phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục các bảng biểu, sơ đồ và danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu luận văn gồm 3 chương: Chương l: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước đối với phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh. Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo giai đoạn 2011-2015. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo. 7 Chương l: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NUỚC ĐỐI VỚI PHƢƠNG TIỆN VẬN TẢI XUẤT CẢNH, NHẬP CẢNH (ĐƢỜNG BỘ) 1.
Lý luận chung về phƣơng tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh 1. Khái niệm về chung các loại hình vận tải và phương tiện vận tải Vận tải là việc chuyên chở, vận chuyển hàng hóa, người từ điểm này đến điểm khác trong một quốc gia hoặc từ quốc gia này sang quốc gia khác. Vận tải được chia làm vận tải đường bộ (thường gọi tắt là vận tải bộ), vận tải đường thủy (vận tải thủy), vận tải đường không và vận tải đường ống. Vận tải đường bộ bao gồm tàu hỏa, ô tô và hệ thống đường xá.
Do có một số đặc thù riêng nên đôi khi được xem là một phương thức riêng biệt với vận tải đường bộ. Vận tải thủy gồm vận tải đường biển và vận tải đường sông. Vận tải đường không sử dụng máy bay. Theo nhiệm vụ có vận tải công cộng phục vụ chung cho lĩnh vực lưu thông và dân cư, vận tải chuyên dùng trong nội bộ ngành sản xuất và vận tải dùng riêng cho cá nhân.
Vận tải liên hợp là chuyên chở hàng hóa bằng ít nhất hai phương tiện. Các loại hình vận tải đều có những ưu, nhược điểm riêng biệt: - Về đường sắt: tàu hỏa (tàu lửa) + Ưu điểm: Vận chuyển được các hàng nặng trên những tuyến đường xa. Tốc độ nhanh, ổn định, mức đô an toàn và tiện nghi cao, tiết kiệm thời gian. + Nhược điểm: Chỉ hoạt động trên hệ thống đường ray có sẵn, tuyến đường cố định.
- Về đường ô tô : ô tô con, ô tô khách, ô tô tải, ô tô kéo rơ-móc + Ưu điểm: 8 Cơ động, thích nghi cao với các điều kiện địa hình, khí hậu. Có hiệu quả kinh tế cao trên các cự li vận chuyển ngắn và trung bình. Đáp ứng các yêu cầu vận chuyển đa dạng của khách hàng. Có thể kết hợp linh hoạt với các loại phương tiện vận tải khác.
+ Nhược điểm: - Tốn nhiên liệu vận chuyển. - Gây nhiều tai nạn, ô nhiễm môi trường. - Gây ắch tắc giao thông, đặc biệt là ở các đô thị lớn. - Tai nạn giao thông đường ô tô Vận tải bằng ô tô ngày càng chiếm ưu thế.
Khối lượng luân chuyển bằng ô tô bằng ½ khối lượng luân chuyển bằng tàu hỏa. Thế giới hiện nay có khoảng 900 triệu đầu xe ô tô, trong đó có 4/5 là xe du lịch các loại. Sự bùng nổ trong việc sử dụng phương tiện ô tô đó gây ra những vấn đề nghiêm trong về môi trường. - Về đường ống: đường dẫn dầu, xăng, chất lỏng bê tông, hóa chất + Ưu điểm: - Vận chuyển hiệu quả các chất lỏng và khí, gây thành vận chuyển rẻ.
- Không tốn mặt bằng xây dựng. + Nhược điểm: - Phụ thuộc vào địa hình. - Không vận chuyển được chất rắn. - Khó xử lý khi gặp sự cố.
Tình hình phát triển: Chiều dài đường ống tăng nhanh. 9 Sự phát triển của ngành gắn liền với nhu cầu vận chuyển dầu mỏ và khí đốt. Phân bố chủ yếu tại Trung Đông, Hoa Kỳ, Liên Bang Nga. Ở Việt Nam, có khoảng 400 km ống dẫn dầu thụ và sản phẩm dầu mỏ, 170 Km đường ống dẫn khí.
