Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LÝ HOAT ĐỘNG DANH GIA KET QUÁ HỌC TAP MÔN TIENG ANH CUA HỌC SINH Ở TRUONG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƯỚNG PHAT TRIEN NĂNG LUC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về hoạt động đánh giá đánh giá kết quá học tập của học sinh theo hướng phát triển năng lực Năng lực học sinh cần được đánh giá chính xác bằng phương pháp tiên tiến, song hành cùng đổi mới day học. Vì lẽ đó, giới nghiên cứu toàn cầu đặc biệt quan tâm đến lĩnh vực trọng yếu này.
Đánh giá kết quả học tập, nhất là đo lường năng lực, đóng vai trò then chốt trong phát triển giáo dục. Đây là nội dung có hệ thống lý luận từ sớm, các nhà nghiên cứu thế giới quan tâm và đã đạt được kết quả nhất định. Điền hình là tác giả Benjamin Bloom, với việc xây dựng mức độ đánh giá như: biết đây là mức độ đầu tiên trong thang 6 bậc của Bloom, tiếp theo là hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá và sáng tạo. Một trong những tác giả có ảnh hưởng đến quản lý chất lượng giáo dục đại học đó là tác giả Astin A.
Ông đã nghiên cứu và đưa ra thuyết lý thuyết gia tăng giá trị [3], trong lý thuyết ông đưa ra có luận điểm cho rằng việc xác định sự khác nhau giữa tri thức, kỹ năng và năng lực tự chủ của sinh viên với tương quan giữa đầu vào và đầu ra của sinh viên, đây chính là tiêu chí đánh giá chất lượng các trường đại học. Khi trình độ sinh viên đáp ứng chuẩn đầu ra càng cao so với đầu vào thì chất lượng đảo tạo càng được đánh giá cao. Ngoài ra còn có những tác giả nghiên cứu xây dựng lý luận công cụ kiểm tra đánh giá trong đó điển hình là tác giả Rowntree: với việc xác định rõ mục đích của “đánh giá” (Assessment), bên cạnh đánh giá sự tiến bộ của người học thông qua đánh giá thì đánh giá thành tích, năng lực được xác định. Ở thuật ngữ "đánh giá" (Evaluation) không chỉ có ý nghĩa như trên mà bao hàm luôn cả những yếu tố của hoạt động dạy học, trong đó đồng bộ yếu tố có tác động đến chất lượng học tập.
Công trình "Quản lý chất lượng trong giáo dục” của Andrew Taylor và Frances Hill [1] thé hiện sự uyên thâm của hai tác giả trong lĩnh vực lý luận quản lý giáo dục và quản trị nhà trường. Brent Davies va Linda Ellison, với tác phẩm nghiên cứu về đổi mới quản lý trường học trong thế kỷ XXI, đã cung cấp khung lý thuyết then chốt cho các trường học hiện đại. Công trình này tập trung vào việc tăng cường năng lực quản trị, bao gồm phát triển và triển khai các hoạt động then chốt. Bên cạnh đó, van đề đội ngũ giáo viên đã được quan tâm, đặc biệt có nghiên cứu của tác giả Michel Develay, ông đã triển khai nghiên cứu một số vấn đề về đào tạo giáo viên, trong đó tập trung nâng cao năng lực đội ngũ đáp ứng yêu cầu giáo dục [30].
Việc thâm định năng lực học sinh theo hướng tiếp cận năng lực và quản lý quy trình này đã được nghiên cứu đa chiều. Các công trình đều khăng định tầm quan trọng của việc đánh giá kết quả học tập, vai trò quản ly then chốt trong việc kiến tạo, hoàn thiện nền tảng lý luận và thực tiễn. Vấn đề đo lường đánh giá thành tích giáo dục hiện nay- Measuring Educational Achievemet, trong nghiên cứu việc tập trung những lý thuyết chung về kiểm tra đánh giá đối với học sinh trong lớp học đã được tác giả Robert L. Ebel [47] nghiên cứu.
