cơ. soát khí xả Đồng hồ đo nồng độ CO. Đồng hồ đo độ chân không. Đầu lục giác 10mm.
Bộ dụng cụ sửa moayơ bánh trước và vong bi bánh răng liền trục. Gầm và thân xe Cờ lê cân lực. Thước cặp. Giẻ lau và ống nhựa.
15 Súng tra mỡ. Dụng cụ xì van lốp xe. Các bước của quy trình bảo dưỡng kỹ thuật ô tô Tùy theo mỗi hãng xe, mỗi cơ sở mà có quy trình bảo dưỡng khác nhau. Tuy nhiên, thông thường, quy trình bảo dưỡng ô tô định kỳ sẽ thực hiện theo các bước sau: Hình 1.
Quy trình bảo dưỡng ô tô tại cơ sở kỹ thuật. Quy trình công nghệ sửa chữa lớn a) Sơ đồ quy trình: Được thể hiện trên hình 1. b) Công việc cần thực hiện trong các bước quy trình: * Bước 1: Nhận xe vào sửa chữa. - Cần xem xét sơ bộ bên ngoài xe để đánh giá chất lượng và trạng thái của xe đưa vào sửa chữa.