Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam

Khám phá quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam năm 2022, các chiến lược và thách thức.

• Tác giả: Nguyễn Hồng Thúy Hòa
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Tuyết Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ BIỂU ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.2. Mục tiêu cụ thể
• 4. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 7. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 8. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. TỔNG QUAN RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Khái niệm rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Đặc điểm của rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại
• 1.1.3. Phân loại rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại
• 1.1.4. Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại
• 1.1.5. Chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại
• 1.1.5.1. Tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ lệ nợ xấu
• 1.1.5.2. Dự phòng rủi ro tín dụng
• 1.1.5.3. Quy mô tín dụng
• 1.2. QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng
• 1.2.2. Vai trò của hoạt động quản trị RRTD tại ngân hàng thương mại
• 1.2.3. Nội dung của quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.2.3.1. Nhận diện rủi ro tín dụng
• 1.2.3.2. Đánh giá/đo lường rủi ro tín dụng
• 1.2.3.3. Quản lý rủi ro tín dụng
• 1.2.3.4. Kiểm soát rủi ro tín dụng
• 1.2.4. Chỉ tiêu định lượng
• 1.2.5. Chỉ tiêu định tính
• 1.3. KINH NGHIỆM QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ BÀI HỌC ĐỐI VỚI BIDV
• 1.3.1. Kinh nghiệm quản trị RRTD tại ngân hàng thương mại của một số quốc gia trên thế giới
• 1.3.1.1. Kinh nghiệm của Malaysia
• 1.3.1.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.3.1.3. Kinh nghiệm của Mỹ
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm quản trị RRTD cho BIDV
• 1.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Sơ đồ cơ cấu tổ chức của BIDV
• 2.1.3. Tình hình hoạt động kinh doanh của BIDV
• 2.2. THỰC TRẠNG TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.2.1. Quy mô và tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay
• 2.2.2. Cơ cấu dư nợ cho vay của BIDV
• 2.2.3. Tình hình rủi ro tín dụng của BIDV
• 2.2.4. Tình hình các nhóm nợ
• 2.2.5. Diễn biến trích lập dự phòng RRTD của BIDV
• 2.3. THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.3.1. Nhận diện rủi ro tín dụng
• 2.3.1.1. Đối với lĩnh vực thương mại:
• 2.3.1.2. Đối với lĩnh vực xây dựng/kinh doanh bất động sản
• 2.3.1.3. Đối với các lĩnh vực khác
• 2.3.2. Đo lường rủi ro tín dụng
• 2.3.3. Quản lý rủi ro tín dụng
• 2.3.3.1. Chiến lược quản trị rủi ro tín dụng
• 2.3.3.2. Chính sách quản trị rủi ro tín dụng
• 2.3.3.3. Quản lý danh mục cho vay
• 2.3.4. Kiểm soát rủi ro tín dụng
• 2.3.5. Các mô hình quản trị rủi ro tín dụng
• 2.3.5.1. Mô hình chấm điểm, xếp hạng khách hàng
• 2.3.5.2. Mô hình quản trị rủi ro tín dụng theo sơ đồ tổ chức
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.1.1. Thúc đẩy tăng trưởng tín dụng, tăng nguồn thu thu từ hoạt động tín dụng
• 2.4.1.2. Tích cực xử lý nợ quá hạn, nợ xấu, nợ có dấu hiệu rủi ro
• 2.4.1.3. Chú trọng đến việc nâng cao trình độ quản lý, trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp đối với CBNV
• 2.4.1.4. Phát triển khách hàng mục tiêu theo định hướng chiến lược
• 2.4.1.5. Thực hiện tốt chính sách cho vay, quy trình tín dụng
• 2.4.1.6. Xây dựng, hoàn thiện, tuân thủ quy trình xử lý RRTD
• 2.4.2. Những hạn chế trong công tác quản trị rủi ro tín dụng
• 2.4.3. Nguyên nhân dẫn đến các hạn chế trong công tác quản trị rủi ro tín dụng
• 2.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KHUYẾN NGHỊ ĐỐI VỚI CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM ĐẾN 2030
• 3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.2.1. Chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý tín dụng hiện tại
• 3.2.2. Chú trọng đến công tác nhận diện rủi ro tín dụng
• 3.2.3. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng (EWS – Early Warning System)
• 3.2.4. Thay đổi quy trình chấm điểm định hạng khách hàng trong hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ
• 3.2.5. Hoàn thiện các chính sách liên quan đến quản trị RRTD
• 3.2.6. Nâng cao công tác đào tạo và tổ chức nhân sự
• 3.2.7. Nâng cao chất lượng công tác kiểm soát và quản lý khoản vay
• 3.3. ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ VỚI CÁC CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CÓ LIÊN QUAN
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Tín Dụng BIDV Thách Thức và Cơ Hội

