Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho giáo viên tại các trường mầm non. Chương 2: Thực trạng quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho giáo viên các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Chương 3: Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho giáo viên các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO GIÁO VIÊN TẠI CÁC TRƢỜNG MẦM NON 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho giáo viên các trường mầm non Nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp trong ngành giáo dục mầm non luôn thu hút sự chú ý của giới học thuật. Vai trò đặc thù của giáo viên mầm non trong việc định hình nhân cách trẻ thơ đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và đạo đức nghề nghiệp mẫu mực. Xã hội đặt kỳ vọng lớn lao vào phẩm chất này của đội ngũ giáo viên.
Do đó, các công trình nghiên cứu về lĩnh vực này luôn được đón nhận và đánh giá cao. Dựa trên sự tổng kết kinh nghiệm sư phạm của nhà giáo dục V.A Xukhomlinxki đối với quá trình giáo dục học sinh trong tác phẩm "Trái tim tôi hiến dâng cho trẻ", Theo ông tình yêu trẻ, tinh thần nhiệt huyết của giáo viên, sẵn sàng hiến dâng trái tim cho trẻ, sự giao tiếp tâm hồn khiến mỗi đứa trẻ cảm thấy rung động thúc đẩy sự phát triển sức mạnh về thể chất và tâm hồn của trẻ. Dạy trẻ, phải hiểu trẻ, thương trẻ, tôn trọng trẻ, phải học và chơi đồng hành cùng trẻ. Đó là sự thống nhất hài hoà giữa trí tuệ và tình cảm, trái tim và khối óc, giữa xúc cảm và năng lực giúp trẻ phát triển toàn diện đức - trí - thể - mỹ.
Đó chính là những bài học về giáo dục đạo đức nghề nghiệp đầu tiên của người giáo viên mầm non [44]. Tác giả Nguyễn Thanh Bình trong công trình nghiên cứu về "Xác định hệ thống các chỉ báo về đạo đức nghề nghiệp của giáo viên Việt Nam hiện nay" đã đặt cao tầm quan trọng ĐĐNN của giáo viên. Qua khảo sát 247 sinh viên sư phạm và 183 giáo viên các trường phổ thông, tác giả đã xây dựng hệ thống các chỉ báo giáo dục đạo đức giáo viên trên nhiều lĩnh vực trong đó có: yêu cầu về phẩm chất chính trị, ý thức pháp luật; trong quan hệ với đồng nghiệp; đối với giáo viên trong chuyên môn; trong quan hệ với học sinh; trong quan hệ đối với phụ huynh học sinh, với thiết chế nhà trường và các tổ chức trong nhà trường; yêu cầu đạo đức đối với bản thân; trong quan hệ với môi trường tự nhiên; trong quan hệ với nhân dân, cộng đồng, môi trường xã hội [ 14 ]. Khi đề cập tới đạo đức nghề nghiệp của giáo viên mầm non, trên thế giới đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu trên cơ sở đi sâu phân tích đặc điểm tâm sinh lí của trẻ mầm non, từ đó đòi hỏi người giáo viên phải hội tụ các chuẩn mực giáo dục ĐĐNN để hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Người GVMN vừa phải nắm rõ tâm sinh lý, vừa là người bạn, vừa là nhà giáo dục, đây cũng là một trong những đạo đức nghề nghiệp cần thiết của đội ngũ giáo viên có tình yêu với trẻ. Tác giả Ngô Công Hoàn trong tác phẩm "Giao tiếp và ứng xử của cô giáo với trẻ em" đã tiếp cận ĐĐNN trên phương diện về “ứng xử”, “giao tiếp” giữa GVMN với trẻ. Hành vi tiếp xúc giữa cô và trò, hành vi bế, ẵm, vỗ về trẻ của cô như tình cảm của người mẹ dành cho con, tận tụy, khéo léo, dịu dàng chăm sóc. Cô giáo phải thành tâm, thiện ý dành mọi suy nghĩ, hành động ưu ái cho học sinh, kích thích sự phát triển thể chất, tình cảm, trí tuệ cho trẻ mầm non.
Chính những hành vi giao tiếp chuẩn mực của giáo viên hình thành ở trẻ lòng nhân ái. Bản thân người GVMN phải là tấm gương sáng về nhân cách, đạo đức trong sáng, đúng đắn trong giao tiếp, tận tụy trong công việc; kiên trì và nhẫn nại khi tiếp xúc với học sinh; linh hoạt, nhạy cảm trước sự thay đổi tâm sinh lý ở trẻ sẽ thực hiện được nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ em đáp ứng nhu cầu xã hội về phát triển con người mới trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa. Hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cần được mỗi cá nhân tự ý thức, bồi đắp mỗi ngày để có thể tự tin bước vào thế giới trẻ thơ [29]. Vai trò tiên quyết trong giáo dục đạo đức nghề nghiệp thuộc về phẩm chất người giáo viên, một tổng hòa đức độ và năng lực chuyên môn, quyết định hiệu quả công tác giảng dạy ([36]).
Để thành công trong việc dìu dắt, giáo dục trẻ thơ, người giáo viên cần có tư tưởng vững vàng và phẩm chất đạo đức cao quý. Họ sẽ kiến tạo môi trường an toàn, thân thiện, tích cực, nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ bằng những xúc cảm thiện lành. Sự vững vàng trong thế giới quan và phẩm chất đạo đức của giáo viên mầm non là nền tảng cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Tác giả Mạc Văn Trang trong tác phẩm "Giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ nhỏ" đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức ngay từ khi còn nhỏ: "Giáo dục đạo đức cho trẻ em không chỉ là dạy chúng phân biệt đúng sai, mà còn là dạy chúng biết yêu thương, tôn trọng và sống có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng"Giáo dục đạo đức trong giai đoạn đầu đời, khi trẻ em dễ dàng tiếp thu và hình thành những hành vi là hết sức cần thiết.
