Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn được chia thành 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh trường THPT. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh các trường THPT thành phố Kon Tum. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh các trường THPT thành phố Kon Tum. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG CHO HỌC SINH TRƢỜNG THPT 1 1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.
Các nghiên cứu nước ngoài A.Lucas, chuy n gia của Trung tâm nghi n cứu Khoa học, Toán học và giáo dục bảo vệ môi trường (BVMT), Trường Chelsea, Đại học London đã nhấn mạnh đến vai trò của môn Khoa học trong giáo dục vì môi trường. Công trình này đã đưa ra những đánh giá: Các môn học, trong đó có môn khoa học phải bao hàm nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, vì vậy trong hoạt động dạy học môn Khoa học phải tăng cường bảo tồn môi trường sống của con người. “Việc quan tâm xây dựng các khóa học, nội dung họ m n họ đóng v i trò qu n trọng trong việc giáo dụ m i trường và đượ oi như một ơ sở để phát triển giáo dụ m i trường” [29]. Alvin Pettus - Environment EANL trong công trình nghiên cứu về giáo dục BVMT và thái độ đối với môi trường đã đánh giá kết quả một số cuộc thử nghiệm nhằm đo lường thái độ với môi trường và tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến những thái độ đó.
Từ đó đã đưa ra một số kết luận cụ thể: “Con người có càng nhiều biện pháp để cải tạo chất lượng m i trường nếu họ có nhiều thông tin về giáo dụ m i trường; Điều kiện sống và làm việc có ảnh hưởng đến việc kiểm soát về m i trường và tham gia vào các hoạt động m i trường; Niềm tin, văn hó đóng v i trò qu n trọng trong việ th đổi thái độ on người về m i trường; Ở khu vự tư nhân thì thái độ bảo vệ môi trường khác với ở khu vực công cộng” [28]. Brennan, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu về môi trường (MT) Brentree ở Milford, PA và là người người đầu tiên chịu trách nhiệm trong việc xuất bản Tạp chí giáo dục BVMT đã xây dựng chương trình bảo tồn con người và MT (môi trường) dựa trên các khái niệm có li n quan đến MT. Chương trình giáo dục môi trường được thể hiện ở hầu hết các môn học và các cấp học. Mục đích của chương trình là nhằm xây dựng và thực hiện các chính sách để bảo vệ môi trường và trong thực tiễn xây dựng một nền văn hóa vì môi trường sống của con người và sự phát triển con người.
Packer, giảng vi n Đại học Kỹ thuật Queensland, Brisbane, Australia trong công trình “Dạy và học trong giáo dục BVMT” nhằm mục đích phát triển nhận thức về MT [30]. Công trình đề cập đến mô hình nhận thức về giáo dục BVMT, trong đó n u r kiến thức, thái độ và định hướng hành vi với MT. Trong giáo dục BVMT cần áp dụng các nguyên tắc tích cực trong dạy học, cung cấp nền tảng nhằm khuyến khích sinh vi n các trường đại học nên tích cực hơn, quan tâm và có hành động tích cực đối với vấn đề môi trường. Từ những thông tin, quan điểm 7 do người học đề xuất, cung cấp sẽ giúp các nhà MT thiết kế những khóa học trải nghiệm trong dạy học, phát triển những quan niệm về MT cùng với việc thực hiện cam kết các hành vi có trách nhiệm trong môi trường và vì môi trường.
Perdue and Donald S. Warder trong công trình “giáo dục BVMT và sự thay đ i thái độ” đã nghi n cứu các chương trình giáo dục BVMT sống trải nghiệm và đã đưa ra những kiến thức li n quan đến mối quan hệ giữa con người và MT, sự phát triển của các kỹ năng và khả năng, sự phát triển tính trách nhiệm và cách đánh giá MT. Công trình nghiên cứu nhằm đánh giá mức độ thay đ i thái độ của con người đối với MT sau khi tham gia chương trình sống trải nghiệm với MT, “các thông tin, quan điểm do người họ đề xuất, cung cấp sẽ giúp các nhà m i trường thiết kế những khóa học trải nghiệm trong dạy học, phát triển những quan niệm về m i trường cùng với việc thực hiện cam kết các hành vi có trách nhiệm trong m i trường và vì m i trường” [31]. Các công trình nghiên cứu tr n đây là nguồn tài liệu tham khảo để chúng tôi triển khai nghiên cứu cơ sở lý luận về nội dung giáo dục BVMT cho học sinh (HS) ở trường ph thông và quản lý nội dung giáo dục BVMT cho HS ở trường THPT, đó là các nội dung về môi trường, hoạt động giáo dục môi trường cho HS, mục tiêu giáo dục BVMT, nội dung giáo dục BVMT….
