Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Trên Địa Bàn Thị Xã Từ Sơn, Tỉnh Bắc Ninh

Tài liệu nghiên cứu Quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã từ sơn tỉnh bắc ninh, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Ngô Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Chung
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ Đông Á
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Trên Địa Bàn Thị Xã Từ Sơn, Tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP QUẬN, HUYỆN
• 1.1. Tổng quan về ngân sách nhà nước
• 1.2. Chức năng và vai trò của ngân sách nhà nước
• 1.3. Hệ thống ngân sách nhà nước và phân cấp ngân sách nhà nước
• 1.4. Quản lý ngân sách nhà nước cấp quận, huyện
• 1.4.1. Khái niệm, mục tiêu quản lý ngân sách nhà nước cấp quận, huyện
• 1.4.2. Vai trò của quản lý ngân sách nhà nước cấp quận, huyện
• 1.4.3. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý NSNN cấp quận, huyện
• 1.4.4. Nội dung quản lý NSNN cấp quận, huyện
• 1.4.5. Nhân tố ảnh hưởng tới quản lý ngân sách nhà nước cấp quận, huyện
• 1.4.6. Hệ thống các văn bản pháp luật
• 1.4.7. Mô hình tổ chức bộ máy quản lý
• 1.4.8. Năng lực quản lý của các cấp chính quyền
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ TỪ SƠN
• 2.1. Đặc điểm lịch sử kinh tế của thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
• 2.2. Lịch sử phát triển của thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
• 2.3. Điều kiện kinh tế - xã hội của thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
• 2.4. Tổng quan thu chi ngân sách trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
• 2.4.1. Về thu ngân sách
• 2.4.2. Về chi ngân sách
• 2.4.3. Về cân đối thu chi ngân sách
• 2.5. Thực trạng quản lý ngân sách NN trên địa bàn thị xã Từ Sơn
• 2.5.1. Thực trạng quản lý nguồn thu ngân sách
• 2.5.2. Thực trạng quản lý nhiệm vụ chi ngân sách
• 2.5.3. Thực trạng quản lý quy trình ngân sách
• 2.6. Đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
• 2.6.1. Những thành công
• 2.6.2. Những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế và biện pháp khắc phục sự chi phối của các nhóm nhân tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Mục tiêu, phương hướng phát triển kinh tế của tỉnh Bắc Ninh
• 3.2. Mục tiêu phát triển kinh tế thị xã Từ Sơn. Phương hướng phát triển kinh tế của thị xã Từ Sơn
• 3.3. Mục tiêu, quan điểm cơ bản về quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh và thị xã Từ Sơn
• 3.3.1. Mục tiêu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 3.3.2. Quan điểm về quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh
• 3.4. Giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
• 3.4.1. Giải pháp về chính sách
• 3.4.2. Giải pháp về quy trình ngân sách
• 3.4.3. Giải pháp về thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm
• 3.4.4. Giải pháp về đội ngũ cán bộ quản lý NSNN
• 3.4.5. Giải pháp về ứng dụng tin học trong quản lý ngân sách
• 3.5. Một số kiến nghị
• 3.5.1. Kiến nghị với Chính phủ, bộ, ngành liên quan
• 3.5.2. Kiến nghị với UBND, Sở, ban ngành của tỉnh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Từ Sơn

Quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) là yếu tố then chốt trong quản lý tài chính công, cho phép Nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Nguồn tài chính vững mạnh là nền tảng để thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội. Điều này phụ thuộc vào khả năng quản lý hiệu quả các nguồn thu, đảm bảo huy động đầy đủ vào ngân sách. Các hình thức thu phải phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước. Trong bối cảnh đổi mới kinh tế, các hình thức thu ngân sách nhà nước Từ Sơn liên tục được điều chỉnh để tập trung nguồn lực cho NSNN. NSNN đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định và phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

1.1. Khái niệm và vai trò của Ngân sách Nhà nước

Theo Luật NSNN Việt Nam, NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được cơ quan có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm. NSNN bao gồm ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của các cấp hành chính có Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân. NSNN là công cụ điều chỉnh vĩ mô quan trọng của nhà nước, cùng với quá trình quản lý thu NSNN thì việc quản lý chi NSNN cũng có vị trí rất quan trọng trong quản lý điều hành NSNN góp phần ổn định phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, nhất là trong điều kiện đất nước hội nhập kinh tế thế giới.

