Quản lý hoạt động dạy học theo quan điểm tích hợp tại các trường THCS huyện Ba Vì, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học tại các trường THCS huyện Ba Vì, Hà Nội theo quan điểm tích hợp, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Trần Thị Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Minh Thiện
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội theo quan điểm tích hợp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP
• 1.1. Một số vấn đề chung về quản lý dạy học tích hợp ở trường trung học cơ sở
• 1.2. Vị trí, vai trò của hiệu trưởng trường ở các trung học cơ sở. Hoạt động dạy học ở trường trung học cơ sở theo quan điểm tích hợp
• 1.3. Nội dung quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học cơ sở theo quan điểm tích hợp
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học cơ sở theo quan điểm tích hợp
• 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN BA VÌ THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP
• 2.1. Địa bàn và phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Thực trạng hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội theo quan điểm tích hợp
• 2.3. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ba Vì theo quan điểm tích hợp
• 2.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động dạy học tích hợp ở các trường trung học cơ sở huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
• 2.5. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội theo quan điểm tích hợp
• 3. NGUYÊN TẮC VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý dạy học ở các trường trung học cơ sở theo quan điểm tích hợp
• 3.2. Biện pháp quản lý dạy học ở các trường trung học cơ sở theo quan điểm tích hợp
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quản lý hoạt động dạy học tích hợp tại trường THCS huyện Ba Vì Hà Nội

Quản lý hoạt động dạy học là một yếu tố then chốt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường trung học cơ sở (THCS). Tại huyện Ba Vì, Hà Nội, việc áp dụng dạy học tích hợp đã trở thành một xu hướng tất yếu nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Giáo dục tích hợp không chỉ giúp học sinh phát triển toàn diện mà còn tạo điều kiện để giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác quản lý hoạt động dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ba Vì vẫn còn nhiều bất cập, đòi hỏi sự điều chỉnh và cải tiến.

1.1. Vai trò của hiệu trưởng trong quản lý dạy học tích hợp

Hiệu trưởng đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý giáo dục tại các trường THCS. Tại huyện Ba Vì, hiệu trưởng không chỉ là người điều hành mà còn là người định hướng chiến lược cho việc áp dụng dạy học tích hợp. Việc quản lý hiệu quả đòi hỏi hiệu trưởng phải nắm vững các nguyên tắc của giáo dục tích hợp và có khả năng triển khai các biện pháp quản lý phù hợp. Điều này bao gồm việc xây dựng kế hoạch giảng dạy, đào tạo giáo viên, và tạo điều kiện cơ sở vật chất để hỗ trợ quá trình dạy học.

1.2. Thực trạng quản lý dạy học tích hợp tại huyện Ba Vì

Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tại các trường THCS huyện Ba Vì cho thấy nhiều thách thức. Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc áp dụng dạy học tích hợp, các trường vẫn gặp khó khăn trong việc triển khai đồng bộ. Nguyên nhân chính bao gồm thiếu nguồn lực, trình độ giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu, và sự thiếu đồng bộ trong quản lý nhà trường. Điều này đòi hỏi các biện pháp quản lý hiệu quả hơn để đảm bảo chất lượng giáo dục.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học tích hợp

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của quản lý hoạt động dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ba Vì. Những yếu tố này bao gồm điều kiện cơ sở vật chất, trình độ chuyên môn của giáo viên, và sự hỗ trợ từ cộng đồng. Giáo dục địa phương cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của dạy học tích hợp. Để nâng cao chất lượng quản lý, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.

2.1. Điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả của quản lý hoạt động dạy học. Tại các trường THCS huyện Ba Vì, việc thiếu thốn cơ sở vật chất đã gây khó khăn cho việc triển khai dạy học tích hợp. Để khắc phục tình trạng này, cần đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và trang bị đầy đủ thiết bị dạy học hiện đại, đáp ứng yêu cầu của giáo dục tích hợp.

2.2. Trình độ chuyên môn của giáo viên

Trình độ chuyên môn của giáo viên là yếu tố quyết định đến chất lượng dạy học tích hợp. Tại huyện Ba Vì, nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp dạy học tích hợp, dẫn đến việc triển khai chưa hiệu quả. Để cải thiện tình trạng này, cần tổ chức các khóa đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, giúp họ nắm vững các kỹ năng cần thiết để áp dụng giáo dục tích hợp trong giảng dạy.

