Luận văn đánh giá hiện và đề xuất biện pháp quản lý chất thải rắn nguy hại trong canh tác lúa trên địa bàn huyện đại từ tỉnh thái nguyên

Luận văn phân tích hiện trạng và đề xuất biện pháp quản lý chất thải rắn nguy hại trong canh tác lúa tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên.

• Tác giả: Lê Việt Hùng
• Người hướng dẫn: ThS. Đặng Thị Hồng Phương
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Quản Lý Chất Thải Rắn Nguy Hại Trong Canh Tác Lúa Tại Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích của đề tài
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Chất thải rắn định nghĩa, khái niệm, thuật ngữ
• 2.2. Chất thải nguy hại
• 2.2.1. Khái niệm
• 2.3. Các phương pháp xử lý CTNH
• 2.3.1. Phương pháp hóa - lý
• 2.3.2. Phương pháp sinh học
• 2.3.3. Phương pháp nhiệt đốt
• 2.3.4. Phương pháp ổn định hóa rắn
• 2.3.5. Bãi chôn lấp hợp vệ sinh
• 2.4. Chất thải rắn nguy hại
• 2.4.1. Khái niệm
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
• 3.4.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 3.4.3. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu
• 3.4.4. Phương pháp so sánh
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
• 4.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.2. Điều kiện địa hình
• 4.1.3. Điều kiện khí hậu thời tiết
• 4.1.4. Về đất đai thổ nhưỡng
• 4.1.5. Về tài nguyên - khoáng sản
• 4.1.6. Về du lịch
• 4.1.7. Kết cấu hạ tầng
• 4.1.8. Nguồn nhân lực
• 4.1.9. Những lợi thế để phát triển kinh tế xã hội
• 4.2. Đánh giá thuận lợi và khó khăn của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến sử dụng và quản lý thuốc BVTV trong canh tác lúa của huyện Đại Từ
• 4.3. Hiện trạng phát sinh CTRNH phát sinh từ hoạt động canh tác lúa
• 4.3.1. Chủng loại thuốc BVTV
• 4.3.2. Tần suất sử dụng thuốc BVTV
• 4.3.3. Liều lượng sử dụng trong canh tác lúa tại huyện Đại Từ
• 4.3.4. Lượng chất thải rắn phát sinh do sử dụng thuốc BVTV
• 4.3.5. Hình thức quản lý rác thải của người dân
• 4.3.6. Công tác quản lý môi trường trên địa bàn huyện Đại Từ
• 4.3.7. Ý kiến của người dân về công tác quản lý chất thải rắn nguy hại trên địa bàn huyện Đại Từ
• 4.4. Giải pháp quản lý chất thải rắn nguy hại trong canh tác lúa trên địa bàn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.1. Giải pháp dài hạn
• 4.4.2. Giải pháp ngắn hạn
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Chất Thải Rắn Nguy Hại Trong Canh Tác Lúa

Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) trong nông nghiệp, đặc biệt là trong canh tác lúa, đã trở nên phổ biến ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Cùng với quá trình thâm canh tăng vụ, lượng phân bón và thuốc BVTV sử dụng ngày càng tăng, kéo theo sự gia tăng về khối lượng và tính chất độc hại của chất thải rắn phát sinh. Đáng chú ý là bao bì thuốc BVTV, bao bì phân bón và chất thải từ các làng nghề. Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom chất thải rắn ở khu vực nông thôn còn thấp, chỉ khoảng 40-55%, và vấn đề xử lý chất thải nông nghiệp chưa được quan tâm đúng mức. Hầu hết các biện pháp thu gom và xử lý còn thô sơ, lạc hậu, không đáp ứng yêu cầu vệ sinh môi trường. Tình trạng sử dụng bất hợp lý phân bón, hóa chất BVTV và ô nhiễm đất do tồn lưu hóa chất độc hại đang trở thành vấn đề đáng báo động. Vấn đề phát sinh, thu gom và xử lý chất thải rắn nông thôn, chất thải rắn làng nghề và chất thải từ trồng trọt, chăn nuôi đang đặt ra nhiều thách thức.

1.1. Hiện Trạng Sử Dụng Thuốc BVTV Trong Canh Tác Lúa

Việc sử dụng thuốc BVTV trong canh tác lúa tại Việt Nam diễn ra phổ biến, đặc biệt ở các vùng thâm canh. Điều này dẫn đến sự gia tăng lượng chất thải rắn nguy hại, chủ yếu là vỏ bao bì thuốc. Theo nghiên cứu, việc sử dụng thuốc BVTV không kiểm soát dẫn đến phát sinh chất thải vô cơ có tính nguy hại như chai lọ đựng hóa chất BVTV, vỏ bình phun hóa chất. Năm 2008, tổng lượng phân bón vô cơ các loại được sử dụng 2,4 triệu tấn/năm, dẫn tới lượng bao bì thải ra môi trường khoảng 240.000 tấn/năm.

1.2. Tác Động Của Chất Thải Rắn Nguy Hại Đến Môi Trường Nông Thôn

Chất thải rắn nguy hại từ canh tác lúa, đặc biệt là vỏ bao bì thuốc BVTV, gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường nông thôn. Chúng có thể gây ô nhiễm đất, nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người. Việc xử lý chất thải không đúng cách có thể dẫn đến phát tán các chất độc hại vào môi trường, gây ra các vấn đề về sức khỏe cho cộng đồng.

1.3. Vai Trò Của Quản Lý Chất Thải Rắn Trong Nông Nghiệp Bền Vững

Quản lý chất thải rắn hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nông nghiệp bền vững. Việc thu gom, xử lý và tái chế chất thải đúng cách giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, bảo vệ sức khỏe con người và tài nguyên thiên nhiên. Đồng thời, nó cũng góp phần vào việc xây dựng một nền kinh tế tuần hoàn, trong đó chất thải được coi là một nguồn tài nguyên.

II. Thách Thức Quản Lý Chất Thải Rắn Tại Huyện Đại Từ Thái Nguyên

Đại Từ là một huyện miền núi thuộc tỉnh Thái Nguyên, nơi mà đời sống người dân vẫn gắn liền với trồng lúa. Hoạt động sản xuất canh tác đi đôi với việc sử dụng hóa chất BVTV, dẫn đến phát sinh một lượng lớn chất thải rắn nguy hại, đặc biệt là vỏ bao bì hóa chất. Tuy nhiên, công tác quản lý chất thải tại địa phương còn gặp nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân khác nhau. Diện tích lúa gieo cấy hàng năm lớn nhất tỉnh từ 12. Hoạt động sản xuất canh tác đi đôi với hoạt động sử dụng Hóa chất bảo vệ thực vật ( HCBVTV). Vỏ bao bì hóa chất phát sinh chất thải rắn nguy hại là nhiều.

