Chương 1: TONG QUAN VE TÀI NGUYEN BIEN VÀ MOI TRUONG BIEN. MỘT SO KHÁI NIỆM VE ”TÀI NGUYÊN BIEN”, ?MÔI TRUONG BIEN”. Khái niệm va phân loại tài nguyên bién. Tài nguyên biển (marine resources): bao gom tai nguyén sinh vat bién (dong, thuc vat), nước va dòng chảy, đáy biển va bờ biển có chủ thé.
Nó còn bao gồm các tài nguyên van hóa có chủ thé, từ xác tàu đắm, đèn biển cho đến các di chỉ khảo cổ, lịch sử văn hóa của cộng đồng ban địa. Chủ thé được xác lập dé bảo vệ các vùng có một hoặc nhiều đặc trưng tự nhiên và văn hóa. Tài nguyên biển thường gắn kết với quyên tài phán quốc gia. Tài nguyên biển được phân loại theo nhiều cách khác nhau: Theo cách truyền thống, tài nguyên biên được chia thành các nhóm, các loại khác nhau.
Theo bản chất tự nhiên, tài nguyên biển được phân thành: - Tai nguyên nguyên sinh vật. - Tai nguyên phi sinh vật. Theo khả năng tái tạo, tài nguyên biển được phân thành: Tài nguyên tái tạo và không tái tạo, tài nguyên tiêu hao và không tiêu hao. Môi trường bién.
Khái niệm môi trường biến. Theo ông Vũ Thanh Ca trong bài “Môi trường biên, khái niệm và các van đề về môi trường biên” - Tông cục biên va hải đảo Việt Nam, viện nghiên cứu quan lý biên va hải đảo, trường biên là: “tat cả mọi thứ có thé ảnh hưởng trực tiép đên sự trao đôi chat hay các hành vi của con người và các sinh vật sông trên biên bao gôm ánh sáng, không khí trên biên, nước biên, đât tại đáy biên và các cơ thê sông trong biên”. Sau những năm 1960, với sự quan tâm nhiều hơn của cộng đồng thế giới đến bảo vệ môi trường thì từ ngữ “mdi rường biển” cũng dần xuất hiện. ở thời kì này, nó chưa tồn tại một cách độc lập mà chỉ xuất hiệt trong những vấn đề liên quan đến bảo tốn tài nguyên biển, bảo vệ ONMT biển.
Đến năm 1982, khi Công ước luật Biển 1982 ra đời thì “mdi trường biển” mới được nói đến một cách chính thức nhưng nó cũng chỉ mới dưới dạng liệt kê một số yếu tố tự nhiên của môi trường biên. Theo điều 1, khoản 4, Công ước luật biển 1982 có quy định: môi trường biển bao gồm các cửa sông, hệ thực vật biển và hệ động vật biển, chất lượng nước biển, giá tri mĩ cảm của biển”. Năm 1992, tại Hội nghị thượng đỉnh Trái Dat hop về môi trường họp tai Rio De Janeiro (Brazill), là chương trình hành động vì sự PTBV. Ở chương 17 trong chương hành động 21 định nghĩa: “mdi trường biển là vùng bao gốm các đại dương, các biển và các vùng ven biển tạo thành một tong thé một thành phan cơ bản của hệ thong duy trì cuộc sống toàn cau và là tài sản hữu ich tạo cơ hội cho sự phát triển bên vững” đây được coi là định nghĩa chính thức về môi trường biên”.
Đánh giá vai trò TN và MT biển đối với phát trién KT-XH (https://vitoquocvietnam.com/2013/12/04/vai-tro-cua-bien-dao-viet-nam- trong-giai-doan-hien-nay/) 1. Vai trò của môi trường biển. Về kinh tế Biển Việt Nam là vùng biển đảo giàu tiềm năng. Biển nước ta có khoảng 11.000 loài sinh vật cư trú trong hơn 20 kiểu hệ sinh thái điển hình thuộc 6 vùng ĐDSH bién khác nhau.
