Luận văn thạc sĩ quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại cổ phần quân đội chi nhánh đông sài gòn

Tài liệu chuyên sâu Quản trị rủi ro tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng TMCP Quân Đội, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền tảng

• Tác giả: Bùi Thủy Uyên
• Người hướng dẫn: TS. Lê Tấn Phước
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng TMCP Quân Đội - Chi Nhánh Đông Sài Gòn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là một phần quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần, đặc biệt là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Rủi ro tín dụng phát sinh khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ đúng hạn. Điều này có thể dẫn đến tổn thất tài chính cho ngân hàng. Để quản lý rủi ro này, ngân hàng cần có các chiến lược và quy trình rõ ràng nhằm nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro. Việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển. Theo Trần Huy Hoàng (2011), "Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn."

1.1 Khái niệm và phân loại rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng có thể được phân loại thành hai loại chính: rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục. Rủi ro giao dịch liên quan đến các vấn đề trong quy trình cho vay, trong khi rủi ro danh mục liên quan đến việc quản lý tổng thể danh mục cho vay của ngân hàng. Việc nhận diện và phân loại rủi ro tín dụng là bước đầu tiên trong quá trình quản lý rủi ro. Ngân hàng cần phải có các chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụng để có thể đưa ra các quyết định cho vay hợp lý. Các chỉ tiêu này bao gồm tỷ lệ nợ xấu, khả năng thanh toán của khách hàng và các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng.

II. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Quân Đội

Ngân hàng TMCP Quân Đội - chi nhánh Đông Sài Gòn đã thực hiện nhiều biện pháp để quản lý rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy vẫn còn nhiều thách thức. Tình hình nợ xấu tại ngân hàng đang gia tăng, đặc biệt trong nhóm khách hàng là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc đánh giá không chính xác khả năng trả nợ của khách hàng. Theo báo cáo tài chính từ 2015 đến 2018, tỷ lệ nợ xấu đã có xu hướng tăng, điều này cho thấy ngân hàng cần cải thiện quy trình đánh giá và kiểm soát rủi ro tín dụng. Việc áp dụng các công cụ phân tích rủi ro hiện đại sẽ giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan hơn về tình hình tài chính của khách hàng.

2.1 Đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng

Đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Quân Đội cho thấy ngân hàng đã có những bước tiến trong việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc nhận diện và đánh giá rủi ro. Các nhân viên tín dụng cần được đào tạo thêm về kỹ năng phân tích tài chính và đánh giá rủi ro. Việc này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cần có các chính sách khuyến khích nhân viên trong việc phát hiện và báo cáo các dấu hiệu rủi ro kịp thời.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng

Để nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng, ngân hàng TMCP Quân Đội cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần cải thiện quy trình đánh giá tín dụng bằng cách áp dụng các công nghệ thông tin hiện đại. Việc sử dụng phần mềm phân tích dữ liệu sẽ giúp ngân hàng có cái nhìn chính xác hơn về tình hình tài chính của khách hàng. Thứ hai, ngân hàng cần tăng cường đào tạo cho nhân viên tín dụng về các kỹ năng phân tích và quản lý rủi ro. Cuối cùng, ngân hàng nên xây dựng một hệ thống thông tin quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, giúp theo dõi và đánh giá tình hình rủi ro một cách liên tục.

3.1 Đề xuất giải pháp cụ thể

Giải pháp cụ thể bao gồm việc xây dựng chính sách tín dụng phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ngân hàng cần có các sản phẩm tín dụng linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính của khách hàng. Đồng thời, cần thiết lập các tiêu chí rõ ràng trong việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Việc này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam, hoạt động tín dụng đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra lợi nhuận và hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp. Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ tín dụng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội (MB Bank) - chi nhánh Đông Sài Gòn, giai đoạn 2015-2018, tổng tài sản tăng từ khoảng 2.67 nghìn tỷ đồng lên 4.36 nghìn tỷ đồng, tổng dư nợ tín dụng tăng gần 49%, trong đó dư nợ cho vay SME cũng tăng từ 398 tỷ đồng lên 757 tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động còn thấp, cho thấy tiềm năng phát triển tín dụng chưa được khai thác tối đa.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng hoạt động tín dụng SME và quản trị rủi ro tín dụng tại MB Bank - chi nhánh Đông Sài Gòn, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng nhằm giảm thiểu tổn thất và tăng hiệu quả hoạt động. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong giai đoạn 2015-2018 tại chi nhánh Đông Sài Gòn, với dữ liệu thu thập từ báo cáo nội bộ ngân hàng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp quản lý và nhân viên tín dụng trong việc xây dựng chiến lược và quy trình quản trị rủi ro phù hợp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro tín dụng, bao gồm:

• Khái niệm rủi ro tín dụng: Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không trả được nợ hoặc trả không đúng hạn, gây tổn thất cho ngân hàng. Rủi ro này được phân loại thành rủi ro giao dịch (lựa chọn, bảo đảm, nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (nội tại, tập trung).

• Mô hình quản trị rủi ro tín dụng: Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình nhận dạng, đánh giá, đo lường, kiểm soát và tài trợ rủi ro nhằm giảm thiểu tổn thất. Mô hình 6C (Capacity, Character, Collateral, Control, Cash, Conditions) được sử dụng để đánh giá khách hàng SME.

• Hiệp ước Basel I, II, III: Các chuẩn mực quốc tế về quản trị rủi ro tín dụng, trong đó Basel III nâng cao yêu cầu về vốn tự có, thanh khoản và khả năng chống chịu rủi ro, giúp ngân hàng tăng cường quản lý rủi ro một cách toàn diện.

• Chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụng: Bao gồm tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ trọng nợ xấu trên tổng dư nợ, hệ số rủi ro tín dụng và tỷ lệ xoá nợ, giúp ngân hàng đánh giá chất lượng danh mục tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo nội bộ của MB Bank - chi nhánh Đông Sài Gòn trong giai đoạn 2015-2018. Cỡ mẫu bao gồm toàn bộ dữ liệu tín dụng SME và các chỉ tiêu quản trị rủi ro liên quan. Phương pháp phân tích gồm:

• Thống kê mô tả: Tổng hợp và trình bày số liệu dưới dạng biểu đồ, bảng biểu để cung cấp cái nhìn tổng quan về hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro.

• Phương pháp so sánh: So sánh số liệu theo từng năm để đánh giá xu hướng và hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng.

• Phân tích định tính: Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng từ phía ngân hàng và khách hàng, dựa trên lý thuyết và thực tiễn.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong 4 năm, tập trung phân tích dữ liệu giai đoạn 2015-2018 nhằm phản ánh chính xác thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng dư nợ tín dụng SME ổn định: Tổng dư nợ cho vay SME tăng từ 398 tỷ đồng năm 2015 lên 757 tỷ đồng năm 2018, tương đương mức tăng khoảng 90%. Trong đó, dư nợ ngắn hạn chiếm khoảng 80% tổng dư nợ, phản ánh chiến lược tập trung vào vốn lưu động.

2. Cơ cấu dư nợ theo nhóm nợ: Nợ đủ tiêu chuẩn chiếm tỷ trọng lớn nhất, tăng từ 377 tỷ đồng lên 734 tỷ đồng (tăng 94%). Tuy nhiên, nợ cần chú ý và nợ có khả năng mất vốn cũng có xu hướng tăng nhẹ, lần lượt đạt 13 tỷ đồng và 3.4 tỷ đồng năm 2018, cho thấy rủi ro tín dụng vẫn tồn tại.

3. Tỷ lệ huy động vốn và hiệu quả sử dụng vốn: Tỷ lệ huy động vốn trên tổng tài sản duy trì trên 90%, trong khi tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động chỉ khoảng 64%, cho thấy ngân hàng còn dư địa để mở rộng tín dụng SME.

