MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề lài Tr0ng giai đ0ạn hiện nay, đề phát triển nền kinh lế trojớc hết cần phải phát triển hệ thống kết cấu hạ tang. Vi vay Dang va IIhà nơjớc đã xác định mục liêu hàng đầu và gịu liên trojớc nhất là phát triển mạng lojới gia0 thông trên đnơlớc, có nhơi vậy thì mới có thể dat đơjợc mục liêu chung của l0àn nền kinh ÉLà thủ đô của Việt Iam, dân số của hà Ilội năm 2012 dat 6,2 triệu ngojời, dự kiến năm 2020 sẽ đạt tới cOn sé 8 triệu ngojời. Tuy nhiên, hiện nay hà Ilội vẫn choa có mạng lojới gia0 thông công cộng xứng lầm (hiện lại, mới chỉ có xe suýt là một lựa chọn thay thế ch0 các phoJơng liện gia0 thông cá nhân và dù mới đojợc tổ chức lại mạng lojới xe buýi và0 năm 2011 và có sự lăng gấp 30 lần mật độ xe suý! lr0ng 6 năm nhoỊng mạng lojới này không còn đáp ứng đojợc nhu dìingày càng lăng về gia0 thông nội đô).
Dé giải quyết khủng h0ảng gia0 thông đô thi cấp sách này, thành phố hà Hội đã thông qua một quy h0ạch tông thê đơjọc cập nhật và0 năm 2007 — 2008, với dự kiến một mạng lojới 5 tuyến đojờng sat dthi sé dojoc h0àn thành tr0ng thời gian từ nay lới năm 2030. Tr0ng h0àn cảnh nguồn vốn đầu to ch0 †r0ng nojớc còn hạn hẹp, lốc độlích lũy chơia ca0 nên đề đáp ứng lojợng vốn ch0 nhu cầu phái triển kinh É, đầu loI xây dựng kết cấu hạ lầng thì nguồn vốn ên ng0ài có ý nghĩa rất 10 lớn đối với các nojớc đang phát triển nho Việt Ilam. Tr0ng đó, nguồn vốn vay œlính dịu đãi nhất là nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (0DA). DO đó, nguồn vốn đề thực hiện mạng lơjới 5 luyến đojờng sắt đô thị đơjợc vận động, thu húi lừ các nhà lài trợ trên thế giới gồm: Hhật bản, Pháp, Trung Quốc.
Tuyến đojờng sắt cát Linh - hà Đông là một tr0ng 5 luyến đơiờng sắt đô lhị hà Hội đoợc hộ trợ vốn 0DA từ chính phủ Trung Quốc. Tuy nhiên, đ0 đặc thù ràng suộc vốn của nguồn vốn 0DA đặt điều kiện các nhà thầu lơi vấn, thi công, việc cung cấp vật loi thiết sị chủ yếu phải là từ nojớc fai trợ vốn cũng nhơi năng lực quản lý vốn và sử dụng vốn 0DA còn nhiều hạn chế, yếu kém nên xảy ra tình trạng đội vốn s0 với kế h0ạch đầu toy bar dau, giải ngân chậm không loJơng xứng với loJợng vén da dojoc ly kết, sử dụng vốn không đúng mục đích. gây ra lãng phí, thất †h0ái. Kết quả, thực trang that †h0ái, lãng phí và liêu cực lr0ng việc sử dụng vốn 0DA đã đojợc đăng lải nhiều trên các phơiơng liện truyền thông và lại nhiều diễn đàn, gây nhức nhối lr0ng l0àn xã hội và đã đơjợc Đảng, Quốc hội, chính phủ đặc biệ† quan tam chi đạO0 ngăn ngừa.
Thực chất, nguồn vốn ODA về cơ sản là vốn vay, là món nợ mà thé hệ chúng la, c0n cháu chúng fa phải trả nên nếu sử dụng kém hiệu qua, thất thodt va lang phi sé dan dén tinh trạng không tra dojgc ng, nợ nan chong chất, là gánh nặng ch0 c0n cháu. Vốn 0DA cũng là vốn ngân sách nên cần dojoc quản lý và sử dụng nhơ đối với IIgân sách nhà nơjớc chỉ ch0 đầu lơ phát triển. Phải luân thủ nguyên lắc vốn vay chỉ đơjợc dòng ch0 đầu to phat triển, không dòng ch0 chỉ thơiờng xuyên, đơxợc hạch l0án sò đắp bội chỉ ngân sách đề đám sá0 thực hiện nghĩa vụ trả nợ nơjớc ng0ài và ôn định chỉ ngân sách nhà ngiớc. Vì vậy để nâng ca0 hiệu quả sử dụng vốn [gân sách nhà ngjớc †r0ng đầu lơi xây dựng công lrình gia0 thông, lác giả quyết định chọn đề lài "Quản lý vốn ngân sách nhà nơjớc lại dự án đơjờng sắt đô thị hà Hội luyến cái Linh - hà Đông".
