Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Công Thương

Rủi ro tín dụng là yếu tố không thể tránh khỏi trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. 82 trang · Đại Học Kinh Tế - Tài Chính · 2012.

• Tác giả: Ngô Đình Viễn
• Người hướng dẫn: ThS. Từ Thị Kim Thoa
• Trường học: Đại Học Kinh Tế - Tài Chính
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Công Thương
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ CÁC QUY ĐỊNH VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG THEO HIỆP ƯỚC BASEL II
• 1.1. Một số vấn đề về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng
• 1.1.1. Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng
• 1.1.2. Phân loại rủi ro trong ngân hàng
• 1.1.2.1. Rủi ro thị trường (Market Risk)
• 1.1.2.2. Rủi ro hoạt động (Operational Risk)
• 1.1.2.3. Rủi ro tín dụng (Credit Risk)
• 1.1.2.4. Rủi ro khác (residual risk)
• 1.1.3. Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.1.4. Các chỉ số và các mô hình phân tích đánh giá rủi ro tín dụng
• 1.1.4.1. Các chỉ số đánh giá rủi ro tín dụng
• 1.1.4.2. Các mô hình phân tích đánh giá rủi ro tín dụng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI NGÂN HÀNG SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG
• 2.1. Khái quát về ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương
• 2.2. Các hoạt động kinh doanh tại TMCP Sài Gòn Công Thương
• 2.3. Đánh giá hiệu quả kinh doanh của SGCTNH
• 2.4. Đánh giá rủi ro và các công cụ quản trị rủi ro tại SGCTNH
• 2.4.1. Phân tích rủi ro tín dụng tại SGCTNH
• 2.4.2. Tình hình tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu
• 2.4.3. Các công cụ phòng ngừa rủi ro
• 2.4.4. Đánh giá những điều kiện thực hiện Basel tại SGCTNH
• 2.4.4.1. Các chỉ tiêu cần có để thực hiện Basel II
• 2.4.4.2. Những chỉ tiêu đã đạt được và chưa đạt được so với yêu cầu của SGCTNH
• 2.4.4.3. Nguyên nhân của các hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP TRONG QUY TRÌNH ÁP DỤNG BASEL II VÀO NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG
• 3.1. Các giải pháp cho những hạn chế của SGCTNH trong lộ trình áp dụng Basel II
• 3.1.1. Nâng cao năng lực tài chính
• 3.1.2. Trích lập dự phòng theo chuẩn mực của Basel II
• 3.1.3. Đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu
• 3.1.4. Hạn chế rủi ro từ việc phân tích đánh giá khách hàng
• 3.1.5. Xây dựng hệ thống quản lý tài sản đảm bảo cho phù hợp
• 3.1.6. Minh bạch công khai tài chính theo 2 chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế
• 3.2. Một số giải pháp thực thi khác
• 3.2.1. Xây dựng quy trình quản trị rủi ro tại SGCTNH
• 3.2.2. Hoàn thiện hệ thống thông tin
• 3.2.3. Phát triển hạ tầng công nghệ thông tin
• 3.2.4. Hoàn thiện hệ thống kiểm tra nội bộ
• 3.2.5. Đẩy mạnh công tác nhân lực và đào tạo cán bộ
• 3.3. Kiến nghị NHNN
• 3.3.1. Nâng cao chất lượng trung tâm thông tin tín dụng
• 3.3.2. Nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, giám sát ngân hàng
• 3.3.3. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về quản trị rủi ro
• 3.3.4. Cần phải tăng cường mức độ hài hòa giữa 2 chuẩn mực kế toán VAS và IFRS
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Tín Dụng Sacombank Cách Nhận Diện và Quản Lý

Rủi ro tín dụng là yếu tố không thể tránh khỏi trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Bản chất của ngân hàng là trung gian tài chính, vay vốn từ người gửi và cho vay lại. Sự không chắc chắn trong việc người vay có trả nợ đúng hạn hay không chính là rủi ro tín dụng. Rủi ro này có thể dẫn đến tổn thất tài sản, tăng chi phí và giảm lợi nhuận cho ngân hàng. Vì vậy, quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố sống còn đối với sự ổn định và phát triển của ngân hàng, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Các ngân hàng, trong đó có Sacombank, cần liên tục theo dõi, đánh giá và kiểm soát rủi ro tín dụng để đảm bảo hoạt động an toàn và hiệu quả. Cần phải đánh giá toàn bộ khung quản trị rủi ro Sacombank.

1.1. Phân loại Rủi ro Tín dụng tại Ngân hàng Thương mại

Rủi ro tín dụng có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, tùy thuộc vào mục đích quản lý và kiểm soát. Phân loại theo nguyên nhân phát sinh, có thể chia thành rủi ro do người vay, rủi ro do yếu tố khách quan (kinh tế, chính trị, xã hội), và rủi ro do quy trình nghiệp vụ của ngân hàng. Ngoài ra, còn có thể phân loại theo loại hình tín dụng (cho vay doanh nghiệp, cho vay cá nhân, cho vay bất động sản,...), hoặc theo mức độ nghiêm trọng của rủi ro (rủi ro thấp, rủi ro trung bình, rủi ro cao). Sự hiểu biết sâu sắc về các loại rủi ro tín dụng khác nhau là tiền đề quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro hiệu quả, đặc biệt trong quản lý rủi ro tín dụng ngân hàng.

1.2. Tầm quan trọng của Quản trị Rủi ro Tín dụng Sacombank

Quản trị rủi ro tín dụng đóng vai trò then chốt trong sự thành công của một ngân hàng thương mại. Nó giúp ngân hàng duy trì sự ổn định tài chính, bảo vệ vốn chủ sở hữu và đảm bảo khả năng thanh toán. Khi rủi ro được kiểm soát tốt, ngân hàng có thể tối ưu hóa lợi nhuận, mở rộng hoạt động kinh doanh và nâng cao uy tín trên thị trường. Mặt khác, quản trị rủi ro tín dụng yếu kém có thể dẫn đến nợ xấu gia tăng, suy giảm lợi nhuận, thậm chí phá sản ngân hàng. Theo nghiên cứu, tỷ lệ nợ xấu Sacombank có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động chung. Do đó, việc xây dựng và triển khai một hệ thống quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả là một ưu tiên hàng đầu của Sacombank.

