CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LÝ HOAT ĐỘNG TRAI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH LỚP 10 TẠI TRƯỜNG THPT 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong nhà trường Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở trường THPT có tiền thân là hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã được các nhà khoa học trong các lĩnh vực giáo dục học, tâm lý học. nghiên cứu nhiều bằng các nghiên cứu khoa học cụ thé.
Có thể ké ra: John Dewey (1990) - nhà triết học, tâm ly hoc và nhà cải cách giáo dục có nhiều tư tưởng ảnh hưởng trong giáo dục cho rằng sống và giáo dục không phải là hai quá trình, mà là một, hai mặt quan hệ của một van đề. Giáo dục tốt nhất là học trong cuộc sống, theo tư tưởng của ông dạy học, giáo dục là phải giao việc cho học sinh làm, chứ không phải giao van dé cho học sinh học. Ông đề cao phương pháp dạy học trải nghiệm thông qua trải nghiệm, hướng nghiệp tự học sinh thực hiện mà kiến thức, trí tuệ, phẩm chất, năng lực của học sinh được hình thành va phát triển chắc chắn. Nhà trường phải được cấu tạo là môi trường để học sinh học tập, trải nghiệm.
“Đề chuẩn bị cho cuộc sống tương lai của học sinh có nghĩa là dé cho các em tự chỉ huy minh, dé đào tạo học sinh sẽ có đầy đủ kiến thức, kỹ năng và sẵn sàng sử dụng tất cả năng lực của chính mình” [dẫn theo 3]. Zardek Kurt Lewin (1946) trong nghiên cứu “T- Nhóm và phương pháp phòng thí nghiệm” đã khăng định: Kinh nghiệm chủ quan của cá nhân là một thành phần quan trọng của học tập dựa vào trải nghiệm và quan niệm phát triển chu trình học tập là một quá trình liên tục của hành động và đánh giá hệ quả của hành động đó. Mô hình học tập dựa vào trải nghiệm của Zardek Kurt Lewin bao gồm: giai đoạn đầu tiên người học suy nghĩ về tình huống, tiếp đến là lập kế hoạch giải quyết tình huống: tiếp theo là tổ chức thực hiện kế hoạch và cuối cùng là quan sát các kết quả đạt được” [dẫn theo 29]. Lê Huy Hoàng (2016), trong nghiên cứu: M6t số vấn dé về hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới đã nhẫn mạnh vai trò của hoạt động trải nghiệm trong việc hình thành phẩm chất và năng lực của người học [14] Đào Thị Ngọc Minh, Nguyễn Thị Hằng (2018), Học tập trải nghiệm - lý thuyết và vận dụng vào thiết kế tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong môn học ở nhà trường phd thông.
Trong nghiên cứu của mình tác giả đã phân tích các lý thuyết có liên quan đến hoạt động trải nghiệm từ đó đưa ra một số hướng vận dụng vào thiết kế, tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môn học ở nhà trường phô thông [23]. Nguyễn Thị Chi (2014), Nghiên cứu xây dựng một số hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh lớp 4,5 trưởng Tiểu học Thực nghiệm Hà nội theo định hướng đổi mới chương trình giáo dục phổ thông sau 2015. Tác gia đã đưa ra một số biện pháp tô chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp sáng tạo cho học sinh lớp 4,5 trường Tiểu học Thực nghiệm Hà nội giúp cho cán bộ quản lý và giáo viên tiêu học có cơ sở dé thực hiện hiệu qua hoạt động giáo dục trải nghiệm trong nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông [7]. Lê Thị Nga (2015), Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trong dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT huyện Huyện Ba Vì, thành pho Hà Nội.
Kết quả nghiên cứu đã khang định tam quan trọng của day học lịch sử địa phương cho học sinh phổ thông và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả học tập môn lịch sử thông qua tô chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh THPT thành phố Hà Nội [25]. Võ Trung Minh (2015), giáo dục môi trường dựa vào trải nghiệm trong day học môn khoa học tiểu học. Kết quả nghiên cứu công bố: Tầm quan trọng của vấn đề giáo dục và bảo vệ môi trường; trang bi cho học sinh tiêu học kiến thức, kỹ năng về giáo dục môi trường dựa vào trải nghiệm, hướng nghiệp của chính bản thân học sinh trong học tập và hoạt động bên ngoài nhà trường thông qua trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh tiêu học thể hiện hết hiểu biết, hoạt động các giác quan của cá nhân, kiểm nghiệm và vận dụng những kiến thức đã được học vào thực tiễn bảo vệ môi trường; điều chỉnh kịp thời những hành vi, thái độ gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường xung quanh [24]. Ngoài ra còn nhiều các nghiên cứu của các nha khoa học: Tran Thị Gái (2017), Vận dụng mô hình trải nghiệm cua David Kolb xây dựng chu trình hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong dạy sinh học ở trường phổ thông [10]; Hoang Thị Hiền (2018), Thực trang và dé xuất một số biện pháp phát triển năng lực tô chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên chủ nhiệm lớp trong các trường tiểu học quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng [17]; Bùi Thị Thanh Thủy, Vũ Quốc Khánh (2017), Thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy hoc các môn học tự nhiên và toán học ở tiểu học [30]; Dinh Thị Kim Thoa (2015) Xây dựng chương trình hoạt động trải nghiệm sáng tao trong chương trình giáo dục phổ thông mới [29].
Các nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp của các nhà khoa học trong và ngoài nước cung cấp các tư tưởng, tri thức về lí luận và thực tiễn dé xây dựng cơ sở lý luận về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp thông qua đó giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp và trải nghiệm, hướng 10 nghiệp cho học sinh cấp phố thông. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong nhà trường Trong lĩnh vực quản lý giáo duc đã có một số nghiên cứu ở cấp độ thạc sĩ về quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp với mục đích đưa ra các biện pháp quản lý nhăm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trong nhà trường như: Nguyễn Thị Hải Yến (2018), Quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh THPT quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ. Kết quả nghiên cứu thể hiện xác định cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục trải nghiệm của các trường THPT, từ đó đề xuất 06 biện pháp quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh trường THPT quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 [38]. Nguyễn Hồng Quang (2018), Quản lý hoạt động trải nghiệm thông qua các môn học cho học sinh các trường tiểu học huyện Ninh Giang, tinh Hải Dương.
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận về hoạt động trải nghiệm, quản lý hoạt động trải nghiệm thông qua các môn học. Khảo sát phát hiện, đánh giá thức thực trạng, chỉ ra những điểm mạnh, hạn chế, từ đó đề xuất các biện pháp từ góc độ quản lý giáo dục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh thông qua các môn học cụ thê trong nhà trường. Các biện pháp quản lý đề xuất theo tiếp cận quá trình giáo dục trải nghiệm hướng nghiệp [26]. Lê Tiến S¥ (2019), Thực trạng quan lý hoạt động giáo duc trải nghiệm, hướng nghiệp theo hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THPT quận Thủ Đức thành phố Hồ Chi Minh.
Kết quả nghiên cứu thông qua nghiên cứu thực tiễn đã phát hiện được những mặt mạnh, đồng thời cả những hạn chế trong công tác quản lý giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo tiếp cận chức 11 năng quản lý. Từ kết quả trên tác giả đề xuất các biện pháp ở góc độ quản lý của hiệu trưởng nhà trường nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục trải nghiệm và phát triển năng lực cần thiết cho học sinh các trường THPT quận Thủ Đức thành phố Hồ Chí Minh [28]. Phan Thị Thảo Uyên (2020) [35], Quan lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp của học sinh trường Tiểu học Thái Nguyên, thành phố Nha Trang, tinh Khánh Hòa theo định hướng chương trình giáo duc pho thông mới. Tác giả trên cơ sở xác định và làm rõ những lý luận về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp của học sinh Tiểu học, quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp của học sinh trường Tiểu học theo định hướng chương trình giáo dục phô thông mới.
Băng các phương pháp nghiên cứu thực tiễn khảo sát trên 12 cán bộ quản lý, 44 giáo viên chủ nhiệm, 150 phụ huynh học sinh va 300 học sinh, 4 cán bộ trung tâm GDTX đã phát hiện và đánh giá đúng thực trạng hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở trường Tiểu học Thái Nguyên, thành phố Nha Trang. Từ đó đề xuất 7 biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường Tiểu học theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới: “Nâng cao nhận thức về tâm quan trọng của hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh đối với các lực lượng giáo đục; đổi mới các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường Tiểu học; xây dựng quy chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh. Lâm Diệu Linh (2021), quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo tiếp cận phối hợp ở các trường tiểu học quận Hai Bà Trưng thành phố Hà Nội. Tác giả đã hệ thống các van đề lý luận về quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo tiếp cận phối hợp ở các trường tiêu học; tổ chức khảo sát thực tiễn thông qua 192 ý kiến của cán bộ quản lý và giáo viên 10 trường tiểu học trên địa bản quận Hai Bà Trưng thành phố Hà 12 Nội dé tạo nên cơ sở thực tiễn cho van đề nghiên cứu.
Trên cơ sở khoa học đề xuất 5 biện pháp quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo tiếp cận phối hợp ở trường tiểu học: Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh tiểu học; t6 chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh theo tiếp cận phối hợp lực lượng giáo dục gắn với thực tế của địa phương [21]. Nguyễn Tan Hồng (2021), Quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh ở các trường tiểu học quận 3, thành phố Hô Chi Minh .