Ngoài ra còn có thêm 400 Km đường ống đang trong dự án khí Nam Côn Sơn. - Về đường sông, hồ: thuyền, bố, xà lan Vận tải đường sông hồ có lịch sử khai thác vô cùng sớm, phân chia theo lưu vực sông, gọi là lưu vực vận tải. + Ưu điểm: Thích hợp với vận chuyển hàng hóa nặng và cồng kềnh. Cước phí vận chuyển ổn định và tương đối rẻ.
+ Nhược điểm: Phụ thuộc vào thiên nhiên như chế độ dòng chảy, thủy chiều… Tốc độ chậm. Về đường Biển: Tàu biển các loại, xà làn + Ưu điểm: - Đảm nhiệm 3/5 khối lượng luân chuyển hàng hóa của thế giới. - Vận chuyển trên những tuyến đường quốc tế khá dài. - Thuận lợi trong việc giao lưu kinh tế giữa các khu vực trờn thế giới - Lộ trình đường đang được rút ngắn lại.
+ Nhược điểm: Luôn đe dọa gây ô nhiễm biển và đại dương. Khó khăn trong việc quản lí nhập cư, quản lí hàng hóa của các nước - Về đường hàng không: máy bay 10 Đây là loại hình giao thụng vận tải trẻ tuổi nhất, nhưng tốc độ phát triển khá nhanh cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật. + Ưu điểm: Tốc độ vận chuyển khá cao, thời gian vận chuyển ngắn. + Nhược điểm: Cước phí vận tải cao, quy trình quản lí khắt khe, yêu cầu đối tượng chuyên chở ngặt nghèo… Vốn đầu tư lớn, vận chuyển hạn chế ở một số mặt hàng và khối lượng.
Gây ô nhiễm môi trường. Năm 2014 thế giới có khoảng 5.616 sân bay dân dụng, trong đó có 413 sân bay quốc tế. Bắc Mỹ tập trung 30% sân bay của thế giới, Châu Âu 26,3%, Châu Á chiếm 11,2%. Các cường quốc hàng không trên thế giới là Hoa Kỳ, Anh, Pháp, LB Nga… Các tuyến hàng không sầm uất nhất là tuyến xuyên Đại Tây Dương, nối Châu Âu với Bắc Mỹ và Nam Mỹ, nối Hoa Kỳ với Các nước khu vực Châu Á- Thái Bình Dương.
- Về vận tải đa phương thức: kết hợp ít nhất 2 loại phương tiện Vận tải đa phương thức (Multimodal Transport) là phương pháp vận tải mới hiện nay. Trong đó, hàng hóa phải được vận chuyển bằng ít nhất hai phương thức vận tải khác nhau, chỉ có duy nhất một chứng từ vận tải từ điểm nhận hàng ở quốc gia này đến điểm giao hàng ở quốc gia khác, chỉ có 1 chế độ trách nhiệm và 1 người chịu trách nhiệm về hàng hóa trong suốt cuộc hành trình. + Ưu điểm: Linh hoạt trong vận chuyển Có thể kết hợp nhiều loại phương tiện vận tải Chi phí rẻ 11 Chịu trách nhiệm về hàng hóa vận chuyển đến cùng + Nhược điểm: Đầu tư lớn, cần phải có sự liên kết mạnh mẽ giữa các hãng vận tải 1. Khái niệm về phương tiện vận tải đường bộ Phương tiện vận tải đường bộ gồm: xe ô tô, ô tô đầu kéo, rơ- móc, sơ mi rơ-móc được kéo theo ô tô và các phương tiện chuyên dùng lưu thông trên đường bộ.
