CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LÝ NHÀ NƯỚC VE LUAT SƯ VÀ HANH NGHE LUẬT SƯ 1. Khái quát về luật sư, nghề luật sư và hành nghề luật sư 1. Khái niệm và đặc điểm của luật sư 1. Khải niệm luật su: Pháp luật các nước trên thế giới thường không đưa ra khái niệm luật sư mà chỉ quy định về tiêu chuẩn (qualification) dé trở thành luật sư.
Khái niệm luật sư không được quy định giống nhau ở các nước trên thé giới. Việc đưa ra khái niệm hoặc định nghĩa về luật sư chỉ mang tính quy ước, khái niệm luật sư thường mang tính hình thức hơn là khái niệm về mặt nội dung. Tiêu chuân phổ biến để được công nhận luật sư là công dân ở nước sở tại; có bang cu nhan luat; co pham chất đạo đức tốt. Ngoài các tiêu chuẩn trên, muốn trở thành luật sư phải qua đào tạo nghé, tập sự hành nghé luật sư hoặc chỉ cần đỗ kỳ thi quốc gia dé được công nhận luật sư, điều đó còn phụ thuộc vào quy định pháp luật mỗi nước.
Luật sư là một nghề dựa trên sự am hiểu pháp luật và áp dụng pháp luật. Nghề luật sư luôn gan liền với sự hình thành và phát triển của hệ thống pháp luật. Có thé nói rằng luật gia đầu tiên xuất hiện trong xã hội chính là nhà lập pháp, là người định ra các quy phạm pháp luật. Sau đó là sự xuất hiện của thâm phán, người có nhiệm vụ bảo đảm cho các quy phạm pháp luật được tôn trọng và cũng là người quyết định các hình phạt đối với người vi phạm các quy phạm pháp luật.
Lúc đó các chứng cứ của hành vi vi phạm pháp luật chỉ dựa vào sự suy đoán hay những lời thé thốt, thú nhận của các bên có liên quan. Việc bào chữa, biện hộ cho các bên chưa được bảo đảm. Vì tính chuyên môn của pháp luật các đương sự khó có thê lập luận, chứng minh, đưa ra các Phạm Thùy Linh - Luận văn thạc sĩ luật học 10 ý kiên đê bảo vệ quyên lợi của mình trước Toà. Và chăng bao lâu sau nghê luật sư xuât hiện, luật sư đã tham gia vào quá trình xét xử, đảm bảo công việc bào chữa trong các phiên Toà cho các đương sự là khách hang của minh’.
Luật sư hành nghề bằng kiến thức pháp luật, kỹ năng nghè nghiệp của cả nhân luật sư. Nói cách khác phẩm chất và năng lực cá nhân của luật sư là yếu tố quyết định trong nghề luật sư. Chức năng của luật sư là bảo vệ các quyền cơ bản của con người và thực hiện công bằng xã hội và người muốn hành nghề luật phải được công nhận là luật sư. Như vậy, có thể được hiểu “luật sư là người có đủ tiêu chuẩn luật sư, được cơ quan có thẩm quyên công nhận là luật sư, được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư, lựa chọn hình thức hành nghề theo quy định của pháp luật để thực hiện dịch vụ pháp ly theo yêu cau của cá nhân, cơ quan, tô chức ”.
Đặc điểm của luật sư (i) Luật sư hành nghề băng kiến thức pháp luật, kỹ năng nghề nghiệp của cá nhân luật sư. Người muốn hành nghề luật phải được công nhận là luật sư. Luật các nước đều quy định chặt chẽ về tiêu chuẩn dé được công nhận luật sư, phô biến gồm quốc tịch (người muốn trở thành luật sư phải có quốc tịch của nước đó hoặc vừa có quốc tịch của nước là thành viên cộng đồng Châu Âu hoặc một nước không thuộc cộng đồng này nhưng cho người Pháp được hành nghề ở nước họ trong cùng một điều kiện (Pháp). Một số nước không đặt ra điều kiện về quốc tịch như (Anh, Mỹ.) và có phâm chất đạo đức tốt.
Một người tư cách đạo đức không tốt sẽ không thé trở thành luật sư được. Trình độ pháp lý cũng là một trong những điều kiện bắt buộc mà tất cả các nước đều quy định vì nghề luật sư là một nghề đòi hỏi phải có sự hiểu biết về pháp luật và việc áp dụng pháp luật. Thông thường các nước quy định những người muốn trở thành luật sư phải có một thời gian học về pháp luật 3 Nguyễn Văn Tuân, "Luật sư và hành nghề luật sư", Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội 2001. Phạm Thùy Linh - Luận văn thạc sĩ luật học II của nước đó như những người có băng cử nhân luật trở lên hoặc phải có một thời gian học luật.
Dé trở thành luật sư thì hầu hết các nước đều quy định phải qua khóa đào tạo luật sư, muốn hành nghề luật sư đó phải có chứng chỉ hành nghề. Ở nhiều nước quy định chứng chỉ hành nghề có thời hạn là 1 năm và được đổi lại hàng năm vào thời gian đã được quy định trước. Một số nước, ngoài quy định này, còn đòi hỏi luật sư phải có thời gian thực té hay còn được gọi là thời gian tập sự. Ở Bang New South Waves (Úc), Trung Quốc.
quy định thời gian tập sư là 1 năm; ở Pháp, Anh. quy định thời gian tap sự là 2 năm. Tuy nhiên cũng có nước đã đưa thời gian này vào khóa đào tạo luật sư nên chỉ cần điêu kiện được cap chứng nhận là luật su như Hàn Quoc, Singapore. Ở hầu hết các nước việc cấp chứng chỉ hành nghé thuộc thâm quyền của tổ chức ở cấp trung ương (như Hàn Quốc, Anh.), nhưng ở những nước rộng lớn có nhiều bang thì việc cấp chứng chỉ này do tổ chức nghề nghiệp của từng bang cấp (Úc, Mỹ.), ở Singapore quy định một người chỉ được hành nghề khi được lục sự ở Tòa án ghi tên vào danh sách luật sư.