Rủi ro tín dụng là một thách thức không thể tránh khỏi đối với bất kỳ ngân hàng nào, đặc biệt là BIDV, nơi các khoản vay doanh nghiệp chiếm phần lớn danh mục tín dụng. Việc quản lý hiệu quả rủi ro tín dụng không chỉ giúp bảo vệ vốn và thu nhập của ngân hàng mà còn giảm thiểu chi phí hoạt động. Theo báo cáo của BIDV, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trong 6 tháng đầu năm 2021 lên đến 10.745 tỷ đồng, ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận trước thuế. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam. Sự phát triển của nền kinh tế đòi hỏi BIDV phải mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới, đồng thời cạnh tranh với các ngân hàng TMCP khác, đòi hỏi công tác thẩm định tín dụng phải nhanh chóng và thuận tiện cho khách hàng, nhưng vẫn phải đảm bảo an toàn. Bài toán này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng song song với nâng cao chất lượng tín dụng. Tín dụng ngân hàng cần được quản lý chặt chẽ để tránh nợ xấu.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Rủi ro Tín dụng BIDV

Rủi ro tín dụng xảy ra khi khách hàng không thực hiện được nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận. Điều này có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm khó khăn tài chính của khách hàng, biến động kinh tế vĩ mô hoặc quản lý tín dụng yếu kém. Rủi ro hoạt động cũng có thể ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng. Theo nghiên cứu, các khoản vay doanh nghiệp thường có giá trị lớn, nên khi xảy ra nợ quá hạn sẽ gây thiệt hại lớn cho ngân hàng. Do đó, việc hiểu rõ bản chất và đặc điểm của rủi ro tín dụng là bước đầu tiên để xây dựng hệ thống quản lý rủi ro ngân hàng hiệu quả. Việc phân tích tín dụng kỹ lưỡng là cần thiết để đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Cần chú trọng chính sách tín dụng và khung quản trị rủi ro tín dụng.

1.2. Phân loại Rủi ro Tín dụng tại Ngân hàng Đầu Tư và Phát Triển

Các loại rủi ro tín dụng có thể được phân loại dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, chẳng hạn như theo loại khách hàng (doanh nghiệp, cá nhân), theo ngành nghề kinh doanh, hoặc theo loại hình tín dụng (cho vay, bảo lãnh, chiết khấu). Việc phân loại này giúp ngân hàng xác định các khu vực có rủi ro thị trường cao và tập trung nguồn lực phòng ngừa rủi ro tín dụng. Bên cạnh đó, cần xem xét rủi ro thanh khoản và rủi ro hoạt động khi đánh giá rủi ro tín dụng tổng thể. Ngân hàng cần giám sát tín dụng chặt chẽ và có quy trình kiểm soát tín dụng hiệu quả. Việc hiểu rõ vòng đời tín dụng giúp ngân hàng quản lý rủi ro tốt hơn.

II. Vấn Đề Nợ Xấu BIDV Thực Trạng và Nguyên Nhân Gốc Rễ

Thực trạng nợ xấu tại BIDV là một vấn đề đáng quan tâm. Theo báo cáo tài chính năm 2021, tổng nợ xấu của BIDV là 26.325 tỷ đồng, trong đó nợ có khả năng mất vốn chiếm tỷ trọng lớn. Tỷ lệ nợ xấu tuy có giảm so với các năm trước, nhưng vẫn ở mức cao so với các ngân hàng khác trong hệ thống. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này bao gồm ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, tái cấu trúc trong việc cấp tín dụng cho các đối tượng, và những hạn chế trong công tác quản trị rủi ro. Để giải quyết vấn đề này, BIDV cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, tập trung vào việc nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, tăng cường giám sát tín dụng, và xử lý nợ xấu kịp thời.

2.1. Ảnh hưởng của COVID 19 đến Rủi ro Tín dụng BIDV

Đại dịch COVID-19 đã gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế, làm suy giảm khả năng trả nợ của nhiều doanh nghiệp và cá nhân. Nhiều doanh nghiệp phải ngừng hoạt động hoặc cắt giảm sản xuất, dẫn đến giảm doanh thu và lợi nhuận. Điều này làm tăng rủi ro tín dụng BIDV và khiến ngân hàng phải tăng cường trích lập dự phòng. Theo tài liệu, nợ quá hạn và nợ xấu có xu hướng gia tăng trong giai đoạn này. BIDV cần áp dụng các biện pháp hỗ trợ khách hàng gặp khó khăn do dịch bệnh, đồng thời thẩm định tín dụng cẩn trọng hơn.

2.2. Hạn Chế Trong Công Tác Thẩm Định và Giám Sát Tín Dụng

Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nợ xấu là do những hạn chế trong công tác thẩm định và giám sát tín dụng. Quy trình thẩm định có thể chưa đủ chặt chẽ, chưa đánh giá đầy đủ các yếu tố rủi ro, hoặc chưa kiểm tra thông tin khách hàng một cách kỹ lưỡng. Công tác giám sát tín dụng cũng có thể chưa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả, dẫn đến việc không phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường trong hoạt động kinh doanh của khách hàng. Cần cải thiện quy trình quản trị rủi ro tín dụng và nâng cao năng lực của cán bộ tín dụng.