Đây là một dự án kết cấu hạ tầng vô cùng lớn, tuyến gia0 thông quan trọng lại hà Hội dự án luyến đojờng sắt đô thị hà Hội tuyến cát Linh - hà Đông chính vì lầm quan trọng của dự án chính phủ đã gia0 ch0 ban quản 3 lý dự án đơiờng sắt (TPMU) thuộc bộ Gia0 thông vận lái quản lý đề có thể lập trung chuyên môn vàO quản lý, đại diện ch0 nhà nojớc làm chủ dau tq. công lác quản lý các dự án đầu to, là mội chuỗi các h0ạt động phức lạp, đòi hỏi phải có mội trình độ chuyên môn và kinh nghiệm quản lý. Quản lý dự án giữ vai tro quan trong, giúp ch0 việc thực hiện dự án đojợc thực hiện the0 một quy trình nhất định, đảm sả0 mục liêu đặt ra san đầu cũng nhơi hiệu quả dO dự án đem lại sau này. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn * Mục đích: - Làm rõ những vấn đề lý luận về quản lý vốn 0DA tr0ng lĩnh vực xây dựng kết cầu hạ lầng gia0 thông, thực trang quan ly vôn ODA lr0ng xây dựng dự án đojờng sắt đô thị hà Hội luyến cát Linh - hà Đông, những vấn đề còn lồn lại, nguyên nhân và đề xuất kiến nghị chính sách nhằm quản lý nguồn vốn này ch0 hiệu quả.
* [Thiém vu: Luận văn có 3 nhiệm vụ cụ thé sau: - hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực liễn về quản lý sử dụng nguồn von ODA tr0ng các dự án đầu ‡oI xây dựng kết cấu hạ tầng gia0 thông. - Phân lích, đánh giá thực trạng quản lý sử dụng nguồn vốn 0DA lại dự án đojờng sắt đô thị hà Hội luyến cát Linh - hà Đông từ năm 2008 đến nay. - Dé xuất một số giải pháp dé nâng ca0 hiệu quả sử dụng vốn 0DA lại dự án đô thị hà Hội, tuyến cát Linh - hà Đông nói riêng và đầu to x4y dung công trình gia0 thông ở Việt Iam nói chung lừ nay ch0 đến năm 2020. Đối lơợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn * Đối lượng: Luận văn nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực liến công lác quản lý von ngân sách (0DA) nói chung lại Việt Ilam và của ban quản lý dự án dojong sắt (TPMU) lại dự án đojờng sắt đô thị hà Hội tuyến cát Linh - hà Đông.
Qua đó thấy đojợc những oỊu điểm cũng nhơi những hạn chế còn gặp phải 5 tr0ng công cquản lý dự án đầu †oI để đoỊa ra những giải pháp đề nâng ca0 hiệu quả quản lý. * Phạm vi nghiên atu: - Về không gian: Luận văn lập trung nghiên cứu về nguồn vốn 0DA đầu loi và0 Việt Ilam đặc siệt là lĩnh vực gia0 thông, hiệu quả quản lý vốn ngân sách (0DA) lại dự án đơjờng sắt đô thị hà Hội luyến cát Linh - hà Đông - Về thời gian: các số liệu về quản lý vốn ngân sách (0DA) lại dự án đojờng sắt đô thị hà Hội luyến cát Linh - hà Đông lừ năm 2008 đến nay. Hguồn vốn ODA đầu to và0 Việt [am đến nay 4. PhơJøơng pháp nghiên cứu Luận văn vận dụng tong hgp cac phojong phap ba0 gồm: - PhoJơng pháp thu thập thông lin; - PhoJơng pháp xử lý và lông hợp số liệu; - PhoJơng pháp phân tích thông lin, số liệu; - PhoJơng pháp mô 1ả, thống kê; - Phojong phap chuyén gia; - Đánh giá dựa trên lý thuyết về IISIII, tình hình quản lý số liệu thực liễn về sử dụng vốn ODA lại dự án đojờng sắt đô thị hà Hội tuyến cát Linh - hà Đông, từ đó để đoỊa ra những giải pháp đề nâng ca0 hiệu quả quản lý.
câu hỏi nghiên cứu Từ các nội dung nghiên cứu đã xác định 6 trén, tac gia da doja ra các câu hỏi nghiên cứu cần giải quyết tr0ng luận án nhơ| sau: - các cơ sở lý luận chung về nguồn vốn lài trợ 0DA và quản lý sử dụng vốn 0DA ? - hành lang pháp lý về quản lý nguồn vốn 0DA và0 Việt Iam ch0 xây dựng và phát triển đơjờng ca0 lốc ở Việt Iam ? - hững sất cập trOng thực tiễn quản lý vốn 0DA dự án đojờng sắt đô 7 thị hà Hội luyến cát Linh - hà Đông? - Làm thế nà0 đề có thể quản lý sử dụng nguồn vốn ODA phat triển đoiờng ca0 lốc ở Việt Ham †r0ng thời gian lới và giải pháp quản lý hiệu quả vốn 0DA dự án đojờng sắt đô thị hà Ilội tuyến cát Linh - hà Đông? 6. Ý nghĩa khÚa học và thực liễn của đề lài nghiên cứu Đề lài có ý nghĩa kh0a học bởi nó góp phần xác định khung lý thuyết về quản lý vốn 0DA †r0ng lĩnh vực kết cấu hạ lằng gia0 thông. Đề lài có ý nghĩa thực Hễn bởi việc quản lý vốn 0DA tr0ng lĩnh vực kết cấu hạ lầng gia0 thông luyến cát Linh — hà Đông hiện nay đang gặp phải nhiều hạn chế, sắt cập. Việc tìm hiểu nguyên nhân của các hạn chế và bất cập này sẽ giúp dé tai đề xuất những kiến nghị thiết thực để quản lý hiệu quả nguồn vốn ODA tr0ng lĩnh vực kết cấu hạ tầng gia0 thông luyến cát Linh — hà Đông †r0ng thời gian lới.
Kết cầu của luận văn Luận văn có số cục nhơỊ sau: choJơng 1: Tổng quan lình hình nghiên cứu, quản lý von ngân sách nhà ngiớc lại các dự án kết cấu hạ tầng gia0 thông. choJơng 2: PhoJơng pháp nghiên cứu chojơng 3: Thực lrạng quản lý vén ODA tai du án dojong sat đô thị hà Hội tuyến cát Linh — ha Dong hr mim 2008 đến nay choJơng 4: Giải pháp và kiến nghị nâng ca0 hiệu quả sử dụng vốn ngân sách 0DA lại các dự án hạ tầng gia0 thông và dự án đojờng sắt đô thi hà Hội tuyến cát Linh — ha Dong chŒ|ƠNG 1: TONG QUAN Tillh hillh IGhIÊH cỨU, QUẢN LÝ VÓIN HGÂN SÁch HhÀ HG]Ớc TẠI cÁc DỰ ÁI KẾT cÁU hA TANG GIAO THONG.1 Tổng quan nghiên cứu Hâng ca0 hiệu quả quản lý vốn ngân sách nhà noøjớc (vốn ODA) tr0ng đầu lơi xây dựng, đã có nhiều bài viết, nhiều công trình nghiên cứu của các lác giả ở các góc độ khác nhau nhơi: “l/âng œ0 hiệu quả quản lý và ste dung von ODA tai Việt Ilam”, luận văn thạc sĩ kinh tế Lê Thanh IIghña, 2009; “Quản lý các dự án gia0 thông đường oộ leên địa oàn tinh ha Tinh”, Luận văn thạc sĩ Lê Tiến Dũng, 2014; “J⁄ốn 0DA †z0ng xây dựng cơ sở hạ lằng gia0 thông hà Hội”, luận văn thạc sĩ IIguyễn IIgọc Quang, 2012; “hố ợ phái biển chính thức (0DA) đối với gia0 thông vận tai Viél Tam”, luận văn thạc sĩ Iguyễn Khánh hằng, 2010; “h0àn thiện hệ thống quản lý cdc du dn dau ig xây dựng le0ng bộ lổng tham mau — bộ Quốc phòng”, luận văn thạc sĩ IIguyễn Mạnh hà (2012).