Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về quản trị rủi ro nhân sự trong tổ chức giáo dục và đào tạo Chương 2: Thực trạng công tác quản trị rủi ro nhân sự tại các Trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên của tỉnh Hòa Bình Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro nhân sự tại các Trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên của tỉnh Hòa Bình. 6 CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO NHÂN SỰ TRONG TỔ CHỨC GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 1. Các khái niệm liên quan đến ANPTT và rủi ro nhân sự 1. An ninh phi truyền thống và an ninh con người An ninh có nghĩa là sự tồn tại, an toàn, bình an, không có nỗi lo, rủi ro, mối nguy, sự cố hay tổn thất về ngƣời và của.
Từ trƣớc đến nay, đa số các học giả, nhà chính trị đều quan tâm đến cách tiếp cận truyền thống đối với vấn đề an ninh và lấy quốc gia hay nhà nƣớc làm trung tâm, và tập trung nghiên cứu các khía cạnh về xung đột, chiến tranh hay khủng bố. 3Tuy nhiên, khi các quốc gia đang đứng trƣớc các nguy cơ của biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, các cuộc khủng hoảng kinh tế và các vấn đề liên quan đến phát triển con ngƣời, thì tiếp cận an ninh phi truyền thống đã trở thành xu hƣớng chính hiện nay. An ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống đƣợc ví nhƣ hai mặt của một đồng xu. An ninh truyền thống đƣợc hiểu là an ninh quốc gia, cách tiếp cận lấy nhà nƣớc là trung tâm.
Trong khi đó, an ninh phi truyền thống là an ninh của nhà nƣớc, con ngƣời và doanh nghiệp với cách tiếp cận lấy con ngƣời là trung tâm (Hoàng Đình Phi, 2017). Trong tập bài giảng Tổng quan về quản trị an ninh phi truyền thống của Hoàng Đình Phi, theo tác giả, “An ninh phi truyền thống được hiểu là sự tồn tại và phát triển bền vững cá nhân, con người, doanh nghiệp, cộng đồng, quốc gia và cả loài người trong bối cảnh cạnh tranh, hội nhập, biến đổi toàn cầu và biến đổi khí hậu.” An ninh phi truyền thống là một khái niệm mới xuất hiện và các quốc gia, dân tộc trên thế giới đều quan tâm đến vấn đề này. Để đảm bảo an ninh của một quốc gia hay một tổ chức thì cả an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống đều phải đƣợc đảm bảo. 3 Giáo trình quản trị an ninh phi truyền thống (Hoàng Đình Phi, 2017) 7 An ninh phi truyền thống có tác động trực tiếp tới sự tồn tại, ổn định và phát triển bền vững của cá nhân, cộng đồng, doanh nghiệp, quốc gia trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, khi mà có nhiều mối đe dọa đối với an ninh phi truyền thống nhƣ biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, giá lƣơng thực tăng cao, nguồn nƣớc sạch khan nhiếm (Hoàng Đình Phi, 2017).1: So sánh một số lĩnh vực ANDN trong ANPTT TT An ninh tài An ninh An ninh con An ninh chính của công nghệ ngƣời của thƣơng hiệu DN của DN DN của DN 1 Khái Khái niệm Khái niệm Khái niệm Khái niệm mới niệm mới trong bối mới trong bối mới trong bối trong bối