Tuy nhiên đặc biệt có nước như Trung quốc việc cấp chứng chỉ hành nghề này thuộc thẩm quyền của cơ quan tư pháp địa phương ở cấp tỉnh. Sau khi được cấp chứng chỉ hành nghé thì luật sư có thé lựa chọn hành nghề theo những hình thức được pháp luật quy định. Trên thế giới hiện nay chủ yếu có 2 hình thức tổ chức hành nghé luật sư là Văn phòng luật sư và Công ty luật hợp danh (partnership). (ii) Chức năng của luật sư là bảo vệ các quyền cơ bản của con người và thực hiện công bằng xã hội.
Bang hoạt động hành nghề của mình, luật sư góp phần tích cực bảo vệ pháp chế; bảo vệ công lý, bảo vệ các quyên và lợi ích hợp pháp, quyền bình đăng của mọi công dân, tổ chức trước pháp luật, thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa; giáo dục công dân tuân theo Hiến pháp, pháp luật, tôn trọng những quy tắc của cuộc sông xã hội chủ nghĩa. Phạm Thùy Linh - Luận văn thạc sĩ luật học 12 Với tư cách là người đại diện của khách hàng, luật sư thực hiện nhiều công việc trong phạm vi ủy quyền của khách hàng. Với tu cách là một cô van pháp lý, luật sư mang đến cho khách hàng những hiểu biết về quyền, nghĩa vụ hợp pháp của họ và giải thích việc thực thi các quyền và nghĩa vụ đó. Với tư cách là một người biện hộ, luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
Bang các hoạt động tranh tụng luật sư còn tư vấn pháp luật cho các tô chức kinh tế trong và ngoài nước. Việc tư vẫn pháp luật cho khách hàng của luật sư góp phần không nhỏ trong việc giải quyết những tranh chấp xảy ra trong đời sống xã hội, ngăn chặn được những hành vi vi phạm pháp luật, giảm bớt phiền hà cho cơ quan nhà nước khi người dân thiếu hiểu biết pháp luật đi khiếu nại không đúng cơ quan có thâm quyền. Thông qua việc tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật, luật sư góp phần trực tiếp vào việc thực thi pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sông. (iii) Về trách nhiệm nghé nghiệp của luật sư đòi hỏi trách nhiệm cao.
Luật sư phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất gây ra cho khách hàng do lỗi của minh trong việc tư van pháp luật và có nghĩa vụ tham gia bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp để đảm bảo thực hiện trách nhiệm đó. Pháp luật của các nước thường quy định trách nhiệm của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư trong việc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp. Các công ty luật thường mua bảo hiểm chung cho cả công ty có nghĩa là cho tất cả luật sư hành nghề trong công ty hoặc cá nhân luật sư tự mua bảo hiểm. Trong trường hợp có bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư, nhưng mức bảo hiểm thấp không đủ cho việc bồi thường thi công ty phải trả thêm cho đủ.
Dé bảo đảm uy tín của mình, công ty thường đứng ra bồi thường cho khách hàng mặc dù có bảo hiểm đủ trả cho khách hàng. Công ty có thé kiện luật sư đã gây thiệt hai cho khách hàng, nhưng trường hợp này cũng it xảy ra, ma thông thường là công ty không tiếp tục ký hợp đồng làm việc với luật sư đó. Phạm Thùy Linh - Luận văn thạc sĩ luật học 13 1. Khái niệm và đặc điểm của nghề luật sư 1.
Khải niệm nghề luật sư Về mặt ngữ nghĩa, khái niệm nghề luật sư được cấu tạo bởi hai cụm từ: Nghề với tính chất là một nghề nghiệp và luật sư chỉ những người đủ điều kiện hành nghé luật sư theo quy định của pháp luật về luật sư. Cũng như pháp luật của một số nước, nghề luật sư ở Việt Nam cũng có hai loại hình là luật sư tranh tụng và luật sư tư vấn nhưng không phân biệt về tiêu chuẩn, điều kiện hành nghé mà chỉ là cách phân biệt trên thực tế dé hiểu rõ về lĩnh vực mà một luật sư chuyên sâu hơn và thường xuyên hành nghề trong lĩnh vực đó hơn lĩnh vực khác. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, dịch vụ pháp lý của luật sư bao gồm tham gia tố tụng, tư van pháp luật, đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng và các dịch vụ pháp lý khác. Hoạt động nghề nghiệp của luật sư góp phần bảo vệ công lý, các quyền tự do, dân chủ của công dân, quyên, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tô chức, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xã hội dân chủ, công băng, văn minh’.
Trên thế giới nghề luật sư được nhiều nước quan niệm là nghề tự do. Luật sư là người am hiểu pháp luật, có kinh nghiệm trong hoạt động pháp luật, là người có kỹ năng nghề nghiệp, biết vận dụng pháp luật giúp cho công dân về mặt pháp lý có hiệu quả nhất là khi có vụ việc xảy ra liên quan đến pháp luật.