Trữ lượng hải sản biển Việt Nam dao động trong khoảng từ 3,1 — 4,2 triệu tắn/năm, với khả năng khai thác 1,4 — 1,6 triệu tan/nam. Ngoài ra, diện tích nuôi trồng thủy sản của Việt Nam khoảng 2 triệu ha với 3 loại hình nước ngọt, nước lợ và nước mặn ven bờ. Bên cạnh đó, vùng biên nước ta còn có các loại động vật quý khác như: ran biên, đôi môi, chim biên, hải sâm. Nước ta có khoảng 48 vũng, vịnh và 12 đầm, phá ven bờ với khoảng 1.120 km rạn san hô, 252.500 ha rừng ngập mặn và thảm cỏ biên phân bé từ Bắc vào Nam.
hệ sinh thái ven biển Việt nam mỗi năm đem lại lợi nhuận ước tính từ 60-80 triệu USD Dọc ven biển Việt Nam có 37 vạn ha có khả năng nuôi trồng thủy sản, trong đó có khoảng 30 vạn ha có thé nuôi tôm và 50 vạn ha có thé nuôi cá, trai, sò huyết. Đến nay, tuy sản lượng nuôi trồng thủy sản của ta vẫn còn thấp (35 tấn/1 km”), nhưng cũng đã tạo ra một hướng làm ăn mới cho nhiều địa phương ở nước ta. Ngoài ra, do nằm trong vành đai quặng thiếc của Thái Bình Dương, nên biển Việt Nam chứa đựng một lượng lớn khoáng sản quý hiếm như: nhôm, sắt, titan, muối mangan, cát thủy tinh va đất hiếm. Bên cạnh đó, biển Việt Nam còn mang lại một nguồn lợi không nhỏ từ cát thủy tinh có hàm lượng Si02 cao tới 99%, rat có giá trị trong công nghệ chế tạo thủy tinh cao cấp.
Nước biển Việt Nam là một nguồn tài nguyên lớn có thể khai thác, sử dụng. Theo phan tích, mỗi km? nước biển có 37,5 triệu tan vật chat thé rắn, trong đó 30 triệu tấn Clrua natri, 4,5 triệu tấn Mage, nhiều nguyên t6 Kali, Uranium. Nếu biết tinh chiết ra, giá tri của nó có thé đạt 1 tỷ USD. Mặt khác, nước biển Việt Nam không chỉ có muối mặn mà còn chứa đựng tiêm năng lớn vê năng lượng gió, sóng và thủy triêu biên.
Ven bờ biển Việt Nam có nhiều vịnh và đảo đẹp, nồi tiếng thế giới như Vịnh Hạ Long, Bái Tu Long, dao Cát Hải, Cát Bà, Bạch Long Vi. Day được coi là đại điểm lý tưởng cho việc phát triển ngành du lịch. Đặc biệt, theo những điều tra và phát hiện trong hơn hai mươi năm qua cho thấy: dưới đáy biển Việt Nam có khoảng 50 vạn km” có triển vọng dầu khí (trong đó 3 khu vực lớn là: Vịnh Bắc Bộ, thêm lục địa khu vực Quảng Trị — Thừa Thiên và vùng thêm lục địa phía Nam). Theo tính toán ban đầu, trữ lượng dầu mỏ của Việt Nam có thể đạt tới khoảng 3 — 4 ty thùng dau và trữ lượng khí dầu đạt khoảng 50 — 70 tỷ mề.
Tính đến nay, nước ta đã xác định được nhiều bề trầm tích như: bé trầm tích Cửu Long; Nam Côn Sơn; các bé trầm tích Trung bộ và bê trầm tích Thổ Chu Mã Lai (thuộc vịnh Thái Lan). Về giao thông đường biển và an ninh quốc phòng: Với đường bờ bién dài, nhiều vũng vịnh, đường biển từ lâu đã trở thành con đường vận tải quan trọng của Việt Nam trong việc giao thương hàng hóa trong nước và trên thế giới. Trong 10 tuyến đường biển lớn nhất thé giới hiện nay, có 5 tuyến đi qua Biển Đông hoặc có liên quan đến Biển Đông. Doc bờ biển nước ta có khoảng 100 địa điểm có thé xây dựng được các cảng biển tạo điều kiện thuận lợi cho thông thương nội địa Việt Nam mà còn gitra Việt Nam với các nước khác trong khu vực.