III. Nguyên tắc và biện pháp quản lý dạy học tích hợp

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ba Vì, cần tuân thủ các nguyên tắc và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp. Những nguyên tắc này bao gồm tính khoa học, tính hệ thống, và tính thực tiễn. Các biện pháp quản lý cần được xây dựng dựa trên thực trạng và nhu cầu cụ thể của từng trường, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý

Các biện pháp quản lý giáo dục cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc khoa học và thực tiễn. Tại huyện Ba Vì, việc đề xuất biện pháp quản lý cần tính đến đặc điểm của giáo dục địa phương và nhu cầu của học sinh THCS. Điều này đòi hỏi sự nghiên cứu kỹ lưỡng và sự tham gia của các bên liên quan, bao gồm giáo viên, phụ huynh và cộng đồng.

3.2. Biện pháp quản lý dạy học tích hợp

Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập. Tại các trường THCS huyện Ba Vì, cần áp dụng các biện pháp như đào tạo giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất, và tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình. Những biện pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả của dạy học tích hợp và đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, giáo dục phổ thông đóng vai trò then chốt trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tại Việt Nam, đặc biệt là các trường trung học cơ sở (THCS), việc đổi mới phương pháp dạy học theo quan điểm tích hợp (DHTQĐTH) được xem là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao năng lực học sinh, phát triển phẩm chất toàn diện và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Theo báo cáo của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, giai đoạn 2016-2020, huyện có 33 trường THCS với tổng số 36.488 học sinh, trong đó 18 trường đạt chuẩn quốc gia, chiếm 51,42%. Tuy nhiên, công tác quản lý hoạt động dạy học tích hợp tại các trường này còn nhiều hạn chế, chưa đồng bộ và thiếu các biện pháp quản lý khoa học.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ba Vì, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 15 trường THCS trên địa bàn huyện Ba Vì trong năm học 2020-2021, sử dụng dữ liệu từ năm 2016 đến 2020. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học, phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý giáo dục trong việc xây dựng và triển khai các chính sách quản lý dạy học tích hợp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính: chức năng quản lý và quan điểm tích hợp trong dạy học. Chức năng quản lý bao gồm lập kế hoạch, tổ chức, kiểm tra và đánh giá hoạt động dạy học, được thực hiện xuyên suốt nhằm đảm bảo hiệu quả quản lý. Quan điểm tích hợp nhấn mạnh việc kết hợp kiến thức, kỹ năng từ nhiều môn học để phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh, giúp học sinh vận dụng kiến thức một cách toàn diện và sáng tạo trong học tập và cuộc sống.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Dạy học tích hợp: Sự kết hợp các nội dung, phương pháp và kỹ năng từ nhiều môn học khác nhau trong một kế hoạch dạy học thống nhất.
• Quản lý hoạt động dạy học: Tác động của người quản lý (hiệu trưởng) đến quá trình dạy học nhằm phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực học sinh.
• Năng lực giải quyết vấn đề: Khả năng vận dụng kiến thức và kỹ năng để xử lý các tình huống thực tiễn.
• Phương pháp dạy học tích cực: Các phương pháp như vấn đáp, hoạt động nhóm, đặt và giải quyết vấn đề nhằm kích thích sự chủ động của học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp định lượng và định tính. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Khảo sát 326 giáo viên và cán bộ quản lý tại 15 trường THCS huyện Ba Vì bằng bảng hỏi.
• Quan sát trực tiếp hoạt động dạy học tích hợp và quản lý tại các trường.
• Phỏng vấn chuyên sâu với cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và đào tạo huyện Ba Vì.
• Nghiên cứu tài liệu, văn bản pháp luật liên quan đến quản lý giáo dục và dạy học tích hợp.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS để xử lý thống kê mô tả, tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn và tỷ lệ phần trăm. Cỡ mẫu được chọn dựa trên tiêu chí đại diện cho đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý tại các trường THCS trên địa bàn huyện. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2021, với khảo sát thực hiện trong năm học 2020-2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mục tiêu dạy học tích hợp được đánh giá tích cực: Giáo viên và cán bộ quản lý đánh giá mục tiêu phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh đạt điểm trung bình 3,97/5, trong khi mục tiêu tránh trùng lặp nội dung giữa các môn học đạt thấp hơn với 3,78/5.