4. Quản trị rủi ro tín dụng còn hạn chế: Một số nguyên nhân chủ quan như năng lực cán bộ tín dụng, quy trình cấp tín dụng chưa hoàn thiện, và thông tin khách hàng chưa đầy đủ đã góp phần làm tăng rủi ro tín dụng.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy MB Bank - chi nhánh Đông Sài Gòn đã đạt được sự tăng trưởng tích cực trong hoạt động tín dụng SME, đồng thời duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức kiểm soát được. Việc tập trung cho vay ngắn hạn phù hợp với nhu cầu vốn lưu động của SME, giúp ngân hàng thu hồi vốn nhanh và giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động còn thấp so với tiềm năng, cho thấy ngân hàng cần đẩy mạnh hoạt động tín dụng để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

So sánh với các nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng quốc tế như ANZ và Citibank, MB Bank cần tăng cường minh bạch thông tin, áp dụng mô hình đo lường rủi ro định lượng và định tính, đồng thời hoàn thiện quy trình cấp tín dụng. Việc áp dụng các chuẩn mực Basel III sẽ giúp ngân hàng nâng cao năng lực quản trị rủi ro, đảm bảo an toàn vốn và phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu dư nợ theo kỳ hạn và nhóm nợ, bảng so sánh tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ sử dụng vốn qua các năm, giúp minh họa rõ nét xu hướng và hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao năng lực cán bộ tín dụng: Tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu về đánh giá và quản trị rủi ro tín dụng SME, tập trung vào kỹ năng phân tích tài chính và nhận diện rủi ro. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, do phòng nhân sự phối hợp với phòng tín dụng chủ trì.

2. Hoàn thiện quy trình cấp tín dụng: Rà soát và cập nhật quy trình xét duyệt, phê duyệt và giám sát khoản vay, đảm bảo tính chặt chẽ và minh bạch, giảm thiểu rủi ro giao dịch. Thực hiện trong 6 tháng, do ban quản lý chi nhánh và phòng kiểm soát nội bộ thực hiện.

3. Tăng cường hệ thống thông tin và công nghệ: Đầu tư nâng cấp hệ thống quản lý dữ liệu khách hàng và tín dụng, áp dụng mô hình chấm điểm tín dụng tự động dựa trên dữ liệu định lượng và phi định lượng. Kế hoạch triển khai trong 18 tháng, phối hợp giữa phòng công nghệ thông tin và phòng tín dụng.

4. Xây dựng chính sách tín dụng phù hợp với đặc thù SME: Thiết kế các sản phẩm tín dụng linh hoạt, phù hợp với nhu cầu vốn lưu động và đầu tư của SME, đồng thời áp dụng các biện pháp bảo đảm tín dụng hiệu quả. Thời gian thực hiện 12 tháng, do phòng phát triển sản phẩm và phòng tín dụng phối hợp.

5. Tăng cường công tác giám sát và kiểm tra nội bộ: Thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng, kiểm tra định kỳ và đột xuất các khoản vay có dấu hiệu rủi ro để xử lý kịp thời. Thực hiện liên tục, do phòng kiểm soát nội bộ và phòng tín dụng phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo ngân hàng: Giúp xây dựng chiến lược quản trị rủi ro tín dụng SME hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

2. Nhân viên tín dụng và quản lý chi nhánh: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro tín dụng, hỗ trợ công tác thẩm định và giám sát khoản vay.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính-ngân hàng: Là tài liệu tham khảo thực tiễn về quản trị rủi ro tín dụng SME tại ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý và giám sát ngân hàng: Hỗ trợ đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại các chi nhánh ngân hàng, từ đó đề xuất chính sách phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng là gì và tại sao cần quản trị?
   Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không trả được nợ hoặc trả chậm, gây thiệt hại cho ngân hàng. Quản trị rủi ro giúp giảm thiểu tổn thất, bảo vệ vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

2. Các chỉ tiêu nào dùng để đánh giá rủi ro tín dụng?
   Bao gồm tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ trọng nợ xấu trên tổng dư nợ, hệ số rủi ro tín dụng và tỷ lệ xoá nợ. Ví dụ, tỷ lệ nợ quá hạn phản ánh phần trăm dư nợ không trả đúng hạn, giúp ngân hàng theo dõi chất lượng tín dụng.

3. Mô hình 6C trong đánh giá tín dụng SME gồm những yếu tố nào?
   Gồm Capacity (năng lực trả nợ), Character (tư cách người vay), Collateral (tài sản đảm bảo), Control (kiểm soát), Cash (dòng tiền), Conditions (điều kiện kinh tế). Mô hình giúp đánh giá toàn diện khả năng trả nợ của khách hàng.