II. Thách Thức Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Vấn Đề Nợ Xấu Sacombank

Một trong những thách thức lớn nhất đối với quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng Việt Nam nói chung và Sacombank nói riêng là vấn đề nợ xấu. Nợ xấu không chỉ làm giảm lợi nhuận mà còn ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn và uy tín của ngân hàng. Nguyên nhân của nợ xấu có thể đến từ nhiều yếu tố, bao gồm năng lực tài chính yếu kém của người vay, biến động kinh tế vĩ mô, và quy trình thẩm định tín dụng chưa chặt chẽ. Việc xử lý nợ xấu Sacombank là một bài toán khó, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa ngân hàng, cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan. Thực trạng rủi ro tín dụng Sacombank đòi hỏi những giải pháp căn cơ.

2.1. Nguyên nhân chủ yếu gây ra Nợ Quá Hạn Sacombank

Nợ quá hạn phát sinh do nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, năng lực trả nợ của khách hàng suy giảm do kinh doanh thua lỗ, gặp khó khăn tài chính hoặc mất khả năng thanh toán. Thứ hai, rủi ro đạo đức từ phía khách hàng, cố tình chây ỳ, trốn tránh nghĩa vụ trả nợ. Thứ ba, quy trình thẩm định, phê duyệt tín dụng lỏng lẻo, không đánh giá đầy đủ khả năng trả nợ của khách hàng. Thứ tư, công tác giám sát, quản lý nợ sau cho vay chưa hiệu quả, không phát hiện kịp thời các dấu hiệu rủi ro. Thứ năm, yếu tố khách quan như thiên tai, dịch bệnh, khủng hoảng kinh tế cũng ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng. Nợ quá hạn Sacombank cần được phân tích kỹ để tìm ra nguyên nhân gốc rễ.

2.2. Ảnh hưởng của Nợ Xấu đến Hoạt động Kinh doanh Sacombank

Nợ xấu gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Nó làm giảm lợi nhuận do phải trích lập dự phòng rủi ro, tăng chi phí quản lý và xử lý nợ. Nợ xấu cũng làm suy giảm vốn chủ sở hữu, ảnh hưởng đến hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR) và khả năng mở rộng tín dụng của ngân hàng. Ngoài ra, nợ xấu còn làm giảm uy tín của ngân hàng trên thị trường, gây khó khăn trong việc huy động vốn và thu hút khách hàng. Tăng trưởng tỷ lệ nợ xấu Sacombank gây ra ảnh hưởng tiêu cực đến các hoạt động kinh doanh khác.

III. Phương Pháp Đánh Giá Rủi Ro Tín Dụng Sacombank Theo Basel II

Để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng, các ngân hàng Việt Nam đang dần tiếp cận các chuẩn mực quốc tế, trong đó có Hiệp ước Basel II. Basel II cung cấp một khung đánh giá rủi ro toàn diện, bao gồm ba trụ cột chính: yêu cầu vốn tối thiểu, quy trình giám sát và kỷ luật thị trường. Việc áp dụng Basel II giúp ngân hàng định lượng rủi ro một cách chính xác hơn, từ đó đưa ra các quyết định tín dụng phù hợp và quản lý vốn hiệu quả. Sacombank cần xây dựng lộ trình áp dụng Basel II để nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

3.1. Áp dụng Mô hình Xếp hạng Tín dụng Nội bộ IRB tại Sacombank

Một trong những điểm quan trọng của Basel II là khuyến khích các ngân hàng sử dụng mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ (IRB) để đánh giá rủi ro. IRB cho phép ngân hàng tự xây dựng các mô hình định lượng rủi ro dựa trên dữ liệu lịch sử và kinh nghiệm thực tế. Điều này giúp ngân hàng đánh giá rủi ro chính xác hơn so với các phương pháp tiêu chuẩn. Tuy nhiên, việc xây dựng và duy trì một hệ thống IRB hiệu quả đòi hỏi nguồn lực lớn về nhân lực, công nghệ và dữ liệu. Sacombank cần đầu tư mạnh vào các yếu tố này để triển khai thành công IRB. Chính sách tín dụng Sacombank cần được xem xét để phù hợp với mô hình.

3.2. Nâng cao Chất lượng Dữ liệu và Hệ thống Thông tin Sacombank

Dữ liệu là yếu tố then chốt để đánh giá rủi ro tín dụng một cách chính xác. Ngân hàng cần thu thập, xử lý và lưu trữ dữ liệu một cách có hệ thống, đảm bảo tính đầy đủ, chính xác và kịp thời. Hệ thống thông tin cần được xây dựng để hỗ trợ việc phân tích, báo cáo và ra quyết định liên quan đến rủi ro tín dụng. Sacombank cần đầu tư vào hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, đồng thời nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ trong việc quản lý và phân tích dữ liệu. Cần phải có đầy đủ báo cáo thường niên Sacombank (liên quan đến rủi ro).

IV. Giải Pháp Tăng Cường Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng tại Sacombank

Để giải quyết các thách thức và nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng, Sacombank cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện quy trình tín dụng, tăng cường kiểm soát nội bộ, nâng cao năng lực cán bộ, và ứng dụng công nghệ thông tin. Bên cạnh đó, Sacombank cũng cần chủ động phòng ngừa và xử lý nợ xấu, đồng thời tăng cường hợp tác với các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tài chính khác.

4.1. Hoàn thiện Quy trình Tín dụng và Nâng cao Thẩm định Tín dụng Sacombank

Quy trình tín dụng cần được rà soát và hoàn thiện để đảm bảo tính chặt chẽ, minh bạch và hiệu quả. Quy trình thẩm định tín dụng cần được tăng cường để đánh giá đầy đủ và chính xác khả năng trả nợ của khách hàng. Cần chú trọng đến việc phân tích dòng tiền, tài sản đảm bảo và các yếu tố rủi ro khác. Quy trình phê duyệt tín dụng cần được phân cấp rõ ràng, đảm bảo tính khách quan và trách nhiệm giải trình. Việc cho vay Sacombank cần tuân thủ quy trình chặt chẽ để hạn chế rủi ro.

4.2. Tăng cường Kiểm soát Nội bộ và Giám sát Rủi ro Tín dụng Sacombank

Hệ thống kiểm soát nội bộ cần được củng cố để đảm bảo tuân thủ quy trình, phát hiện và ngăn chặn các hành vi sai phạm. Công tác giám sát rủi ro tín dụng cần được tăng cường để theo dõi sát sao tình hình nợ, phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro và có biện pháp xử lý kịp thời. Cần thiết lập các chỉ số cảnh báo sớm (early warning indicators) để dự báo rủi ro và đưa ra các quyết định phòng ngừa. Cần kiểm soát chặt chẽ các nghiệp vụ ICAAP Sacombank và Basel II Sacombank.