2. Quan điểm tích hợp được ủng hộ nhưng mức độ đa môn còn hạn chế: Tích hợp trong nội bộ môn học được đánh giá cao nhất (3,98/5), trong khi tích hợp đa môn chỉ đạt 3,86/5, cho thấy sự quan tâm chưa đồng đều đến các hình thức tích hợp.

3. Thực trạng hoạt động dạy học tích hợp của giáo viên: Việc thực hiện nội dung chương trình và chuẩn bị bài giảng được đánh giá tốt (3,97/5), tuy nhiên đổi mới phương pháp dạy học (3,89/5) và ứng dụng công nghệ thông tin (3,87/5) còn hạn chế, đặc biệt do nhiều giáo viên trẻ, mới ra trường chưa có kinh nghiệm.

4. Hoạt động học của học sinh đạt mức trung bình khá: Ý thức chấp hành nội quy và tác phong đến lớp được đánh giá cao (3,93/5), nhưng sự chuyên cần trong học tập, phương pháp tự học hiệu quả và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế còn thấp, dao động từ 3,60 đến 3,68 điểm.

5. Điều kiện hỗ trợ cho dạy học tích hợp còn nhiều hạn chế: Cơ sở vật chất được đánh giá cao nhất (3,98/5), trong khi các phần mềm hỗ trợ dạy học trực tuyến chỉ đạt 3,76/5, phản ánh sự thiếu đồng bộ và hạn chế trong ứng dụng công nghệ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy quản lý hoạt động dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ba Vì đã có những bước tiến tích cực, đặc biệt trong việc xác định mục tiêu và quan điểm tích hợp. Tuy nhiên, việc triển khai thực tế còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về năng lực giáo viên, đặc biệt trong đổi mới phương pháp và ứng dụng CNTT. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, cho thấy việc bồi dưỡng và nâng cao năng lực giáo viên là yếu tố then chốt để thành công trong dạy học tích hợp.

Hoạt động học của học sinh phản ánh sự cần thiết phải tăng cường các biện pháp hỗ trợ phát triển kỹ năng tự học và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Cơ sở vật chất tuy được đánh giá tốt nhưng thiếu các phần mềm và công cụ hỗ trợ hiện đại, ảnh hưởng đến hiệu quả dạy học tích hợp trong bối cảnh chuyển đổi số.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ đánh giá các mục tiêu dạy học tích hợp, biểu đồ tròn phân bố nhận thức về quan điểm tích hợp, và bảng so sánh điểm trung bình các hoạt động dạy và học theo quan điểm tích hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bồi dưỡng, nâng cao năng lực giáo viên

   • Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về phương pháp dạy học tích hợp và ứng dụng CNTT.
   • Thời gian: Triển khai từ năm học 2021-2022 đến 2025.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Giáo dục và đào tạo huyện Ba Vì phối hợp với các trung tâm bồi dưỡng giáo viên.

2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống phần mềm, tài liệu hỗ trợ dạy học tích hợp

   • Phát triển ngân hàng đề thi, bài giảng điện tử và phần mềm hỗ trợ dạy học trực tuyến phù hợp với chương trình tích hợp.
   • Thời gian: 2022-2024.
   • Chủ thể thực hiện: Nhà trường phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội.

3. Cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học hiện đại

   • Đầu tư bổ sung máy tính, máy chiếu, phòng học bộ môn và phòng thí nghiệm đáp ứng yêu cầu dạy học tích hợp.
   • Thời gian: 2021-2025.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện Ba Vì, Phòng Giáo dục và đào tạo.

4. Tăng cường quản lý, giám sát và đánh giá chất lượng dạy học tích hợp

   • Xây dựng kế hoạch dự giờ, kiểm tra định kỳ và đột xuất, đánh giá hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học.
   • Thời gian: Liên tục hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng các trường THCS.

5. Phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội

   • Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ học tập nhằm phát triển kỹ năng tự học và vận dụng kiến thức cho học sinh.
   • Thời gian: Từ năm học 2021-2022.
   • Chủ thể thực hiện: Nhà trường, phụ huynh và các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục

   • Lợi ích: Nắm bắt cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý dạy học tích hợp, từ đó xây dựng chính sách và kế hoạch quản lý hiệu quả.
   • Use case: Xây dựng chương trình bồi dưỡng cán bộ quản lý, cải tiến quy trình giám sát dạy học.