III. Quy Trình Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Giải Pháp Toàn Diện

Để quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả, BIDV cần xây dựng một quy trình toàn diện, bao gồm các bước: nhận diện rủi ro, đo lường rủi ro, quản lý rủi ro, và kiểm soát rủi ro. Việc nhận diện rủi ro giúp ngân hàng xác định các yếu tố có thể gây ra rủi ro tín dụng. Đo lường rủi ro giúp ngân hàng định lượng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này. Quản lý rủi ro giúp ngân hàng đưa ra các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro. Kiểm soát rủi ro giúp ngân hàng đảm bảo rằng các biện pháp quản lý rủi ro được thực hiện đúng và hiệu quả. Quản trị rủi ro toàn diện là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động.

3.1. Nhận Diện và Đánh Giá Rủi ro Tín dụng tại BIDV

Bước đầu tiên trong quy trình quản trị rủi ro tín dụng là nhận diện các loại rủi ro khác nhau. Ví dụ, đối với lĩnh vực thương mại, cần xem xét rủi ro thanh khoản của khách hàng. Đối với lĩnh vực xây dựng/kinh doanh bất động sản, cần đánh giá rủi ro thị trường và pháp lý. Việc đánh giá này dựa trên phân tích tín dụng chi tiết và thông tin thu thập từ nhiều nguồn khác nhau. Cần có hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng để phát hiện các dấu hiệu bất thường.

3.2. Đo Lường và Quản lý Rủi ro Tín dụng hiệu quả

Sau khi nhận diện rủi ro, cần đo lường mức độ ảnh hưởng của chúng. Các chỉ số như tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, và tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng là những thước đo quan trọng. Việc quản lý rủi ro bao gồm việc thiết lập các giới hạn tín dụng, sử dụng các công cụ bảo hiểm rủi ro, và đa dạng hóa danh mục tín dụng. Cần có mô hình quản trị rủi ro tín dụng phù hợp và chính sách quản trị rủi ro tín dụng rõ ràng.

3.3. Kiểm soát Rủi ro Tín dụng Yếu tố then chốt

Kiểm soát rủi ro là bước cuối cùng trong quy trình quản trị rủi ro tín dụng. Điều này bao gồm việc kiểm tra xem các biện pháp quản lý rủi ro có được thực hiện đúng và hiệu quả hay không. Cần có sự giám sát độc lập và thường xuyên để đảm bảo tính khách quan. Việc kiểm soát tín dụng cần được thực hiện bởi một bộ phận độc lập với bộ phận kinh doanh. ICAAP và Stress testing là những công cụ quan trọng để kiểm soát rủi ro.

IV. Ứng Dụng Basel II III Nâng Cao Quản Trị Rủi Ro Tại BIDV

Việc áp dụng các tiêu chuẩn Basel II và Basel III là một bước quan trọng để nâng cao quản trị rủi ro tại BIDV. Các tiêu chuẩn này yêu cầu ngân hàng phải có đủ vốn để đối phó với các rủi ro, đồng thời tăng cường minh bạch và kỷ luật thị trường. Basel II tập trung vào ba trụ cột: yêu cầu vốn tối thiểu, quá trình giám sát của cơ quan quản lý, và kỷ luật thị trường. Basel III tiếp tục củng cố các yêu cầu này, đồng thời bổ sung thêm các quy định về tỷ lệ đòn bẩy và tỷ lệ thanh khoản. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn này giúp BIDV nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

4.1. Yêu Cầu Về Vốn và Quản Lý Vốn theo chuẩn Basel

Một trong những yêu cầu quan trọng của Basel II và Basel III là các ngân hàng phải duy trì một lượng vốn tối thiểu để đảm bảo khả năng thanh toán và đối phó với các rủi ro. Vốn này phải đủ để trang trải các rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, và rủi ro hoạt động. Việc quản lý vốn hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn Basel. BIDV cần xây dựng khung quản trị rủi ro tín dụng phù hợp với các yêu cầu của Basel.

4.2. Giám Sát và Kỷ Luật Thị Trường trong Quản trị Rủi ro

Basel II và Basel III cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giám sát và kỷ luật thị trường. Các ngân hàng phải minh bạch về tình hình tài chính và các hoạt động quản lý rủi ro. Cơ quan quản lý phải thực hiện giám sát thường xuyên và nghiêm ngặt để đảm bảo các ngân hàng tuân thủ các quy định. Kỷ luật thị trường giúp tạo ra áp lực để các ngân hàng quản lý rủi ro một cách cẩn trọng. BIDV cần tăng cường công tác kiểm soát nội bộ và tuân thủ các quy định của NHNN.

V. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại BIDV

Để hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng, BIDV cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Thứ nhất, cần chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý tín dụng theo hướng tập trung hơn. Thứ hai, cần chú trọng đến công tác nhận diện rủi ro và xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng. Thứ ba, cần thay đổi quy trình chấm điểm định hạng khách hàng trong hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ. Thứ tư, cần hoàn thiện các chính sách liên quan đến quản trị rủi ro. Thứ năm, cần nâng cao công tác đào tạo và tổ chức nhân sự. Cuối cùng, cần nâng cao chất lượng công tác kiểm soát và quản lý khoản vay.

