Nghiên cứu quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank)

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận án quản trị rủi ro tín dụng ở ngân hàng thương mại cổ phần việt nam thịnh vượng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam Thịnh Vượng
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Đặc biệt, tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), việc quản lý rủi ro tín dụng không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Theo báo cáo, tỷ lệ nợ xấu tại VPBank có xu hướng gia tăng, điều này đặt ra thách thức lớn cho việc quản lý rủi ro tín dụng. Việc áp dụng các phương pháp quản trị rủi ro hiệu quả là cần thiết để giảm thiểu tổn thất và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

1.1. Tầm quan trọng của quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một yếu tố sống còn cho sự phát triển bền vững của ngân hàng. Theo các chuyên gia, việc quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả giúp ngân hàng duy trì được sự ổn định tài chính và tăng cường niềm tin của khách hàng. VPBank đã áp dụng nhiều chiến lược quản lý rủi ro tín dụng nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

II. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại VPBank

Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại VPBank cho thấy ngân hàng đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện quy trình quản lý rủi ro. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Tỷ lệ nợ xấu tại VPBank đã tăng lên trong những năm gần đây, điều này cho thấy cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Các nhân tố như chính sách cho vay, quy trình thẩm định tín dụng và khả năng phân tích rủi ro của nhân viên đều ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng.

2.1. Các chỉ tiêu phản ánh rủi ro tín dụng

Các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản và tỷ lệ an toàn vốn là những yếu tố quan trọng để đánh giá tình hình quản trị rủi ro tín dụng tại VPBank. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ nợ xấu của VPBank đã có xu hướng gia tăng, điều này cho thấy cần có sự cải thiện trong quy trình quản lý rủi ro. Việc phân tích các chỉ tiêu này giúp ngân hàng nhận diện được các rủi ro tiềm ẩn và có biện pháp xử lý kịp thời.

III. Các phương pháp quản trị rủi ro tín dụng

VPBank đã áp dụng nhiều phương pháp quản trị rủi ro tín dụng khác nhau nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính. Các phương pháp này bao gồm việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ khách hàng, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong thẩm định tín dụng và xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ. Việc áp dụng các phương pháp này không chỉ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo ra sự minh bạch trong hoạt động tín dụng.

3.1. Quy trình thẩm định tín dụng

Quy trình thẩm định tín dụng tại VPBank được thực hiện một cách chặt chẽ và khoa học. Ngân hàng đã xây dựng các tiêu chí rõ ràng để đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Việc áp dụng các công cụ phân tích tài chính và đánh giá rủi ro giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn. Điều này không chỉ giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng của ngân hàng.

IV. Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, VPBank cần thực hiện một số giải pháp như cải thiện quy trình thẩm định tín dụng, tăng cường đào tạo nhân viên về quản lý rủi ro và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ khách hàng. Ngoài ra, ngân hàng cũng cần xây dựng một hệ thống thông tin quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả để theo dõi và đánh giá tình hình rủi ro một cách kịp thời.

4.1. Tăng cường đào tạo nhân viên

Đào tạo nhân viên là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng. VPBank cần tổ chức các khóa đào tạo định kỳ về quản lý rủi ro tín dụng cho nhân viên. Việc này không chỉ giúp nhân viên nâng cao kiến thức mà còn tạo ra một đội ngũ nhân viên có khả năng phân tích và đánh giá rủi ro tốt hơn. Điều này sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng của ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Hoạt động cấp tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò huyết mạch đối với sự vận hành của nền kinh tế thị trường, đảm bảo cung ứng nguồn vốn kịp thời cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Về mặt thực tiễn, "nguồn thu lãi vay của hệ thống các ngân hàng Việt Nam chiếm từ 75% - 80% tổng các nguồn thu của ngân hàng", khẳng định tín dụng là hoạt động sinh lời cốt lõi nhưng đồng thời cũng là nguồn phát sinh rủi ro lớn nhất đe dọa sự an toàn hệ thống. Trong bối cảnh Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) bứt phá mạnh mẽ về quy mô lợi nhuận và thị phần bán lẻ nhờ động lực từ phân khúc tín dụng tiêu dùng (đặc biệt qua công ty con FE Credit), ngân hàng này phải đối mặt trực tiếp với áp lực nợ xấu gia tăng cùng chiều với tốc độ mở rộng tín dụng.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng yếu nằm ở sự thiếu vắng một công trình thực nghiệm toàn diện kết hợp cả phân tích định tính và mô hình định lượng đa biến nhằm đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng (RRTD) tại một NHTM cổ phần có tốc độ tăng trưởng tín dụng tiêu dùng vượt bậc tại Việt Nam theo các chuẩn mực quốc tế của Hiệp ước Basel II. Các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam (như Võ Thị Quý, 2014; Nguyễn Quốc Anh, 2015; Hoàng Huy Hà, 2014) chủ yếu tiếp cận theo hướng định tính thuần túy hoặc chỉ phân tích dữ liệu vĩ mô của toàn hệ thống mà chưa giải mã cấu trúc tác động vi mô của mô hình tổ chức ba vòng kiểm soát và hành vi của các nhóm khách hàng chuyên biệt.