4.3 Đẩy mạnh công tác đào tạo và nâng cao năng lực nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực có vai trò quyết định đến chất lượng quản trị rủi ro tín dụng. Cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ cán bộ tín dụng, kiểm soát rủi ro. Cán bộ cần được trang bị kiến thức về phân tích tài chính, thẩm định tín dụng, quản lý nợ và các chuẩn mực quốc tế về quản trị rủi ro. Cần xây dựng văn hóa doanh nghiệp đề cao tính tuân thủ, trung thực và trách nhiệm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Trị Rủi Ro Kinh Nghiệm Sacombank

Sacombank đã có nhiều nỗ lực trong việc xây dựng và triển khai hệ thống quản lý rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều việc cần phải làm để nâng cao hiệu quả hoạt động này. Việc chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, học hỏi từ các ngân hàng tiên tiến và áp dụng các công nghệ mới là rất quan trọng. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoàn thiện khung pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng áp dụng các chuẩn mực quốc tế.

5.1. Đánh giá Hiệu quả Áp dụng Basel II tại Sacombank

Cần đánh giá một cách khách quan và toàn diện hiệu quả của việc áp dụng Basel II tại Sacombank. Đánh giá cần tập trung vào các khía cạnh như mức độ tuân thủ các yêu cầu của Basel II, tác động đến hệ số an toàn vốn, khả năng quản lý rủi ro và hiệu quả kinh doanh. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để điều chỉnh và hoàn thiện lộ trình áp dụng Basel II. Cần xem xét mô hình quản trị rủi ro tín dụng hiện tại đã phù hợp chưa.

5.2. Bài học Kinh nghiệm từ Xử lý Nợ Xấu Sacombank

Quá trình xử lý nợ xấu Sacombank đã mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá. Các bài học này bao gồm tầm quan trọng của việc thẩm định tín dụng chặt chẽ, giám sát rủi ro hiệu quả và xử lý nợ nhanh chóng. Cần chia sẻ các bài học này trong toàn hệ thống để nâng cao nhận thức và năng lực của cán bộ trong việc phòng ngừa và xử lý nợ xấu.

VI. Tương Lai Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Giải Pháp cho Sacombank

Trong bối cảnh kinh tế ngày càng biến động và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, quản trị rủi ro tín dụng sẽ tiếp tục là một ưu tiên hàng đầu của Sacombank. Để đối phó với các thách thức mới, Sacombank cần tiếp tục đổi mới tư duy, áp dụng các công nghệ tiên tiến và tăng cường hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước. Việc xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro linh hoạt, hiệu quả và bền vững là chìa khóa để đảm bảo sự thành công của Sacombank trong tương lai.

6.1. Ứng dụng Công nghệ trong Quản lý Rủi ro Tín dụng Sacombank

Công nghệ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong quản lý rủi ro tín dụng. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (machine learning) và phân tích dữ liệu lớn (big data analytics) có thể giúp ngân hàng tự động hóa quy trình, đánh giá rủi ro chính xác hơn và phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro. Sacombank cần đầu tư vào các công nghệ này để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro.

6.2. Hợp tác Quốc tế và Chia sẻ Kinh nghiệm Quản trị Rủi ro Sacombank

Hợp tác quốc tế và chia sẻ kinh nghiệm là một kênh quan trọng để học hỏi các phương pháp quản trị rủi ro tiên tiến. Sacombank cần tăng cường hợp tác với các ngân hàng quốc tế, các tổ chức tài chính và các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực quản lý rủi ro. Việc tham gia các diễn đàn, hội thảo quốc tế cũng giúp Sacombank cập nhật kiến thức và kinh nghiệm mới nhất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh và tuân thủ các chuẩn mực quản trị rủi ro quốc tế. Hiệp ước Basel về an toàn vốn do Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng ban hành là một trong những chuẩn mực toàn cầu quan trọng nhất nhằm giám sát và đánh giá mức độ an toàn của hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, tính đến thời điểm năm 2012, việc ứng dụng các tiêu chuẩn Basel tại Việt Nam chủ yếu dừng lại ở việc áp dụng một số tiêu chí đơn giản của Basel I thông qua các văn bản hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước, trong khi lộ trình chuyển đổi áp dụng Hiệp ước Basel II đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam được đặt ra với mốc thời gian hoàn tất vào năm 2015.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Công Thương (SGCTNH/Saigonbank) là ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên được thành lập trong hệ thống ngân hàng cổ phần tại Việt Nam (ngày 16 tháng 10 năm 1987). Để chuẩn bị cho tiến trình hội nhập và đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị quốc tế, việc nghiên cứu thực trạng và xây dựng lộ trình áp dụng Basel II vào hệ thống quản trị rủi ro tại SGCTNH mang tính thực tiễn cao. Khóa luận cử nhân kinh tế chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Ngô Đình Viễn (Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP. Hồ Chí Minh, năm 2012) tập trung giải quyết vấn đề này.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm ba nhiệm vụ:

1. Tìm hiểu các nội dung cơ bản của Hiệp ước Basel II và những yêu cầu đối với công tác quản trị rủi ro của các ngân hàng thương mại.
2. Phân tích tình hình hoạt động kinh doanh và thực trạng công tác quản trị rủi ro của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương nhằm đánh giá mức độ chuẩn bị của ngân hàng trong việc áp dụng Basel II.
3. Xác định những khó khăn, hạn chế và đề xuất hệ thống giải pháp giúp SGCTNH cùng các ngân hàng thương mại Việt Nam xây dựng quy trình chuyển đổi áp dụng Hiệp ước Basel II hiệu quả.