5.1. Xây Dựng Hệ Thống Cảnh Báo Sớm Rủi ro Tín dụng EWS

Một hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng (EWS) giúp BIDV phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường trong hoạt động kinh doanh của khách hàng, từ đó có biện pháp can thiệp sớm để giảm thiểu rủi ro. EWS sử dụng các chỉ số tài chính và phi tài chính để đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Cần tích hợp EWS vào quy trình quản trị rủi ro tín dụng và đảm bảo rằng cán bộ tín dụng được đào tạo để sử dụng hệ thống này hiệu quả.

5.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Tín Dụng

Năng lực của cán bộ tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc quản trị rủi ro tín dụng. Cần nâng cao kiến thức và kỹ năng của cán bộ tín dụng về phân tích tài chính, thẩm định tín dụng, và giám sát tín dụng. Cần có chương trình đào tạo liên tục để cập nhật kiến thức mới và nâng cao trình độ chuyên môn. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng để tránh các hành vi gian lận hoặc vi phạm quy định.

VI. Kết luận và Tương Lai Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng BIDV

Quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của BIDV. Việc hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro tín dụng, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế, và nâng cao năng lực cán bộ tín dụng là những bước đi cần thiết. Trong tương lai, BIDV cần tiếp tục đổi mới và cải tiến công tác quản trị rủi ro để đáp ứng với những thách thức mới của thị trường.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Quản Trị Rủi ro Tín dụng trong Tương Lai

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, việc quản trị rủi ro tín dụng càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các ngân hàng cần phải chủ động đối phó với các rủi ro mới và không ngừng cải tiến hệ thống quản trị rủi ro. BIDV cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân sự để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro.

6.2. Đề Xuất và Kiến Nghị

Để hỗ trợ BIDV trong công tác quản trị rủi ro tín dụng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và các tổ chức tài chính. NHNN cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và giám sát hoạt động của các ngân hàng. Các tổ chức tài chính cần chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ kỹ thuật cho BIDV. Cần tạo điều kiện thuận lợi để BIDV tiếp cận các nguồn vốn và công nghệ tiên tiến.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam ngày càng phát triển, quản trị rủi ro tín dụng (RRTD) trở thành vấn đề trọng yếu nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), các khoản vay doanh nghiệp chiếm hơn 2/3 tổng dư nợ cho vay, với giá trị lớn, do đó rủi ro tín dụng tiềm ẩn có thể gây thiệt hại nghiêm trọng. Báo cáo tài chính kiểm toán giai đoạn 2019-2021 cho thấy BIDV duy trì tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn trong giới hạn cho phép, tuy nhiên tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng, đặc biệt chịu ảnh hưởng tiêu cực từ đại dịch Covid-19 và quá trình tái cấu trúc tín dụng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng quản trị RRTD tại BIDV trong giai đoạn này, đánh giá điểm mạnh, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, góp phần giảm thiểu nợ xấu và tăng trưởng bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động cho vay của BIDV trên toàn hệ thống trong giai đoạn 2019-2021, sử dụng số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính đã kiểm toán. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để BIDV hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng, đồng thời đóng góp vào sự phát triển ổn định của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng thương mại, bao gồm:

• Khái niệm rủi ro tín dụng: RRTD được hiểu là khả năng khách hàng không thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ, gây tổn thất cho ngân hàng. RRTD được đo lường qua tổn thất vỡ nợ, xác suất vỡ nợ và tỷ lệ phục hồi, theo công thức:
  [ \text{RRTD} = \text{Tổn thất vỡ nợ} \times \text{Xác suất vỡ nợ} \times (1 - \text{Tỷ lệ phục hồi}) ]

• Phân loại rủi ro tín dụng: Bao gồm rủi ro giao dịch (lựa chọn, đảm bảo, nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (nội tại và tập trung).

• Quản trị rủi ro tín dụng: Quá trình nhận diện, đo lường, quản lý và kiểm soát rủi ro nhằm duy trì rủi ro trong phạm vi chấp nhận được. Mô hình quản trị gồm mô hình tập trung và phân tán, với các nội dung chính: nhận diện rủi ro, đánh giá rủi ro, quản lý danh mục cho vay, kiểm soát rủi ro.

• Chỉ tiêu đánh giá quản trị rủi ro tín dụng: Bao gồm chỉ tiêu định lượng như tỷ lệ nợ xấu, dự phòng rủi ro tín dụng, quy mô tín dụng và cơ cấu tín dụng; chỉ tiêu định tính như môi trường quản trị rủi ro, quy trình cấp tín dụng, giám sát và kiểm soát rủi ro.

• Kinh nghiệm quốc tế: Nghiên cứu tham khảo kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng tại Malaysia, Trung Quốc và Mỹ, nhấn mạnh vai trò của chính sách tín dụng, hệ thống cảnh báo sớm, mô hình chấm điểm tín dụng và kiểm soát sau cho vay.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của BIDV giai đoạn 2019-2021, cùng các tài liệu nội bộ liên quan đến quản trị rủi ro tín dụng.