1.2. Các yếu tố cấu thành Ngân sách Nhà nước

Thu NSNN là việc Nhà nước tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia để hình thành quỹ NSNN, đáp ứng nhu cầu chi tiêu. Chi NSNN là quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN, phục vụ hoạt động của bộ máy Nhà nước và thực hiện các chức năng kinh tế - xã hội. Quản lý NSNN là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc tổ chức quản lý nguồn thu, kiểm soát chi NSNN và điều hòa vốn trong hệ thống kho bạc nhà nước.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Ngân Sách Địa Phương Tại Từ Sơn

Quản lý ngân sách địa phương Từ Sơn đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp huyện. Nó cung cấp nguồn lực vật chất để chính quyền hoạt động và là công cụ để quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh - quốc phòng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ngân sách huyện chưa thể hiện rõ vai trò đối với phát triển kinh tế địa phương. Một trong những nguyên nhân là việc phân cấp quản lý ngân sách còn nhiều hạn chế, thẩm quyền quyết định ngân sách còn chồng chéo, chưa tạo điều kiện cho địa phương thực sự làm chủ ngân sách.

2.1. Hạn chế trong phân cấp quản lý ngân sách

Việc phân cấp quản lý ngân sách hiện nay còn nhiều hạn chế; thẩm quyền quyết định ngân sách còn chồng chéo, chưa tạo cho địa phương thực sự làm chủ ngân sách của mình; hơn nữa, nhiều quy định về chế độ, định mức, tiêu chuẩn chưa bao quát được tất cả lĩnh vực, không sát thực tế, địa phương khó thực hiện. Cụ thể như: Tình trạng quản lý thu, chi NSNN vẫn còn thất thoát do chưa bao quát hết các nguồn thu và khoản chi, chưa tập trung đúng mức về quản lý chi NSNN.

2.2. Tồn tại trong quy trình lập chấp hành và quyết toán

Việc lập, chấp hành và quyết toán ngân sách địa phương đã thực hiện khá tốt, tuy nhiên vẫn còn chậm, chưa đổi mới, đôi khi cũng chưa đúng theo quy định của Nhà nước. Công tác quyết toán là khâu rất quan trọng, nhưng chưa được quan tâm đúng mức, sổ sách chưa được làm đầy đủ. Đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách còn hạn chế về chuyên môn, nghiệp vụ, chậm đổi mới.

2.3. Thất thoát và lãng phí trong quản lý thu chi

Tình trạng quản lý thu, chi NSNN vẫn còn thất thoát do chưa bao quát hết các nguồn thu và khoản chi, chưa tập trung đúng mức về quản lý chi NSNN. Việc lập, chấp hành và quyết toán ngân sách địa phương đã thực hiện khá tốt, tuy nhiên vẫn còn chậm, chưa đổi mới, đôi khi cũng chưa đúng theo quy định của Nhà nước.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thu Ngân Sách Tại Từ Sơn

Để nâng cao hiệu quả quản lý thu ngân sách nhà nước Từ Sơn, cần khai thác hợp lý các nguồn lực tài chính tiềm năng sẵn có tại địa phương. Đồng thời, cần có các giải pháp đồng bộ để tăng cường quản lý thu, chống thất thu, và đảm bảo nguồn thu ổn định, bền vững. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự tham gia của cộng đồng.

3.1. Tăng cường quản lý các nguồn thu tiềm năng

Khai thác hợp lý các nguồn lực tài chính tiềm năng sẵn có tại địa phương và thực hiện phân phối các khoản chi hợp lý góp phần tạo động lực kích thích tăng trưởng kinh tế.Tuy công tác quản lý ngân sách nhà nước đạt được hiệu quả nhất định nhưng vẫn còn những tồn tại cơ bản cần phải được khắc phục, hoàn thiện và là nhiệm vụ rất cấp bách đang được đă ̣t ra.

3.2. Chống thất thu và gian lận thuế hiệu quả

Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế, phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp gian lận, trốn thuế. Nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của người dân và doanh nghiệp. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế để nâng cao hiệu quả và minh bạch.

3.3. Đa dạng hóa các nguồn thu ngân sách địa phương

Nghiên cứu và triển khai các hình thức thu mới phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương. Khuyến khích phát triển các ngành nghề, lĩnh vực có tiềm năng đóng góp lớn vào ngân sách. Tăng cường thu hút đầu tư để tạo thêm nguồn thu cho ngân sách.