2.1. Thực Trạng Thu Gom Và Xử Lý Chất Thải Rắn Nông Nghiệp

Tỷ lệ thu gom chất thải rắn nông nghiệp, đặc biệt là vỏ bao bì thuốc BVTV, tại huyện Đại Từ còn thấp. Người dân thường vứt bỏ chất thải bừa bãi trên đồng ruộng hoặc đốt bỏ, gây ô nhiễm môi trường. Hệ thống thu gom và xử lý chất thải chưa được đầu tư đồng bộ, thiếu các điểm tập kết và phương tiện vận chuyển chuyên dụng.

2.2. Nhận Thức Của Người Dân Về Tác Hại Của Chất Thải Nguy Hại

Nhận thức của người dân về tác hại của chất thải rắn nguy hại đối với môi trường và sức khỏe còn hạn chế. Nhiều người chưa ý thức được sự nguy hiểm của việc vứt bỏ chất thải bừa bãi hoặc đốt bỏ. Công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường chưa được triển khai sâu rộng.

2.3. Thiếu Hụt Nguồn Lực Cho Quản Lý Chất Thải Rắn

Nguồn lực tài chính, nhân lực và kỹ thuật cho công tác quản lý chất thải rắn tại huyện Đại Từ còn thiếu hụt. Địa phương chưa có đủ kinh phí để đầu tư xây dựng hệ thống thu gom, xử lý chất thải hiện đại. Đội ngũ cán bộ chuyên trách về môi trường còn mỏng, thiếu kinh nghiệm và chuyên môn.

III. Giải Pháp Quản Lý Chất Thải Rắn Nguy Hại Trong Canh Tác Lúa

Để giải quyết vấn đề quản lý chất thải rắn nguy hại trong canh tác lúa tại huyện Đại Từ, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ nâng cao nhận thức cộng đồng đến xây dựng hệ thống thu gom, xử lý chất thải hiệu quả. Các giải pháp cần phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và đặc điểm tự nhiên của địa phương.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Bảo Vệ Môi Trường

Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường, đặc biệt là về tác hại của chất thải rắn nguy hại đối với sức khỏe con người và môi trường. Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo, phát tờ rơi, treo băng rôn, khẩu hiệu để nâng cao nhận thức cho người dân. Khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

3.2. Xây Dựng Hệ Thống Thu Gom Và Xử Lý Chất Thải Rắn

Xây dựng hệ thống thu gom chất thải rắn từ đồng ruộng, bao gồm các điểm tập kết chất thải tạm thời và phương tiện vận chuyển chuyên dụng. Phân loại chất thải tại nguồn để tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý. Đầu tư xây dựng các nhà máy xử lý chất thải hiện đại, áp dụng các công nghệ tiên tiến như đốt, ủ compost, tái chế.

3.3. Khuyến Khích Sử Dụng Thuốc BVTV An Toàn Và Hiệu Quả

Khuyến khích người dân sử dụng thuốc BVTV an toàn và hiệu quả, tuân thủ đúng liều lượng và hướng dẫn sử dụng. Hạn chế sử dụng các loại thuốc BVTV độc hại, có khả năng gây ô nhiễm môi trường cao. Áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp (IPM) để giảm thiểu việc sử dụng thuốc BVTV.

IV. Ứng Dụng Mô Hình Kinh Tế Tuần Hoàn Trong Quản Lý Chất Thải

Áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải rắn từ canh tác lúa là một giải pháp hiệu quả và bền vững. Mô hình này tập trung vào việc tái chế, tái sử dụng chất thải để tạo ra các sản phẩm mới, giảm thiểu lượng chất thải thải ra môi trường và tạo ra giá trị kinh tế.

4.1. Tái Chế Vỏ Bao Bì Thuốc BVTV Thành Vật Liệu Xây Dựng

Nghiên cứu và phát triển công nghệ tái chế vỏ bao bì thuốc BVTV thành các vật liệu xây dựng như gạch, tấm lợp, ván ép. Điều này giúp giảm thiểu lượng chất thải nhựa thải ra môi trường và tạo ra các sản phẩm có giá trị sử dụng.

4.2. Ủ Rơm Rạ Thành Phân Compost Bón Cho Cây Trồng

Hướng dẫn người dân ủ rơm rạ sau thu hoạch thành phân compost để bón cho cây trồng. Phân compost giúp cải tạo đất, tăng độ phì nhiêu và giảm thiểu việc sử dụng phân bón hóa học. Đây là một giải pháp nông nghiệp bền vững.

4.3. Sản Xuất Biogas Từ Phụ Phẩm Nông Nghiệp

Sử dụng các phụ phẩm nông nghiệp như trấu, rơm rạ để sản xuất biogas, một nguồn năng lượng tái tạo sạch. Biogas có thể được sử dụng để đun nấu, phát điện, giảm thiểu việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch và giảm phát thải khí nhà kính.

V. Chính Sách Và Quy Định Về Quản Lý Chất Thải Rắn Nguy Hại

Để đảm bảo hiệu quả của công tác quản lý chất thải rắn nguy hại trong canh tác lúa, cần có các chính sách và quy định rõ ràng, cụ thể và được thực thi nghiêm túc. Các chính sách và quy định này cần bao gồm các nội dung về phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý và tái chế chất thải.

5.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Văn Bản Pháp Luật Về Quản Lý Chất Thải

Rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản pháp luật về quản lý chất thải, đảm bảo tính đồng bộ, khả thi và phù hợp với thực tiễn. Xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về quản lý chất thải rắn nguy hại.

5.2. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát Việc Thực Thi Pháp Luật

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực thi pháp luật về quản lý chất thải tại các địa phương. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

5.3. Xây Dựng Cơ Chế Khuyến Khích Các Hoạt Động Tái Chế Chất Thải

Xây dựng cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp và tổ chức tham gia vào các hoạt động tái chế chất thải. Hỗ trợ tài chính, kỹ thuật cho các dự án tái chế chất thải.