• Phương pháp phân tích:

  • Thống kê mô tả các chỉ tiêu tài chính, tỷ lệ nợ xấu, dự phòng rủi ro, quy mô và cơ cấu tín dụng.
  • So sánh số liệu qua các năm để nhận diện xu hướng và so sánh với mức bình quân ngành ngân hàng Việt Nam.
  • Phân tích tổng hợp các chính sách, quy trình và thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV.
  • Đánh giá điểm mạnh, hạn chế và nguyên nhân dựa trên dữ liệu thực tế và khung lý thuyết.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Toàn bộ dữ liệu tài chính của BIDV trong giai đoạn nghiên cứu được sử dụng, đảm bảo tính đại diện và đầy đủ cho phân tích.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu từ năm 2019 đến 2021, giai đoạn chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 và các biến động kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn duy trì trong giới hạn cho phép nhưng có xu hướng tăng:

   • Tỷ lệ nợ xấu cuối năm 2021 đạt khoảng 1,5%, tăng so với mức 1,2% năm 2019.
   • Tỷ lệ nợ quá hạn giảm nhẹ từ 2,3% năm 2019 xuống còn 2,1% năm 2021, tuy nhiên mức giảm không đáng kể.

2. Dự phòng rủi ro tín dụng tăng mạnh, ảnh hưởng đến lợi nhuận:

   • BIDV trích lập dự phòng rủi ro tín dụng 10.745 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2021, tăng 7,1% so với cùng kỳ.
   • Tỷ lệ trích lập dự phòng trên lợi nhuận thuần đạt 69%, cao nhất trong hệ thống ngân hàng Việt Nam.

3. Quy mô tín dụng tăng trưởng ổn định nhưng có dấu hiệu tập trung rủi ro:

   • Dư nợ tín dụng tăng trung bình 8% mỗi năm trong giai đoạn 2019-2021.
   • Cơ cấu tín dụng tập trung lớn vào các ngành xây dựng, bất động sản và doanh nghiệp nhà nước, chiếm hơn 60% tổng dư nợ.

4. Hệ thống quản trị rủi ro tín dụng còn tồn tại hạn chế:

   • Mô hình quản lý rủi ro tín dụng chưa phù hợp, thiếu sự tách bạch rõ ràng giữa các chức năng.
   • Công tác nhận diện rủi ro chưa được chú trọng đúng mức, dẫn đến việc phát hiện sớm các khoản vay có dấu hiệu rủi ro còn hạn chế.
   • Hệ thống đo lường rủi ro tín dụng chưa hoàn thiện, thiếu các công cụ cảnh báo sớm hiệu quả.
   • Quy trình cấp tín dụng còn bất cập, chưa linh hoạt trong xử lý các trường hợp khách hàng có hoạt động kinh doanh thiếu minh bạch.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng tỷ lệ nợ xấu trong giai đoạn 2019-2021 phản ánh tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19 lên hoạt động kinh doanh của khách hàng vay, đặc biệt là các doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản. Mặc dù BIDV đã duy trì tỷ lệ nợ xấu trong giới hạn cho phép, nhưng mức tăng cho thấy nguy cơ tiềm ẩn cần được kiểm soát chặt chẽ hơn. Việc tăng trích lập dự phòng rủi ro tín dụng làm giảm lợi nhuận ngân hàng, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng tín dụng và đầu tư phát triển.

Hạn chế trong mô hình quản trị rủi ro tín dụng và quy trình cấp tín dụng tại BIDV là nguyên nhân chính dẫn đến việc nhận diện và xử lý rủi ro chưa kịp thời. So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các ngân hàng tại Malaysia và Mỹ đã áp dụng hệ thống cảnh báo sớm, mô hình chấm điểm tín dụng và kiểm soát sau cho vay hiệu quả, giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng. BIDV cần học hỏi và áp dụng các công cụ quản trị hiện đại để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện diễn biến tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn, dự phòng rủi ro tín dụng và tăng trưởng dư nợ qua các năm, giúp minh họa rõ xu hướng và mức độ rủi ro tín dụng tại BIDV.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý tín dụng theo hướng tập trung và chuyên môn hóa

   • Tách biệt rõ ràng các chức năng quản lý rủi ro, kinh doanh và tác nghiệp để nâng cao hiệu quả kiểm soát rủi ro.
   • Thời gian thực hiện: 2023-2025.
   • Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo BIDV và phòng quản lý rủi ro.

2. Xây dựng và triển khai hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng (EWS)

   • Áp dụng công nghệ phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để nhận diện sớm các khoản vay có dấu hiệu rủi ro.
   • Thời gian thực hiện: 2023-2024.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng công nghệ thông tin phối hợp phòng quản lý rủi ro.

3. Hoàn thiện quy trình chấm điểm và xếp hạng tín dụng nội bộ

   • Cập nhật các tiêu chí định lượng và định tính phù hợp với đặc thù khách hàng và ngành nghề.
   • Thời gian thực hiện: 2023.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng tín dụng và phòng quản lý rủi ro.