IV. Tối Ưu Chi Ngân Sách Nhà Nước Tại Thị Xã Từ Sơn

Quản lý chi ngân sách nhà nước Từ Sơn hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sử dụng nguồn lực một cách tiết kiệm, hiệu quả và đúng mục đích. Cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả đầu tư công, kiểm soát chặt chẽ các khoản chi thường xuyên, và đảm bảo công khai, minh bạch trong quản lý chi tiêu.

4.1. Nâng cao hiệu quả đầu tư công tại Từ Sơn

Ưu tiên đầu tư vào các dự án trọng điểm, có tính lan tỏa cao và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tăng cường công tác thẩm định, giám sát và đánh giá hiệu quả các dự án đầu tư công. Đảm bảo công khai, minh bạch trong quá trình lựa chọn nhà thầu và quản lý dự án.

4.2. Kiểm soát chặt chẽ chi thường xuyên

Rà soát, cắt giảm các khoản chi không cần thiết, lãng phí. Thực hiện tiết kiệm chi tiêu trong các hoạt động hành chính, sự nghiệp. Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, xã hội.

4.3. Đảm bảo công khai minh bạch trong chi tiêu

Công khai thông tin về ngân sách, kế hoạch chi tiêu và kết quả thực hiện ngân sách. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong giám sát chi tiêu ngân sách. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về quản lý chi tiêu ngân sách.

V. Hoàn Thiện Quy Trình Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Từ Sơn

Để nâng cao hiệu quả quản lý quy trình quản lý ngân sách nhà nước Từ Sơn, cần hoàn thiện quy trình lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách. Đồng thời, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách.

5.1. Nâng cao chất lượng lập dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách phải sát với thực tế, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tăng cường sự tham gia của các đơn vị, địa phương trong quá trình lập dự toán. Sử dụng các công cụ phân tích, dự báo để nâng cao chất lượng dự toán.

5.2. Tăng cường kiểm tra giám sát ngân sách

Thực hiện kiểm tra, giám sát thường xuyên và định kỳ việc sử dụng ngân sách của các đơn vị, địa phương. Phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm trong quản lý, sử dụng ngân sách. Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ kiểm tra, giám sát.

5.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách

Đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách dựa trên các tiêu chí cụ thể, rõ ràng. Sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh chính sách và kế hoạch chi tiêu ngân sách. Công khai kết quả đánh giá để nâng cao trách nhiệm giải trình của các đơn vị, địa phương.

VI. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển Ngân Sách Thị Xã Từ Sơn

Để đảm bảo ngân sách thị xã Từ Sơn phát triển bền vững, cần có các giải pháp đồng bộ về chính sách, quy trình, và nguồn nhân lực. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách.

6.1. Giải pháp về chính sách tài chính

Xây dựng và hoàn thiện các chính sách tài chính phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương. Khuyến khích các hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo thêm nguồn thu cho ngân sách. Đảm bảo công bằng, minh bạch trong phân phối nguồn lực tài chính.

6.2. Giải pháp về nguồn nhân lực quản lý ngân sách

Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách. Thu hút và giữ chân cán bộ giỏi, có tâm huyết với công việc. Tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp, hiệu quả.

6.3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý

Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu, chi ngân sách. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý ngân sách đồng bộ, hiện đại. Đảm bảo an toàn, bảo mật thông tin ngân sách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP QUẬN, HUYỆN 1. Tổng quan về ngân sách nhà nước. Khái niệm Ngân sách nhà nước. “Ngân sách là tổng số thu và chi của một đơn vị trong một thời gian nhất định”, theo Từ điển tiếng Việt thông dụng định nghĩa.

Trong nghiên cứu này chúng tôi dựa theo luật NSNN Việt Nam: Điều 1 của Luật Ngân sách Nhà nước được Quốc hội khoá XI nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thông qua tại kỳ họp thứ hai năm 2002 cũng đưa ra khái niệm Ngân sách Nhà nước sau đây khá tương đồng với các định nghĩa của các nước. “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. NSNN Việt Nam gồm: Ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân.

Phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền Nhà nước ta hiện nay, ngân sách địa phương bao gồm: Ngân sách cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách cấp tỉnh), ngân sách cấp huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách cấp huyện) và ngân sách cấp xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã). Thu ngân sách Nhà nước. Khái niệm thu NSNN: Thu NSNN là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình để tập trung một phần các nguồn tài chính quốc gia để hình thành quĩ NSNN nhằm thoả mãn các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước. Thu Ngân sách Nhà nước gồm hai đặc điểm sau: Tính không hoàn trả trực tiếp: Việc nộp thuế và các khoản phải nộp theo nghĩa vụ khác không gắn với lợi ích cụ thể của người nộp, mà họ được hưởng các lợi ích gián tiếp dưới hình thức các dịch vụ công do Nhà nước cung cấp.

