Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện. Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý vận hành tổ máy tại Công ty Nhiệt điện Thái Bình giai đoạn 2021-2023. Chương 3: Phương hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý vận hành tổ máy tại Công ty Nhiệt điện Thái Bình đến năm 2030. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ VẬN HÀNH TỔ MÁY TẠI DOANH NGHIỆP NHIỆT ĐIỆN 1.
Vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện 1. Khái niệm, nguyên tắc vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện a. Khái niệm vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện - Tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện Theo Bộ Công Thương (2016): “Nhà máy nhiệt điện là Nhà máy điện hoạt động theo nguyên lý biến đổi Nhiệt năng thành điện năng, bao gồm cả các nhà máy điện sinh khối, khí sinh học và nhà máy điện sử dụng chất thải rắn”. Nhiệt năng được tạo ra từ việc đốt cháy nhiên liệu hóa thạch.
Sau đó nhiệt năng làm cho nước bay hơi từ đó làm quay turbin. Turbin được gắn với máy phát điện tạo ra điện năng. Tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện có thể hiểu là: “Tổ hợp tất cả các máy hoạt động theo một chu trình cụ thể trong doanh nghiệp Nhiệt điện theo nguyên lý biến đổi Nhiệt năng thành điện năng”. - Vận hành Từ giác độ quản trị doanh nghiệp, vận hành là một trong những chức năng chính trong một doanh nghiệp cùng với chuỗi cung ứng, tiếp thị, tài chính và nguồn nhân lực.
Chức năng vận hành đòi hỏi phải quản lý từ đầu vào, quá trình và đầu ra của cả sản xuất hàng hóa và cung ứng dịch vụ. Theo Goacademy (2024), “vận hành là một chuỗi các bước thiết kế, thực thi và kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp, được thực hiện bởi các bộ phận và nhân sự trong tổ chức nhằm đạt được mục tiêu nhất định. Mỗi công việc trong quy trình vận hành thể hiện một nhiệm vụ cụ thể của một nhóm hay cá nhân đảm nhận”. Đây cũng là định nghĩa được tác giả sử dụng trong đề án.
- Vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện Dựa vào hai khái niệm về tổ máy trong doanh nghiệp nhiệt điện và khái niệm về vận hành, tác giả có thể đưa ra định nghĩa về vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện là: “Chuỗi các bước thiết kế, thực thi và kiểm soát hoạt động của các tổ máy trong doanh nghiệp Nhiệt điện nhằm đạt được các mục tiêu nhất định”. Nguyên tắc vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện - Nguyên tắc môi trường làm việc an toàn: Nguyên tắc môi trường làm việc an toàn là nguyên tắc quan trọng nhất trong vận hành tổ máy, bao gồm hệ thống máy móc, trang thiết bị bảo hộ và dụng cụ cho người lao động đảm bảo an toàn; đào tạo, bồi dưỡng nhân sự về an toàn lao động; chăm sóc sức khỏe cho người lao động để vận hành tổ máy an toàn ổn định; phòng, chống yếu tố có hại. - Nguyên tắc tuân thủ kế hoạch vận hành: Đảm bảo vận hành tổ máy luôn được thực hiện đúng kế hoạch đã đề ra và tuân thủ kế hoạch điều độ trong quá trình vận hành. - Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả để tối ưu hóa chi phí vận hành: Đảm bảo rằng các nguồn lực được sử dụng một cách thận trọng, tối ưu; bảo đảm mục tiêu tiết kiệm, hiệu quả.
Quy trình vận hành tổ máy tại doanh nghiệp Nhiệt điện Trong nhà máy Nhiệt điện truyền thống, nhiên liệu được đốt cháy trong lò hơi để tạo ra Nhiệt năng đốt nóng nước, chuyển hóa thành hơi nước, làm quay tuabin lớn, chuyển đổi Nhiệt năng thành cơ năng và năng lượng điện trong máy phát điện. Điện đi qua máy biến áp làm tăng điện áp và được truyền đi. Hơi nước rời tuabin được đưa đến bình ngưng, chuyển hóa thành nước và quay trở lại lò hơi để bắt đầu một chu trình sản xuất hơi nước mới. Với tổ máy chạy bằng than cần nhiên liệu được nghiền trước; Tổ máy chạy bằng dầu cần nhiên liệu đốt nóng; Tổ máy khí đốt tự nhiên cần nhiên liệu đến trực tiếp qua đường ống dẫn khí.
Quy trình cơ bản vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện bao gồm: - Chuẩn bị trước khi lên khối, kiểm tra phiếu công tác sửa chữa đã khóa hoàn thành - Kiểm tra điều kiện chuẩn bị khởi động hệ thống lò hơi, tuabin - Đốt lò hơi: Chạy hệ thống khói gió, thống thổi buồng đốt, đốt dầu; - Xung hơi tuabin, hòa lưới tăng tải và vận hành theo thị trường điện - Khi các điều kiện thông số hơi đã thỏa mãn, tiến hành xung hơi Turbine và giữ sấy, hòa đồng bộ, khởi động máy nghiền và cắt vòi dầu các máy nghiền. Quản lý vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện 1. Khái niệm và mục tiêu quản lý vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện a. Khái niệm Có nhiều cách tiếp cận và khái niệm khác nhau về quản lý.