Luận án thiết lập 02 câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

• Câu hỏi 1 (RQ1): Hoạt động quản trị RRTD tại VPBank trong giai đoạn chuyển đổi đã đạt được những kết quả cụ thể nào và những điểm nghẽn, hạn chế căn bản nào đang tồn tại?
• Câu hỏi 2 (RQ2): Những nhóm nhân tố bên trong và bên ngoài nào có ảnh hưởng trọng yếu, cùng chiều hoặc ngược chiều, đến hiệu quả quản trị RRTD tại ngân hàng?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được kiểm định bao gồm:

• Giả thuyết H1: Sự phối hợp giữa các bộ phận trong cơ cấu tổ chức có tác động cùng chiều (+) tới hiệu quả quản trị RRTD.
• Giả thuyết H2: Năng lực chuyên môn và đạo đức của nhân viên về phân tích khả năng sử dụng vốn, thẩm định và giám sát tín dụng có tác động cùng chiều (+) tới quản trị RRTD.
• Giả thuyết H3: Sự thay đổi trong chính sách Nhà nước, chính sách vay vốn, quy trình quản lý hồ sơ và quy mô ngân hàng có tác động ngược chiều (-) hoặc tạo áp lực tiêu cực tới công tác quản trị RRTD.
• Giả thuyết H4: Môi trường kinh tế - xã hội ổn định, uy tín khách hàng, chất lượng nguồn nhân lực và hệ thống tổ chức chặt chẽ có ảnh hưởng tích cực (+) đến quản trị RRTD.
• Giả thuyết H5: Phân khúc loại khách hàng (doanh nghiệp và cá nhân) có mức độ tác động khác biệt có ý nghĩa thống kê tới quản trị RRTD.

Khung lý thuyết của nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa Lý thuyết Bất trắc kinh tế (Knight, 1921), Lý thuyết Bất cân xứng thông tin (Stiglitz & Weiss, 1981) và Khung chuẩn mực quốc tế Basel II (Basel Committee on Banking Supervision - BCBS) với Mô hình 3 vòng kiểm soát (Three Lines of Defense). Phạm vi nghiên cứu bao quát chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2010 – tháng 06/2019 và số liệu sơ cấp thu thập từ 289 cán bộ nhân viên cùng 195 khách hàng trong giai đoạn từ tháng 09/2018 đến tháng 01/2019.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước về RRTD chỉ ra sự phân hóa sâu sắc trong cách tiếp cận đo lường và kiểm soát tổn thất tài chính. Dòng nghiên cứu nền tảng định nghĩa RRTD xuất phát từ nguy cơ khách hàng vi phạm cam kết thanh toán hợp đồng (Andrew và cộng sự, 2002; Edward, 2008; Samuel và cộng sự, 2012; Shahzad, 2019). Theo Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12: "RRTD là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của TCTD do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết". Tuy nhiên, Joel (2015) và Florenti cùng cộng sự (2016) mở rộng khái niệm này sang sự giảm sút chất lượng tín dụng danh mục, trong khi Manuel (2001) gắn RRTD với sự sai lệch giữa tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng và lợi nhuận thực tế theo tinh thần của Ủy ban Basel.

Trong trường phái quản trị RRTD, tồn tại một cuộc tranh luận học thuật rõ nét giữa hai quan điểm:

• Quan điểm thứ nhất (Hệ thống chuyên gia định tính): Patrick (2005), Robert (2010), Muninarayanappa (2004) và Jeffrey (2009) nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của các chuyên gia rủi ro giàu kinh nghiệm. Họ cho rằng các mô hình toán học thuần túy không thể bao quát các biến động bất thường của thị trường, và chuyên gia có khả năng phát hiện điểm yếu của mô hình để thuyết phục ban lãnh đạo điều chỉnh chính sách kịp thời.
• Quan điểm thứ hai (Mô hình định lượng và Chấm điểm tín dụng): Saunders (2010), Bessis (2015), William (2000) và Yiping Huang cùng cộng sự (2020) khẳng định hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ (XHTD) và mô hình chấm điểm (Credit Scoring) là công cụ khách quan, chuẩn hóa quy trình phê duyệt, định giá khoản vay và thiết lập trích lập dự phòng rủi ro. Tuy nhiên, Heffernan (2005) phản biện mạnh mẽ quan điểm này khi chứng minh rằng các mô hình chấm điểm chỉ dựa trên dữ liệu quá khứ nên có độ trễ dự báo lớn và thường chỉ đưa ra quyết định nhị phân (chấp thuận/từ chối), không phản ánh được tính phức tạp của các cấu trúc tín dụng đa tầng.

Về các nhân tố tác động đến RRTD, các công trình quốc tế của Das (2007) tại Ấn Độ và Jiajia cùng cộng sự (2012) tại Trung Quốc và Malaysia đã phân lập hai nhóm nhân tố: vĩ mô (tăng trưởng GDP, lạm phát, lãi suất) và vi mô (quy mô ngân hàng, tốc độ tăng trưởng tín dụng, cơ cấu danh mục, chất lượng nhân lực). Tại Việt Nam, Võ Thị Quý (2014) và Nguyễn Quốc Anh (2015) chỉ ra rằng tăng trưởng tín dụng nóng đi kèm chất lượng cho vay thấp trong quá khứ làm bùng phát nợ xấu. Đặc biệt, báo cáo của BIS (2007) lập luận rằng ngân hàng quy mô nhỏ chịu rủi ro cao do hạn chế đa dạng hóa danh mục, trong khi tại Việt Nam, các ngân hàng lớn mở rộng cho vay tiêu dùng lại có xác suất đối mặt với nợ xấu gia tăng nhanh chóng.