Giá trị hàng hoá dịch vụ mà họ hưởng không tương ứng với số thuế và các khoản phải nộp khác. Tính pháp lý và tính cưỡng chế rất cao: Một số khoản thu chủ yếu của NSNN nước như thuế, phí, lệ phí, thu từ các hoạt động kinh tế của Nhà nước đều là các khoản thu theo nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi tổ chức kinh tế và người dân được qui định bằng các văn bản có giá trị pháp lý cao nhất như Hiến pháp, Pháp lệnh do Quốc hội hoặc Uỷ ban thường vụ Quốc hội thông qua. Khái niệm chi ngân sách Nhà nước. Chi NSNN là quá trình phân phối và sử dụng quĩ NSNN theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp nhằm phục vụ cho hoạt động của bộ máy Nhà nước và thực hiện các chức năng kinh tế - xã hội mà Nhà nước đảm nhận theo những nguyên tắc nhất định.

Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước, chi trả nợ của Nhà nước, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của Pháp luật. Khái niệm quản lý ngân sách Nhà nước. Quản lý NSNN là một trong những hoạt động cơ bản, có ý nghĩa vô cùng quan trọng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đây là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong lĩnh vực tổ chức quản lý nguồn thu, kiểm soát chi ngân sách nhà nước và điều hòa vốn trong hệ thống kho bạc nhà nước nhằm đảm bảo khả năng thanh toán, chi trả và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách của nhà nước.

Nói một cách khái quát thì quản lý ngân sách nhà nước là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền gồm 3 hoạt động chính là quản lý nguồn thu, kiểm soát chi và điều hòa vốn trong kho bạc nhà nước. Mỗi một hoạt động này đều có ý nghĩa quan trọng của nó và là vấn đề lớn ảnh hưởng đến hiệu quả của việc sử dụng ngân sách. Một trong số những vấn đề ấy chính là việc kiểm soát chi ngân sách nhà nước. Chức năng và vai trò của ngân sách nhà nước  Chức năng NSNN.

NSNN là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước, là công cụ vật chất quan trọng để điều tiết vĩ mô nền kinh tế - xã hội. Cho nên có thể nói chức năng và nhiệm vụ cơ bản của NSNN là động viên hợp lý các nguồn thu (đặc biệt là thuế, phí, lệ phí). Đồng thời tổ chức và quản lý chi tiêu NSNN, cân đối thu - chi. NSNN có các chức năng cơ bản sau đây: Một là, chức năng phân phối NSNN.

Bộ máy Nhà nước muốn thực hiện được sự hoạt động của mình một cách bình thường và ổn định để thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ là quản lý mọi mặt của đời sống xã hội của một quốc gia thì nhất thiết phải có nguồn NSNN đảm bảo. Với quyền lực tối cao của mình, Nhà nước sử dụng các công cụ, các biện pháp bắt buộc các thành viên trong xã hội cung cấp cho mình các nguồn lực tài chính cần thiết. Nhưng cơ sở để hình thành nguồn lực tài chính đó là từ 10 sự phát triển kinh tế, phát triển sản xuất kinh doanh. Vì vậy, muốn động viên được nguồn thu NSNN ngày càng tăng và có hiệu quả thì nền kinh tế nói chung, sản xuất kinh doanh nói riêng phải được phát triển với tốc độ nhanh, bền vững và có hiệu quả cao.

Vì vậy, Nhà nước trong quá trình quản lý kinh tế - xã hội phải nắm được quy luật kinh tế và tôn trọng các quy luật kinh tế khách quan. Đồng thời phải bảo đảm hài hoà các quan hệ lợi ích của các chủ thể của nền kinh tế. Một ngân sách mà cơ chế phân phối của nó đảm bảo được sự cân đối trên cơ sở khuyến khích phát triển sản xuất kinh doanh nuôi dưỡng nguồn thu, trên cơ sở đó tăng được thu để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước ngày càng tăng lên đó là một NSNN vững mạnh. Mặt khác, một NSNN vững mạnh còn phải thể hiện việc phân phối và quản lý chi đúng đắn, hợp lý và hiệu quả.

Nhà nước sử dụng khối lượng tài chính từ nguồn NSNN để chi tiêu vào mục đích phát triển kinh tế - xã hội và chi tiêu cho hoạt động của bộ máy Nhà nước. Như vậy, chức năng của NSNN, ngoài việc động viên nguồn thu còn phải thực hiện quản lý và phân phối chi tiêu sao cho có hiệu quả. Đó cũng là một tất yếu khách quan. Từ những phân tích trên, ta có thể hiểu được bản chất của NSNN - đó là hệ thống các mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các thành viên trong xã hội, phát sinh trong quá trình Nhà nước huy động và sử dụng các nguồn lực tài chính nhằm đảm bảo yêu cầu thực hiện các chức năng quản lý và điều hành nền kinh tế - xã hội của Nhà nước.

Hoạt động của NSNN luôn luôn gắn liền với thực hiện các chức năng của Nhà nước. Hai là, chức năng giám đốc quá trình huy động các nguồn thu và thực hiện các khoản chi tiêu. Thực hiện chức năng này, Nhà nước thông qua NSNN để biết được nguồn thu - chi nào là cơ bản của từng thời kỳ, từng giai đoạn và do đó có 11 những giải pháp để làm tốt thu - chi. Nhà nước định ra cơ cấu thu - chi hợp lý đồng thời theo dõi các phát sinh và những nhân tố ảnh hưởng đến thu - chi.

Tóm lại, NSNN có hai chức năng cơ bản - chức năng phân phối và chức năng giám đốc. NSNN không thể cân đối được nếu như không thực hiện đầy đủ hai chức năng đó, bởi vì: nếu không có sự giám đốc trong việc động viên khai thác hợp lý các nguồn thu thì sẽ dẫn đến tình trạng thất thu dưới nhiều hình thức. Nếu không thực hiện tốt chức năng phân phối thì cũng không thể động viên được nguồn thu cho NSNN. Chức năng phân phối và chức năng giám đốc của NSNN đều có vị trí và tầm quan trọng của nó.

Do vậy cần phải coi trọng cả hai chức năng đó và tổ chức chỉ đạo để các cơ quan chức năng thực hiện tốt hai chức năng đó của NSNN. Quan điểm cơ bản về quản lý và sử dụng NSNN. Để thực hiện tốt công tác quản lý và sử dụng NSNN, tuỳ theo chức năng, nhiệm vụ của từng cấp, từng ngành, cần phải quán triệt các quan điểm sau đây: Thực hiện tốt công tác phân phối và sử dụng vốn NSNN theo nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả, chấm dứt tình trạng các khoản chi bao cấp tràn lan của cơ chế cũ trước đây. Thực hiện phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm".

Trong chính sách tạo vốn của NSNN phải quán triệt tư tưởng không tận thu để bao chi, mà phải động viên nguồn thu ngân sách một cách hợp lý để đáp ứng nhu cầu chi trên cơ sở vừa bồi dưỡng và phát triển nguồn thu, vừa kiểm soát và tập trung khai thác một cách hợp lý và có hiệu quả các nguồn thu. Thực hiện phương pháp cân đối ngân sách một cách khoa học để vừa phát huy tốt các nguồn lực bên trong vừa tranh thủ cao độ, có hiệu quả nguồn 12 lực tài chính bên ngoài; và phải phù hợp với pháp luật của Nhà nước ta, phù hợp với thông lệ quốc tế và bảo đảm sự chủ động của NSNN. Đổi mới chế độ phân cấp quản lý NSNN theo hướng tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách. Ban hành đồng bộ hoá và tiếp tục hoàn thiện luật NSNN.

Đồng thời giáo dục, nâng cao trình độ cho toàn dân, cho các chủ thể của nền kinh tế cũng như trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cơ quan chức năng trực tiếp làm công tác quản lý NSNN. Nghiêm chỉnh chấp hành luật NSNN.  Vai trò NSNN. Trong nền kinh tế thị trường vai trò của Ngân sách nhà nước được thay đổi và trở nên hết sức quan trọng.

Trong quản lý vĩ mô nền kinh tế quốc gia Ngân sách nhà nước có các vai trò như sau: Thứ nhất: Vai trò huy động các nguồn Tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của Nhà nước. Vai trò này xuất phát từ bản chất kinh tế của Ngân sách nhà nước, để đảm bảo cho hoạt động của nhà nước trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội đòi hỏi phải có những nguồn tài chính nhất định.