Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mẫu giáo theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong các trường mầm non Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mẫu giáo theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non Liên Cơ Lâm Thao, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Chương 3: Các biện pháp quản lí hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mẫu giáo theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non Liên Cơ Lâm Thao, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC, NUÔI DƢỠNG TRẺ MẪU GIÁO THEO QUAN ĐIỂM LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM TRONG CÁC TRƢỜNG MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.
Những nghiên cứu về chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mẫu giáo trong trường mầm non Giáo dục mầm non đang ngày càng khẳng định được vị trí quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, được sự quan tâm đầu tư của Đảng và Nhà nước. Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của GDMN đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, đề tài luận án được công bố liên quan đến vấn đề chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ mẫu giáo trong trường mầm non. Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục của tác giả Lê Thị Thu Ba, 2016, “Quản lí chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ ở các trường mầm non tư thục thành phố Hồ Chí Minh”, đã đề xuất 6 biện pháp quản lí chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ, trong đó phân tích sâu về biện pháp nâng cao năng lực quản lí chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ cho đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên. Luận án chưa đi sâu vào các biện pháp bồi dưỡng kỹ năng thực hiện các hoạt động CS, ND trẻ cho giáo viên, nhân viên là những người trực tiếp thực hiện công việc chăm sóc giáo dục trẻ hàng ngày [2].
Tác giả Triệu Thị Hằng (2016), nghiên cứu về “Quản lí hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng trẻ tại trường mầm non Hoa Hồng quận Đống Đa, Hà Nội trong bối cảnh hiện nay” đã hệ thống hóa được một số vấn đề lí luận về hoạt động CS, ND trẻ tại trường mầm non và phân tích thực trạng quản lí hoạt động CS, ND trẻ tại trường mầm non. Trên cơ sở đó tác giả đã đề xuất hệ thống các biện pháp quản lí hoạt động CS, ND trẻ mầm non, trong đó có biện pháp mang tính đột phá như xây dựng và hoàn chỉnh chính sách đãi ngộ đối 7 với đội ngũ giáo viên, nhân viên mầm non. Đề tài cũng đã đưa ra biện pháp xây dựng kế hoạch thực hiện hoạt động CS, ND của hiệu trưởng, tuy nhiên đề tài chưa chú trọng đến việc hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch CS, ND trẻ của nhóm, lớp [18]. Nguyễn Thị Ánh Nguyệt, trong luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lí giáo dục năm 2017 “Quản lí hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở các trường mầm non công lập quận Ba Đình, Hà Nội” đã đề cập một số biện pháp kiểm tra, đánh giá hoạt động CS, ND trẻ trong trường mầm non, nhưng chưa xây dựng được tiêu chí để làm căn cứ kiểm tra đánh giá cụ thể.
[26] Trong một nghiên cứu về “Quản lí hoạt động chăm sóc sức khỏe cho trẻ ở các trường mầm non thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên” của tác giả Lê Thị Hoài Bắc đã tìm hiểu về các hoạt động chăm sóc sức khỏe cho trẻ và đưa ra một số giải pháp về chăm sóc sức khỏe cho trẻ ở trường mầm non. Tuy nhiên đề tài chưa đề cập đến nội dung về phát hiện và chăm sóc khi trẻ bị ốm ở trường [3]. Những nghiên cứu về quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mẫu giáo theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non Đã có một số nghiên cứu và bài viết về các hoạt động chăm sóc giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm: Bài viết của tác giả Võ Thị Thanh (2018), “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chuyên đề xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” đã nêu một vài nét về thực trạng việc tổ chức các hoạt động lấy trẻ làm trung tâm, nhưng chưa đề cập cụ thể đến nội dung CS, ND trẻ. Tác giả Lưu Thị Nam (2017), “Chăm sóc giáo dục trẻ theo hướng tiếp cận lấy trẻ làm trung tâm tại trường mầm non thực hành Hoa Thủy Tiên”, khẳng định khi tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ cần phải quan tâm đến đặc điểm và sự phát triển riêng của từng trẻ và chỉ ra một vài nội dung trong việc tổ chức giờ ăn, giờ ngủ cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung 8 tâm.
Tuy nhiên bài viết mới chỉ đề cập đến các vấn đề chung, chưa có biện pháp thực hiện cụ thể [25]. Qua các công trình nghiên cứu nêu trên có thể rút ra một số nhận xét như sau: Trên cơ sở luận giải những cơ sở lí luận, khảo sát thực trạng của vấn đề nghiên cứu, các tác giả đã đề xuất những biện pháp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ ở những cơ sở giáo dục mầm non trên những địa bàn nghiên cứu cụ thể theo tên đề tài nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu mới chỉ đề cập đến việc quản lí các hoạt động CS, ND trẻ, chưa đề cập đến các nội dung quản lí các hoạt động CS, ND trẻ mẫu giáo theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, do đó đề tài “Quản l hoạt động CS, ND trẻ mẫu giáo theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non Liên Cơ Lâm Thao, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ” là một nội dung nghiên cứu mới, đáp ứng những yêu cầu nâng cao chất lượng các hoạt động CS, ND trẻ trẻ mẫu giáo lấy trẻ làm trung tâm. Một số khái niệm cơ bản 1.