2. Giáo viên trung học cơ sở

   • Lợi ích: Hiểu rõ phương pháp dạy học tích hợp, nâng cao năng lực chuyên môn và đổi mới phương pháp giảng dạy.
   • Use case: Áp dụng các biện pháp đổi mới trong thiết kế bài giảng và tổ chức hoạt động học tập.

3. Nhà nghiên cứu giáo dục

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và phân tích sâu về quản lý dạy học tích hợp tại địa phương, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.
   • Use case: So sánh, đối chiếu với các nghiên cứu khác về đổi mới giáo dục phổ thông.

4. Các cơ quan quản lý giáo dục cấp trên

   • Lợi ích: Đánh giá thực trạng và hiệu quả triển khai dạy học tích hợp, từ đó điều chỉnh chính sách và hỗ trợ địa phương.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển giáo dục vùng miền, phân bổ nguồn lực hợp lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Dạy học tích hợp là gì và tại sao nó quan trọng?
   Dạy học tích hợp là phương pháp kết hợp kiến thức và kỹ năng từ nhiều môn học để phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh. Nó giúp học sinh vận dụng kiến thức một cách toàn diện, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục và thực tiễn cuộc sống.

2. Hiệu trưởng có vai trò gì trong quản lý dạy học tích hợp?
   Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm cao nhất trong việc lập kế hoạch, tổ chức, kiểm tra và đánh giá hoạt động dạy học tích hợp, đồng thời tạo điều kiện về cơ sở vật chất và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.

3. Những khó khăn chính khi triển khai dạy học tích hợp tại các trường THCS là gì?
   Khó khăn bao gồm năng lực giáo viên chưa đồng đều, hạn chế trong đổi mới phương pháp và ứng dụng CNTT, cơ sở vật chất chưa đồng bộ, cũng như sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các bên liên quan.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực tự học của học sinh trong môi trường dạy học tích hợp?
   Cần tổ chức các hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ học tập, hướng dẫn phương pháp tự học hiệu quả và tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tạo môi trường học tập tích cực.

5. Các biện pháp quản lý nào được đề xuất để nâng cao chất lượng dạy học tích hợp?
   Bao gồm bồi dưỡng giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, phát triển phần mềm hỗ trợ, tăng cường giám sát và đánh giá, cũng như phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và các bên liên quan.

Kết luận

• Quản lý hoạt động dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ba Vì đã đạt được những kết quả tích cực nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục.
• Mục tiêu phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh được đánh giá cao, tuy nhiên việc triển khai phương pháp và ứng dụng công nghệ còn hạn chế.
• Hoạt động học của học sinh có sự chênh lệch về ý thức tự học và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
• Cơ sở vật chất được đánh giá tốt nhưng thiếu các phần mềm và công cụ hỗ trợ hiện đại cho dạy học tích hợp.
• Đề xuất các biện pháp quản lý cụ thể nhằm nâng cao năng lực giáo viên, cải thiện điều kiện dạy học và tăng cường giám sát, đánh giá.

Next steps: Triển khai các khóa bồi dưỡng giáo viên, đầu tư trang thiết bị, xây dựng phần mềm hỗ trợ và tổ chức đánh giá định kỳ từ năm học 2021-2022 đến 2025.

Các nhà quản lý giáo dục và hiệu trưởng các trường THCS cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, nhằm nâng cao chất lượng dạy học tích hợp, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 1. Một số vấn đề chung về quản lý dạy học tích hợp ở trường trung học cơ sở 1. Khái niệm dạy học tích hợp Tích hợp (tiếng Anh: Integration) có nguồn gốc từ tiếng Latinh, với nghĩa xác lập lại cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất trên cơ sở những bộ phận riêng lẻ. Trong tiếng Việt, tích hợp được ghép từ hai từ tích và hợp.

Tích: (danh từ) là kết quả của phép nhân; (động từ): dồn góp từng ít cho thành số lượng đáng kể (Từ điển tiếng Việt, Viện Ngôn ngữ học; Hợp:(danh từ): tập hợp mọi phần tử của các tập hợp khác; (động từ): gộp chung; (tính từ): không mâu thuẫn, đúng với đòi hỏi. Tích hợp: lắp ráp, kết nối các thành phần của một hệ thống theo quan điểm tạo nên một hệ thống toàn bộ [43]. Như vậy, tích hợp là sự hợp nhất,nối kết các thành phần của một bộ phận. Đó là sự hợp nhất hay nhất thể hóa các bộ phận khác nhau để đưa tới một đối tượng mới như là một thể thống nhất dựa trên những nét bản chất của các thành phần đối tượng chứ không phải là phép cộng giản đơn những thuộc tính của các thành phần ấy.