Luận án định vị vị trí học thuật bằng cách kết nối khoảng trống giữa lý thuyết quản trị theo chuẩn Basel II quốc tế (Laurent, 2006; Kalyan, 2006; Smita, 2018; Radoica, 2017) với thực tiễn tái cấu trúc ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân tại Việt Nam, thiết lập mô hình kiểm định thực nghiệm tác động đa chiều từ cả phía cán bộ vận hành nội bộ và khách hàng vay vốn.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp quan trọng vào hệ thống lý luận kinh tế học tài chính - ngân hàng thông qua việc phát triển và mở rộng các lý thuyết nền tảng:

• Mở rộng Lý thuyết Quản trị Rủi ro Hiện đại theo Basel II: Cụ thể hóa phương pháp tiếp cận xếp hạng nội bộ (Internal Ratings-Based Approach - IRB) thành các tham số định lượng cụ thể: Xác suất vỡ nợ (Probability of Default - $PD$), Tỷ trọng tổn thất ước tính (Loss Given Default - $LGD$), Tổng dư nợ tại thời điểm vỡ nợ (Exposure at Default - $EAD$), và Kỳ hạn hiệu dụng (Effective Maturity - $M$).
• Mô hình hóa Tổn thất Dự tính và Ngoài dự tính: Minh chứng cơ chế xác định Tổn thất kỳ vọng ($EL = PD \times LGD \times EAD$) được bù đắp bởi chi phí dự phòng rủi ro, trong khi Tổn thất ngoài dự tính ($UL = \sigma(EL)$) phải được chống đỡ bằng bộ đệm Vốn kinh tế ($Economic\ Capital$) tối thiểu theo công thức: $$\text{Vốn kinh tế tối thiểu} = RWA_{\text{RRTD}} \times 8%$$
• Chuyển dịch Paradigm Quản trị: Chuyển đổi tư duy quản trị RRTD từ "xử lý nợ thụ động sau khi phát sinh tổn thất" sang "quản trị danh mục chủ động dựa trên khẩu vị rủi ro và mô hình kiểm soát 3 tuyến phòng thủ".

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của đề tài được thiết lập dựa trên sự tích hợp chặt chẽ giữa 03 trụ cột Basel II, cấu trúc tổ chức 3 vòng kiểm soát và mô hình hồi quy đa biến:

+-------------------------------------------------------------------------+
|                           KHUNG PHÂN TÍCH QUẢN TRỊ RRTD                 |
+-------------------------------------------------------------------------+
|  NHÓM NHÂN TỐ BÊN NGOÀI               |  NHÓM NHÂN TỐ BÊN TRONG         |
|  - Chính sách Nhà nước                |  - Quy mô ngân hàng             |
|  - Môi trường Kinh tế - Xã hội        |  - Nguồn nhân lực               |
|  - Uy tín khách hàng                  |  - Hệ thống tổ chức ngân hàng   |
|                                       |  - Chính sách vay vốn           |
|                                       |  - Quản lý hồ sơ (3 vòng)       |
|                                       |  - Tình hình nợ quá hạn         |
+---------------------------------------+---------------------------------+
                                    |
                                    v
+-------------------------------------------------------------------------+
|                  VẬN HÀNH THEO MÔ HÌNH 3 VÒNG KIỂM SOÁT                 |
|  - Vòng 1 (Kinh doanh, Thẩm định, Phê duyệt): Hạn chế ~80% RRTD         |
|  - Vòng 2 (Khối Quản trị rủi ro & Tuân thủ): Hạn chế ~10% RRTD          |
|  - Vòng 3 (Kiểm toán nội bộ độc lập): Hạn chế ~10% RRTD                 |
+-------------------------------------------------------------------------+
                                    |
                                    v
+-------------------------------------------------------------------------+
|                    QUY TRÌNH QUẢN TRỊ RRTD KHÉP KÍN                     |
|        Nhận biết RRTD  -->  Đo lường RRTD  -->  Ứng phó & Kiểm soát     |
|   (Khung 6C, CIC, Stress-Test) (SA, IRB, EL, UL, VaR) (Phái sinh, Trích lập) |
+-------------------------------------------------------------------------+

Khung phân tích thiết lập điều kiện biên (boundary conditions) rõ ràng: Áp dụng cho các NHTM hoạt động trong nền kinh tế chuyển đổi có sự giao thoa giữa quy định phân loại nợ theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước và lộ trình tiệm cận Thông tư 41/2016/TT-NHNN (Basel II).

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu tuân thủ thế giới quan thực chứng hậu thực chứng (post-positivism), kết hợp chặt chẽ giữa phân tích suy diễn logic từ lý thuyết tài chính và kiểm định thực nghiệm thông qua phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (mixed methods):

• Giai đoạn định tính sơ bộ: Thảo luận nhóm chuyên gia và phỏng vấn sâu các nhà nghiên cứu, lãnh đạo khối rủi ro nhằm hoàn thiện cấu trúc thang đo; thực hiện khảo sát thử nghiệm (pilot study) trên mẫu $N = 40$ để sàng lọc biến rác.
• Giai đoạn định lượng chính thức: Khảo sát diện rộng thông qua bảng hỏi cấu trúc sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1 = Hoàn toàn không đồng ý đến 5 = Hoàn toàn đồng ý).
• Mô hình định lượng đa cấp (Dual-perspective Modeling):
  • Mô hình 1 (Dành cho cán bộ nhân viên VPBank): Đánh giá tác động của 8 biến độc lập (Chính sách Nhà nước, Kinh tế - Xã hội, Uy tín khách hàng, Quy mô ngân hàng, Nguồn nhân lực, Hệ thống tổ chức, Chính sách vốn, Quản lý hồ sơ) lên biến phụ thuộc Rủi ro tín dụng, cùng 3 biến kiểm soát (loại khách hàng, đơn vị công tác, địa bàn).
  • Mô hình 2 (Dành cho khách hàng vay vốn): Đánh giá tác động của 6 nhóm biến độc lập lên biến phụ thuộc Số dư nợ/khả năng trả nợ, cùng 4 biến kiểm soát (hình thức cấp tín dụng, địa điểm làm việc, mục đích vay, thu nhập bình quân).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy mô mẫu nghiên cứu được tính toán nghiêm ngặt theo các tiêu chuẩn học thuật quốc tế:

• Tiêu chuẩn Phân tích Nhân tố Khám phá (EFA): Căn cứ theo Hair, Anderson, Tatham và Black (1998), Comrey (1973) và Roger (2006), kích thước mẫu tối thiểu phải gấp 5 lần tổng số biến quan sát ($N \ge 5 \times m$).
  • Đối với bảng hỏi nhân viên ($m = 48$ biến quan sát): $N_{\text{min}} = 5 \times 48 = 240$ mẫu.
  • Đối với bảng hỏi khách hàng ($m = 30$ biến quan sát): $N_{\text{min}} = 5 \times 30 = 150$ mẫu.
• Tiêu chuẩn Hồi quy Tuyến tính Đa biến: Theo Tabachnick và Fidell (1996), quy mô mẫu tối thiểu được xác định theo công thức $N \ge 50 + 8 \times m$ ($m$ là số biến độc lập).
  • Đối với nhóm nhân viên ($m = 8$ biến độc lập): $N_{\text{min}} = 50 + 8 \times 8 = 114$ mẫu.
  • Đối với nhóm khách hàng ($m = 6$ biến độc lập): $N_{\text{min}} = 50 + 8 \times 6 = 98$ mẫu.

Quy mô mẫu thu thập thực tế hoàn toàn vượt ngưỡng yêu cầu tối thiểu, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy thống kê cao:

• Mẫu cán bộ nhân viên tín dụng: $N_1 = 289$ cán bộ (vượt xa mức 240 tối thiểu).
• Mẫu khách hàng có quan hệ tín dụng: $N_2 = 195$ khách hàng (vượt xa mức 150 tối thiểu).

Quy trình kiểm định chất lượng thang đo tuân thủ nghiêm ngặt:

• Hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha tối thiểu đạt $\ge 0.60$ (Hair và cộng sự, 2006).
• Hệ số tương quan biến - tổng (Corrected Item-Total Correlation) phải đạt $> 0.30$; các biến có hệ số nhỏ hơn 0.30 bị loại bỏ trực tiếp dưới dạng biến rác (Nunnally & Bernstein, 1994).
• Kiểm định tính thích hợp của phân tích nhân tố qua chỉ số KMO ($0.5 \le \text{KMO} \le 1.0$) và kiểm định Bartlett ($p < 0.05$).

Data và phân tích

Đặc tính cơ cấu của mẫu nghiên cứu thực nghiệm được thống kê chi tiết:

• Cơ cấu mẫu cán bộ nhân viên ($N = 289$):
  • Đơn vị làm việc: 246 người thuộc Chi nhánh ngân hàng (85.2%); 43 người thuộc Khối tín dụng tiêu dùng FE Credit (14.8%).
  • Địa bàn hoạt động: Hà Nội chiếm 189 người (65.3%); các tỉnh/thành phố khác chiếm 100 người (34.7%).
  • Phân khúc quản lý: Quản lý khách hàng doanh nghiệp gồm 149 cán bộ (51.5%); quản lý khách hàng cá nhân gồm 140 cán bộ (48.5%).
• Cơ cấu mẫu khách hàng ($N = 195$):
  • Địa bàn: Hà Nội chiếm 103 khách hàng (52.8%); các tỉnh/thành phố khác chiếm 92 khách hàng (47.2%).
  • Loại hình khách hàng: Khách hàng doanh nghiệp gồm 25 đơn vị; khách hàng cá nhân gồm 170 người.
  • Mục đích vay vốn: Vay tiêu dùng cá nhân chiếm tỷ trọng lớn nhất với 97 khách hàng (49.7%); Vay mua nhà/mua xe gồm 43 khách hàng (22.1%); Vay đầu tư sản xuất kinh doanh gồm 35 khách hàng (17.9%); Mục đích khác gồm 20 khách hàng (10.3%).

Dữ liệu được làm sạch, mã hóa và xử lý bằng các công cụ phần mềm chuyên dụng: Microsoft Excel, SPSS for Windows phiên bản 15.0 và EViews phiên bản 3.0. Độ tin cậy của các ước lượng hồi quy OLS được bảo đảm thông qua việc kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến (VIF), phương sai thay đổi và tự tương quan, với mức ý nghĩa kiểm định $p < 0.05$ (Cohen, 1988) và đánh giá độ giải thích qua hệ số $R^2$ hiệu chỉnh.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả phân tích định lượng và định tính mang lại 5 phát hiện cốt lõi:

• Phát hiện 1 (Tác động vượt trội của Nguồn nhân lực): Biến Nguồn nhân lực là nhân tố nội tại có hệ số tác động đồng biến dương lớn nhất và có ý nghĩa thống kê cao nhất ($p < 0.01$) tới hiệu quả quản trị RRTD tại VPBank. Năng lực thẩm định dòng tiền thực tế, đạo đức nghề nghiệp và tính tuân thủ quy trình của chuyên viên khách hàng quyết định sự thành bại của toàn bộ chu trình tín dụng.
• Phát hiện 2 (Tác động thuận chu kỳ của Môi trường Kinh tế - Xã hội): Nhân tố Kinh tế - Xã hội có mối quan hệ đồng biến mạnh mẽ với chất lượng danh mục tín dụng. Khi nền kinh tế tăng trưởng tốt, dòng tiền trả nợ của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) được đảm bảo, giúp tỷ lệ nợ quá hạn giảm sâu.
• Phát hiện 3 (Lực cản từ Chính sách Nhà nước và Quản lý hồ sơ): Hai biến có tác động nghịch biến lớn nhất đến công tác kiểm soát rủi ro là Chính sách của Nhà nước và Quản lý hồ sơ. Sự thay đổi đột ngột hoặc thiếu đồng bộ trong khung khổ pháp lý, cùng sự cồng kềnh, phân tán trong luân chuyển và lưu trữ chứng từ giữa 3 vòng kiểm soát tạo ra độ trễ tác nghiệp, làm gia tăng rủi ro đạo đức và rủi ro hoạt động.
• Phát hiện 4 (Nghịch lý tăng trưởng nợ xấu nhóm 5 trong tín dụng tiêu dùng): Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu (NPL) của VPBank có xu hướng tăng tỷ lệ thuận với tốc độ mở rộng của mảng tín dụng bán lẻ và FE Credit. Đặc biệt, tốc độ gia tăng nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng nợ xấu giai đoạn 2013-2018, đặt ra áp lực trích lập dự phòng cụ thể và làm xói mòn hệ số an toàn vốn CAR.
• Phát hiện 5 (Kiểm chứng hiệu năng của Mô hình 3 vòng kiểm soát): Nghiên cứu kiểm chứng thực nghiệm tỷ lệ phân bổ kiểm soát rủi ro theo chuẩn quốc tế:

  "Theo số liệu thống kê tại NHTM ở các quốc gia phát triển, vòng quan hệ khách hàng có thể kiểm soát và hạn chế đến 80% RRTD của một ngân hàng... vòng quản lý rủi ro có thể hạn chế khoảng 10%... vòng kiểm toán nội bộ có thể hạn chế khoảng 10% RRTD của ngân hàng." Tuy nhiên, tại VPBank, sự phối hợp giữa vòng 1 và vòng 2 còn xuất hiện xung đột mục tiêu giữa chỉ tiêu doanh số bán hàng (KPI tăng trưởng dư nợ) và khẩu vị rủi ro thận trọng.

Implications đa chiều

• Hàm ý Lý thuyết: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định tính tương thích của mô hình tổn thất tín dụng IRB và cơ chế phân tầng rủi ro Basel II tại thị trường tài chính cận biên/mới nổi.
• Hàm ý Phương pháp luận: Thiết lập quy trình khảo sát hai chiều (nhân viên ngân hàng vs khách hàng vay vốn) giúp loại bỏ thiên kiến nhận thức đơn phương trong nghiên cứu quản trị ngân hàng.
• Hàm ý Thực tiễn quản trị:
  • Tái cấu trúc luồng thẩm định tín dụng tiêu dùng thông qua tự động hóa chấm điểm scorecard, giảm thiểu sự can thiệp chủ quan của con người ở vòng 1.
  • Tách bạch tuyệt đối KPI kinh doanh và KPI kiểm soát rủi ro tại các chi nhánh.
  • Tăng cường các công cụ ứng phó rủi ro hiện đại: chuyển giao rủi ro qua hợp đồng phái sinh tín dụng (Credit Swaps, Credit Options), đồng tài trợ và bảo hiểm tín dụng bắt buộc đối với các khoản vay tiêu dùng không có tài sản bảo đảm.
• Hàm ý Chính sách vĩ mô: Kiến nghị Ngân hàng Nhà nước đẩy nhanh lộ trình triển khai toàn diện Trụ cột 2 (ICAAP) và Trụ cột 3 (Kỷ luật thị trường) của Basel II; nâng cấp cơ sở dữ liệu quốc gia của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC) nhằm giảm thiểu triệt để tình trạng bất đối xứng thông tin.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu tồn tại một số giới hạn học thuật cần được thừa nhận khách quan:

• Giới hạn về không gian nghiên cứu: Dữ liệu thực nghiệm tập trung vào một điển hình đơn lẻ là VPBank. Mặc dù VPBank có tính đại diện cao cho khối NHTM cổ phần định hướng bán lẻ, cấu trúc quản trị và khẩu vị rủi ro đặc thù của FE Credit có thể tạo ra những biến dạng nhất định khi khái quát hóa cho toàn hệ thống ngân hàng (đặc biệt là khối NHTM có vốn Nhà nước).
• Giới hạn về thời gian dữ liệu: Chuỗi dữ liệu thứ cấp dừng lại ở mốc tháng 06/2019 và khảo sát sơ cấp hoàn thành đầu năm 2019, chưa phản ánh các cú sốc phi kinh tế bất thường (như đại dịch COVID-19 hay biến động địa chính trị toàn cầu).
• Giới hạn về phương pháp đo lường IRB: Do tính bảo mật của ngân hàng, việc tính toán $PD$, $LGD$, $EAD$ chưa được mô phỏng trên toàn bộ micro-data từng hợp đồng tín dụng mà dựa trên số liệu phân nhóm báo cáo tài chính.

Chương trình nghiên cứu tiếp theo (Future Research Agenda) cần tập trung vào các hướng đột phá:

• Mở rộng mô hình nghiên cứu so sánh liên ngân hàng (Cross-sectional Panel Data) giữa nhóm NHTM quốc doanh và NHTM cổ phần tư nhân.
• Nghiên cứu chuỗi thời gian dài hạn (Longitudinal Study) để đánh giá độ trễ và khả năng phục hồi của chất lượng tín dụng sau khủng hoảng.
• Tích hợp công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) và Học máy (Machine Learning) vào mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ để dự báo xác suất vỡ nợ phi tuyến tính.
• Mở rộng khung phân tích sang các tiêu chuẩn Basel III, tập trung vào đệm vốn chống chu kỳ (Countercyclical Capital Buffer) và tỷ lệ đòn bẩy tài chính.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động Học thuật: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo thực chứng chuẩn mực, có tiềm năng trích dẫn cao cho các công trình nghiên cứu sau đại học về quản trị ngân hàng thương mại, kinh tế học tài chính và quản trị rủi ro tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
• Chuyển đổi Ngành Ngân hàng: Đóng vai trò là cẩm nang hướng dẫn thực hành tái cấu trúc hệ thống quản trị rủi ro cho các tổ chức tín dụng đang trong quá trình chuyển đổi mô hình từ bán buôn sang bán lẻ và tài chính tiêu dùng.
• Tác động Chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học thực chứng hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước trong việc hoàn thiện các thông tư hướng dẫn về an toàn vốn, phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro.
• Lợi ích Kinh tế - Xã hội: Góp phần nâng cao năng lực kiểm soát nợ xấu của hệ thống ngân hàng, bảo vệ an toàn tiền gửi của người dân, duy trì dòng vốn tín dụng lành mạnh cho nền kinh tế và giảm thiểu nguy cơ khủng hoảng nợ tiêu dùng.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên khối ngành Tài chính - Ngân hàng: Tiếp cận một khung phân tích tích hợp hoàn chỉnh, kết hợp phương pháp luận EFA, hồi quy OLS và các tiêu chuẩn Basel II quốc tế.
• Ban Điều hành và Giám đốc Quản trị Rủi ro (CRO) tại các NHTM: Ứng dụng mô hình phân bổ nguồn lực kiểm soát rủi ro theo tỷ lệ 80-10-10 tại 3 tuyến phòng thủ và bộ công cụ đo lường tổn thất kỳ vọng ($EL$).
• Chuyên viên Tín dụng và Quản lý Chi nhánh: Nhận diện rõ các yếu tố cấu thành rủi ro hồ sơ và hành vi khách hàng, từ đó nâng cao kỹ năng thẩm định và giám sát dòng tiền sau cấp tín dụng.
• Cơ quan Quản lý và Giám sát Ngân hàng: Có thêm cơ sở thực nghiệm để đánh giá tác động lan tỏa của các chính sách tín dụng tiêu dùng đến rủi ro hệ thống.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?
Đóng góp độc đáo nhất là việc mở rộng Lý thuyết Quản trị Rủi ro Hiện đại theo Basel II kết hợp với Mô hình 3 vòng kiểm soát trong bối cảnh đặc thù của một ngân hàng bán lẻ tư nhân tại nền kinh tế mới nổi. Luận án đã cụ thể hóa và kiểm định thành công mối quan hệ tác động giữa các nhân tố vi mô nội bộ (Quản lý hồ sơ, Hệ thống tổ chức, Nguồn nhân lực) với các tham số đo lường tổn thất chuẩn hóa ($EL$, $UL$, $VaR$).

2. Đột phá về phương pháp luận nghiên cứu so với các công trình trước đây là gì?
So với các nghiên cứu của Das (2007) hay Võ Thị Quý (2014) vốn chỉ sử dụng số liệu vĩ mô hoặc khảo sát một chiều, luận án thiết lập thiết kế nghiên cứu đa tầng (Dual-perspective) khảo sát đồng thời 289 cán bộ nhân viên thuộc 3 tuyến kiểm soát và 195 khách hàng vay vốn, xử lý triệt để các sai số đo lường qua kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha ($\ge 0.60$) và tương quan biến tổng ($> 0.30$).

3. Phát hiện bất ngờ hoặc trái với trực giác thông thường nhất (counter-intuitive finding) là gì?
Mặc dù quy mô ngân hàng tăng trưởng nhanh và lợi nhuận bán lẻ bùng nổ, rủi ro tín dụng không hề suy giảm mà tốc độ gia tăng nợ nhóm 5 (nợ có nguy cơ mất vốn) lại tăng vọt. Đồng thời, biến Quản lý hồ sơ lại có tác động ngược chiều mạnh mẽ đến hiệu quả quản trị, phản ánh thực trạng quy trình số hóa và luân chuyển chứng từ chưa theo kịp tốc độ mở rộng mạng lưới kinh doanh.

4. Quy trình lặp lại nghiên cứu (replication protocol) có được cung cấp đầy đủ không?
Luận án cung cấp chi tiết toàn bộ cấu trúc bảng hỏi, thang đo Likert 48 biến quan sát cho nhân viên và 30 biến quan sát cho khách hàng, công thức tính toán mẫu theo Hair et al. (1998) và Tabachnick & Fidell (1996), cùng quy trình xử lý dữ liệu chuẩn hóa trên SPSS 15.0 và EViews 3.0, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lặp hoàn toàn quy trình khảo sát và phân tích.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tới (10-year research agenda) được vạch ra như thế nào?
Định hướng tập trung vào 3 trọng tâm: (1) Chuyển dịch toàn diện từ Basel II sang khung chuẩn mực Basel III; (2) Ứng dụng Big Data và Trí tuệ nhân tạo trong xây dựng hệ sinh thái chấm điểm tín dụng hành vi theo thời gian thực; (3) Tích hợp các tiêu chuẩn rủi ro Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) vào quy trình cấp tín dụng xanh.