VI. Kết Luận Hướng Đến Quản Lý Chất Thải Bền Vững Tại Đại Từ

Việc quản lý chất thải rắn nguy hại trong canh tác lúa tại huyện Đại Từ là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết. Bằng việc triển khai đồng bộ các giải pháp về nâng cao nhận thức, xây dựng hệ thống thu gom, xử lý chất thải, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn và hoàn thiện chính sách, quy định, chúng ta có thể hướng đến một nền nông nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường cho các thế hệ tương lai.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự thành công của công tác quản lý chất thải phụ thuộc rất lớn vào sự tham gia tích cực của cộng đồng. Cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện các giải pháp quản lý chất thải.

6.2. Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan, bao gồm chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và người dân, để đảm bảo hiệu quả của công tác quản lý chất thải.

6.3. Tiếp Tục Nghiên Cứu Và Phát Triển Các Giải Pháp Mới

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp mới, sáng tạo để quản lý chất thải hiệu quả hơn, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong canh tác nông nghiệp tại Việt Nam, quá trình thâm canh tăng vụ đã kéo theo sự gia tăng nhanh chóng về chủng loại và liều lượng sử dụng phân bón hóa học cùng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV). Tình trạng này dẫn tới sự phát sinh đáng kể lượng chất thải rắn (CTR), đặc biệt là bao bì, chai lọ hóa chất có chứa các thành phần nguy hại. Theo thống kê dẫn trong văn bản, vào năm 2008, tổng lượng phân bón vô cơ các loại được sử dụng tại Việt Nam là 2,4 triệu tấn/năm, phát sinh khoảng 240.000 tấn bao bì thải bỏ. Mặc dù khối lượng phát sinh lớn, tỷ lệ thu gom CTR tại khu vực nông thôn cả nước chỉ đạt khoảng 40% đến 55%; công tác xử lý chất thải nông nghiệp nhìn chung còn thô sơ, chưa được quan tâm và xử lý triệt để, gây ô nhiễm môi trường đất và nguồn nước.

Tại tỉnh Thái Nguyên, lượng CTR phát sinh tại khu vực nông thôn ước tính gần 400 tấn/ngày, chiếm 68% tổng lượng CTR sinh hoạt toàn tỉnh, nhưng tỷ lệ thu gom mới đạt 15% đến 20%. Mức độ sử dụng hóa chất BVTV trung bình trên đất sản xuất nông nghiệp của tỉnh là 2,8 kg/ha; với định hướng tăng diện tích cây trồng lên 75.000 ha vào năm 2020, khối lượng hóa chất sử dụng dự kiến đạt 210 tấn, tiềm ẩn nguy cơ tồn lưu khoảng 105 tấn ra môi trường. Huyện Đại Từ là huyện miền núi nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Thái Nguyên, sở hữu diện tích đất sản xuất nông nghiệp 15.555 ha (chiếm 26,87% diện tích tự nhiên toàn huyện) và có diện tích gieo cấy lúa lớn nhất tỉnh (đạt 12.500 ha). Hoạt động sản xuất lúa nước gắn liền với việc sử dụng hóa chất BVTV ở cường độ cao, làm phát sinh lượng lớn vỏ bao bì nguy hại đe dọa hệ sinh thái và sức khỏe dân cư.

Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Lê Việt Hùng (Khoa Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá hiện trạng phát sinh và đề xuất biện pháp quản lý chất thải rắn nguy hại (CTRNH) trong canh tác lúa tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 2 nội dung:

1. Đánh giá thực trạng sử dụng thuốc BVTV và tình hình phát sinh chất thải rắn do sử dụng thuốc BVTV trong canh tác lúa tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
2. Đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn nguy hại phát sinh từ hoạt động sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đại Từ.

Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu được đặt ra gồm 3 điểm:

1. Thu thập số liệu, tài liệu thứ cấp và sơ cấp đảm bảo tính chính xác, khách quan.
2. Điều tra, đánh giá chính xác hiện trạng chất thải rắn nguy hại phát sinh từ hoạt động canh tác lúa trên địa bàn huyện.
3. Đề xuất các giải pháp quản lý có ý nghĩa thực tiễn, khả thi và phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiện trạng sử dụng thuốc BVTV và các biện pháp quản lý chất thải rắn nguy hại trong canh tác lúa.
• Phạm vi không gian: Địa bàn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (điều tra khảo sát trên 28 xã và 2 thị trấn).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được triển khai thực hiện từ ngày 26/12/2016 đến ngày 26/5/2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các định nghĩa, khái niệm pháp lý và kỹ thuật về chất thải rắn, chất thải nguy hại, cùng các tiêu chuẩn quốc tế và Việt Nam:

• Định nghĩa chất thải rắn và chất thải nguy hại: Khái niệm CTNH theo Quy chế quản lý chất thải nguy hại của Việt Nam (tháng 7/1999) quy định chất thải nguy hại là chất thải chứa các hợp chất có đặc tính gây nguy hại trực tiếp (dễ cháy, dễ nổ, làm ngộ độc, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm...) hoặc tương tác gây hại cho môi trường và con người; đối chiếu với quy định của Cơ quan Bảo vệ môi trường Hoa Kỳ (EPA) và Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP 12/1985).
• Định nghĩa rác thải nguy hại đồng ruộng: Khái niệm chỉ các loại chất thải nguy hại phát sinh từ hoạt động sản xuất nông nghiệp, chủ yếu là bao bì, chai lọ thủy tinh, chai nhựa đựng hóa chất bảo vệ thực vật sau khi sử dụng.
• Nhóm đặc tính kỹ thuật của chất thải nguy hại: Khóa luận hệ thống hóa các đặc tính theo phân loại EPA gồm tính dễ cháy (Ignitability - mã D001), tính ăn mòn (Corrosivity - mã D002 với pH ≤ 2 hoặc ≥ 12,5), tính phản ứng (Reactivity - mã D003), tính độc hại (Toxicity), khả năng gây ung thư (Carcinogenicity) và đột biến gen.
• Tổng quan các phương pháp xử lý chất thải nguy hại: Phân tích cơ sở lý thuyết của phương pháp hóa - lý (hấp thụ, hấp phụ than hoạt tính, trích ly bay hơi, oxy hóa hóa học, dòng tới hạn, màng lọc), phương pháp sinh học (hiếu khí, kỵ khí, xử lý bùn lỏng/rắn), phương pháp nhiệt đốt (lò quay, lò tầng sôi, lò xi măng), ổn định hóa rắn (đóng rắn bằng xi măng Portland, pozzolan, silicat, polymer) và chôn lấp an toàn hợp vệ sinh.
• Khung văn bản quy phạm pháp luật: Luật Bảo vệ môi trường năm 2014; Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật năm 2013; Luật Thuế bảo vệ môi trường năm 2010; Nghị định số 19/2015/NĐ-CP, Nghị định số 38/2015/NĐ-CP (về quản lý chất thải và phế liệu), Nghị định số 03/2015/NĐ-CP, Nghị định số 59/2007/NĐ-CP, Nghị định số 179/2013/NĐ-CP; Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT, Thông tư số 03/2016/TT-BNNPTNT, Thông tư số 14/2013/TT-BNNPTNT, Thông tư số 43/2013/TT-BTNMT và các quyết định ngành nông nghiệp liên quan.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả áp dụng bao gồm:

• Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp: Kế thừa dữ liệu từ các báo cáo khoa học, niên giám thống kê, báo cáo quản lý tài nguyên môi trường và nông nghiệp của Ủy ban nhân dân huyện Đại Từ, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân.
• Phương pháp điều tra xã hội học bằng phiếu phỏng vấn (dữ liệu sơ cấp): Chọn mẫu điều tra quy mô 150 hộ nông dân trực tiếp canh tác lúa tại 28 xã và 2 thị trấn của huyện Đại Từ (gồm các xã: An Khánh, Bản Ngoại, Bình Thuận, Cát Nê, Cù Vân, Đức Lương, Hà Thượng, Hoàng Nông, Khôi Kỳ, Ký Phú, La Bằng, Lục Ba, Minh Tiến, Mỹ Yên, Na Mao, Phú Cường, Phú Lạc, Phú Thịnh, Phú Xuyên, Phúc Lương, Phục Linh, Quân Chu, Tân Linh, Tân Thái, Tiên Hội, Vạn Thọ, Văn Yên, Yên Lãng và 2 thị trấn Hùng Sơn, Quân Chu). Công cụ điều tra kết hợp hệ thống câu hỏi đóng và mở.
• Phương pháp thống kê và xử lý số liệu: Toàn bộ thông tin định lượng và định tính sau thu thập được rà soát, loại bỏ phiếu thiếu thông tin, mã hóa dữ liệu và xử lý bằng phần mềm Microsoft Office Excel.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu danh mục các loại thuốc BVTV người dân thực tế sử dụng ngoài đồng ruộng và kinh doanh tại các cửa hàng vật tư nông nghiệp với Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng và cấm sử dụng tại Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ áp lực phát sinh CTRNH nông nghiệp do thâm canh lúa tại huyện Đại Từ. Phần này xác định rõ mục đích nghiên cứu, 3 yêu cầu cụ thể, ý nghĩa khoa học trong việc khái quát thực trạng quản lý hóa chất nông nghiệp ở địa phương miền núi, cùng ý nghĩa thực tiễn là cung cấp cơ sở đề xuất biện pháp thu gom, xử lý bao bì thuốc BVTV và nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường của nông hộ.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Phần tổng quan tài liệu làm rõ hệ thống lý luận về CTR và CTNH; chi tiết hóa các đặc tính nguy hại theo quy chuẩn quốc tế và Việt Nam; tổng hợp các kỹ thuật xử lý CTNH hiện hành. Tác giả tổng quan bức tranh sản xuất lúa gạo toàn cầu (sản lượng thế giới năm 2015 đạt 749,1 triệu tấn; số liệu tại Ấn Độ, Thái Lan, Pakistan) và Việt Nam (sản lượng lúa năm 2015 đạt 44,7 triệu tấn; năm 2016 đạt 43,6 triệu tấn do hạn mặn; dự báo 2017 đạt 44 triệu tấn). Ngoài ra, phần này phân tích vấn đề phụ phẩm (trấu phát sinh ~8,94 triệu tấn/năm ở Việt Nam) và dẫn chứng số liệu môi trường nông thôn tỉnh Thái Nguyên, kết thúc bằng hệ thống cơ sở pháp lý gồm 19 luật, nghị định, thông tư và quyết định quản lý.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương mô tả chi tiết đối tượng khảo sát (CTRNH trong canh tác lúa), địa điểm và thời gian nghiên cứu (từ 26/12/2016 đến 26/5/2017 tại huyện Đại Từ). Chương này quy định 3 nhóm nội dung điều tra chính: đặc điểm điều kiện tự nhiên – kinh tế – xã hội của huyện; hiện trạng sử dụng thuốc BVTV cùng khối lượng phát sinh bao bì; nhận thức của nông dân. Phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa điều tra thứ cấp, phỏng vấn sơ cấp 150 hộ dân tại 30 đơn vị hành chính cấp xã/thị trấn, xử lý số liệu trên Excel và phương pháp so sánh danh mục thuốc pháp lý.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Đây là chương nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh các phát hiện định lượng:

• Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và kinh tế - xã hội: Huyện Đại Từ có 31 đơn vị hành chính; diện tích đất nông nghiệp chiếm 28,3%, lâm nghiệp chiếm 48,43%, chuyên dùng 10,7%, thổ cư 3,4%, chưa sử dụng 6,2%. Huyện có dân số trên 158.000 người, lao động làm nông lâm thủy sản chiếm 94,1% lực lượng sản xuất. Diện tích canh tác lúa đạt 12.500 ha, chè trên 5.000 ha.
• Chủng loại và danh mục thuốc BVTV: Qua khảo sát thực địa, tác giả ghi nhận người dân sử dụng 47 loại thuốc BVTV và kích thích sinh trưởng, phân thành: 21 loại thuốc trừ sâu, 13 loại thuốc trừ bệnh, 7 loại thuốc trừ cỏ, 2 loại thuốc trừ ốc bươu vàng và 4 loại thuốc kích thích sinh trưởng. Đặc biệt, qua đối chiếu danh mục, khóa luận phát hiện nông dân vẫn sử dụng 01 loại thuốc không có tên trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam là Monitor 50 EC (thuốc trừ sâu).
• Tần suất và thói quen sử dụng: 95% số hộ khẳng định thuốc BVTV có vai trò quan trọng; 60% số hộ phun thuốc định kỳ phòng ngừa thường xuyên, 40% phun khi phát hiện dịch bệnh, không có hộ nào không sử dụng. Tần suất phun 1-5 lần/vụ xuất hiện ở cả thuốc trừ sâu (35%), trừ bệnh (17,5%), trừ cỏ (20%), trừ ốc (25%) và chất kích thích (2,5%).
• Cơ sở quyết định liều lượng: 52,7% số hộ tuân theo hướng dẫn trên bao bì; 34,7% nghe theo tư vấn của người bán thuốc bảo vệ thực vật; 12,6% sử dụng thuốc hoàn toàn theo cảm tính chủ quan; 0% nhận được hướng dẫn trực tiếp từ cán bộ khuyến nông/môi trường chuyên trách.
• Định mức và khối lượng phát sinh chất thải: Lượng bao bì, chai lọ thuốc BVTV thải bỏ trung bình từ 120 g đến 130 g/sào (360 m²)/vụ, tương đương 3,28 kg đến 3,60 kg vỏ bao bì/ha/vụ. Khảo sát 150 hộ canh tác 21,54 ha (598,2 sào) ghi nhận khối lượng phát sinh từ 70,6 kg đến 77,5 kg rác thải bao bì. Quy đổi trên toàn bộ 12.500 ha diện tích canh tác lúa hàng năm của huyện Đại Từ, tổng khối lượng CTRNH phát sinh ước tính lên tới khoảng 40.700 kg/năm (40,7 tấn/năm).
• Thực trạng thu gom và xử lý rác thải bao bì của nông dân: Tỷ lệ xử lý chất thải theo các hình thức gồm: đốt chiếm 40,9%; bán ve chai chiếm 37,5%; bỏ lại tại bờ ruộng chiếm 13,7%; vứt bừa bãi quanh nhà chiếm 4,1%; chôn lấp chiếm 2,3%; vứt trực tiếp xuống kênh rạch, mương dẫn nước chiếm 1,5%. Trong đó, tỷ lệ đốt áp dụng chủ yếu cho bao bì nilon (94,7%) và vỏ giấy (70,7%); việc bán ve chai tập trung vào chai nhựa (76,7%) và chai lọ thủy tinh (64,7%).
• Giải pháp quản lý: Tác giả đề xuất nhóm giải pháp ngắn hạn (tập huấn kỹ thuật phun xịt an toàn, xây dựng hệ thống bể chứa rác thải nguy hại đạt chuẩn tại bờ ruộng, hợp đồng vận chuyển xử lý) và dài hạn (quy hoạch khu xử lý rác thải nguy hại tập trung, nhân rộng mô hình quản lý dịch hại tổng hợp IPM).

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tác giả tóm kết các chỉ số ô nhiễm chính từ 40,7 tấn rác thải bao bì mỗi năm; chỉ ra nguy cơ từ việc đốt hở bao bì nilon và sự xuất hiện của thuốc cấm Monitor 50 EC. Phần này kiến nghị các cấp chính quyền huyện Đại Từ, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Trạm Bảo vệ thực vật tăng cường thanh tra thị trường kinh doanh hóa chất nông nghiệp và đầu tư hạ tầng thu gom chuyên dụng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận cung cấp hệ thống dữ liệu định lượng cụ thể về hiện trạng hóa chất nông nghiệp và chất thải nguy hại phát sinh từ canh tác lúa tại huyện Đại Từ thông qua các bảng tổng hợp sau:

Bảng 1: Phân loại chủng loại thuốc BVTV được nông dân huyện Đại Từ sử dụng

Nhóm tác dụng	Số lượng ghi nhận	Một số tên thương phẩm điển hình	Ghi chú pháp lý
Thuốc trừ sâu	21 loại	Shertin 5.0EC, Factac 5.0EC, Trebon 10EC, Bassa 50ND, Tasodante 600EC, Suphu 5SC, Monitor 50EC...	Phát hiện Monitor 50EC nằm ngoài danh mục được phép sử dụng
Thuốc trừ bệnh	13 loại	Hecwin 5SC, Bum 650WP, Lobo 8WP, Bump gold 40WP, Zineb-100 GR, Camilo 150SC, Help 400SC...	Đều thuộc danh mục lưu hành
Thuốc trừ cỏ	07 loại	Maizine 800WP, Cetrius 4gr, Nasip 10gr, Zizu 20SL, New Rofit 80ml, Liphoxin, Nimaxon	Đều thuộc danh mục lưu hành
Thuốc trừ ốc	02 loại	Bolis 6B, Aladin 12gr	Dạng bả mồi và bột diệt ốc bươu vàng
Kích thích sinh trưởng	04 loại	MĐ K-Humat, Bio Catalis, Tăng năng suất lúa, Đậu quả MĐ	Bổ sung dinh dưỡng, tăng phẩm chất

Bảng 2: Căn cứ quyết định liều lượng và cách dùng thuốc của 150 hộ nông dân

Hình thức xác định cách sử dụng	Số hộ điều tra (Hộ)	Tỷ lệ (%)
Tuân theo hướng dẫn ghi trên bao bì	79	52,7%
Nghe theo hướng dẫn của người bán thuốc	52	34,7%
Tự sử dụng theo thói quen/cảm tính	19	12,6%
Thực hiện theo hướng dẫn của cán bộ chuyên trách	0	0,0%
Tổng cộng	150	100,0%

Bảng 3: Khối lượng chất thải rắn nguy hại phát sinh từ canh tác lúa

Chỉ tiêu tính toán	Diện tích canh tác	Khối lượng vỏ bao bì phát sinh
Định mức phát sinh trên một sào canh tác (360 m²/vụ)	01 sào	120 – 130 g
Định mức phát sinh trên một hecta canh tác (kg/ha/vụ)	01 ha	3,28 – 3,60 kg
Quy mô khảo sát 150 hộ nông dân (vụ nghiên cứu)	21,54 ha (598,2 sào)	70,6 – 77,5 kg
Ước tính tổng thể toàn huyện Đại Từ (cả năm)	12.500 ha	Khoảng 40.700 kg (40,7 tấn)

Bảng 4: Cơ cấu hình thức xử lý bao bì thuốc BVTV sau sử dụng của người dân (%)

Hình thức xử lý	Chai thủy tinh	Chai/lọ nhựa	Bao bì nilon	Giấy - kim loại	Tỷ lệ bình quân
Đốt thủ công	0,0%	0,0%	94,7%	70,7%	40,9%
Bán cho người thu gom ve chai	64,7%	76,7%	0,0%	10,0%	37,5%
Vứt bỏ trực tiếp tại đồng ruộng	23,3%	17,3%	0,0%	14,7%	13,7%
Vứt bừa bãi quanh khu dân cư/nhà	2,7%	4,0%	3,3%	3,3%	4,1%
Đào hố chôn lấp	9,3%	0,0%	0,0%	0,0%	2,3%
Vứt xuống lòng kênh rạch, mương	0,0%	1,3%	2,0%	2,7%	1,5%
Tổng cộng	100,0%	100,0%	100,0%	100,1%	100,0%