4. Nâng cao năng lực và đào tạo chuyên môn cho cán bộ quản lý rủi ro tín dụng

   • Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về phân tích tài chính, nhận diện rủi ro và xử lý nợ xấu.
   • Thời gian thực hiện: liên tục từ 2023.
   • Chủ thể thực hiện: Ban nhân sự phối hợp phòng quản lý rủi ro.

5. Tăng cường kiểm soát và giám sát sau cho vay

   • Thiết lập quy trình kiểm tra định kỳ, giám sát chặt chẽ việc sử dụng vốn vay và tình hình tài chính khách hàng.
   • Thời gian thực hiện: 2023-2025.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng kiểm tra nội bộ và phòng quản lý rủi ro.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý cấp cao ngân hàng

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng và các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng, từ đó xây dựng chiến lược phát triển bền vững.
   • Use case: Định hướng chính sách tín dụng và quản trị rủi ro phù hợp với xu thế thị trường.

2. Phòng quản lý rủi ro tín dụng và phòng tín dụng

   • Lợi ích: Nắm bắt các phương pháp nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro tín dụng hiệu quả.
   • Use case: Áp dụng mô hình chấm điểm tín dụng và hệ thống cảnh báo sớm trong công tác hàng ngày.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Việt Nam.
   • Use case: Tham khảo để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan hoặc luận văn tốt nghiệp.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức giám sát tài chính

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại lớn, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.
   • Use case: Đánh giá hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng và đề xuất các biện pháp giám sát.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng đối với ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không trả được nợ đúng hạn, gây tổn thất cho ngân hàng. Đây là rủi ro chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các loại rủi ro ngân hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và an toàn tài chính của ngân hàng.

2. BIDV đã duy trì tỷ lệ nợ xấu như thế nào trong giai đoạn 2019-2021?
   BIDV duy trì tỷ lệ nợ xấu trong giới hạn cho phép, khoảng 1,2% đến 1,5%, tuy nhiên có xu hướng tăng nhẹ do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 và các yếu tố kinh tế khác.

3. Các chỉ tiêu nào được sử dụng để đánh giá hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng?
   Các chỉ tiêu chính gồm tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ quá hạn, dự phòng rủi ro tín dụng, quy mô và cơ cấu tín dụng, cùng các chỉ tiêu định tính như môi trường quản trị rủi ro, quy trình cấp tín dụng và kiểm soát rủi ro.

4. Hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng (EWS) hoạt động như thế nào?
   EWS sử dụng các chỉ số tài chính và phi tài chính để phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro tín dụng, giúp ngân hàng chủ động xử lý trước khi rủi ro trở nên nghiêm trọng.

5. Làm thế nào BIDV có thể nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng?
   BIDV cần chuyển đổi mô hình quản lý, hoàn thiện quy trình chấm điểm tín dụng, áp dụng công nghệ hiện đại, đào tạo cán bộ chuyên môn và tăng cường kiểm soát sau cho vay để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết và thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV giai đoạn 2019-2021, phản ánh tác động của đại dịch Covid-19 và các yếu tố nội bộ.
• Phân tích chỉ ra BIDV duy trì tỷ lệ nợ xấu trong giới hạn cho phép nhưng có xu hướng gia tăng, cùng với dự phòng rủi ro tín dụng tăng cao ảnh hưởng đến lợi nhuận.
• Hệ thống quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV còn tồn tại hạn chế về mô hình tổ chức, nhận diện rủi ro và quy trình cấp tín dụng.
• Đề xuất các giải pháp chuyển đổi mô hình quản lý, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, hoàn thiện quy trình chấm điểm tín dụng, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường kiểm soát sau cho vay.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để BIDV hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và ổn định hệ thống ngân hàng trong giai đoạn hội nhập.

BIDV cần triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2023-2025, đồng thời tiếp tục cập nhật và hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro tín dụng để thích ứng với biến động thị trường và yêu cầu quản lý hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại Thuật ngữ “rủi ro” đã được nhiều nhà học giả trong và ngoài nước nghiên cứu, chẳng hạn như rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được (Knight, 1921) hay rủi ro là sự bất trắc cụ thể liên quan đến một biến cố không mong đợi (Willett, 1951). Nguyễn Kim Anh (2010) phát biểu rằng “Rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng là những tổn thất xảy ra ngoài ý muốn và ảnh hưởng xấu đến hoạt động kinh doanh ngân hàng”.