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản trị rủi ro trong hoạt động của hệ thống Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương, trọng tâm là quản trị rủi ro tín dụng, rủi ro huy động vốn, rủi ro kinh doanh ngoại tệ và các yếu tố rủi ro liên quan đến lãi suất, tỷ giá.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Toàn hệ thống Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương, bao gồm Hội sở chính và các chi nhánh (trọng tâm khảo sát tại Chi nhánh Khánh Hội).
  • Về thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh và quản trị rủi ro giai đoạn 2008 - 2011 (tập trung phân tích sâu giai đoạn 2009 - 2011), kết hợp quá trình thực tập khảo sát thực tế trong 2 tháng (từ tháng 03/2012 đến tháng 05/2012).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và mô hình áp dụng

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên các khái niệm và khung lý thuyết tài chính - ngân hàng chuẩn hóa:

• Phân loại rủi ro ngân hàng theo Ủy ban Basel: Phân chia rủi ro thành ba nhóm chính gồm rủi ro thị trường (rủi ro lãi suất, rủi ro ngoại hối), rủi ro hoạt động, rủi ro tín dụng và các rủi ro khác (rủi ro thanh khoản, rủi ro giá cả, rủi ro pháp lý, rủi ro chiến lược, rủi ro uy tín).
• Mô hình định tính 6C trong phân tích rủi ro tín dụng: Đánh giá khách hàng vay vốn qua sáu yếu tố: Tư cách người vay (Character), Năng lực người vay (Capacity), Thu nhập người vay (Cash), Bảo đảm tiền vay (Collateral), Các điều kiện kinh tế - ngành nghề (Conditions) và Kiểm soát pháp lý (Control).
• Khung quy định của Hiệp ước Basel I và Basel II:
  • Basel I (1988): Quy định tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (hệ số Cooke) đạt 8% trên tài sản có tính theo trọng số rủi ro tín dụng; đồng thời làm rõ các hạn chế của Basel I (chưa phân biệt chất lượng tín dụng theo đối tượng, chưa tính đến lợi ích phân tán rủi ro danh mục và chưa bao quát rủi ro hoạt động, thị trường).
  • Basel II (2004): Khung cấu trúc 3 trụ cột (Pillars):
    • Trụ cột 1 (Yêu cầu vốn tối thiểu): Tỷ lệ CAR $\ge 8%$, vốn cấp 2 tối đa bằng $100%$ vốn cấp 1. Các phương pháp đo lường rủi ro tín dụng gồm Phương pháp chuẩn hóa (Standardised Approach) và Phương pháp đánh giá nội bộ (IRB: phân chia 5 nhóm tài sản, tính toán xác suất vỡ nợ PD, tỷ lệ mất vốn do vỡ nợ LGD, giá trị rủi ro tại thời điểm vỡ nợ EAD, tổn thất dự kiến $EL = \text{Khoản vay} \times PD \times LGD$ và tổn thất ngoài dự kiến UL). Các phương pháp đo lường rủi ro hoạt động gồm Chỉ số cơ bản (BIA - trích lập 15% tổng thu nhập), Phương pháp chuẩn hóa (12% - 18%) và Phương pháp đo lường nâng cao (AMA).
    • Trụ cột 2 (Quy trình giám sát): Bốn nguyên tắc giám sát an toàn vốn và đánh giá mức vốn nội bộ.
    • Trụ cột 3 (Kỷ luật thị trường): Nguyên tắc minh bạch và công khai hóa thông tin tài chính, danh mục rủi ro.
• Khung pháp lý và chuẩn mực kế toán: Quyết định số 127/2005/QĐ-NHNN về quy chế cho vay; Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng xử lý rủi ro tín dụng; Nghị quyết số 11 của Chính phủ (năm 2011); Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng kết hợp phương pháp phân tích - tổng hợp lý thuyết, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh đối chiếu số liệu theo chuỗi thời gian, phương pháp lượng hóa qua các chỉ số tài chính (CAR, NIM, ROA, ROE, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ bao phủ dự phòng) và phương pháp quan sát, khảo sát thực tế tại đơn vị thực tập.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ Báo cáo tài chính đã kiểm toán 3 năm (2009, 2010, 2011), Báo cáo thường niên năm 2011, Báo cáo sao kê tổng nhóm nợ, Báo cáo trích lập dự phòng rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương và các tài liệu công bố của Ủy ban Basel, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng và các quy định về quản trị rủi ro tín dụng theo Hiệp ước Basel II

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về rủi ro và quản trị rủi ro trong kinh doanh ngân hàng:

• Định nghĩa bản chất rủi ro ngân hàng và tiêu chí phân loại rủi ro theo Ủy ban Basel (rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động, rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro pháp lý, rủi ro chiến lược, rủi ro uy tín).
• Làm rõ bản chất và vai trò của quản trị rủi ro tín dụng: quy trình xây dựng chiến lược, chính sách kiểm soát nợ quá hạn, giảm thiểu tổn thất và tối ưu hóa lợi nhuận. Giới thiệu các chỉ số định lượng đo lường rủi ro tín dụng (Tỷ lệ nợ quá hạn, Tỷ lệ khách hàng có nợ quá hạn, Tỷ lệ dự phòng RRTD, Tỷ lệ mất vốn) cùng mô hình định tính 6C.
• Phân tích quá trình phát triển của các hiệp ước an toàn vốn quốc tế:
  • Hiệp ước Basel I (1988) với yêu cầu hệ số an toàn vốn tối thiểu $8%$ và các điểm hạn chế cốt lõi: không phân biệt rủi ro theo chất lượng đối tác tín dụng (trọng số 100% áp dụng đồng nhất cho doanh nghiệp xếp hạng AA và B), không ghi nhận lợi ích đa dạng hóa danh mục đầu tư và chưa theo kịp các công cụ tài chính phái sinh.
  • Hiệp ước Basel II (2004) với cấu trúc 3 trụ cột, mở rộng phạm vi đo lường rủi ro (tín dụng, hoạt động, thị trường), cung cấp các phương pháp tiếp cận linh hoạt từ Chuẩn hóa đến Đánh giá nội bộ (IRB).
  • Phân loại tài sản có theo 5 nhóm trọng số rủi ro tín dụng theo phương pháp chuẩn hóa của Basel II ($0%, 20%, 50%, 100%, 150%$).
• Xác định các yêu cầu nền tảng để áp dụng Basel II: xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ (thang đo 10 bậc từ AAA đến D), hệ thống quản lý tài sản bảo đảm (kỹ thuật bù trừ và chiết khấu Haircut), hệ thống hạn mức tín dụng, mô hình lượng hóa tổn thất ($PD, LGD, EAD, EL$) và cơ sở hạ tầng dữ liệu thông tin tín dụng.