Các nghiên cứu trong nước Trong công trình nghiên cứu của Nguyễn Thị Nguyên (2011), Tuyển chọn xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập và giáo dụ m i trường dạy học phần hóa học hữu ơ ở trường Trung học phổ thông [23]. Tác giả đã tiến hành đánh giá t ng quan về môi trường, ô nhiễm môi trường, giáo dục môi trường, lí thuyết về xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập có nội dung giáo dục môi trường. Phân tích thực trạng sử dụng bài tập hoá học có nội dung li n quan đến môi trường trong dạy học ở trường THPT hiện nay. Tìm hiểu nội dung của các bài trong chương trình hoá học hữu cơ THPT để nêu ra được những kiến thức hoá học liên quan đến môi trường, giáo dục môi trường.
Tuyển chọn, xây dựng hệ thống bài tập về giáo dục môi trường phần hoá học hữu cơ. Nghi n cứu phương pháp sử dụng bài tập hóa học về giáo dục môi trường trong việc giáo dục môi trường cho học sinh và tiến hành thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả giáo dục môi trường. Theo tác giả Nguyễn Thị Thu Hằng (2015), Giáo dụ m i trường thông qua dạy học dự án hương nhóm C bon - Hóa học 11 nâng cao [14], đã phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của giáo dục môi trường thông qua dạy học dự án như: Phương pháp dạy học dự án trên thế giới và Việt Nam, giáo dục bảo vệ môi trường và các biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường…Từ đó, tác giả triển khai thực trạng giáo dục môi trường thông qua dạy học dự án chương nhóm Cacbon - Hóa học 11 nâng cao và Thiết kế các dự án học tập và giáo án bài dạy chương nhóm Cacbon - Hóa học lớp 11 nâng cao. Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá tính phù hợp, khả thi và hiệu quả của các đề xuất.
8 Bài viết của tác giả Phạm Thị Phương Anh về “Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong dạy học phần di truyền học (Sinh học 12)” [1] đã phân tích vấn đề ô nhiễm môi trường, phân tích các mức độ giáo dục môi trường trong dạy học phần di truyền học, từ đó tác giả thiết kế hoạt động dạy học phần di truyền học theo hướng tích hợp bảo vệ môi trường. Tác giả Nguyễn Phi Hạnh (2002), Giáo dụ m i trường qu m n đị l [15]. Thông qua môn Địa lý, giáo viên có thể giúp học sinh tìm hiểu được một cách sâu sắc bản chất về: Thành phần cấu tạo của môi trường: đất, nước, không khí và thế giới sinh quyển; sự biến đ i của các chất trong môi trường; ảnh hưởng của các yếu tố tới thành phần của môi trường. Nguồn gây ô nhiễm môi trường: các chất hoá học và tác hại sinh lí của chúng với động thực vật và con người; tiêu chuẩn môi trường và mức độ ô nhiễm môi trường; biện pháp hóa học, vật lí, sinh hóa để bảo vệ môi trường và chống ô nhiễm: xử lý nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp, chất thải rắn.
Theo tác giả Hoàng Thị Thu Nhã (2010) trong nghiên cứu về h hợp giáo dục m i trường trong dạy học sinh học ở trường phổ thông [24], trong chương về cơ sở lý luận và thực tiễn của dạy học sinh học theo quan điểm tích hợp, tác giả đã phân tích một số vấn đề về dạy học tích hợp và giáo dục môi trường trong dạy học tích hợp; phần cơ sở thực tiễn, tác giả đã trình bày t ng quan về tình hình giáo dục môi trường, tình hình giáo dục môi trường thông qua dạy học sinh học ở trường ph thông, thực trạng về giáo dục môi trường trong nhà trường ph thông. Phần chương 2, tác giả đã phân tích thực trạng mục tiêu, nội dung, hình thức và phương pháp dạy học tích hợp mà giáo vi n đã sử dụng trong dạy học môn sinh học nhằm mục đích giáo dục môi trường. Tr n cơ sở đánh giá những mặt mạnh đạt được, hạn chế và nguy n nhân của hạn chế, tác giả tiến hành thực nghiệm sư phạm qua các bài học. Các công trình nghiên cứu tr n đã đề cập đến vấn đề giáo dục môi trường và dạy học tích hợp trong giáo dục bảo vệ môi trường.
Những công trình nghiên cứu này là cơ sở để tôi triển khai nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng về quản lý giáo dục môi trường cho HS ở các trường THPT. Theo tác giả Nguyễn Thị Thu Hương trong công trình Quản l hoạt động giáo dụ m i trường thông qua hoạt động dạy học ở trường trung họ ơ sở th nh phố ng , t nh uảng Ninh [18], tác giả đã phân tích về lịch sử nghiên cứu vấn đề như t ng quan về các công trình nghiên cứu trong nước và trên thế giới, những vấn đề về giáo dục môi trường và nội dung quản lý giáo dục môi trường thông qua hoạt động dạy học. Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng hoạt động giáo dục môi trường thông qua hoạt động dạy học ở trường THCS thành phố Uông Bí, t nh Quảng Ninh gồm nhận thức của HS về giáo dục BVMT, thực trạng nội dung và phương pháp, hình thức t chức giáo dục BVMT đã tiến hành ở trường trung học cơ sở thành phố Uông Bí, tác giả đánh giá những mặt được và hạn chế của hoạt động dạy học.