Torrington (1994), “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối 5 tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu trong điều kiện biến động của môi trường”. Theo Harold Koontz, Heinz Weihrich (2008), “Quản lý là việc đạt tới mục đích của tổ chức một cách có hiệu lực và hiệu quả thông qua quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các nguồn lực của tổ chức”. Nguyễn Thị Ngọc Huyền và cộng sự (2018) cho rằng “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát các nguồn lực và hoạt động của hệ thống xã hội nhằm đạt được mục đích của hệ thống với hiệu lực và hiệu quả cao một cách bền vững trong điều kiện môi trường luôn biến động”. Từ khái niệm “Quản lý” và “vận hành tổ máy”, trong đề án này, tác giả cho rằng “Quản lý vận hành tổ máy tại doanh nghiệp Nhiệt điện là quá lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm soát các nguồn lực và hoạt động vận hành tổ máy để đạt được mục tiêu sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nhiệt điện”.
Mục tiêu Mục đích quản lý vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện để tối đa hóa năng suất, chất lượng và đảm bảo hiệu quả cho doanh nghiệp, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và đổi mới. Mục tiêu cụ thể: - Đảm bảo vận hành tổ máy liên tục, ổn định công suất, an toàn. Mục tiêu này được thể hiện qua các chỉ số: Sản lượng điện; Đạt chỉ tiêu suất sự cố đề ra; Giảm tỷ lệ điện tự dùng theo định mức thiết kế; Tiết kiệm chi phí sử dụng nguyên vật liệu trong vận hành và sản xuất. - Khai thác sử dụng tối ưu các nguồn lực trong vận hành.
Mục tiêu này được thể hiện qua các chỉ số: hệ số khả dụng, tỷ lệ dừng máy do sự cố, tỷ lệ dừng máy bảo dưỡng theo kế hoạch. - Đảm bảo chất lượng điện năng của tổ máy. Mục tiêu này được thể hiện qua các chỉ số: Tần số đảm bảo trong dải cho phép; Điện áp trong khoảng được phép so với điện áp tiêu chuẩn của lưới điện. - Đảm bảo vận hành đúng thời hạn.
Mục tiêu này được thể hiện qua các chỉ số: Thời gian hoàn thành kế hoạch đúng so với kế hoạch. Bộ máy quản lý vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện a. Cơ cấu bộ máy kiểm soát vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện - Giám đốc: Giám đốc là người chịu trách nhiệm chung và cuối cùng về vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện; phê duyệt kế hoạch vận hành và giám sát, kiểm tra tổng thể về vận hành tổ máy. 6 - Phó Giám đốc (chuyên trách về quản lý vận hành): Giúp việc cho Giám đốc, phụ trách quản lý vận hành tổ máy của doanh nghiệp trong phạm vi công việc được Giám đốc uỷ quyền.
- Phòng Kỹ thuật, phòng An toàn – Môi trường: Chịu trách nhiệm chính về quản lý vận hành tổ máy của doanh nghiệp. Tổ chức thực hiện công việc trong kế hoạch đã được phê duyệt. Quản lý quy trình, quy định an toàn vệ sinh lao động; Giám sát an toàn và bảo hộ lao động trong hoạt động vận hành tổ máy, kiểm tra định kỳ và đột xuất hiện trường vận hành tổ máy đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ và tai nạn lao động. - Phân xưởng Vận hành: Trực tiếp quản lý vận hành tổ máy, đảm bảo theo đúng kế hoạch vận hành, đảm bảo an toàn, ổn định và hiệu quả, tuân thủ các quy định, quy trình về an toàn vệ sinh lao động trong quá trình vận hành tổ máy, báo cáo kịp thời, chính xác.
Bên cạnh các bộ phận chủ trì, chuyên trách quản lý vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện còn có các đơn vị phối hợp như các phòng kế hoạch vật tư, các phân xưởng về hoá, nhiên liệu. Nhân lực quản lý vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện Nhân lực quản lý vận hành tổ máy cần đủ về số lượng và đảm bảo về chất lượng đáp ứng được các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp. - Về kiến thức: Tùy từng vị trí quản lý mà yêu cầu về kiến thức khác nhau, tuy nhiên nhân sự quản lý cần có đầy đủ kiến thức về quản lý vận hành tổ máy, cụ thể là kiến thức về quản lý và kiến thức chuyên môn về vận hành. Đặc biệt, các chủ thể quản lý tại Phân xưởng Vận hành gồm: Lãnh đạo Phân xưởng, các Kỹ thuật viên phụ trách từng mảng vận hành, Trưởng ca, Trưởng kíp trực tiếp vận hành cần có kiến thức chuyên môn về quy trình vận hành, các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn lao động… - Về kỹ năng: Cán bộ quản lý cần có kỹ năng lập kế hoạch vận hành (quy trình vận hành, quy định trong vận hành, lịch vận hành), các kỹ năng điều hành thực hiện quy trình, quy định về vận hành, an toàn; các kỹ năng tác nghiệp trong vận hành; kiểm soát chất lượng, báo cáo sự cố; Giám sát quá trình bảo trì hoặc khắc phục sự cố; Vệ sinh máy móc và đảm bảo vệ sinh trong vận hành.
- Về phẩm chất đạo đức nghề nghiệp: Cán bộ quản lý cần có tư cách nghề nghiệp, có ý thức trách nhiệm với doanh nghiệp và bộ phận mình quản lý, cẩn thận, trung thực, có tinh thần học hỏi và cầu thị. Lập kế hoạch vận hành tổ máy tại doanh nghiệp nhiệt điện a) Ban hành các quy trình, quy định vận hành.