Kết luận

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về quản trị RRTD tại các NHTM theo chuẩn mực Hiệp ước Basel II và mô hình tổ chức 3 vòng kiểm soát.
2. Đánh giá chính xác thực trạng quản trị RRTD tại VPBank giai đoạn 2010 – 2019, chỉ rõ mối liên hệ giữa tăng trưởng tín dụng tiêu dùng quy mô lớn và áp lực gia tăng nợ xấu nhóm 5.
3. Kiểm định thực nghiệm thành công mô hình định lượng đa biến, xác định Nguồn nhân lực và Môi trường Kinh tế - Xã hội là hai nhân tố tác động đồng biến lớn nhất, trong khi Chính sách Nhà nước và Quản lý hồ sơ là hai nhân tố tác động nghịch biến chủ đạo.
4. Đo lường chính xác hiệu quả vận hành của mô hình 3 vòng kiểm soát, chỉ ra sự cần thiết phải đồng bộ hóa mục tiêu tăng trưởng kinh doanh ở vòng 1 với khẩu vị rủi ro ở vòng 2 và tính độc lập giám sát của vòng 3.
5. Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ có cơ sở khoa học vững chắc và tính khả thi cao nhằm hoàn thiện quản trị RRTD tại VPBank và các NHTM Việt Nam.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu mới về ứng dụng công nghệ tài chính (Fintech), dữ liệu lớn và Basel III trong quản trị danh mục tín dụng tại các nền kinh tế đang phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án Chương 2: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Chương 3: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng và các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng Chương 4: Giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng 13 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Một số nghiên cứu liên quan đến rủi ro tín dụng ngân hàng thƣơng mại Theo Jason (2007), Ngwa Eveline (2010) tín dụng là nghiệp vụ đem lại thu nhập chủ yếu cho các NHTM, tuy nhiên đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, vì vậy có thể nói rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro hàng đầu và quan trọng nhất trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng [81], [96]. Theo Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12.2010, cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác [27]. Nghiên cứu của Andrew và các cộng sự (2002), Shahzad (2019) RRTD là một trong những yếu tố rủi ro lớn nhất trong ngành ngân hàng [52], [109].

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu liên quan đến RRTD, theo Joel (2015), Florenti và các cộng sự (2016), RRTD được hiểu là: những tổn thất do khách hàng không trả được nợ hoặc đó là sự giảm sút chất lượng tín dụng của những khoản vay [85], [71],…Theo Edward (2008), Samuel và cộng sự (2012), rủi ro tín dụng là được hiểu là khả năng khách hàng không đủ vốn để đáp ứng các khoản thanh toán đã thỏa thuận vì bất cứ lý do gì [70] [108]. Ngoài ra, RRTD cũng được tiếp cận theo hướng RRTD là phát sinh rủi ro xảy ra khi tỷ lệ lợi nhuận không được như mong đợi, Maneuel (2001), chỉ ra mức độ RRTD đối với việc xác định giá và cam kết trả nợ, trong trường hợp này đối với những hợp đồng tín dụng có giá trị lớn và độ rủi ro cao, các nhà đầu tư thường mong đợi một tỷ lệ lợi nhuận cao hơn, nếu tỷ lệ này không như mong đợi, đây được coi là phát sinh RRTD [89]. Với cách tiếp cận về RRTD như 14 vậy cũng phù hợp với với định nghĩa RRTD Basel 2 đưa ra. Như vậy, mặc dù nhà đầu tư có lợi nhuận nhưng mức lợi nhuận thu về không đạt như mong muốn sẽ làm phát sinh RRTD.

Tại Việt Nam, đã có các nghiên cứu về RRTD phát sinh. Đa phần các nghiên cứu trong nước đều có sự thống nhất về nội dung RRTD đó là: RRTD là khả năng mà bên vay nợ hoặc đối tác của các tổ chức tài chính không thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo điều khoản đã thỏa thuận. Với cách hiểu RRTD như trên, nhiều nghiên cứu đã cho thấy các khoản tiền cho vay thường có tỷ lệ rủi ro hơn so với các tài sản có khác, do tính lỏng thấp và tính rủi ro cao hơn nên các ngân hàng thường thu được lợi nhuận cao từ hoạt động tín dụng; trên thế giới, hoạt động tín dụng mang lại 2/3 thu nhập cho ngân hàng, tại Việt Nam, hoạt động tín dụng cũng mang lại khoảng 80% thu nhập cho ngân hàng. Một nghiên cứu khác của Hoàng Huy Hà (2014) cũng có cách hiểu RRTD trong ngân hàng đó là những tổn thất xảy ra đối với khoản nợ của TCTD do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết, trong trường hợp này NHTM gặp rủi ro khi xảy ra tình trạng mất vốn hay đọng vốn đối với khoản vay [16].

Các nhà nghiên cứu như Nguyễn Quang Hiện (2016), Trần Thị Việt Thạch (2016), Nguyễn Thị Vân Anh (2017), Lê Thi Hạnh (2017) …cũng đều đồng quan điểm với cách định nghĩa về RRTD như trên [19], [40], [4], [18]. Một số nghiên cứu liên quan đến quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng thƣơng mại Một trong những yếu tố mang lại thành công của ngân hàng đó là việc có thể quản trị được tốt những ảnh hưởng của RRTD đối với hoạt động kinh doanh của mình. Quản trị RRTD hiệu quả có thể giúp tăng trưởng lợi nhuận nhưng vẫn đảm bảo được giảm thiểu rủi ro và tránh các khoản nợ xấu.Trong một thế giới luôn có sự thay đổi phát triển không ngừng, cùng với sự phát triển của những lợi ích mang lại từ việc quản lý rủi ro vốn, rủi ro ngoại hối thì cũng cần phải quan tâm đến quản lý RRTD. Cuộc khủng khoảng tài chính ngân hàng toàn cầu đã ảnh hưởng đến nhiều ngân hàng trong một thời gian dài, nợ quá hạn hoặc không thanh toán nợ chính là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến điều này.