Chương 2: Thực trạng quản trị rủi ro tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương

Chương 2 tập trung khảo sát, đánh giá tình hình hoạt động kinh doanh và thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại SGCTNH qua các mốc số liệu giai đoạn 2008 - 2011:

Tổng quan quy mô và hiệu quả kinh doanh của SGCTNH:

• Ngân hàng có vốn điều lệ ban đầu 650 triệu đồng (năm 1987), đã hoàn thành phát hành cổ phần tăng vốn điều lệ từ 2.460 tỷ đồng lên 2.960 tỷ đồng vào ngày 29/12/2011; mạng lưới đạt 91 chi nhánh, phòng giao dịch và quỹ tiết kiệm. Năm 2010 triển khai phần mềm ngân hàng lõi Symbol và cuối năm 2011 đưa vào vận hành dịch vụ ngân hàng trực tuyến.
• Vốn chủ sở hữu năm 2011 đạt 3.845 tỷ đồng (tăng 9,08% so với 3.525 tỷ đồng năm 2010), tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản tăng từ 21% lên 24%.
• Tổng nguồn vốn năm 2011 đạt 15.942 tỷ đồng (đạt 77,17% kế hoạch 20.700 tỷ đồng). Tổng vốn huy động năm 2011 đạt 11.776 tỷ đồng (giảm 9,22% so với mức 12.972 tỷ đồng năm 2010), trong đó tiền gửi dân cư đạt 6.823 tỷ đồng và tiền gửi doanh nghiệp đạt 2.552 tỷ đồng.
• Lợi nhuận trước thuế năm 2011 đạt 397 tỷ đồng, vượt 13,40% kế hoạch (350 tỷ đồng). Thu nhập lãi thuần tăng 46,85% (đạt 840 tỷ đồng so với 572 tỷ đồng năm 2010), kéo theo hệ số NIM tăng. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế năm 2011 giảm xuống 299,535 tỷ đồng (năm 2010 đạt 795,024 tỷ đồng) do thu nhập từ hoạt động khác sụt giảm mạnh, dẫn đến ROA giảm từ 4,7% xuống 1,8% và ROE giảm xuống dưới mức bình quân ngành.

Chỉ tiêu kinh doanh (Đơn vị: Tỷ đồng)	Năm 2010	Năm 2011	Mức thay đổi	Tỷ lệ thay đổi (%)
Vốn chủ sở hữu	3.525	3.845	+320	+9,08%
Tổng vốn huy động	12.972	11.776	-1.196	-9,22%
Tổng dư nợ cho vay (trước DPRR)	10.455	11.182	+727	+6,95%
Thu nhập lãi thuần	572	840	+268	+46,85%
Lợi nhuận trước thuế	-	397	-	Vượt 13,40% KH
Lợi nhuận sau thuế	795,024	299,535	-495,489	-62,32%

Phân tích rủi ro tín dụng và cơ cấu dư nợ:

• Cơ cấu theo đối tượng: Dư nợ cho vay cá nhân và doanh nghiệp tăng trưởng đều; dư nợ Hội sở năm 2011 chiếm 23,75% (2.455,74 tỷ đồng), các chi nhánh chiếm 76,25% (7.267,72 tỷ đồng).
• Cơ cấu theo thời hạn: Dư nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng chủ đạo (năm 2011 đạt 7.470 tỷ đồng); dư nợ trung dài hạn chiếm 33,19% tổng dư nợ (năm 2009: 37,38%; năm 2010: 35,17%), đảm bảo quy định của NHNN về trần 30% tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn.
• Cơ cấu theo tài sản bảo đảm (TSBĐ): Đến ngày 31/12/2011, dư nợ có TSBĐ chiếm 89,25% (chủ yếu là bất động sản, máy móc thiết bị, giấy tờ có giá; tỷ lệ cho vay/TSBĐ tối đa 85%); dư nợ không có TSBĐ chiếm 4,60%; dư nợ có TSBĐ hình thành từ vốn vay chiếm 6,15%.
• Chất lượng tín dụng và phân loại nợ (Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN):
  • Nợ nhóm 1 (nợ đủ tiêu chuẩn) luôn chiếm trên 90% (năm 2009 đạt 98,42%).
  • Nợ nhóm 2 (nợ cần chú ý) năm 2011 tăng lên 4,32% (năm 2008: 1,80%; năm 2009: 0,34%; năm 2010: 1,27%).
  • Nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) chiếm 1,49% năm 2011 (năm 2010 là 1,40%; năm 2009 là 0%).
  • Tổng nợ xấu năm 2011 là 293 tỷ đồng, chiếm 2,62% tổng dư nợ (thấp hơn tỷ lệ nợ xấu bình quân toàn hệ thống ngân hàng năm 2011 là <3,30%).
  • Số dư dự phòng rủi ro tín dụng năm 2011 đạt 237,261 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ bồi thường/bao phủ nợ xấu đạt khoảng 80% (<100%), phản ánh mức độ dự phòng chưa bao phủ toàn bộ nợ xấu phát sinh.

Đánh giá an toàn vốn và điều kiện áp dụng Basel II:

• Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) năm 2011: Vốn tự có đạt 3.621,12 tỷ đồng; hệ số CAR tính theo chuẩn kế toán Việt Nam (VAS) đạt 22,36% và tính theo chuẩn IFRS đạt 19,28%, vượt xa mức sàn quy định 9%.
• Ngân hàng đã ban hành hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ cho 3 nhóm khách hàng (tổ chức tín dụng, tổ chức kinh tế, cá nhân) theo thang điểm 100-80-60-40-20 chia thành các hạng từ AAA đến D.
• Tồn tại hạn chế: Chưa thực hiện phân loại nợ theo phương pháp định tính (Điều 7 Quyết định 493); chưa lượng hóa đầy đủ các chỉ số $PD, LGD, EAD$ theo phương pháp IRB của Basel II; tỷ lệ bao nợ xấu còn thấp; cơ sở dữ liệu lịch sử và kết cấu dữ liệu tín dụng chưa được chuẩn hóa theo chuẩn quốc tế.

Chương 3: Các giải pháp trong quy trình áp dụng Basel II vào Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và các khoảng cách so với chuẩn mực Basel II, Chương 3 đưa ra hệ thống giải pháp và kiến nghị:

Nhóm giải pháp trực tiếp khắc phục các hạn chế tại SGCTNH:

• Nâng cao năng lực tài chính và củng cố quy mô vốn tự có (vốn cấp 1 và cấp 2).
• Thực hiện trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ, nâng tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt chuẩn mực của Basel II.
• Duy trì và tối ưu hóa hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR) theo cả hai hệ thống chuẩn mực VAS và IFRS.
• Hoàn thiện mô hình đánh giá, phân tích khách hàng và xây dựng hệ thống quản lý tài sản bảo đảm đồng bộ (xác lập cơ chế định giá linh hoạt, áp dụng tỷ lệ chiết khấu rủi ro Haircut).
• Minh bạch và công khai báo cáo tài chính định kỳ theo tiêu chuẩn kiểm toán quốc tế.