Vận tải bằng đường bộ là hình thức vận tải phổ biến và thông dụng nhất trong các loại hình vận tải. Loại hình vận tải này có những ưu điểm nổi bật là sự tiện lợi, tính cơ động và khả năng thích nghi cao với các điều kiện địa hình, có hiệu quả kinh tế cao trên các cự li ngắn và trung bình, đặc biệt trong việc trao đổi hàng hóa giữa các nước có chung đường biên giới liền kề. Ô tô, ô tô rơ-móc trở thành phương tiện vận tải phối hợp được với hoạt động của các loại phương tiện vận tải khác như: đường sắt, đường thuỷ, đường hàng không. Vận chuyển bằng đường bộ luôn chủ động về thời gian và đa dạng trong vận chuyển các loại hàng hoá.
Tuy nhiên hình thức vận tải này bị hạn chế bởi khối lượng và kích thước hàng hóa, không chở được những khối lượng hàng hoá lớn như vận tải bằng đường thuỷ, nhưng lại khá linh hoạt với những hàng hoá có khối lượng vận chuyển không quá lớn và nhỏ. Về chi phí các doanh nghiệp vận tải bằng đường bộ có chi phí cố định thấp do các doanh nghiệp không sở hữu hệ thống đường sá, tuy vậy chi phí biển đổi lại cao do các chi phí về nhiên liệu, và các chi phí phát sinh khác trên đường đi như: lệ phí đường sá, chi phí sữa chữa, bảo trì, bảo dưỡng thường xuyên, chi phí trông coi hàng hoá, giao nhận hàng 1. Khái niệm về phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh Là việc phương tiện vận tải của một quốc gia dịch chuyển về mặt cơ học sang lãnh thổ (địa lý) của một quốc gia khác (có chở người, hàng hóa, 12 hoặc không) thông qua một quy trình thủ tục nhất định được quy định bằng Luật, các văn bản quy phạm pháp luật của mỗi quốc gia mà hình thành các bộ quy trình, thủ tục và các loại chứng từ (giấy tờ) phù hợp theo chuẩn mực của quốc gia đó. Trong trường hợp phương tiện vận tải ở quốc gia mình dịch chuyển sang lãnh thổ của một quốc gia khác, trong khái niệm thuật ngữ về Hải quan (VN) được gọi là phương tiện vận tải xuất cảnh và ngược lại khi một phương tiện vận tải của một quốc gia khác (nước ngoài) dịch chuyển vào lãnh thổ Việt Nam được gọi là phương tiện vận tải nhập cảnh.
Hoặc chính cùng một phương tiện vận tải của một quốc gia thực hiện cả hai hành vi xuất cảnh, nhập cảnh. Về cơ sở pháp lý ở Việt Nam hiện nay, quy trình thủ tục Hải quan đối với phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh đường bộ được quy định tại Điều 66 đến Điều 72 của Luật Hải quan số 54/2014/QH13 có hiệu lực thi hành ngày 01/01/2015 và Điều 75, 76, 77 của Nghị Định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21 tháng 01 năm 2015 của Chính phủ; Thông tư số 42/2015/TT-BTC ngày 27/3/2015 của Bộ tài chính quy định chi tiết về thủ tục Hải quan đối với phương tiện vận tải xuất nhập cảnh. Bên cạnh đó, tại cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo là một trong những điểm đã và đang thực hiện cơ chế “Một cửa – một lần dừng” , do đó phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh còn được điều chỉnh bằng Hiệp định và Nghị định thư số 72 ký ngày 15/9/2010 tại Hà Nội có hiệu lực ngày 15/9/2010 về tạo điều kiện thuận lợi cho phương tiện cơ giới đường bộ qua lại giữa hai nước Việt Nam và Lào. Trong đó phân loại rõ khái niệm về 3 loại phương tiện: - Phương tiện Thương mại: Là phương tiện tham gia vào việc vận chuyển hành khách, hàng hóa có thu tiền hoặc phương tiện chuyên chở người hoặc hàng hóa phục vụ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.