CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC VÀ TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên TH&THCS Hiện nay, trong bối cảnh của sự toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế toàn cầu, lĩnh vực giảng dạy ngoại ngữ, trở thành tâm điểm quan tâm không chỉ của ngành giáo dục mà còn của toàn xã hội. Có nhiều nghiên cứu đã tập trung vào các khía cạnh như vai trò của GV tiếng Anh, về bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho đội ngũ GV, cũng như các vấn đề liên quan đến sự đổi mới trong GDPT.
Kết quả chỉ ra rằng: “Hoạt động bồi dưỡng theo khung năng lực có tác động tích cực đối với kết quả dạy học tiếng Anh tại bậc phổ thông”. Alfonso López-Hernández (2021) đã: “So sánh hệ thống đào tạo, bồi dưỡng GV tiểu học tại Cộng đồng tự trị Madrid (Tây Ban Nha) với việc triển khai các mô- đun CLIL (Content and Language Integrated Learning) cho chương trình đào tạo, bồi dưỡng GV tiểu học. Ngoài Tây Ban Nha, các câu hỏi được nêu ra trong nghiên cứu này có thể đưa ra cái nhìn sâu sắc về hiệu quả của các chương trình đào tạo GV tiểu học trong hệ thống giáo dục coi giáo dục song ngữ là công cụ chính để tăng cường năng lực ngoại ngữ” [trích theo 29]. Haiyan Zhang, Cunxin Han và Hongyan Ma (2021) đã phân tích ảnh hưởng của hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh đối với GV ở các trường tiểu học nông thôn Trung Quốc thông qua phần mềm ELAN.
Các tác giả đã nghiên cứu 5 7 khía cạnh trong lớp học là các loại câu hỏi, lỗi ngôn ngữ, cử chỉ, nét mặt và khoảng cách giữa các cá nhân. Qua đó đưa ra các khuyến nghị chính sách để nâng cao hiệu quả hoạt động bồi dưỡng, từ đó tăng cường năng lực dạy học tiếng Anh của GV tiểu học trong tương lai [trích theo 29]. Đánh giá cao vai trò quản lý của cơ sở giáo dục trong việc hình thành năng lực dạy học cho GV tiểu học, nghiên cứu về “Khung năng lực của giáo viên tiểu học trong bối cảnh mới” được tác giả Nguyễn Mai Khanh (2019) nghiên cứu và đưa ra được khung năng lực cần thiết của GV tiểu học trong bối cảnh hiện nay và đã đề xuất được biện pháp đào tạo GV tiểu học ở trường/khoa đại học sư phạm đáp ứng khung năng lực mới [34]. Tác giả Nguyễn Việt Hùng (2015), trong nghiên cứu của mình đã thông qua phần mềm hỗ trợ dạy học đã đánh giá sự hài lòng của những đối tượng liên quan đến chương trình bồi dưỡng năng lực tiếng Anh cho giáo viên bậc Tiểu học và THCS.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng “Chương trình này về cơ bản đã đáp ứng sự mong đợi của học sinh, qua đó góp phần nâng cao chất lượng dạy - học tiếng Anh ở bậc Tiểu học và THCS, đồng thời thể hiện tính đúng đắn trong thực hiện Đề án 2020 của Chính phủ” [30, tr. Tác giả Phạm Thị Nguyên Ái (2019), trong nghiên cứu của mình đã khảo sát về tác động của Đề án ngoại ngữ quốc gia và kết luận rằng “GV nhìn chung có nhận thức khá tốt về chương trình và các điều kiện đảm bảo cho việc triển khai chương trình hiệu quả…” [1]. Hội thảo ELT Forum được tổ chức tại Việt Nam vào tháng 3/2022 với chủ đề “Thách thức, cơ hội và xu hướng phát triển dạy và học tiếng Anh tại Việt Nam” là diễn đàn dành cho các nhà chính sách, nhà quản lý giáo dục và các đơn vị tham gia vào lĩnh vực dạy và học tiếng Anh tại Việt Nam giao lưu, trao đổi ý tưởng, thảo luận phương pháp, tìm kiếm giải pháp cho hoạt động dạy và học tiếng Anh tại Việt Nam. Hội thảo đã chia sẻ các bài học và kinh nghiệm thành công trong dạy và học tiếng Anh từ các cơ sở giáo dục; đổi mới trong giảng dạy tiếng Anh tại cấp phổ thông; đánh giá chất lượng đào tạo tiếng Anh dưới góc nhìn của doanh nghiệp; mong đợi từ phía nhà tuyển dụng về việc đào tạo tiếng Anh…[48].
8 Các nghiên cứu trên đã đưa ra các phân tích, đánh giá đối với hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh bậc tiểu học hoặc phổ thông cho đội ngũ GV tại các quốc gia trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Những nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên TH&THCS Ngoài các nghiên cứu về năng lực và bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho GV các trường phổ thông thì các nhà nghiên cứu cũng đã tìm hiểu về công tác quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho GV phổ thông, có thể kể đến một số nghiên cứu sau: Tác giả Trần Đăng Khởi (2019) trong nghiên cứu “Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên trung học cơ sở theo tiếp cận năng lực” đã xem xét mối liên hệ giữa lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động bồi dưỡng GV các trường THCS vùng ven Hà Nội theo tiếp cận năng lực trong bối cảnh lịch sử khác nhau, từ đó tìm hiểu và xác định biện pháp quản lý phù hợp[35]. Tác giả Vương Hồng Hạnh (2020) trong nghiên cứu: “Quản lý dạy học môn tiếng Anh cho học sinh THCS theo hướng phát triển năng lực thực hành tiếng trong Chương trình Giáo dục phổ thông mới”, đã trình bày: “Hiện nay, khi chuyển từ DH theo ND sang DH theo tiếp cận NL, HS càng cần phải thay đổi ý thức, phương pháp học tập. Chuyển từ sự thụ động, ghi nhớ một chiều, HS cần chủ động tiếp thu kiến thức để phát triển nhân cách của bản thân để hướng đến trở thành công dân toàn cầu.