Nhóm giải pháp thực thi bổ trợ:

• Xây dựng quy trình quản trị rủi ro tổng thể và hoàn thiện hệ thống thông tin dữ liệu tín dụng.
• Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin (khai thác tối đa hiệu quả hệ thống phần mềm lõi Symbol và dịch vụ trực tuyến).
• Củng cố hệ thống kiểm soát, kiểm toán nội bộ và nâng cao năng lực giám sát độc lập.
• Đẩy mạnh công tác phát triển nguồn nhân lực, tổ chức đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật lượng hóa rủi ro và các trụ cột của Basel II cho đội ngũ cán bộ tín dụng, cán bộ quản trị rủi ro.

Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước:

• Nâng cao chất lượng và tính cập nhật của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC).
• Tăng cường hiệu quả công tác thanh tra, giám sát ngân hàng dựa trên rủi ro.
• Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản trị rủi ro phù hợp với thông lệ quốc tế.
• Tăng cường mức độ hài hòa giữa Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) và Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS).

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính dựa trên dữ liệu văn bản

Khóa luận đã tổng hợp và phân tích toàn diện bức tranh tài chính cùng thực trạng quản trị rủi ro tại SGCTNH đến hết năm 2011:

• Hệ số an toàn vốn (CAR) của SGCTNH ở mức cao: đạt 22,36% theo VAS và 19,28% theo IFRS (vốn tự có đạt 3.621,12 tỷ đồng), đáp ứng tốt yêu cầu an toàn vốn tối thiểu của NHNN ($\ge 9%$) và Basel II ($\ge 8%$).
• Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức 2,62% tổng dư nợ (293 tỷ đồng), thấp hơn mức trung bình toàn ngành ngân hàng năm 2011 (<3,30%).
• Dư nợ cho vay có tài sản bảo đảm chiếm tỷ trọng áp đảo đạt 89,25%, trong đó cho vay trung dài hạn chiếm 33,19%, tuân thủ giới hạn an toàn nguồn vốn của NHNN.
• Chỉ rõ điểm nghẽn về trích lập dự phòng: Số dư dự phòng 237,261 tỷ đồng chỉ mới bù đắp được khoảng 80% nợ xấu, ngân hàng chưa triển khai phân loại nợ định tính theo Điều 7 Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và chưa hoàn thiện các chỉ số đo lường tổn thất theo phương pháp IRB ($PD, LGD, EAD$).

Giải pháp và đóng góp của đề tài

• Hệ thống hóa các yêu cầu kỹ thuật của Hiệp ước Basel II (cấu trúc 3 trụ cột, phương pháp Standardised, phương pháp IRB, công thức tính tổn thất kỳ vọng $EL$) gắn liền với bối cảnh các ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Đánh giá cụ thể các điều kiện sẵn sàng áp dụng Basel II tại SGCTNH thông qua việc đối chiếu giữa quy định thực tế tại đơn vị và chuẩn mực quốc tế.
• Đề xuất quy trình giải pháp đồng bộ từ nâng cao năng lực tài chính, quản lý tài sản bảo đảm, hoàn thiện hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ đến đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin (Symbol) và đề xuất chính sách với cơ quan quản lý nhà nước.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện tại thời điểm năm 2012 khi hệ thống ngân hàng Việt Nam mới ở giai đoạn đầu tiếp cận Basel II; các dữ liệu về mô hình lượng hóa xác suất vỡ nợ ($PD$) và tỷ lệ tổn thất ($LGD$) tại ngân hàng chưa có chuỗi số liệu lịch sử đủ dài để kiểm định định lượng phức tạp; việc phân loại nợ định tính theo chuẩn quốc tế tại đơn vị khảo sát còn hạn chế do thiếu hướng dẫn đồng bộ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sang việc xây dựng các mô hình định lượng chi tiết để ước tính các tham số $PD, LGD, EAD$ cho từng danh mục khách hàng cụ thể; nghiên cứu tác động của việc áp dụng toàn diện 3 trụ cột Basel II kết hợp việc chuyển đổi hoàn toàn sang chuẩn mực kế toán IFRS trong giai đoạn tiếp theo của lộ trình tái cơ cấu ngân hàng.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tham khảo khung phân tích thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại một ngân hàng thương mại cổ phần cụ thể, phương pháp tính hệ số CAR theo VAS/IFRS và cách tiếp cận các trụ cột của Basel II.
• Cán bộ phân tích và quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Tham khảo cấu trúc hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ, cơ cấu danh mục tài sản bảo đảm và các biện pháp kiểm soát tỷ lệ an toàn vốn trong lộ trình chuẩn hóa quy trình quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hệ số CAR của SGCTNH năm 2011 lại có sự chênh lệch giữa chuẩn mực VAS (22,36%) và chuẩn mực IFRS (19,28%)?

Sự chênh lệch phát sinh do cách ghi nhận, đánh giá giá trị tài sản có rủi ro và các khoản mục trích lập dự phòng giữa Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) và Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) có sự khác biệt về mức độ thận trọng và phương pháp tính toán giá trị hợp lý của tài sản rủi ro.

2. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu của SGCTNH năm 2011 là bao nhiêu và số liệu này phản ánh điều gì?

Năm 2011, tổng nợ xấu của SGCTNH là 293 tỷ đồng trong khi số dư trích lập dự phòng rủi ro tín dụng là 237,261 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ bồi thường/bao phủ nợ xấu đạt khoảng 80% (<100%). Con số này phản ánh quỹ dự phòng rủi ro của ngân hàng tại thời điểm khảo sát chưa bao phủ toàn bộ số dư nợ xấu tiềm ẩn.

3. Cơ cấu dư nợ cho vay theo tài sản bảo đảm của SGCTNH năm 2011 được phân bổ như thế nào?

Tổng dư nợ 11.182 tỷ đồng được phân bổ: cho vay có tài sản bảo đảm chiếm 89,25% (chủ yếu là bất động sản, máy móc thiết bị, giấy tờ có giá); cho vay không có tài sản bảo đảm chiếm 4,60%; cho vay có tài sản bảo đảm hình thành từ vốn vay chiếm 6,15%. Tỷ lệ cấp tín dụng trên giá trị định giá tài sản bảo đảm thông thường áp dụng tối đa là 85%.

4. Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ tại SGCTNH được xây dựng cho những đối tượng khách hàng nào?

Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ của SGCTNH được thiết kế thành 3 hệ thống chấm điểm riêng biệt cho 3 nhóm khách hàng chính: (1) Tổ chức tín dụng, (2) Tổ chức kinh tế và (3) Khách hàng cá nhân. Thang điểm đánh giá dựa trên các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính, phân loại khách hàng từ hạng AAA đến hạng D.

5. Khóa luận đã đề xuất những giải pháp công nghệ cụ thể nào để hỗ trợ triển khai Basel II tại SGCTNH?

Tác giả đề xuất phát triển hạ tầng công nghệ thông tin, khai thác sâu phần mềm ngân hàng lõi Symbol (triển khai từ năm 2010) để quản lý, kiểm soát và trao đổi thông tin tập trung giữa Hội sở và các chi nhánh; đồng thời hoàn thiện hệ thống ngân hàng trực tuyến nhằm giám sát trạng thái nợ, tài sản bảo đảm và tự động hóa xử lý giao dịch.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ngô Đình Viễn đã làm rõ cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel II và đánh giá chi tiết thực trạng hoạt động tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương giai đoạn 2008 - 2011. Nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù SGCTNH duy trì được hệ số an toàn vốn cao (CAR > 19%) và tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp (2,62%), ngân hàng vẫn cần khắc phục các hạn chế về tỷ lệ bao nợ xấu, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu lịch sử và hoàn thiện mô hình lượng hóa rủi ro theo phương pháp IRB. Hệ thống giải pháp được đề xuất cung cấp lộ trình thực tiễn giúp ngân hàng từng bước chuẩn hóa quy trình quản trị rủi ro và sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu khắt khe của Hiệp ước Basel II trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ CÁC QUI ĐỊNH VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG THEO HIỆP ƯỚC BASEL II 1.1/Một số vấn đề về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng: 1.1 Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng: 1.1 Nhận diện rủi ro trong kinh doanh ngân hàng Bản chất tự nhiên của hoạt động ngân hàng là rủi ro. Rủi ro chung đối với một ngân hàng có nghĩa là mức độ không chắc chắn liên quan tới một vài vấn đề sự kiện. Rủi ro có thể được đo lường cho các loại sản phẩm, dịch vụ khác nhau của ngân hàng. Rủi ro là những tình huống xảy ra ngoài dự kiến gây nên những tổn thất kinh tế, làm chi phí tăng lên, thu nhập giảm và làm lợi nhuận giảm đi so với dự kiến ban đầu.

Thông thường mức lợi nhuận mong đợi càng cao thì xác suất rủi ro xảy ra cũng cao.Vì vậy một ngân hàng có một mức độ rủi ro hợp lý và được kiểm soát trong phạm vi năng lực tài chính có thể được coi là thành công. Ngày nay vấn đề quản trị rủi ro đang là vấn đề cấp bách đối với hệ thống ngân hàng cả nước vì các ngân hàng đang hoạt động trong một môi trường đầy rủi ro đồng thời nghiệp vụ ngân hàng vẫn còn non kém. Để quản trị được rủi ro thì việc đầu tiên cần làm đó là nhận dạng được rủi ro.Vấn đề nhận dạng rủi ro được các ngân hàng xác định một cách liên tục và có hệ thống. Nhận dạng rủi ro bao gồm các công việc theo dõi, xem xét, nghiên cứu môi trường hoạt động và toàn bộ mọi hoạt động của ngân hàng, nhằm thống kê được tất cả các rủi ro, không chỉ những loại rủi ro đã và đang xảy ra, mà còn dự báo được những dạng rủi ro mới có thể xuất hiện đối với ngân hàng, trên cơ sở đó đề xuất các phương pháp kiểm soát thích hợp.2 Phân loại rủi ro trong ngân hàng Hiện nay đang tồn tại nhiều cách phân loại rủi ro ngân hàng, tuy nhiên luận văn lựa chọn cách phân loại của Uỷ ban Basel về giám sát ngân hàng, theo đó 4 GVHD:ThS Từ Thị Kim Thoa 2012 các rủi ro ngân hàng được phân thành 3 loại chính là : rủi ro thị trường, rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động và một số loại rủi ro khác gồm: rủi ro lãi suất,rủi ro ngoại hối, rủi ro uy tín.

a)Rủi ro thị trường (Market Risk) Là rủi ro xảy ra do thay đổi giá trị tài sản và các khoản nợ do sự thay đổi lãi suất và tỉ giá hối đoái. Từ khái niệm này, rủi ro thị trường bao gồm rủi ro lãi suất và rủi ro ngoại hối. Rủi ro lãi suất: là rủi ro về thu nhập và lợi tức, tính chất rủi ro này gắn liền với những thay đổi trong các lãi suất trên thị trường và sự mất cân đối giữa tài sản nợ và tài sản có về các loại tài sản nhạy cảm với lãi suất. Rủi ro lãi suất có thể có một số hình thức khác nhau, như rủi ro xác định lại lãi suất, rủi ro đường cong lãi suất thay đổi, rủi ro tương quan lãi suất, và rủi ro quyền chọn đi kèm.

Rủi ro ngoại hối: Phát sinh khi có sự chênh lệch về kỳ hạn, về loại tiền tệ của các khoản ngoại hối nắm giữ, và vì thế làm cho Ngân hàng có thể phải gánh chịu thua lỗ khi tỷ giá ngoại hối biến động. b) Rủi ro hoạt động (Operational Risk) Là loại rủi ro tổn thất tài sản do hoạt động kém hiệu quả, hoạt động có vấn đề, có vi phạm trong hệ thống kiểm soát nội bộ, có sự gian lận hay những thảm họa không lường trước được. Rủi ro hoạt động bao gồm toàn bộ các rủi ro có thể phát sinh từ cách thức mà một Ngân hàng điều hành các hoạt động của mình. Các ví dụ về rủi ro hoạt động là: việc cấu trúc hạn mức không phù hợp trong lĩnh vực kinh doanh nguồn vốn, quản trị tồi các quy trình quản lý tín dụng, cán bộ tham ô.