Các biện pháp tác giả đề xuất:

• Giải pháp ngắn hạn:
  • Lắp đặt đồng loạt hệ thống bể bê tông có nắp đậy đặt tại các trục đường giao thông nội đồng và đầu bờ ruộng để người dân lưu chứa bao bì sau khi pha chế.
  • Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật về nguyên tắc "4 đúng" trong sử dụng thuốc BVTV; chấm dứt tình trạng tự ý đốt bao bì nilon ngoài đồng ruộng vì nguy cơ phát sinh khí độc dioxin/furan.
  • Huyện và các xã ký hợp đồng với đơn vị có chức năng và tư cách pháp nhân để định kỳ thu gom, vận chuyển và chuyển giao CTRNH đến lò đốt đạt chuẩn.
• Giải pháp dài hạn:
  • Tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất các cơ sở buôn bán thuốc BVTV, kiên quyết xử phạt việc kinh doanh thuốc ngoài danh mục (như Monitor 50EC).
  • Đưa tiêu chí quản lý chất thải nông nghiệp và bảo vệ môi trường đồng ruộng vào quy ước, hương ước làng văn hóa nông thôn mới.
  • Xây dựng quy hoạch bãi chôn lấp và trạm lưu giữ CTNH đạt tiêu chuẩn vệ sinh môi trường cấp huyện.
  • Mở rộng các chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) nhằm cắt giảm lượng hóa chất sử dụng trên một đơn vị diện tích.

Đóng góp của khóa luận:

• Ý nghĩa khoa học: Bổ sung nguồn tư liệu thực địa có hệ thống về hệ số phát sinh CTRNH từ cây lúa tại khu vực trung du miền núi phía Bắc; cung cấp phương pháp tiếp cận điều tra xã hội học kết hợp đối chiếu danh mục pháp lý trong quản lý chất thải độc hại quy mô cấp huyện.
• Ý nghĩa thực tiễn: Khóa luận phản ánh chính xác nguy cơ môi trường hiện hữu (40,7 tấn bao bì/năm, tỷ lệ đốt lộ thiên 40,9%, sự hiện diện của thuốc cấm, khoảng trống hỗ trợ của cán bộ chuyên trách 0%), làm căn cứ trực tiếp để Ủy ban nhân dân huyện Đại Từ và Phòng Tài nguyên và Môi trường xây dựng phương án thu gom, xử lý vỏ bao bì nông nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn gắn liền với phạm vi và điều kiện thực hiện của tác giả:

• Giới hạn về dung lượng mẫu: Khảo sát được thực hiện trên mẫu 150 hộ nông dân với tổng diện tích 21,54 ha; mặc dù phân bố tại 28 xã và 2 thị trấn nhưng dung lượng mẫu trên từng đơn vị hành chính còn nhỏ so với quy mô 12.500 ha canh tác lúa toàn huyện.
• Giới hạn về phương pháp phân tích: Nghiên cứu tập trung vào phương pháp điều tra xã hội học và tính toán cơ học khối lượng phát sinh; chưa tiến hành lấy mẫu phòng thí nghiệm để quan trắc, đo đạc nồng độ tồn lưu thực tế của các hoạt chất hóa học BVTV trong môi trường đất, nước mặt, trầm tích kênh mương và nước ngầm tại các khu vực canh tác.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Cần mở rộng khảo sát dư lượng hóa chất BVTV tồn lưu trong bùn đáy kênh mương và mô sinh vật thủy sản đồng ruộng; đồng thời nghiên cứu đánh giá chi tiết tính khả thi tài chính và mô hình xã hội hóa công tác thu gom, vận chuyển CTRNH nông thôn giữa chính quyền và doanh nghiệp xử lý môi trường.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị ứng dụng và tham khảo đối với nhiều đối tượng:

• Sinh viên và học viên: Là tài liệu tham khảo cho sinh viên các ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Nông học và Phát triển Nông thôn trong việc thiết kế bảng hỏi điều tra rác thải đồng ruộng, cách tính toán hệ số phát sinh CTRNH trên đơn vị diện tích (sào, ha), và phương pháp đối chiếu danh mục thương phẩm thuốc BVTV với văn bản quy phạm pháp luật.
• Cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương: Báo cáo cung cấp số liệu thực chứng cho Phòng Tài nguyên và Môi trường, Trạm Bảo vệ thực vật huyện Đại Từ, Ủy ban nhân dân các xã trong việc xây dựng đề án đặt bể thu gom bao bì thuốc BVTV, bố trí ngân sách vận chuyển tiêu hủy CTRNH theo quy định tại Thông tư liên tịch số 05/2016/TTLT-BNNPTNT-BTNMT.
• Các nghiên cứu tương tự: Cung cấp số liệu đối sánh về định mức phát sinh vỏ thuốc BVTV (120 - 130 g/sào/vụ) cho các nghiên cứu về đánh giá ô nhiễm môi trường nông nghiệp tại các vùng đồng bằng lúa nước khác.

Câu hỏi thường gặp

1. Khối lượng chất thải rắn nguy hại từ bao bì thuốc BVTV phát sinh hàng năm trên toàn huyện Đại Từ là bao nhiêu?
Dựa trên định mức phát sinh thực tế từ 120 g đến 130 g/sào/vụ (tương đương 3,28 kg đến 3,60 kg/ha/vụ) và tổng diện tích gieo cấy lúa hàng năm của huyện Đại Từ là 12.500 ha, tổng khối lượng CTRNH phát sinh ước tính đạt khoảng 40.700 kg/năm (tương đương 40,7 tấn/năm).

2. Khóa luận có phát hiện người dân sử dụng thuốc BVTV thuộc danh mục cấm hoặc ngoài danh mục không?
Có. Trong tổng số 47 loại thuốc BVTV và chế phẩm được ghi nhận ngoài đồng ruộng, khi đối chiếu với Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam, tác giả phát hiện có 01 loại thuốc không nằm trong danh mục được phép sử dụng là thuốc trừ sâu Monitor 50 EC.

3. Đâu là thói quen xử lý bao bì thuốc BVTV phổ biến nhất của người dân huyện Đại Từ sau khi phun?
Hình thức xử lý phổ biến nhất là đốt thủ công, chiếm tỷ lệ bình quân 40,9% (trong đó có tới 94,7% bao bì nilon và 70,7% bao bì giấy bị đốt trực tiếp ngoài đồng hoặc vườn nhà). Hình thức phổ biến thứ hai là thu gom bán phế liệu (ve chai), chiếm 37,5% (chủ yếu là chai lọ nhựa 76,7% và chai thủy tinh 64,7%). Tỷ lệ vứt bỏ trực tiếp tại bờ ruộng chiếm 13,7%.

4. Người nông dân tại huyện Đại Từ dựa vào nguồn thông tin nào nhiều nhất để quyết định cách dùng thuốc BVTV?
Nông dân chủ yếu dựa vào hướng dẫn ghi trên nhãn bao bì sản phẩm (chiếm 52,7%) và tư vấn của người bán thuốc BVTV tại các cửa hàng vật tư (chiếm 34,7%). Đáng chú ý, có 12,6% số hộ sử dụng thuốc hoàn toàn theo cảm tính chủ quan, trong khi tỷ lệ hộ tiếp nhận hướng dẫn kỹ thuật từ cán bộ chuyên trách đạt 0%.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Việt Hùng đã phản ánh toàn diện thực trạng sử dụng hóa chất BVTV và phát sinh chất thải nguy hại trong canh tác lúa tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu chỉ rõ áp lực môi trường từ lượng bao bì hóa chất phát sinh lên đến khoảng 40,7 tấn/năm, đi kèm các rủi ro sinh thái nghiêm trọng như đốt lộ thiên bao nilon, tái chế chai nhựa đựng độc chất và sự xuất hiện của thuốc cấm Monitor 50 EC. Các nhóm giải pháp công trình và phi công trình được đề xuất có tính sát thực cao, đóng vai trò là cơ sở khoa học để chính quyền địa phương hoàn thiện công tác quản lý chất thải rắn nông nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) đã và đang được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp ở nhiều quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam cùng với quá trình thâm canh tăng vụ, việc sử dụng phân bón và thuốc BVTV ngày càng gia tăng về liều lượng và chủng loại. Theo đó, CTR phát sinh từ sinh hoạt ở nông thôn, từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, trồng trọt và từ các làng nghề ngày càng gia tăng cả về khối lượng và tính chất độc hại (đặc biệt đối với bao bì thuốc bảo vệ thực vật, bao bì phân bón và CTR các làng nghề). Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom CTR ở khu vực này còn thấp (khoảng 40-55%), vấn đề xử lý CTR nông nghiệp, nông thôn vẫn chưa được quan tâm đúng mức, chưa được xử lý triệt để.

Hầu hết các biện pháp thu gom và xử lý CTR nông nghiệp và nông thôn vẫn còn rất thô sơ, lạc hậu không đáp ứng yêu cầu và không đảm bảo vệ sinh môi trường. Tình trạng sử dụng bất hợp lý phân bón, hóa chất bảo vệ thực vật cũng như ô nhiễm đất do các chất độc hóa học tồn lưu đang trở thành vấn đề đáng báo động ở một số tỉnh thành. Vấn đề phát sinh, thu gom và xử lý chất thải rắn nông thôn, chất thải rắn làng nghề và chất thải trồng trọt, chăn nuôi cũng đang đặt ra nhiều thách thức. Nguyên nhân chủ yếu là do các hoạt động sản xuất ở các vùng nông thôn còn mang tính tự phát, nhỏ lẻ, công nghệ lạc hậu, hiệu quả sử dụng nguyên nhiên liệu thấp, mặt bằng sản xuất hạn chế cùng với nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường chưa thực sự được phát huy.

Tình trạng sử dụng phân bón hóa học, thuốc BVTV không có kiểm soát dẫn đến phát sinh chất thải vô cơ có tính nguy hại như chai lọ đựng hóa chất bảo vệ thực vật, vỏ bình phun hóa chất. Năm 2008, tổng lượng phân bón vô cơ các loại được sử dụng 2,4 triệu tấn/năm dẫn tới lượng bao bì thải ra môi trường khoảng 240.000 tấn/năm bao bì các loại. Đại Từ là một huyện miền núi nằm ở phía tây bắc tỉnh Thái Nguyên có diện tích đất sản xuất nông nghiệp khoảng 15.555 ha chiếm 26,87% tổng diện tích đất tự nhiên toàn huyện ( 57. Diện tích lúa gieo cấy hàng năm lớn nhất tỉnh từ 12.

Đời sống người dân vẫn gắn với trồng lúa. Hoạt động sản xuất canh tác đi đôi với hoạt động sử dụng Hóa chất bảo vệ thực vật ( HCBVTV). Vỏ bao bì hóa chất phát sinh chất thải rắn nguy hại là nhiều. Xuất phát từ thực tế đó , được sự đồng ý của ban chủ nhiệm khoa Môi trường, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Dưới sự hướng dẫn trực tiếp của cô giáo: ThS.

Đặng Thị Hồng Phương, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiện trạng và đề xuất biện pháp quản lý chất thải rắn nguy hại trong canh tác lúa trên địa bàn huyện Đại Từ , tỉnh Thái Nguyên”.Mục đích của đề tài - Đánh giá thực trạng sử dụng và phát sinh chất thải rắn do sử dụng thuốc BVTV trong canh tác lúa tại Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên. - Đề xuất biện pháp quản lý chất thải rắn nguy hại trong hoạt động sản xuất nông nghiệp tại khu vực huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.Yêu cầu của đề tài - Số liệu, tài liệu thu thập phải chính xác. - Điều tra đánh giá chính xác hiện trạng chất thải rắn nguy hại phát sinh từ hoạt động canh tác lúa trên đại bàn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. -Các giải pháp đưa ra phải có ý nghĩa thực tiễn và phù hợp với địa phương.

Ý nghĩa khoa học của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Là điều kiện để củng cố kiến thức đã học trên lý thuyết, học hỏi thu thập được kinh nghiệm và bài học quý báu từ thực tiễn xản xuất. - Khái quát được hiện trạng sử dụng thuốc BVTV ở huyện Đại từ, tỉnh Thái Nguyên để đề xuất được các giải pháp quản lý phù hợp góp phần vào việc quản lý môi trường ở huyện Đại Từ nói riêng và tỉnh Thái Nguyên nói chung. - Sự thành công của đề tài là cơ sở để nâng cao được phương pháp làm việc có khoa học có cơ sở.