Đây là công trình vận dụng vào thực tiễn hiệu qua đảm bảo đánh giá khách quan công bang kết quả học tập của người học. Bloom và các cộng sự đã quan tâm và nghiên cứu đề xuất phân loại mục tiêu giáo dục trong lĩnh vực nhận thức. Nhận thức theo từng cấp độ giúp người giáo viên đánh giá mức độ đạt được của từng người học. Phân loại mục tiêu giáo dục giữ vai trò then chốt trong việc hoàn thiện và đánh giá quá trình học tập.
Gần đây, lĩnh vực đo lường và đánh giá giáo dục quốc tế đã đạt được những tiến bộ đáng kể. Mặc dù tiếp cận theo nhiều trường phái khác nhau, các chuyên gia đều đồng nhất về tầm quan trọng của việc xây dựng nền tảng lý luận và thực tiễn cho quy trình kiểm tra, đánh giá, đảm bảo phù hợp với đặc thù của từng hệ thống giáo dục quốc gia [12]. Cuốn sách đảm bảo giúp nhà trường cách lập kế hoạch đánh giá nhằm tạo sự chủ động cho nhà trường, trong đó có đánh giá bang nhan xét [44]. Ở nội dung này, tác giả D.
Macintosh đã nghiên cứu chuyên sâu trong công trình “Hướng dẫn giáo viên đánh giá” (A Teachers Guideto Assessment). Bản nghiên cứu này đảo sâu vào nền tảng lý thuyết của việc đánh giá học tập trong môi trường lớp học, đồng thời phân tích các phương pháp đánh giá và cham điểm hiện hành [42]. Nghiên cứu xem xét các mô hình đánh giá kết quả học tập sinh viên tại các trường đại học, cao đăng, cụ thé là mô hình của Đại học Oxford [40] và mô hình CLEP của Hoa Kỳ. Các mô hình này cung cấp khuôn khổ tham khảo cho các cơ sở giáo dục trong việc xây dựng và áp dụng hệ thống đánh giá hiệu quả.
Tác giả Julie Miles (2022), nghiên cứu Kiểm tra đánh giá trong giáo dục: Sự khác biệt giữa 3 loại hoạt động kiểm tra đánh giá. Trong nghiên cứu tác giả chỉ ra Kiểm tra đánh giá (assessment) là một vấn đề nóng trong bối cảnh giáo dục ngày nay, đặc biệt là khi con người đặt từ “chuẩn hóa” lên trước. Nhưng cũng có những loại kiểm tra đánh giá khác trong giáo dục nhằm cung cấp thông tin và hiểu biết có ý nghĩa cho các mục đích cụ thể trong suốt hành trình dạy và học. Do đó, bài viết của Julie Miles (tiến sĩ chuyên ngành Đo lường và đánh giá trong giáo dục) chỉ ra những giáo viên nên sử dụng loại kiểm tra đánh giá nào tại thời điểm nảo cho phù hợp trong hành trình giảng dạy của bản thân.
Nhiều tài liệu tại Việt Nam đã đề cập đến việc thâm định năng lực học tập. UNESCO, với ấn phẩm "Giám sát thành tích giáo dục", đã khuyến nghị các tiêu chí đánh giá cùng những vấn đề trọng yếu trong quản lý hoạt động thầm định kết quả học tập [43]. Nghiên cứu về một số van đề kiểm tra đánh giá tri thức của học sinh của tác giả Dang Vũ Hoạt [24]. Trong nghiên cứu này, tác giả là nhà khoa học chuyên nghiên cứu về lý luận dạy và học.