cảnh cơ bản cảnh toàn hội cảnh toàn hội cảnh toàn hội toàn hội nhập nhập và cạnh nhập và cạnh nhập và cạnh và cạnh tranh tranh toàn tranh toàn tranh toàn toàn cầu, biến cầu, biến đổi cầu, biến đổi cầu, biến đổi đổi toàn cầu toàn cầu toàn cầu toàn cầu 2 Mục Phòng tránh Phát triển, Phát triển, sử Xây dựng, sử tiêu đƣợc các rủi bảo vệ, sử dụng an toàn dụng, bảo vệ, chính ro tài chính, dụng hiệu quả và hiệu quả phát triển đảm bảo các năng lực, nguồn nhân thƣơng hiệu để nguồn lực tài công nghệ để lực để cạnh cạnh tranh bền chính để cạnh cạnh tranh tranh bền vững tranh bền bền vững vững vững 3 Chủ Các chủ Các chủ Các chủ Các chủ doanh thể doanh nghiệp doanh nghiệp doanh nghiệp nghiệp chính 8 4 Công - Điều lệ công - Chiến lƣợc - Chiến lƣợc - Chiến lƣợc cụ ty kinh doanh và phát triển kinh doanh và chính - Chiến lƣợc chiến lƣợc nguồn nhân chiến lƣợc tài chính DN công nghệ lực thƣơng hiệu - Quy chế - Quy trình - Quy trình - Đăng ký bảo kiểm soát thu quản trị công quản trị nhân hộ chi nghệ lực - Quy chế quản - Quy trình - Quy chế bảo - Quy trình trị thƣơng hiệu quản trị rủi ro mật công giám sát nhân nghệ lực 5 Mối - Mất cân đối - Năng lực - Mất an toàn - Hàng giả, đe dọa thu chi công nghệ lao động hàng nhái chính -Khủng yếu kém - Mâu thuẫn - Cạnh tranh hoảng KT-TC - Trộm cắp bí xung đột, không lành lớn nhỏ mật công đình công, mạnh - Tham nhũng nghệ phá hoại, đối - Thƣơng hiệu nội bộ - Thiếu tiền thủ câu nhân không có sức - Lừa đảo tài và nhân lực tài, nội gián mạnh nhƣ một chính, kinh cho R&D tài sản trí tuệ doanh -Công nghệ - Uy tín lãnh mới thay thế đạo DN giảm Nguồn: Nguyễn Văn Hưởng, Bùi Văn Nam, Hoàng Đình Phi, 2015 Theo Alan Collins và nhóm tác giả (2010), An ninh con ngƣời là tự do mong muốn – khi mà các nhu cầu vật chất cơ bản đƣợc đáp ứng; không bị đe dọa tới sự tồn tại; và không có nỗi sợ - vƣợt qua cả mức độ an toàn về cơ thể cho đến việc tham gia tích cực vào đời sống của cộng đồng, kiểm soát đƣợc cuộc sống của mình; và tự do vì không bị bóc lột hay thống trị về chính trị.
9 Ngƣợc lại với an ninh con ngƣời là mất an ninh con ngƣời – là một trạng thái bị tổn thƣơng mà ở đó sức khỏe và tài sản của con ngƣời đang bị đe dọa. Khái niệm an ninh con ngƣời do Chƣơng trình phát triển Liên Hợp quốc (UNDP) đƣa ra đầu tiên vào năm 1994 trong báo cáo hàng năm về sự phát triển của con ngƣời. UNDP cho rằng: “An ninh con người là sự an toàn của con người trước những mối đe dọa kinh niên như nghèo đói, bệnh tật, đàn áp và những biến cố bất ngờ, bất lợi trong cuộc sống hằng ngày.” Liên hợp quốc đã đƣa ra bảy nhân tố cấu thành, tác động đến an ninh con ngƣời, bao gồm: An ninh kinh tế, an ninh lƣơng thực, an ninh sức khỏe, an ninh môi trƣờng, an ninh cá nhân, an ninh cộng đồng và an ninh chính trị. Theo Hoàng Đình Phi (2015), an ninh con ngƣời trong doanh nghiệp hay tổ chức đƣợc hiểu là sự an toàn, ổn định hay phát triển bền vững của con ngƣời hay nguồn nhân lực trong doanh nghiệp hay tổ chức đó.
Với cách tiếp cận con ngƣời là trung tâm, Hoàng Đình Phi đã đề cập đến một số lĩnh vực an ninh con ngƣời trong an ninh phi truyền thống và đƣợc thể hiện bằng bảng so sánh dƣới đây: Bảng 1.2: So sánh một số lĩnh vực an ninh con ngƣời trong ANPTT TT An ninh sức An ninh lƣơng An ninh môi An ninh năng khỏe thực trƣờng lƣợng 1 Khái Khái niệm mới Khái niệm mới Khái niệm Khái niệm mới niệm trong bối cảnh trong bối cảnh mới trong bối trong bối cảnh cơ bản toàn cầu hóa, toàn cầu hóa, cảnh toàn cầu toàn cầu hóa, biến đổi toàn biến đổi toàn hóa, biến đổi biến đổi toàn cầu, biến đổi cầu, biến đổi toàn cầu, biến cầu, biến đổi khí hậu khí hậu đổi khí hậu khí hậu 2 Mục Đảm bảo sức Bảo đảm ăn đủ Đảm bảo môi Đảm bảo đủ tiêu khỏe, tránh no và đủ dinh trƣờng tự năng lƣợng cho chính đƣợc các bệnh dƣỡng: Lƣơng nhiên an toàn con ngƣời tồn 10 tật chết ngƣời thực, thực cho cuộc sống tại và di hàng loạt: phẩm, đồ con ngƣời: chuyển: Điện, HIV/AID; uống,. Đất sạch, nƣớc xăng, dầu, khí Ebola; sạch, không đốt,. 3 Chủ Cá nhân Gia đình Nhà nƣớc Nhà nƣớc thể Gia đình Cộng đồng Doanh nghiệp Doanh nghiệp chính Cộng đồng Nhà nƣớc Cộng đồng Cộng đồng 4 Công Kiến thức tự Chính sách sở Luật pháp BV Luật pháp cụ chăm sóc sức hữu, sử dụng MT Chiến lƣợc chính khỏe cá nhân đất nông nghiệp Công nghệ năng lƣợng Bảo hiểm y tế Giống cây phân tích, dự Công nghệ Công nghệ y trồng, vật nuôi báo năng lƣợng sinh (biomed) Công nghệ chế mới biến 5 Mối đe Đói nghèo, lạc Biến đổi khí Tội phạm mới Lệ thuộc vào dọa hậu hậu, ngập nƣớc về môi trƣờng nguồn năng chính Ô nhiễm môi Thiên tai, lũ lụt, Vi phạm của lƣợng truyền trƣờng, thực hạn hán,. DN thống phẩm Dân số tăng Ý thức cộng Dự trữ năng Bệnh dịch lan nhanh đồng kém lƣợng thấp truyền qua Lạm dụng phân Tham nhũng Kinh tế SX biên giới bón hóa học, tài nguyên.
thâm hụt tài Vũ khí sinh thuốc trừ sâu, nguyên và năng học, thuốc kích thích tăng lƣợng giả. Nguồn: Nguyễn Văn Hưởng, Bùi Văn Nam, Hoàng Đình Phi, 2015 Có thể thấy, việc bảo đảm an ninh con ngƣời trong doanh nghiệp hay tổ chức đóng một vai trò rất quan trọng, đảm bảo sự ổn định, phát triển của 11 doanh nghiệp hay tổ chức đó. Một trong những mối đe dọa xảy ra ( mâu thuẫn, xung đột, đình công, nội gián, đối thủ câu nhân tài) cũng có thể khiến doanh nghiệp/ tổ chức khủng hoảng và mất an ninh doanh nghiệp. Nhóm tác giả Nguyễn Văn Hƣởng & Hoàng Đình Phi đã xây dựng Phƣơng trình cơ bản về quản trị an ninh phi truyền thống của một chủ thể nhƣ sau: AN NINH CỦA 1 CHỦ THỂ = (AN TOÀN + ỔN ĐỊNH + PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG) – ( CHI PHÍ QUẢN TRỊ RỦI RO + KHỦNG HOẢNG + CHI PHÍ KHẮC PHỤC) Từ phƣơng trình cơ bản trên, phƣơng trình an ninh con ngƣời hay an ninh nguồn nhân lực của tổ chức nhƣ sau: AN NINH NGUỒN NHÂN LỰC = (AN TOÀN + ỔN ĐỊNH + PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG) – ( CHI PHÍ QUẢN TRỊ RỦI RO + KHỦNG HOẢNG + CHI PHÍ KHẮC PHỤC) Trong đó: An toàn: Là tình trạng mà ở đó cá nhân trong tổ chức về mặt vật lý và tâm lý đƣợc an toàn.
Ổn định: Số lƣợng, quy mô, khả năng tiếp cận và duy trì nguồn nhân lực của tổ chức đƣợc bảo đảm. - Phát triển bền vững: Hiện trạng các chiến lƣợc, chính sách, luật pháp đảm bảo nguồn nhân lực cho tổ chức trong tƣơng lai xa. - Chi phí quản trị rủi ro: Chi phí mà tổ chức phải bỏ ra để bảo đảm cho tổ chức đó có thể loại trừ, né tránh và giảm thiểu rủi ro xảy ra đối với nhân sự.