c) Rủi ro tín dụng (Credit Risk) Là rủi ro thất thoát tài sản có thể phát sinh khi một bên đối tác không thực hiện một nghĩa vụ tài chính hoặc nghĩa vụ theo hợp đồng đối với một Ngân hàng, bao gồm cả việc không thực hiện thanh toán nợ cho dù đấy là nợ gốc hay nợ lãi khi khoản nợ đến hạn. Rủi ro này bao gồm cả rủi ro thanh toán khi một bên thứ ba (ví dụ một Ngân hàng thanh toán) không thực hiện các nghĩa vụ của 5 GVHD:ThS Từ Thị Kim Thoa 2012 mình đối với Ngân hàng này. d) Rủi ro khác (residual risk)  Rủi ro thanh khoản: Phát sinh chủ yếu từ xu hướng của các Ngân hàng là huy động ngắn hạn và cho vay dài hạn, xảy ra nếu như các khoản huy động sẽ phải hoàn trả theo yêu cầu của người gửi tiền, đặc biệt như chúng ta đã thấy trong bất cứ cuộc khủng hoảng nào thì người gửi tiền sẽ rút tiền của mình ra nhanh hơn việc người đi vay sẵn sàng trả nợ.  Rủi ro giá cả: Đây là rủi ro về việc giá trị các tài sản của một Ngân hàng có thể biến động.

Rủi ro này xuất hiện trong tất cả các chủng loại tài sản, từ bất động sản đến cổ phiếu và trái phiếu.  Rủi ro pháp lý: Thường tác động tới các Ngân hàng theo hai cách. - Các khách hàng và những người khác có thể khởi kiện Ngân hàng. Lý do của việc khởi kiện có thể phát sinh từ quá trình hoạt động kinh doanh bình thư- ờng, ví dụ việc Ngân hàng từ chối cấp lại hạn mức cho vay mà theo khách hàng là vô lý.

Tuy nhiên, các trường hợp có thể phát sinh từ các lý do tách biệt khỏi hoạt động kinh doanh Ngân hàng như việc tài trợ cho những khách hàng gây ô nhiễm môi trường có thể làm Ngân hàng bị kiện. - Khi các thu xếp pháp lý của một Ngân hàng, ví dụ, các hợp đồng cho vay và tài sản đảm bảo tiêu chuẩn của Ngân hàng đó có vấn đề, hoặc Nhà nước thay đổi đột ngột chính sách vĩ mô về cơ cấu kinh tế, lĩnh vực ưu tiên.điều này có thể dẫn tới rủi ro thua lỗ cho Ngân hàng.  Rủi ro chiến lược: phát sinh từ các thay đổi trong môi trường hoạt động của Ngân hàng trên phạm vi rộng hơn về mặt kinh doanh và tài chính. Rủi ro chiến lược cũng có thể phát sinh từ các hoạt động của bản thân Ngân hàng.

Ví dụ, việc xâm nhập vào một thị trường mới mà thiếu sự nghiên cứu đầy đủ và thiếu các nguồn lực cần thiết để khai thác thị trường này có thể làm Ngân hàng gặp phải rủi ro thua lỗ.  Rủi ro uy tín: là rủi ro dư luận đánh giá xấu về Ngân hàng, gây khó khăn nghiêm trọng cho Ngân hàng trong việc tiếp cận nguồn vốn hoặc khách 6 GVHD:ThS Từ Thị Kim Thoa 2012 hàng rời bỏ Ngân hàng.Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại: 1. Khái niệm: Quản trị rủi ro tín dụng: là quá trình xây dựng và thực thi các chiến lược, các chính sách quản lý và kinh doanh tín dụng nhằm đạt được các mục tiêu an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững; Tăng cường các biện pháp phòng ngừa, hạn chế và giảm thấp nợ quá hạn, nợ xấu trong kinh doanh tín dụng, từ đó tăng doanh thu, giảm chi phí và nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động kinh doanh cả trong ngắn hạn và dài hạn của NHTM Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những hoạt động chủ đạo của NHTM.Quản trị rủi ro tín dụng phải hướng vào việc đảm bảo hiệu quả của hoạt động tín dụng và không ngừng nâng cao chất lượng tín dụng của NHTM ngay cả trong những điều kiện thị trường đầy biến động, nguy cơ rủi ro không ngừng gia tăng 1. Vai trò: Là một nội dung hạt nhân của hoạt động quản trị rủi ro , quản trị rủi ro tín dụng đóng vai trò vô cùng quan trọng do hoạt động tín dụng luôn là mảng chính của hầu hết các ngân hàng.

Quản trị rủi ro tín dụng, do vậy mang tính chất quyết định trong việc mang lại thành công cho các ngân hàng thương mại. Quản trị rủi ro tín dụng giúp đảm bảo mức độ RRTD mà ngân hàng gánh chịu không vượt quá khả năng về vốn và tài chính của ngân hàng. Hoạt động quản trị rủi ro hiệu quả có thể cho phép ngân hàng đạt được tương quan hợp lý giữa rủi ro mà ngân hàng mong muốn ( ở mức chi phí tương xứng) với rủi ro mà ngân hàng muốn giảm thiểu. Khi rủi ro được kiểm soát một cách hợp lý thì ngân hàng sẽ có điều kiện tối đa hoá các lợi ích thu đuợc từ những RRTD đó thông qua nhiều cách như: chấp nhận, giảm nhẹ, loại bỏ, hay chuyển đổi rủi ro tín dụng.

Quản trị rủi ro tín dụng giúp hạ thấp rủi ro tín dụng, nâng cao mức độ an toàn cho kinh doanh của mỗi NHTM bằng các chính sách tín dụng cũng như các biện pháp quản lý, giám sát các hoạt động tín dụng khoa học và hiệu quả. 7 GVHD:ThS Từ Thị Kim Thoa 2012 1.4 Các chỉ số và các mô hình phân tích đánh giá rủi ro tín dụng Từ việc xây dựng quy trình quản trị rủi ro tín dụng, rất nhiều chỉ số và mô hình đánh giá, phân tích RRTD đã được đưa ra, dưới đây là một số điển hình quan trọng: a) Các chỉ số đánh giá rủi ro tín dụng 1/ Tình hình nợ quá hạn Nợ quá hạn là thước đo quan trọng nhất đánh giá sự lành mạnh thể chế. Nó tác động đến tất cả các lĩnh vực hoạt động chính của ngân hàng.