Quản trị tốt RRTD sẽ là một biện pháp hữu hiệu để khắc phục những rủi ro mang lại cho ngân hàng từ nợ quá hạn hoặc không thanh toán được nợ.  Một số nghiên cứu nước ngoài: Nhà nghiên cứu Patrick (2005) nghiên cứu về quản trị RRTD tập trung vào vai trò của các nhà quản lý rủi ro đối với quản trị RRTD, tác giả đã thiết kế bảng hỏi và phân tích để đưa ra được những ảnh hưởng của các nhà quản lý đến tỷ lệ lợi nhuận thu được của tổ chức [97]. Cùng hướng tiếp cận này, nghiên cứu của Robert (2010) cũng chỉ ra tầm quan trọng của các chuyên gia trong quản trị rủi ro, tác giả cho rằng sử dụng các chuyên gia trong lĩnh vực tín dụng có hai lợi thế so với chỉ sử dụng riêng một mô hình quản trị rủi ro sẵn có nào đó, bởi lẽ các chuyên gia sẽ nhận biết được những nhược điểm của các mô hình quản trị rủi ro, đồng thời họ có thể thuyết phục được ban quản lý của tổ chức thực hiện các chính sách để giảm thiểu rủi ro [101]. Nhà nghiên cứu Muninarayanappa (2004), Jeffrey (2009) cũng nghiên cứu quản trị RRTD theo sự điều hành của các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu kết luận quản trị RRTD đạt được thành công khi nhà quản lý, lãnh đạo tổ chức áp dụng chính sách quản trị RRTD trong đó không chỉ là sự kết hợp giữa chiến lược và chính sách tín dụng, mà còn phải đảm bảo duy trì kịch bản xử lý thích hợp cho RRTD [94], [83].

Điều này có nghĩa là cần phải quan tâm đặc biệt đến xác suất vỡ nợ trong hoạt động tín dụng tại các tổ chức. Hệ thống chuyên gia được nhiều nhà nghiên cứu đánh giá là phương pháp phổ biến để các tổ chức nói chung và NHTM nói riêng sử dụng khi đánh giá tín dụng, tuy nhiên một số nhà nghiên cứu cũng đã nêu lên một số hạn chế của phương pháp này như: các chuyên gia thường được lựa chọn từ các nhà quản lý, lãnh đạo và một số ít những chuyên gia bên ngoài tổ chức, NHTM, điều này dẫn đến có thể xuất hiện bất đồng trong quyết định đối với một khoản cấp tín dụng; thứ hai, hầu hết các chuyên gia đều là những người có kinh nghiệm lâu năm trong nghề, vì vậy nhiều quyết định sẽ dựa trên kinh nghiệm và ý chí chủ quan, đây là một trong những rủi ro phát sinh trong hoạt động tín dụng. Đây được hiểu là cách nghiên cứu rủi ro theo quy trình quản trị RRTD. Cùng quan điểm nghiên cứu với Bagchi, một số tác giả đi sâu nghiên cứu về XHTD và điểm tín 16 dụng – công cụ kiểm soát rủi ro thường xuyên được sử dụng trong quản trị RRTD tại các ngân hàng.

Cụ thể các tác giả như Gang và cộng sự (2012), Saunders (2010) đều khẳng định cần đưa ra một khung đánh giá để chấm điểm, XHTD, đây là một trong những căn cứ tăng cường an toàn khi thực hiện phê duyệt một khoản cấp tín dụng của các ngân hàng [72], [110], Bessis (2015) chỉ ra rằng hệ thống XHTD được áp dụng trong suốt quá trình ra quyết định bao gồm giám sát, định giá cho vay, quản lý quy trình [85]… Theo Young (2008), khung XHTD và chấm điểm tín dụng nên có một số tiêu chí như: thông tin của khách hàng, mục đích xin cấp tín dụng, số tiền, thời gian trả nợ và tài sản bảo đảm [117]; William (2000) nghiên cứu và đưa ra kết luận về thu thập, sử dụng dữ liệu này trong khoảng từ 5 năm -10 năm để đánh giá xếp hạng tín dụng, các ngân hàng có thể dùng kết quả xếp hạng tín dụng này để dự báo khả năng trả nợ trong tương lai [105]. Đối với quy trình quản trị RRTD, điểm tín dụng cũng là một nội dung mà nhiều nhà nghiên cứu thực hiện nghiên cứu tiếp cận. Điểm tín dụng là con số thể hiện uy tín của người nộp đơn vay vốn. Theo tác giả Yiping Huang và cộng sự (2020), Radoica (2017), Belas (2011), Steven (2012)… đều khẳng định mô hình điểm tín dụng là mô hình thuận lợi để đánh giá các rủi ro liên quan đến các khoản vay doanh nghiệp và cá nhân, đồng thời nó cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình ra quyết định đối với các khoản duyệt vay [118], [98], [57], [113].

Trái ngược với những ý kiến trên, tác giả Heffernan (2005) đã chỉ ra những hạn chế khi sử dụng mô hình chấm điểm tín dụng trong phê duyệt đó là: thứ nhất, khả năng dự báo trả nợ sẽ không chính xác vì dữ liệu được lấy trong quá khứ; thứ hai, sử dụng mô hình điểm tín dụng, kết quả đưa ra sẽ có chỉ có kết quả mặc định là đồng ý cấp tín dụng hoặc không cấp tín dụng, trong khi đó thực tế có nhiều loại kết quả khác nhau của việc phê duyệt [77]. Vì vậy Heffrenan cho rằng mô hình chấm điểm tín dụng thường được áp dụng cho những khoản vay có giá trị nhỏ. Một số tác giả tiếp cận quản trị rủi ro theo góc nhìn của ứng phó rủi ro, theo các tác giả này phương pháp ứng phó rủi ro phổ biến đó là 17 sử dụng các hợp đồng phái sinh. Tương tự Ammann (2003), Florenti (2016) ngoài việc khẳng định tầm quan trọng của hợp đồng phái sinh trong quản trị RRTD, đồng thời các tác giả đã rút ra những kết luận về sự ảnh hưởng của RRTD đến giá của các hợp đồng phái sinh [53], [71] .