Nội dung bài viết đã đưa ra vị trí, chức năng và quan điểm đánh giá tri thức của người học dưới tiếp cận lý luận dạy học. trong đó nhân mạnh, việc kiểm tra đánh giá là quá trình liên tục (thường xuyên) chứ không chỉ dựa vào đánh giá tổng kết. Ngoài ra cần có sự kết hợp đa dạng hình thức, phương pháp kiểm tra đánh giá phù hợp.Đồng thời cần hướng dẫn, bồi dưỡng cho học sinh cách học, tự học đặc biệt tự đánh giá, qua đó giúp học sinh biết minh có ưu điểm, nhược điểm gi dé kịp thời điều chỉnh cách học, cách tiếp cận một van dé. Những nghiên cứu vỀ quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập môn Tiếng Anh của học sinh trường THCS theo hướng phát triển năng lực Nhiều học giả đã nghiên cứu về quản lý đánh giá học tập môn Tiếng Anh ở cấp trung học cơ sở, hướng đến phát triển năng lực.
Trọng tâm của các công trình này là xây dựng nên tảng lý luận cho việc đánh giá học tập, đặc biệt chú trọng đến kỹ thuật thiết kế công cụ đánh giá. Việc phát triển công cụ này gắn liền với việc thiết lập phương pháp luận, hình thức và nội dung đánh giá phù hợp. Một số nghiên cứu tiêu biểu đã tập trung vào việc luận giải các khía cạnh cốt lõi của đánh giá kết quả học tập, từ đó đề xuất các phương pháp tiếp cận tối ưu cho việc kiểm tra và đánh giá năng lực học sinh. Các nghiên cứu này đóng góp quan trọng vào việc hoàn thiện quy trình đánh giá, đảm bảo tính khách quan và hiệu quả trong việc đo lường năng lực học viên.
Tác giả Đặng Vũ Hoạt và Trần Thị Tuyết Oanh [24],[33] là những nha nghiên cứu có uy tín trong lĩnh vực kiểm tra và đánh giá kết quả học tập. Trong thời gian qua, quản lý công tác đánh giá kết quả học tập của học sinh đã thu hút sự quan tâm của nhiều công trình khoa học, luận án cũng như các luận văn thạc sĩ. Một ví dụ tiêu biểu là nghiên cứu của Lê Thị Bích Huệ (2013), trong đó tác giả đã đưa ra những biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá tai các trường trung hoc cơ sở ở thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh. Dựa trên nền tảng lý luận vững chắc, tác giả tiến hành khảo sát thực trạng công tác này và từ đó rút ra những ưu điểm cùng với những hạn chế hiện có.
Cuối cùng, luận văn đã đề xuất năm giải pháp nhằm khắc phục những van đề tồn tại trong quá trình quản lý và thực hiện hoạt động kiểm tra - đánh giá.[II] Đoàn Tiến Trung đã thực hiện một nghiên cứu về quản lý hoạt động khảo thí học sinh bậc trung học cơ sở tại thành phố Nam Định, hướng đến việc phát triển năng lực. Nghiên cứu đã thiết lập nền tảng lý thuyết về khảo thí, bao gồm định nghĩa, vai trò và vị trí của hoạt động này. Đáng chú ý, tác giả đã phân tích nội dung quản lý hoạt động khảo thí dựa trên tiếp cận chức năng quản lý. Luận văn Thạc sĩ của Dương Minh Ánh (2016) về quản lý hoạt động khảo thí môn tiếng Anh tại các trường Trung học Cơ sở huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai đã phân tích và kiến nghị một số giải pháp thiết thực, khả thi.
Từ cơ sở lý luận vững chắc, tác giả triển khai khảo sát thực trạng khảo thí tiếng Anh tại các trường Trung học Cơ sở huyện Chư Prông thông qua phiếu điều tra [2]. Nghiên cứu "Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Tiếng Anh ở bậc Trung học cơ sở theo định hướng phát triển năng lực người học" của Vương Hồng Hạnh, Nguyễn Thị Hào và Thạch Thị Lan Anh (2023) đã đánh giá thực trạng công tác quản lý, đánh giá kết quả học tập môn Tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực người học tại các trường Trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội.