Chương 1. Cơ sở lý luận về nhận diện vấn đề trong quản lý lao động Chương 2. Thực trạng quản lý lao động Việt Nam của nhà quản lý Nhật Bản tại công ty TNHH Canon Việt Nam Chương 3. Giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại trong quản lý lao động tại công ty TNHH Canon Việt Nam 16 PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHẬN DIỆN VẤN ĐỀ TRONG QUẢN LÝ LAO ĐỘNG 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Vấn đề và nhận diện vấn đề trong quản lý lao động 1. Khái niệm “vấn đề” Theo từ điển tiếng Việt, vấn đề là những điều cần được xem xét, nghiên cứu, giải quyết.
Nhận diện là nhìn để nhận ra, chỉ ra đối tượng, vấn đề mà mình đang cần tìm hiểu. Từ định nghĩa đó, tác giả cho rằng, nhận diện vấn đề là quan sát để chỉ ra những điều cần được xem xét, nghiên cứu và giải quyết đối tượng mà mình đang cần tìm hiểu. Vấn đề phát sinh khi trạng thái hiện hữu khác biệt với dự kiến, nên cần có tác động mới nhất định để giải quyết. Vấn đề luôn phát sinh trong cuộc sống cùng thế giới không ngừng thay đổi.
Sự biến đổi càng sâu rộng thì vấn đề càng phức tạp. Trước khi vội vàng đề ra giải pháp cần nhận diện kỹ vấn đề. Nhiều vấn đề giống như tảng băng trôi, cái nhìn thấy chỉ là phần nổi, còn phần chìm lớn hơn nhiều có thể mang đến những thảm họa. Chính vì vậy, nhà bác học lỗi lạc của thế kỷ XX Albert Einstein nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện chính xác vấn đề trước khi đề ra giải pháp: “Nếu có một giờ để cứu thế giới thì sẽ dùng 55 phút để xác định vấn đề và chỉ dành 5 phút để tìm giải pháp”1.
Như vậy, nhận diện vấn đề là bước vô cùng quan trọng để giải quyết vấn đề. Bất kì trong trường hợp nào đều cần nâng cao tầm quan trọng của bước này để có thể đưa ra những giải pháp hợp lý và thông minh nhất.com/?q=node/375: Tâm Sáng, Có xác định đúng vấn đề mới có thể tìm ra giải pháp đúng, 30/6/2013. 17 Trong khuôn khổ của Luận văn này, tác giả đứng trên phương diện của nhà quản lý Nhật Bản để nhận diện những vấn đề mà họ gặp phải trong quá trình quản lý người lao động Việt Nam tại Công ty TNHH CANON Việt Nam. Vấn đề trong quản lý lao động Trong Luận văn này, lao động được hiểu theo nghĩa là những người đang làm việc tại Công ty TNHH Canon Việt Nam được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành của người sử dụng lao động.
Vấn đề trong quản lý lao động là những điều cần được xem xét, nghiên cứu và giải quyết trong quá trình quản lý người lao động của các nhà quản lý. Vấn đề trong quản lý lao động của doanh nghiệp chính là vấn đề quản lý nhân lực. Trong đời sống và hoạt động sản xuất của con người, có vô vàn vấn đề xuất hiện. Một vấn đề có thể có tác động tích cực, tiêu cực hoặc không có tác động gì đến đời sống và hoạt động sản xuất của con người.
Điều này tùy thuộc vào quan điểm của chủ thể. Ví dụ: Khi nhà quản lý Nhật Bản nhìn thấy vấn đề của lao động Việt Nam là “hay đi làm muộn hơn giờ quy định” thì trong số những người quản lý đó, có người cho rằng vấn đề đang tồn tại là tiêu cực vì người lao động không chấp hành quy định của công ty, nếu đến đúng giờ như quy định họ có thể triển khai được nhiều công việc, có thể tham dự và nắm vững nội dung cuộc họp đã triển khai trước đó 10 phút và không để mất đi những cơ hội đáng lẽ là của họ.; một số ít nhà quản lý lại cho rằng vấn đề trên là tích cực vì người lao động đến muộn nhưng tất cả những công việc riêng của họ đã được giải quyết, họ có thể bắt tay ngay vào công việc và chủ doanh nghiệp không phải trả lương cho thời gian họ đến và ngồi đó ăn sáng, uống cà phê.; tuy nhiên cũng có một bộ phận nhà quản lý lại xem vấn đề trên không có tác động gì, vì người lao động đến muộn thì đồng nghĩa với việc họ bị phạt vi phạm nội quy, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của họ, do đó việc đến đúng giờ theo quy định hay không là lựa chọn của họ. 18 Từ phân tích ở ví dụ trên, tác giả nhận định rằng, việc nhận diện vấn đề đang tồn tại có tác động như thế nào đến đời sống và hoạt động sản xuất của con người là cần thiết. Đối với những vấn đề có tác động tiêu cực thì nhận diện và giải quyết việc vấn đề kịp thời, hợp lý sẽ giúp cho đời sống của con người tốt hơn, hoạt động sản xuất của con người đạt hiệu quả cao hơn.
Giải quyết vấn đề được nhận định theo nghĩa thông thường là thiết lập những phương pháp thích ứng để giải quyết các khó khăn, trở ngại. Giải quyết vấn đề vừa là quá trình, vừa là quy trình, vừa là phương tiện cá nhân sử dụng kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm có được trước đó để giải quyết một tình huống mà cá nhân đó có nhu cầu giải quyết. Giải quyết vấn đề không chỉ dừng lại ở ý thức mà yêu cầu chủ thể phải hành động2. Quản lý lao động 1.
Khái niệm quản lý lao động trong doanh nghiệp Quản lý lao động trong doanh nghiệp chính là quản lý nhân lực trong doanh nghiệp đó. Bất cứ tổ chức nào cũng được tạo thành bởi các thành viên là con người hay nguồn nhân lực. Do đó, có thể nói nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó. Trong xu thế cạnh tranh ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp muốn tồn tại, phát triển buộc phải cải tiến tổ chức của mình theo hướng tinh giảm gọn nhẹ, tìm đúng người, giao đúng việc là vấn đề quyết định mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp.
Chính vì thế, quản trị nhân sự sao cho thực sự hiệu quả luôn là vấn đề hàng đầu tại các doanh nghiệp và để làm tốt công tác quản lý đó mỗi doanh nghiệp cần nắm bắt được thế nào là quản trị nhân sự. Có rất nhiều cách phát biểu khác nhau về quản trị nhân sự. 2 Theo Từ Đức Thảo (2012), Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục: “Bồi dưỡng năng lực phát triển và giải quyết vấn đề cho học sinh Trung học phổ thông trong dạy học hình học”, Trường Đại học Vinh, Nghệ An. 19 Theo giáo sư người Mỹ Dimock: “Quản trị nhân sự bao gồm toàn bộ các biện pháp và thủ tục áp dụng cho nhân viên của một tổ chức và giải quyết tất cả các trường hợp xảy ra có liên quan tới một loại công việc nào đó”.
Còn giáo sư Felix Migro thì cho rằng: “Quản trị nhân sự là một nghệ thuật chọn lựa nhân viên mới và sử dụng các nhân viên cũ sao cho năng suất và chất lượng công việc của mỗi người đều đạt mức tối đa có thể”. Với tư cách là một trong những chức năng cơ bản của quản trị tổ chức thì quản trị nhân sự bao gồm việc hoạch định(kế hoạch hóa), tổ chức, chỉ huy và kiểm soát các hoạt động nhằm thu hút,sử dụng và phát triển con người có thể đặt được những mục tiêu của tổ chức. Đi sâu vào việc của quản trị nhân sự, người ta còn có thể hiểu quản trị nhân sự là việc tuyển mộ, tuyển chọn, duy trì, phát triển, sử dụng, động viên và cung cấp tiện nghi cho nhân lực thông qua tổ chức của nó. Song dù ở góc độ nào thì quản trị nhân sự vẫn là tất cả các hoạt động của một tổ chức để thu hút, xây dựng, phát triển, sử dụng đánh giá, bảo toàn và giữ gìn một lực lượng lao động phù hợp với yêu cầu công việc của một tổ chức về mặt số lượng và chất lượng.
Quản trị nhân sự là một hoạt động vừa mang tính khoa học vừa mang tính nghệ thuật vì quản trị nhân sự là một lĩnh vực gắn bó nhiều đến văn hoá tổ chức và chứa đựng nhiều giá trị nhân văn hơn bất cứ một lĩnh vực quản trị nào khác. Nội dung của quản lý lao động trong doanh nghiệp Quản lý nguồn lao động trong doanh nghiệp gồm những nội dung sau: Kế hoạch hóa nguồn nhân lực Kế hoạch hóa nguồn nhân lực là quá trình đánh giá nhu cầu của tổ chức về nguồn nhân lực phù hợp với mục tiêu chiến lược, các kế hoạch của tổ chức và xây dựng các giải pháp nhằm đáp ứng những nhu cầu đó. 20 Kế hoạch hóa nguồn nhân lực gồm: Ước tính cần bao nhiêu người có trình độ lành nghề thích ứng để thực hiện các nhiệm vụ đã đặt ra (cầu nhân lực); ước tính có bao nhiêu người sẽ làm việc cho tổ chức (cung nhân lực); Lựa chọn các giải pháp để cân đối cung và cầu nhân lực của tổ chức tại thời điểm thích ứng trong tương lai. Phân tích công việc Phân tích công việc là quá trình thu thập các tư liệu và đánh giá một cách có hệ thống các thông tin quan trọng liên quan đến các công việc cụ thể trong tổ chức nhằm làm rõ bản chất của từng công việc.
Đó là việc nghiên cứu các công việc để làm rõ: ở từng công việc cụ thể người lao động có những nhiệm vụ, trách nhiệm gì? Họ thực hiện những hoạt động nào? Tại sao phải thực hiện và thực hiện như thế nào? Những máy móc thiết bị, công cụ nào được sử dụng? Những mối quan hệ nào được thực hiện? Các điều kiện làm việc cụ thể, cũng như các yêu cầu về kiến thức, kĩ năng và các khả năng mà người lao động cần phải có để thực hiện công việc? Tuyển dụng nhân sự Trong một doanh nghiệp công tác tuyển dụng nhân sự thành công tức là tìm được người thực sự phù hợp với công việc. Doanh nghiệp nhận được một nguồn nhân sự xứng đáng, hoàn thành tốt công việc được giao góp phần vào việc duy trì sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Người được tuyển vào công việc phù hợp với năng lực và sở trường của mình sẽ rất hứng thú và an tâm với công việc. Ngược lại nếu việc tuyển dụng nhân sự không được thực hiện đúng sẽ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực tác động trực tiếp tới công ty và người lao động.