Trong số các loại rủi ro ngân hàng phải đối mặt thì RRTD vẫn luôn được xem là một trong những rủi ro quan trọng nhất bởi nó chiếm tỷ trọng lên đến đến 70% trong số các rủi ro của ngân hàng thương mại (Arunkumar và Kotreshwar, 2005). RRTD đề cập đến các sự kiện bất ngờ gây ra tổn thất về mặt giá trị của tài sản, lợi nhuận thực tế thu được thấp hơn so với lợi nhuận dự kiến hoặc tạo thêm chi phí để hoàn thành một giao dịch cụ thể khi các đối tác không thể trả lại các khoản nợ gốc và lãi vay đúng hạn được ghi trong hợp đồng (Hull, 2010). RRTD phát sinh khi xuất hiện khả năng dòng tiền dự kiến mang lại từ việc nắm giữ các tài sản tài chính, ví dụ như các khoản vay hoặc trái phiếu, không được hoàn trả đầy đủ (Saunders và Cornett, 2008). Còn theo Brown và Moles (2016) RRTD có thể được định nghĩa thông qua 3 đặc điểm sau, bao gồm:  Tổn thất mà đối tác phải gánh chịu khi vỡ nợ  Xác xuất vỡ nợ: Khả năng đối tác không hoàn thành được nghĩa vụ đã được quy định theo hợp đồng.

 Tỷ lệ phục hồi: thể hiện mức độ khôi phục lại những tổn thất đã bị gây ra do vỡ nợ. Từ đó RRTD có thể được thể hiện bằng công thức như sau: RRTD = Tổn thất vỡ nợ x Xác xuất vỡ nợ x (1-Tỷ lệ phục hồi) 10 Theo quan niệm của Ủy ban Basel (2000) thì “RRTD là khả năng khách hàng vay hoặc bên đối tác của ngân hàng không thực hiện đúng cam kết đã thỏa thuận”. Theo khái niệm này thì RRTD có phạm vi khá rộng, không chỉ trong quan hệ tín dụng giữa ngân hàng với khách hàng mà trong cả các hoạt động khác như đầu tư, phái sinh mà ngân hàng thực hiện. Tuy nhiên, như đã giới thiệu trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, luận văn chỉ nghiên cứu RRTD trong hoạt động cho vay, vì vậy RRTD có thể hiểu đơn giản là sự vi phạm không hoàn trả nợ từ phía khách hàng vay.

Trong khi đó, tại Việt Nam, tại khoản 1 điều 3 Thông tư số 02/2013/TT- NHNN ngày 21/01/2013, RRTD được định nghĩa như sau:”RRTD là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Tóm lại, RRTD của ngân hàng thương mại có thể được hiểu đơn giản nhất là khả năng người vay ngân hàng thương mại hoặc đối tác sẽ không đáp ứng các nghĩa vụ của mình theo các điều khoản đã thỏa thuận. RRTD đôi khi còn được nhắc đến bằng những tên gọi khác như rủi ro vỡ nợ hay rủi ro đối tác. Đặc điểm của rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại Luôn là nguy cơ tiềm ẩn trong hoạt động tín dụng: Có thể nói tất cả các hình thức cấp tín dụng của NH đều chứa đựng rủi ro.

Lúc quyết định cấp tín dụng, NH chưa biết chắc chắn về khả năng thu hồi được khoản tín dụng ấy, vì lúc đó việc thu hồi chưa xảy ra, bất cứ khoản vay nào cũng tiềm ẩn nguy cơ rủi ro do không thu hồi được vốn, thu hồi không đầy đủ, không đúng hạn. Nhận thức được đặc điểm này, NH sẽ chấp nhận sự tồn tại của rủi ro và tìm cách để phòng ngừa, kiểm soát để hạn chế thấp nhất rủi ro chứ không thể né tránh, loại bỏ rủi ro. Chịu ảnh hưởng trực tiếp của rủi ro từ khách hàng: Trong quan hệ tín dụng, NH chuyển giao quyền sử dụng vốn cho khách hàng vay trong một thời gian nhất định. Quá trình sử dụng vốn vay của khách hàng diễn biến không ngừng.

Khi người vay gặp rủi ro sẽ làm phát sinh RRTD. Vì vậy, biện pháp phòng ngừa và hạn chế RRTD phải đặc biệt quan tâm đến các rủi ro của khách hàng trên mọi mặt, thường xuyên cập nhật 11 thông tin về khách hàng, theo dõi các dấu hiệu rủi ro, xây dựng và đảm bảo mối quan hệ minh bạch giữa bộ phận tín dụng NH và khách hàng vay. Có thể kiểm soát được: Rủi ro là xác suất xảy ra khả năng khách hàng vay không thanh toán được nợ vay, là sự khác biệt giữa giá trị thực tế và giá trị kỳ vọng vì khi thực hiện giao dịch tín dụng, từ lúc giải ngân cho đến khi thu hồi vốn về cả gốc và lãi, NH không biết chắc chắn giao dịch đó có hoàn thành hay không, nó có khả năng hoàn thành cũng có khả năng không hoàn thành. Do đó, NH có thể chủ động tính toán được khả năng chịu đựng rủi ro tối đa mà vẫn có lợi nhuận, từ đó đưa ra các chính sách tín dụng phù hợp.

Đối với các nguyên nhân chủ quan do chủ thể tham gia quan hệ tín dụng gây ra rủi ro thì NH có thể kiểm soát được nếu có những biện pháp phù hợp. Đặc điểm này đòi hỏi NH cần có đầy đủ thông tin về độ rủi ro mà NH đang theo đuổi cũng như khả năng gánh chịu rủi ro của mình. Rất đa dạng và phức tạp: RRTD phát sinh khi khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ theo cam kết, khả năng này xảy ra do tác động có tính chủ quan hay khách quan ngoài ý muốn. Những tác động này đến từ nhiều phía: NH, khách hàng và môi trường bên ngoài, do nhiều nguyên nhân khác nhau rất đa dạng và phức tạp nảy sinh trong quá trình thực hiện giao dịch tín dụng, sử dụng vốn của khách hàng.