4. Tại sao MB Bank - chi nhánh Đông Sài Gòn tập trung cho vay ngắn hạn?
   Do nhu cầu vốn lưu động của SME chủ yếu là ngắn hạn, cho vay ngắn hạn giúp ngân hàng thu hồi vốn nhanh, giảm thiểu rủi ro và tăng vòng quay vốn.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng?
   Cần nâng cao năng lực cán bộ, hoàn thiện quy trình, áp dụng công nghệ thông tin, xây dựng chính sách tín dụng phù hợp và tăng cường giám sát nội bộ. Ví dụ, áp dụng hệ thống cảnh báo sớm giúp phát hiện rủi ro kịp thời.

Kết luận

• MB Bank - chi nhánh Đông Sài Gòn đã đạt được tăng trưởng tín dụng SME ổn định với tổng dư nợ tăng gần 49% trong giai đoạn 2015-2018.
• Rủi ro tín dụng vẫn tồn tại, đặc biệt ở các khoản nợ cần chú ý và có khả năng mất vốn, đòi hỏi nâng cao quản trị rủi ro.
• Áp dụng các chuẩn mực quốc tế Basel III và mô hình quản trị rủi ro hiện đại sẽ giúp ngân hàng nâng cao năng lực quản lý rủi ro.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào nâng cao năng lực cán bộ, hoàn thiện quy trình, ứng dụng công nghệ và xây dựng chính sách tín dụng phù hợp.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các cấp quản lý và nhân viên tín dụng trong việc phát triển hoạt động tín dụng SME an toàn, hiệu quả.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12-18 tháng, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả quản trị rủi ro để điều chỉnh kịp thời.

Call-to-action: Các nhà quản lý và nhân viên tín dụng tại MB Bank - chi nhánh Đông Sài Gòn nên áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng, góp phần phát triển bền vững ngân hàng và hỗ trợ SME hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 là nền tảng để từ đó dẫn dắt đề tài đi theo thứ tự, giúp cho trình bày được các vấn đề và kết quả một cách rõ ràng, hợp lí và dễ hiểu. Bảo mật 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.1 Tổng quan về rủi ro tín dụng 2.1 Khái niệm rủi ro tín dụng Hoạt động của NH liên quan đến rất nhiều các ngành nghề, lĩnh vực khác trong nền kinh tế, chính vì thế mà rủi ro cũng trở nên đa dạng hơn. Có thể kể đến một số loại rủi ro đặc trưng của ngành NH như rủi ro lãi suất, rủi ro hoạt động, rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản… “Rủi ro là những biến cố không mong đợi mà khi xảy ra sẽ dẫn đến sự tổn thất về tài sản của NH, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành một nghiệp vụ tài chính nhất định” (Trần Huy Hoàng, 2011). Trong quá trình NH cấp tín dụng cho KH, sẽ có phát sinh rủi ro tín dụng tuỳ thuộc vào từng trường hợp.

Theo như những điều khoản đã cam kết, KH sẽ phải trả hết nợ gốc lẫn lãi vay theo đúng thời hạn và lộ trình ghi trong hợp đồng. Tuy nhiên vì nhiều lí do mà KH có thể không trả được như cam kết, từ đó sẽ phát sinh rủi ro tín dụng. Lúc đó NH sẽ phải tuỳ theo trường hợp cụ thể và TSBĐ của KH để xử lí. “Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của NH, biểu hiện trên thực tế qua việc KH không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho NH” (Trần Huy Hoàng, 2011).2 Các loại rủi ro tín dụng Khi căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng được phân chia theo sơ đồ 3.1: Bảo mật 6 Rủi ro tín dụng Rủi ro giao Rủi ro danh dịch mục Rủi ro lựa Rủi ro bảo Rủi ro Rủi ro nội Rủi ro tập chọn đảm nghiệp vụ tại trung Sơ đồ 2.1: Phân loại rủi ro tín dụng (Nguồn: Trần Huy Hoàng, 2011.

Giáo trình quản trị ngân hàng) Có thể thấy, rủi ro tín dụng được chia thành hai loại là rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục. - Rủi ro giao dịch: là loại rủi ro tín dụng gây nên bởi những hạn chế trong quy trình giao dịch, xét duyệt cho vay và đánh giá phân loại khách hàng. Cụ thể hơn, trong rủi ro giao dịch được chia nhỏ thành rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ.  Rủi ro lựa chọn là rủi ro trong quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, khi ngân hàng xem xét, cân nhắc phương án vay vốn có tính khả thi cao, có thể thu hồi nợ gốc và lãi để thực hiện cho vay.