Tích hợp có hai tính chất cơ bản, liên hệ mật thiết với nhau và quy định lẫn nhau, đó là tính chất liên kết, tính chất toàn vẹn. Khái niệm dạy học tích hợp: - DHTQĐTH có nghĩa là những kiến thức, kĩ năng học được ở môn học này, phần này của môn học được sử dụng như những công cụ để nghiên cứu học tập trong môn học khác, trong các phần khác của cùng một môn học [37]. - Tích hợp là nguyên lý không bàn cãi bởi tất cả tri thức của chúng ta đều là tích hợp, không có ai chỉ tư duy bằng môn này hoặc môn kia, bởi khi giải quyết một vấn đề thực tiễn phải sử dụng tri thức của nhiều môn học khác nhau. Con người cần tri thức thì giáo dục.

DHTQĐTH sẽ đòi hỏi HS học tập thông minh và giúp vận dụng kiến thức, kĩ năng và phương pháp một cách toàn diện, hài hòa, sáng tạo và hợp línhằm giải quyết những tình huống mới khác nhau trên giảng đường cũng như trong cuộc sống [29]. Trong DHTQĐTH, HS dưới sự hướng dẫn của GV thực hiện việc chuyển đổi liên tiếp các thông tin từ ngôn ngữ của môn học này sang ngôn ngữ của môn học khác. HS học 12 cách sử dụng phối hợp những kiến thức, những kĩ năng và những thao tác để giải quyết một tình huống phức tạp - thường là gắn với thực tiễn. Chính nhờ quá trình đó, HS nắm vững kiến thức, hình thành khái niệm, phát triển năng lực và các phẩm chất cá nhân.

Như vậy, DHTQĐTH là sự kết hợp những vấn đề, nội dung của nhiều phần, nhiều môn học khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học, trong đó những nội dung khoa học được đề cập theo một tinh thần và phương pháp thống nhất. Mức độ tích hợp có thể khác nhau tùy theo mục tiêu dạy học. Mức độ tích hợp cao nhất là xây dựng các chủ đề thống nhất chung cho các môn học thuộc lĩnh vực Khoa học Tự nhiên hoặc Khoa học Xã hội. Ở mức độ thấp hơn, có thể áp dụng tích hợp một phần như Vật lí-Hóa học, Hóa học-Sinh học… 1.

Quản lý hoạt động dạy học Hoạt động dạy học là quá trình gồm hai hoạt động thống nhất biện chứng: Hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS [32]. Trong đó, dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển của GV, người học tự giác, tích cực tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học. Trong quá trình dạy học, hoạt động dạy của GV có vai trò chủ đạo, hoạt động học của HS có vai trò tự giác, chủ động, tích cực. Nếu thiếu một trong hai hoạt động trên, quá trình dạy học không diễn ra.

Hoạt động dạy học gồm 3 bước: Bước 1: Thực hiện chương trình dạy học (việc nắm vững chương trình dạy học là một tiền đề đảm bảo hiệu quả quản lí dạy và học). Bước 2: Soạn bài, chuẩn bị lên lớp (yêu GV phải nắm vững nội dung - phương pháp giảng dạy cho HS). Bước 3: Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS (để biết được mức độ lĩnh hội tri thức của HS). Hoạt động dạy học là hoạt động được thực hiện theo một chiến lược, chương trình đã được thiết kế, tác động đến người học nhằm hướng tới mục tiêu hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của người học.

GV xây dựng, thiết kế hoạt động dạy học một cách đầy đủ và cụ thể bao nhiêu thì công việc dạy học càng hiệu quả bấy nhiêu [34]. Hoạt động dạy học ở đây được xem xét trong mối tương quan giữa hoạt động của người dạy - người lớn, và “hoạt động của trẻ” - người học. Trong tương quan giữa hoạt động của người dạy và hoạt động của người học, hoạt động dạy học của người thầy hướng về mục tiêu của hoạt động dạy học”… hoạt động dạy và học là nhằm hình thành và phát triển nhân cách ở người học [32] 13 Tóm lại, có thể hiểu hoạt động dạy học là hệ thống các hành động có mục đích, có kế hoạch của GV với tư cách là chủ thể của hoạt động dạy học để tổ chức điều khiển hoạt động học của HS nhằm hình thành, phát triển năng lực, phẩm chất và hoàn thiện nhân cách ở HS. Trong các nhà trường, HĐDH giữ vị trí trung tâm bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một năm học, đóng vai trò chủ đạo trong QTDH, được quy định bởi đặc thù lao động sư phạm của người GV, cho nên có cũng quy định tính đặc thù của công tác QLNT nói chung và trong QLHĐDH nói riêng.