Chính điều này làm cho RRTD mang tính đa dạng và phức tạp. Do vậy, việc kiểm soát RRTD phải được tiến hành một cách đồng bộ, bằng nhiều giải pháp, không chủ quan với bất kỳ dấu hiệu rủi ro nào. Phân loại rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại RRTD hiện nay có thể được phân loại cụ thể như sau (Arunkumar và Kotreshwar, 2005; Spuchl’akova và các cộng sự, 2015): Rủi ro giao dịch: Phát sinh do những bất cập trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, được chia làm 3 loại là rủi ro lựa chọn, rủi ro đảm bảo và rủi ro nghiệp vụ.  Rủi ro lựa chọn: Là rủi ro xuất phát từ những hạn chế trong quá trình đánh giá và phân tích tín dụng khi những khoản vay có hiệu quả cao lại không được ngân hàng lựa chọn.

12  Rủi ro đảm bảo: Xuất phát từ các điều khoản để bảo đảm cho quyền lợi của người cho vay như TSĐB, chủ thể bảo đảm, các hình thức bảo đảm và giá trị khoản vay được cấp trên giá trị của TSĐB  Rủi ro nghiệp vụ: Xuất phát từ hoạt động trong quá trình cho vay và sau cho vay. Rủi ro danh mục: Xuất phát từ những hạn chế trong việc quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, bao gồm rủi ro nội tại và rủi ro tập trung.  Rủi ro nội tại: Xuất phát từ các đặc trưng của mỗi người đi vay hoặc các ngành, lĩnh vực kinh tế. Rủi ro nội tại giải quyết sự nhạy cảm đối với những nhân tố lịch sử, dự đoán và cho vay làm nên đặc trưng của một ngành kinh doanh cụ thể.

Yếu tố lịch sử giải quyết hiệu quả kinh doanh và sự ổn định trong quá khứ của ngành kinh doanh. Yếu tố dự đoán tập trung vào những đặc điểm chịu tác động từ sự thay đổi và ảnh hướng tích cực hoặc tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh trong tương lai. Yếu tố cho vay tập trung vào vào việc làm thế nào TSĐB và các điều khoản trong hợp đồng vay của ngành nghề ảnh hưởng đến rủi ro nội tại.  Rủi ro tập trung: Là loại rủi ro xuất phát từ việc ngân hàng tập trung cho vay quá nhiều đối với một số khách hàng hoạt động trong cùng một lĩnh vực kinh tế, cùng một khu vực địa lý nhất định hoặc cùng một loại hình cấp tín dụng có độ rủi ro giống nhau.

Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Đối với hầu hết các ngân hàng thương mại, các khoản vay là nguồn RRTD lớn nhất và rõ ràng nhất. Tuy nhiên, ngày nay, các ngân hàng đang ngày càng đối mặt với RRTD trong các công cụ tài chính khác nhau ngoài các khoản vay, bao gồm chấp nhận, giao dịch liên ngân hàng, tài trợ thương mại, giao dịch ngoại hối, tương lai tài chính, hoán đổi, trái phiếu, cổ phiếu, quyền chọn, và trong việc gia hạn các cam kết và đảm bảo, và giải quyết các giao dịch. Cho dù RRTD xuất phát từ công cụ hay sản phẩm tài chính nào thì ta vẫn có thể tạm chia nguyên nhân dẫn đến RRTD bao gồm 4 nhóm chính (Nguyễn Kim Anh, 2010): 13  Nguyên nhân khách quan: Trường hợp bất khả kháng, thông tin bất cân xứng, môi trường kinh tế, môi trường pháp lý.  Nguyên nhân từ phía ngân hàng: Chính sách tín dụng, cán bộ tín dụng, sự cạnh tranh giữa các ngân hàng…  Nguyên nhân từ phía người đi vay: Trình độ quản lý kém, chiến lược phát triển sai lầm, lừa đảo…  Nguyên nhân từ các đảm bảo tín dụng: Sự biến động giá trị TSĐB theo chiều hướng bất lợi.

Chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Đo lường RRTD là quá trình xác định mức độ RRTD cũng như xác suất xảy ra rủi ro giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay cũng như xây dựng biện pháp quản trị RRTD phù hợp. Để đo lường RRTD các ngân hàng thường xây dựng các mô hình thích hợp để lượng hóa các rủi ro. Còn RRTD của toàn bộ danh mục thì có thể được đo lường thông qua một số chỉ số sau (Nguyễn Kim Anh, 2010) 1. Tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ lệ nợ xấu Tỉ lệ nợ quá hạn là chỉ tiêu cơ bản phản ánh RRTD thông qua việc tính toán tỷ số dư nợ quá hạn so với tổng dư nợ của ngân hàng.