Vì thế NL, trình độ của CBQL cũng cần phải đổi mới từ suy nghĩ cho đến hành động để qua đó có thể quản lý DH môn tiếng Anh theo định hướng phát triển NL CBQL cần có NL quản lý: lập kế hoạch, tổ chức, kiểm tra, đánh giá, tự bồi dưỡng, nâng cao NL của CBQL trong quản lý DH. Như vậy, qua những công trình nghiên cứu ở nước ngoài và trong nước khá phong phú, đa dạng, đề cập tới nội dung, hình thức bồi dưỡng cho GV nói chung và GV dạy học môn tiếng Anh tại các trường TH& THCS. Đã có một số công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước đề cập tới công tác quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn tiếng Anh cho GV; tuy nhiên chưa có công trình nghiên cứu nào liên quan đến nội dung bồi dưỡng NLDH cho GV dạy môn tiếng Anh cho GV ở các trường TH&THCS huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái. Đánh giá chung và hướng nghiên cứu tiếp theo BD chuyên môn cho GV là công tác được Bộ GD&ĐT coi trọng và quan tâm trong nhiều năm qua.
Để có một đội ngũ GV đủ mạnh, đáp ứng yêu cầu đổi mới GD như hiện nay, vấn đề đào tạo và BD cho GV là hết sức cần thiết và quan trọng, đồng thời được xem là giải pháp cơ bản để nâng cao chất lượng GD. Trong dạy học ngoại ngữ nói chung và dạy học tiếng Anh TH&THCS nói riêng, rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ thường xuyên, lâu dài là điều không thể thiếu với cả GV và HS khi học ngoại ngữ. Các tác giả đã xây dựng cơ sở khoa học về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên TH&THCS; Phác họa lại khái quát về vấn đề BDNL GVTA tại các nhà trường nói chung, trường TH&THCS nói riêng. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy nâng cao chất lượng ĐNGV và đổi mới GDPT có quan hệ chặt chẽ nên cần đổi mới liên tục, thường xuyên sáng tạo trong các cách thức tổ chức bồi dưỡng quản lý bồi dưỡng NLDH tiếng Anh cho GV TH&THCS.
Kết quả tổng quan công trình nghiên cứu trong nước và nước ngoài cho phép tác giả luận văn chọn nghiên cứu đề tài “Quản lý bồi dưỡng năng lực DH tiếng Anh cho GV TH&THCS huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái theo định hướng đổi mới giáo dục phổ thông”, đây là vấn đề cần thiết, cần tiếp tục nghiên cứu để nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên các trường TH&THCS trên địa bàn huyện Trấn Yên, Tỉnh Yên Bái nhằm giải quyết các vấn đề sau: - Thứ nhất, trên cơ sở lí luận đã xây dựng, tác giả thực hiện phân tích, đánh giá thực trạng quản lý bồi dưỡng NLDH tiếng Anh cho GV TH&THCS huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái. Các nghiên cứu về BD và QL hoạt động BD cần được thực hiện một cách đồng bộ. - Thứ Hai, đề xuất được hệ thống biện pháp khoa học để quản lý bồi dưỡng NLDH tiếng Anh cho GV TH&THCS các trường TH&THCS huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái theo định hướng đổi mới GDPT một cách hiệu quả, sát với thực tế, đúng đối tượng, mang tính thiết thực, khả thi cao. Tập trung vào bối cảnh địa phương Huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái, có đặc điểm kinh tế - xã hội và môi trường giáo dục đặc thù của vùng miền núi, dân tộc thiểu số.
Đây là yếu tố chưa được các nghiên cứu trước đây khai thác đầy đủ. 10 Như vậy, qua tìm hiểu vấn để và nghiên cứu tổng quan trên cho thấy: đề tài có tính mới cả về lý luận và thực tiễn: thể hiện ở chỗ đề tài có sự kết hợp hài hòa và liên quan mật thiết, thống nhất giữa lý luận và thực tiễn. Đề tài tập trung vào đối tượng và bối cảnh cụ thể để từ đó đề xuất các biện pháp bồi dưỡng và quản lý phù hợp với yêu cầu đổi mới GDPT 2018, đồng thời gắn liền với đặc thù địa phương các trường TH&THCS huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái và xu hướng hiện đại hóa trong giáo dục. Góp phần bổ sung vào các nghiên cứu đã có về BD năng lực dạy học tiếng Anh, đặc biệt là ở vùng miền núi, cụ thể là ở các trường TH&THCS huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái đáp ứng yêu cầu cấp bách của giáo dục phổ thông trong giai đoạn đổi mới hiện nay.
Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý, quản lý nhà trường a) Quản lý Theo Từ điển tiếng Việt (2010) thì “Quản lý là quá trình tác động một cách có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm giúp tổ chức đạt được mục tiêu đã đề ra” [50, tr. Định nghĩa của H.