Trẻ mẫu giáo Những tài liệu về tâm lí học trẻ em Việt Nam đã phân định lứa tuổi của trẻ em. Theo đó, trẻ mẫu giáo là trẻ em trong độ tuổi từ 3 tuổi đến 6 tuổi. Trong đó phân chia thành các độ tuổi như: Mẫu giáo bé (3-4 tuổi); mẫu giáo nhỡ (4-5 tuổi); mẫu giáo lớn (5-6 tuổi). Theo tác giả Lê Thị Mai Hoa, Lê Trọng Sơn, trẻ mẫu giáo là giai đoạn sự tăng trưởng cơ thể của trẻ chậm lại so với những giai đoạn trước, cơ quan tiêu hóa của trẻ phát triển hoàn thiện hơn.
Phạm vi tiếp xúc của trẻ với thế giới bên ngoài rộng hơn, trẻ thích khám phá tìm tòi, bước đầu biết tự phục vụ bản thân, biết sử dụng một số đồ dùng sinh hoạt. Chăm sóc và nuôi dưỡng Theo từ điển Tiếng việt, chăm sóc là việc một người cung cấp những thứ cần thiết cho người khác, nhằm tạo điều kiện để duy trì và phát triển cuộc sống của người đó. 9 Chăm sóc trẻ em được hiểu là việc dành cho trẻ em những điều kiện cần thiết về ăn, mặc và ở để phát triển thể lực, trí lực và đảm bảo môi trường sống lành mạnh, an toàn cho sự phát triển bình thường của trẻ em. Nuôi dưỡng là sự nuôi nấng và chăm sóc để tồn tại sức khỏe và phát triển.
Nuôi dưỡng trẻ em là việc chăm sóc ân cần, chu đáo, chăm nom tỉ mỉ về tinh thần và thể chất, dành cho trẻ em những tình cảm yêu thương, chở che. Vấn đề quan trọng của nuôi dưỡng là phải thỏa mãn nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể đang phát triển. Trong mỗi thời kì phát triển của cơ thể có những đặc điểm tâm sinh lí riêng đòi hỏi nhu cầu nuôi dưỡng ở mỗi thời kì khác nhau. Do vậy nuôi dưỡng cần phải đảm bảo nhu cầu các chất dinh dưỡng ở mỗi thời kì giúp cho cơ thể phát triển toàn diện.
Hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mẫu giáo là quá trình tác động lên cơ thể trẻ trong độ tuổi từ 3 tháng đến 6 tuổi một cách khoa học hợp lý, phù hợp với sự phát triển tâm lý, sinh lý của trẻ em, hài hoà giữa nuôi dưỡng và chăm sóc để giúp trẻ phát triển cơ thể cân đối, khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, trẻ có kỹ năng sống phù hợp với lứa tuổi. Việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ đúng cách ngay từ những năm tháng đầu đời có ý nghĩa vô cùng quan trọng, quyết định đến tương lai phát triển lâu dài của trẻ. Thời gian hoạt động ăn, ngủ của trẻ ở trường chiếm tỷ lệ khá lớn so với thời gian trong ngày. Vì vậy các hoạt động CS, ND trẻ ở trường mầm non có vai trò rất lớn đối với sự phát triển của trẻ; được chăm sóc khoa học, hợp lí ở trường sẽ giúp trẻ phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần.
Hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ được thực hiện trên những nguyên tắc sau: - Đảm bảo tính khoa học, phù hợp với nhịp sinh học của trẻ theo lứa tuổi và cá nhân trẻ. - Nội dung chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ cần phong phú đa dạng, phù hợp với cuộc sống thực của trẻ và đáp ứng mục tiêu phát triển của trẻ. 10 - Việc tổ chức bữa ăn, giấc ngủ, vệ sinh, các hoạt động chăm sóc sức khỏe cho trẻ đều liên quan trực tiếp đến sức khoẻ thể chất và sức khoẻ tinh thần của trẻ. - Đảm bảo sự linh hoạt, mềm dẻo, nhằm đáp ứng các nhu cầu của trẻ và phù hợp với điều kiện của từng vùng miền, địa phương.
Quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là quan điểm giáo dục dựa trên nhu cầu, hứng thú, khả năng và thế mạnh của từng trẻ, tin tưởng vào sự thành công và tiến bộ của mỗi trẻ; tạo cơ hội cho trẻ được học bằng nhiều cách khác nhau, “học bằng chơi, chơi mà học”; phản ánh được mức độ phát triển của từng cá nhân trẻ và xây dựng các hoạt động dựa trên những gì trẻ đã biết và có thể làm. Quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là quan điểm chỉ đạo xuyên suốt, thống nhất mọi hoạt động giáo dục trẻ trong trường mầm non để đảm bảo việc thực hiện Chương trình GDMN có hiệu quả, có chất lượng và tất cả trẻ đều được hưởng lợi từ chương trình này. Quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được thể hiện trong tất cả các yếu tố của quá trình giáo dục.