Công trình nghiên cứu "Đạo đức nghề nghiệp của giáo viên mầm non Việt Nam đương đại" của tác giả Nguyễn Thu Thủy đã khảo sát 384 giáo viên tại 16 trường mầm non thuộc bốn tỉnh, bốn thành phố phía Bắc (Quảng Ninh, Nam Định, Bắc Ninh, Hà Nội). Nghiên cứu làm sáng tỏ thực trạng đạo đức nghề nghiệp của giáo viên mầm non, phân tích các nguyên nhân, đồng thời đề xuất giải pháp và định hướng nâng cao đạo đức nghề nghiệp trong ngành giáo dục mầm non quốc gia. Dữ liệu thu thập được từ khảo sát thực tế tạo nền tảng cho những kết luận mang tính thực tiễn cao. Nghiên cứu góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên mầm non.
Trên quan điểm của các nhà quản lí, những yêu cầu về giáo dục đạo đức cơ bản của người giáo viên được khẳng định các văn bản pháp quy như: trong Luật Giáo dục (2005, sửa đổi 2018) tại Điều 70 chỉ ra các chuẩn mực đạo đức nhà giáo cần có: Phẩm chất đạo đức, tư tưởng tốt, đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn và nghiệp vụ, đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp, lí lịch bản thân rõ ràng, nêu gương tốt cho người học. Ngày 16 tháng 4 năm 2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 16/2008/QĐ-BGD&ĐT, thiết lập chuẩn mực đạo đức nhà giáo. Điều 4, Chương II, cụ thể hóa chuẩn mực nghề nghiệp giáo viên trên ba phương diện. Đầu tiên, về tâm thế tận tụy, giáo viên cần gìn giữ phẩm giá, lương tâm nghề nghiệp, thể hiện tinh thần đoàn kết, tương trợ đồng nghiệp, đối xử nhân ái, hòa nhã với học trò.
Thứ hai, về trách nhiệm công việc, giáo viên cần tuân thủ quy định, công bằng trong giảng dạy và đánh giá, tiết kiệm, chống tiêu cực và tham nhũng. Cuối cùng, về tinh thần cầu tiến, giáo viên cần không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ và tin học để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngành Giáo dục. Quyết định này nhằm định hướng, thúc đẩy đội ngũ giáo viên tự hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp. Tóm lại, những công trình trên đã phần nào phân tích được yêu cầu về giáo dục đạo đức nghề nghiệp cần thiết để người GVMN thực hiện tốt nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non.
Những công trình nghiên cứu này sẽ là cơ sở ban đầu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để tác giả tiếp tục kế thừa và phát triển công trình của mình. Những nghiên cứu về quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho giáo viên các trường mần non Nhìn nhận về quản lý giáo dục nâng cao ĐĐNN cho người giáo viên mầm non gắn liền với chiến lược phát triển ngành giáo dục - đào tạo, một số quan niệm và công trình nghiên cứu chú ý nhiều đến những quan điểm, những giải pháp mang tính định hướng tổng thể, cụ thể như: Tác giả Lê Quý Đức, Hoàng Chí Bảo trong tác phẩm "Văn hóa đạo đức ở nước ta hiện nay - Vấn đề và giải pháp” đã chỉ ra tác động của nền kinh tế thị trường được biểu hiện là "tính năng động và tích cực công dân được phát huy, sở trường và năng lực cá nhân được khuyến khích làm tăng giá trị chuẩn mực văn hóa đạo đức, trên bình diện tích cực. Không khí dân chủ trong xã hội tăng lên" [22, tr. Nếu quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp có chính sách đào tạo đúng đắn thì đội ngũ giáo viên luôn phát triển không ngừng.
Tác giả Nguyễn Văn Tỵ với công trình "Nâng cao đạo đức nghề nghiệp của nhà giáo trong tình hình hiện nay" [41]; Tác giả Nguyễn Văn Công với công trình "Rèn luyện nhân cách nhà giáo theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay" [19]. Các công trình trên đều cho rằng để nâng cao đạo đức ngề nghiệp cần thực hiện một cách đồng bộ, toàn diện, kế thừa và phát huy các chuẩn mực đạo đức người thầy truyền thống đáp ứng yêu cầu định hướng XHCN lấy đạo đức mới, đạo đức Hồ Chí Minh là nền tảng, kim chỉ nam, phương châm của mọi hành vi đạo đức tạo dư luận tốt trong xã hội. Người quản lý cần khuyến khích việc dạy thực chất, học thực chất, kiểm tra đánh giá kết quả thực chất, luôn ủng hộ những giá trị truyền thống tốt đẹp của người thầy, cần chú trọng làm tốt việc nêu gương "người tốt, việc tốt"; Yêu cầu đặt ra trong quản lý cần phải hiểu vai trò giáo dục mầm non; nắm chắc được định hướng chiến lược, đổi mới phương pháp chăm sóc - giáo dục trẻ, bồi dưỡng, củng cố, nâng cao chất lượng đào tạo trong các trường sư phạm, các khoa đào tạo GVMN, có chế độ chính sách đãi ngộ phù hợp với năng lực công tác của đội ngũ GVMN.