 Rủi ro bảo đảm nảy sinh từ các yếu tố đảm bảo như điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại TSBĐ, chủ thể đảm bảo, cách thức đảm bảo và mức cho vay trên trị giá của TSBĐ. Bảo mật 7  Rủi ro nghiệp vụ là loại rủi ro liên quan đến công tác quản lí khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kĩ thuật xử lý các khoản cho vay có vấn đề. - Rủi ro danh mục: là loại rủi ro tín dụng mà nguyên nhân do những hạn chế trong quản lí danh mục cho vay của ngân hàng, bao gồm rủi ro nội tại và rủi ro tập trung.  Rủi ro nội tại bắt nguồn từ đặc điểm riêng biệt trong việc hoạt động và sử dụng vốn của khách hàng đi vay.

Đây là rủi ro đặc tính chỉ có ở từng đối tượng đi vay, ngành nghề kinh tế.  Rủi ro tập trung là rủi ro khi ngân hàng sử dụng vốn cho vay quá nhiều đối với một số doanh nghiệp trong cùng một ngành, trong vùng địa lí nhất định, cùng một loại hình cho vay rủi ro cao.3 Biểu hiện rủi ro tín dụng Trong suốt quá trình cho vay, nếu như xảy ra các rủi ro tín dụng sẽ có một số biểu hiện đi kèm nhất định mà các cán bộ, NVTD cần phải chú ý. Có thể xem xét dựa theo nhiều khía cạnh khác nhau, từ các giấy tờ báo cáo cho đến quan sát thực tế. - Từ các báo cáo tài chính:  Những gian lận, không minh bạch trong sổ sách và báo cáo tài chính: khi cán bộ tín dụng xem xét sổ sách và báo cáo tài chính, bằng nghiệp vụ chuyên môn của mình, sẽ dễ nhận ra những gian lận.

 Doanh nghiệp trễ trong việc nộp báo cáo tài chính cho NH: NH cần phải có sự hối thúc doanh nghiệp, nếu như DN chậm nộp báo cáo tài chính tức là có vấn đề, cần phải kiểm tra lại.  Khả năng thanh khoản giảm: khi DN sự sút giảm trong khả năng thanh khoản, nghĩa là doanh nghiệp không có khả năng thanh toán các khoản phải trả đến hạn, dễ dẫn đến rủi ro cho NH. Bảo mật 8  Xuất hiện các khoản lỗ trong việc kinh doanh: điều này đồng nghĩa với việc DN đang trong giai đoạn kinh doanh đi xuống, NH phải xem lại để tránh việc DN không trả được nợ vay đúng hạn.  Hàng tồn kho lớn so với các DN cùng ngành, mục khoản phải thu lớn và xuất hiện khoản dự phòng nợ phải thu khó đòi: thể hiện DN đang khó khăn trong việc sản xuất kinh doanh, đồng thời khó đòi được nhiều khoản nợ.

 Tài sản cố định có sự thay đổi lớn: tài sản cố định có liên quan đến việc DN thay đổi quy mô hoạt động. Khi tài sản cố định thay đổi quá lớn đều thể hiện DN đang không ổn định trong tình hình hoạt động.  Doanh thu không ổn định, có sự tăng hoặc giảm mạnh: khi doanh thu tăng mạnh, DN dễ dàng có những rủi ro trong vấn đề quản lí hoạt động bởi quy mô và khả năng kinh doanh có thể vượt tầm kiểm soát của công ty. Nếu doanh thu sụt giảm nghiêm trọng, chứng tỏ DN hoạt động yếu kém.

 Sự chênh lệch lớn giữa tổng doanh thu và thu nhập ròng hoạt động: điều này thể hiện tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp không có hiệu quả.  Doanh thu tăng nhưng lợi nhuận giảm: yếu tố này chứng tỏ chi phí của doanh nghiệp quá cao, hoạt động không có hiệu quả. - Từ hoạt động kinh doanh  Thay đổi về quy mô kinh doanh: cụ thể như DN có sự thu nhỏ hay phát triển mạnh trong quy mô hoạt động. Điều này là biểu hiện của việc DN gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh hoặc tăng trưởng nóng.