Về an ninh - quốc phòng: Do đặc điểm địa hình của Việt Nam hẹp về chiều ngang, nhưng lại trải dài, dọc theo Biển Đông, nên Biển Đông — với đặc tính bao bọc toàn bộ sườn phía Đông và phía Nam của Việt Nam, đã trở thành “Jd chắn sườn” trong hệ thống phòng thủ, bảo vệ đất nước của Việt Nam. Lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta đã cho thay Biển Đông luôn luôn là hướng tính toán đầu tiên mà kẻ địch lợi dung dé tan công xâm lược nước ta. Ngay từ cuối thé ky thứ 3 trước Công nguyên, giặc phương Bắc dưới sự thống đốc của Triệu Đà đã dùng thuyền từ ngoài khơi tiến đánh Au Lạc. Năm 43, Mã Viện (Nhà Hán) đã mang 20000 chiến thuyền sang đàn áp cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng.
Năm 939, Hoàng Thao, (con vua Nam Hán) đã dùng một đạo quân đánh vào cửa Bạch Đằng. Năm 1287, quân Nguyên dùng đường biển đánh Đại Việt. Năm 1784, quân Xiêm đưa 200 chiến thuyền và 30 000 quân thủy vào Việt Nam ứng chiến cho Nguyễn Ánh. Và rồi đến giữa thế kỷ 19, nơi gót giầy xâm lược đầu tiên của Thực dân Pháp đặt trên đất nước ta là cảng Đà Nẵng.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta, sau khi thất bại trong chiến lược “chiến tranh đặc biệt ” ở miền Nam, giặc Mỹ đã điên cuồng mở cuộc “chién tranh cục bộ ”, nhằm đánh phá miền Bắc XHCN - hậu phương vững chắc của tiền tuyến miền Nam. Trong thời gian đó, qua đường biên, đường bộ và đường không, Mỹ đã tung nhiều toán thám báo, biệt kích xâm nhập miền Bắc, tiễn hành các hoạt động do thám, phá hoại. Mỹ cũng đã đưa tàu khu trục xâm nhập vịnh Bắc Bộ, đe dọa, uy hiếp miền Bắc; đồng thời, Tổng thống Mỹ đã ra lệnh cho hàng nghìn máy bay chiến đấu, chiến thuật, B52. xuất kích từ hạm đội 7 và các tàu hàng không mẫu ham đóng ở ngoài biển Đông, bay vào đánh phá mén Bắc.
Đặc biệt, trong thời kỳ cao điểm của cuộc chiến, Mỹ đã tiến hành thả ngư lôi, phong tỏa cảng Hải Phòng và các cửa sông nhằm ngăn chặn không cho tàu nước ngoài và tàu của ta đi lại, vận chuyên hàng hóa trên biên. Đánh giá vai trò của biển trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã tông kết: “.Do Việt Nam có vị trí quan trọng, lại có bờ biển dài, nhiễu sông lớn, nên từ xưa đến nay kẻ địch bên ngoài thường lợi dụng biển và sông để xâm lược Việt Nam. Và cũng ở trên biển, trên sông, trong từng giai đoạn lịch sử, dân tộc Việt Nam đã bao lần nêu cao truyền thống anh hùng, bat khuất chong giặc ngoại xâm. Từ sự nghiên cứu trên, có thé thấy: Biển Đông là một biển lớn trên thé giới.
Biển Đông không những gan liền với sự phát triển của Việt Nam mà Biển Đông còn là nút giao thông thương mại chiến lược của khu vực và thé giới, là nguồn nguyên liệu và thực phẩm quan trọng, là nơi chứa đựng các triển vọng phát triển, đồng thời cũng đứng trước nguy cơ bất ôn, do sự cọ sát về lợi ích của các quôc gia ven biên”. Quản lý tài nguyên và môi trường biến. Khái niệm quản lý tài nguyên biến. “Quan ly tông hop tai nguyên biên va hai dao là việc hoạch định và tô chức thực hiện các chính sách, cơ chế, công cụ điều phôi liên ngành, liên vùng dé bao đảm tai nguyên biên và hải đảo được khai thác, sử dụng hiệu quả, duy trì chức năng và câu trúc của hệ sinh thái nhằm phát triển bên vững, bảo vệ chủ quyền, quyên chủ quyên, quyên tài phán quốc gia của Việt Nam trên biên, bao đảm quốc phòng, an nỉnh”.