Quản lý dạy học tích hợp thực chất là QL một số thành tố của QTDH bao gồm: hoạt động dạy của GV, hoạt động học của HS, PPDH và giáo dục, đánh giá kết quả học tập của HS. Song song với việc QL các thành tố của QTDH qua quy trình hoạt động của người dạy thì HT cũng cần chú trọng QL các thành tố khác gồm mục tiêu chương trình dạy học, nội dung và các điều kiện hỗ trợ HĐDH bởi các yếu tố này cũng góp phần tạo nên QTDH [31]. Hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy học cần chú ý những vấn đề cơ bản sau: QL thực hiện theo kế hoạch; QL thực hiện chương trình; QL chất lượng dạy và học; QL thực hiện thanh tra, kiểm tra GV và HS. Như vậy có thể hiểu: “QLHĐDH là những tác động của chủ thể QL vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể GV, HS với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách HS theo mục tiêu đào tạo của nhà trường”.

Quản lý hoạt động động dạy học theo quan điểm tích hợp Trong nhà trường, hoạt động trong dạy học giữ vị trí trung tâm bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một năm học, đóng vai trò chủ đạo trong quá trình dạy học, được quy định bởi đặc thù lao động sư phạm của người GV, cho nên có cũng quy định tính đặc thù của công tác QLNT nói chung và trong quản lý hoạt động dạy học nói riêng. Quản lý DHTQĐTH thực chất là quản lý một số thành tố của quá trình DHTQĐTH bao gồm: việc xây dựng chủ đề dạy học, hoạt động dạy của GV, hoạt động học của HS, Phương pháp dạy học và giáo dục, đánh giá kết quả học tập của HS. Song song với việc quản lý các thành tố của quá trình DHTQĐTH thông qua quy trình hoạt động của người dạy thì hiệu trưởng cũng cần chú trọng quản lý các thành tố khác gồm mục tiêu chương trình dạy học, nội dung và các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học bởi các yếu tố này cũng góp phần tạo nên quá trình dạy học [24]. Hiệu trưởng quản lý hoạt động DHTQĐTH cần chú ý những vấn đề cơ bản sau: quản lý thực hiện theo kế hoạch; quản lý thực hiện chương trình; quản lý chất lượng dạy và 14 học; quản lý thực hiện thanh tra, kiểm tra GV và HS.

Dựa trên các khái niệm: quản lý, tích hợp, DHTQĐTH đã nêu trên, có thể hiểu: Quản lý hoạt động DHTQĐTH là những tác động của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng) đến quá trình DHTQĐTH (được tiến hành bởi tập thể GV, HS với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách HS theo mục tiêu đào tạo của nhà trường. Vị trí, vai trò của hiệu trưởng trường ở các trung học cơ sở 1. Vị trí, vai trò của trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân Theo quan điểm của giáo dục học: Hệ thống giáo dục quốc dân của một nước là toàn bộ các cơ sở chuyên trách việc giáo dục. Những cơ sở này liên kết chặt chẽ với nhau hợp thành một hệ thống hoàn chỉnh và cân đối nằm trong hệ thống xã hội nhằm đảm bảo thực hiện chính sách của quốc gia trong lĩnh vực giáo dục quốc dân.

Theo quan điểm thực tiễn: Hệ thống giáo dục quốc dân là hệ thống trường lớp, cấp học, các cơ sở giáo dục và các hình thức giáo dục để đào tạo thanh thiếu niên nhằm thực hiện mục tiêu của Nhà nước. Trong đó, trường THCS là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng [3]. Trường THCS có nghĩa vụ và quyền hạn: - Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục chất lượng theo mục tiêu, chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành nhằm giáo dục toàn diện, phát triển nhân cách của HS. Công khai các mục tiêu, nội dung các hoạt động giáo dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục.

- Tuyển sinh và tiếp nhận HS; Vận động HS đến trường; QL HS theo quy định của BGD&ĐT. - Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công. - Huy động QL, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục. Phối hợp với gia đình HS, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục.

- Quản lí, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của Nhà nước.