 DN bị mất đi những KH quan trọng: nếu như những KH quan trọng dần bỏ hợp tác với DN, đó là dấu hiệu cho thấy tình hình hoạt động của doanh nghiệp đang có sự bất ổn và làm mất lòng tin KH, cần phải được xem xét lại.  DN mất đi những hợp đồng có giá trị lớn: khi DN để vuột mất những hợp đồng mang giá trị lớn, chắc chắn doanh thu và lợi nhuận của chính doanh nghiệp sẽ giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến việc kinh doanh. Bảo mật 9 - Các dấu hiệu liên quan đến công ty  Sự phối hợp làm việc giữa các bộ phận chắp vá, đình trệ: khi giữa các bộ phận trong cùng DN không có sự hợp tác cùng với nhau, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sẽ đi xuống.  Thường xuyên thay đổi địa điểm hoạt động kinh doanh: việc DN hay thay đổi địa điểm hoạt động kinh doanh là rất bất thường, thể hiện sự không rõ ràng và dễ xảy ra các hành vi gian lận.

 Các vị trí chủ chốt của công ty thường xuyên thay đổi: nhân sự, đặc biệt là nhân sự cấp cao thông thường là ổn định nhất trong công ty. Nếu như công ty mà vị trí cấp cao hay thay đổi, tức là tình hình hoạt động kinh doanh không tốt, môi trường không tốt khiến nhân viên không muốn gắn bó lâu dài.  Thường xuyên thực hiện các phương án kinh doanh có độ rủi ro cao: khi DN hay thực hiện các phương án kinh doanh có độ rủi ro cao, thể hiện DN đang quá liều lĩnh với ý định thu được lợi nhuận lớn.  Không có những kế hoạch dự phòng ứng biến khi tình hình hoạt động kinh doanh đi xuống: với các DN hoạt động tốt, họ sẽ có kế hoạch dự phòng khi tình hình hoạt động kinh doanh đi xuống hoặc diễn biến thị trường bất ổn.

Khi không có, tức là công ty đang hoạt động không có kế hoạch chiến lược rõ ràng.4 Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại NHTM Trong quá trình cấp tín dụng tại NHTM, có rất nhiều nguyên nhân có thể xảy ra dẫn đến RRTD. Trong đó, tạm thời chia thành 2 nhóm bao gồm nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan (Trần Huy Hoàng, 2011).1 Nguyên nhân chủ quan Về nhóm nguyên nhân chủ quan, luận văn sẽ phân tích về các yếu tố đến từ NH và các yếu tố đến từ phía KH. * Các yếu tố từ phía KH Bảo mật 10 - Thiện chí của người đi vay: đây là yếu tố hết sức cần thiết trong mối quan hệ tín dụng giữa KH và NH. Khi đi vay, KH phải cung cấp cho NH về các báo cáo tài chính và phương án sản xuất kinh doanh để NH thẩm định, đánh giá và quyết định cho vay.

Nếu như KH gian lận trong các số liệu hay giấy tờ để được cho vay, NH sẽ rất dễ gặp rủi ro khi KH không đủ khả năng trả nợ, bởi NH đã bị sai lầm trong quyết định cho vay. Trên thực tế, hành động này gọi là “làm đẹp” số liệu và sai lệch so với thực tế hoạt động kinh doanh, nên NH cần thận trọng để có nhận định chính xác. - Phương án sản xuất kinh doanh: Khi đi vay, KH phải cung cấp cho NH về phương án sản xuất kinh doanh của mình, làm cơ sở để NH đánh giá và quyết định cho vay. Đối với những phương án sản xuất kinh doanh không có tính khả thi, NH ngay từ ban đầu sẽ không cho vay.

Tuy nhiên, trong quá trình kinh doanh, có thể do nhiều yếu tố như năng lực sản xuất yếu kém, rủi ro bất ngờ xảy ra. dẫn đến việc KH không đủ năng lực tài chính trả nợ, hoặc sử dụng vốn vay không đúng mục đích ban đầu, ảnh hưởng đến việc trả nợ cho NH.