Giúp sinh viên biết tổng hợp bố trí thời gian hợp lý trong công việc. Ý nghĩa thực tiễn - Đánh gía được hiện trạng của việc sử dụng thuốc BVTV trong sản xuất nông nghiêp tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. - Đưa ra được tác động của việc sử dụng thuốc BVTV trong sản xuất nông nghiêp đối với môi trường và sức khỏe con người. - Tạo cơ sở đề xuất được các biện pháp quản lý và xử lý việc sử dụng thuốc BVTV nặng một cách phù hợp.

- Nâng cao nhận thức, tuyên truyền và giáo dục về bảo vệ môi trường cho người dân địa phương. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Chất thải rắn định nghĩa, khái niệm, thuật ngữ - Định nghĩa chất thải rắn: Được sử dụng trong báo cáo được hiểu là tất cả các chất thải phát sinh do các hoạt động của con người và động vật tồn tại ở dạng rắn, được thải bỏ khi không còn hữu dụng hay khi không muốn dùng nữa. - Quản lý chất thải rắn: Là hoạt động của các tổ chức và cá nhân nhằm giảm bớt ảnh hưởng của chúng đến sức khỏe con người, môi trường hay mỹ quan.

Các hoạt động đó liên quan đến việc thu gom, vận chuyển, xử lý, tái chế chất thải… Quản lý chất thải rắn cũng có thể góp phần phục hồi các nguồn tài nguyên lẫn trong chất thải. - Quản lý chất thải nguy hại: Là các hoạt động liên quan đến việc phòng ngừa, giảm thiểu, phân định, phân loại, tái sử dụng trực tiếp, lưu giữ tạm thời, vận chuyển và xử lý chất thải nguy hại. - Vận chuyển chất thải rắn và chất thải nguy hại: Là quá trình chuyên chở chất thải rắn và chất thải nguy hại từ nơi phát sinh đến nơi xử lý, có thể kèm theo việc thu gom, đóng gói, bảo quản, lưu giữ tạm thời, trung chuyển, sơ chế chất thải nguy hại. - Xử lý chất thải rắn và chất thải nguy hại: Là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật nhằm biến đổi, loại bỏ, cách ly, tiêu huỷ hoặc phá huỷ tính chất, thành phần nguy hại của chất thải nguy hại (kể cả việc tái chế, tận thu, thiêu đốt, đồng xử lý, cô lập, chôn lấp) với mục đích cuối cùng là không gây tác động xấu đến môi trường và sức khoẻ con người.

- Tái sử dụng, tái chế chất thải: Là việc trực tiếp sử dụng lại hoặc thu hồi, tái chế lại từ chất thải các thành phần có thể sử dụng để biến thành các 5 sản phẩm mới, hoặc các dạng năng lượng để phục vụ các hoạt động sinh hoạt và sản xuất. Chất thải nguy hại 2. Khái niệm Thuật ngữ Chất thải nguy hại lần đầu tiên xuất hiện vào thập niên 70. Sau một thời gian nghiên cứu và phát triển, tùy thuộc vào sự phát triển khoa học lỹ thuật và xã hội cũng như quan điểm của mỗi nước mà hiện nay trên thế giới có nhiều định nghĩa khác nhau về chất thải nguy hại.

Chẳng hạn như: - Philiphin: chất thải nguy hại là những chất có độc tính, ăn mòn, gây kích thích, hoạt tính, có thể cháy, nổ mà gây nguy hiểm cho người và động vật. - Canada: chất thải nguy hại là những chất mà do bản chất và tính chất của chúng có khả năng gây nguy hại đến sức khỏe con người và/hoặc môi trường. Và những chất này yêu cầu các kỹ thuật xử lý đặc biệt để loại bỏ hoặc giảm đặc tính nguy hại của nó. - Chương trình môi trường của Liên Hợp Quốc (12/1985): ngoài chất thải phóng xạ và chất thải y tế, chất thải nguy hại là chất thải (dạng rắn, lỏng, bán rắn-semisolid và các bình chứa khí) mà do hoạt tính hóa học, độc tính, nổ, ăn mòn hoặc có đặc tính khác, gây nguy hại hay có khả năng gây nguy hại đến sức khỏe con người hoặc môi trường bởi chính bản thân chúng hay khi được cho tiếp xúc với chất thải khác.

- Mỹ: có thể được coi là chất thải nguy hại khi: + Nằm trong mục chất thải nguy hại do EPA đưa ra (gồm 4 danh sách) + Có 1 trong 4 đặc tính (khi phân tích) do EPA đưa ra gồm cháy-nổ, ăn mòn, phản ứng và độc tính + Được nhà sản xuất công bố là chất thải nguy hại - Tại Việt Nam: Căn cứ theo Quy chế quản lý chất thải nguy hại của nhà nước tháng 7 năm 1999, chất thải nguy hại có thể định nghĩa như sau: “Chất 6 thải nguy hại là chất thải có chứa các chất hoặc hợp chất có một trong các đặc tính gây nguy hại trực tiếp (dễ cháy, dễ nổ, làm ngộ độc, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm và các đặc tính nguy hại khác), hoặc tương tác với chất khác gây nguy hại đến môi trường và sức khỏe con người”. Các phương pháp xử lý CTNH Chất thải nguy hại có thể được xử lý bằng nhiều phương pháp khác nhau: - Phương pháp hóa - lý +Hấp thu khí: Kỹ thuật này được dùng để xử lý nước ngầm bị ô nhiễm bởi chất hữu cơ bay hơi với nồng độ thấp < 200mg/l, không thích hợp với chất ô nhiễm kém bay hơi. +Chưng cất (Hấp thụ hơi): Kỹ thuật được dùng để loại chất hữu cơ bay hơi và bán bay hơi trong nước thải và nước ngầm. +Xử lý đất bằng trích ly bay hơi: Kỹ thuật dùng để xử lý đất bị ô nhiễm chất hữu cơ bay hơi (VOC).

Kỹ thuật được áp dụng đối với tầng đất chưa bão hòa (nằm trên mực nước ngầm) hoặc đối với đất ô nhiễm đã được đào lên. +Hấp phụ: Là quá trình tách chất ô nhiễm trong không khí, nước bằng chất hấp phụ. Trong kỹ thuật xử lý chất thải nguy hại, chất hấp phụ thường được dùng là than hoạt tính để loại bỏ các thành phân chất hữu cơ độc hại trong nước ngầm và nước thải công nghiệp. +Oxy hóa hóc học: Đây là phương pháp sử dụng tác nhân oxy hóa để oxy hóa chất hữu cơ trong chất thải với mục đích chuyển đổi dạng hoặc thành phần chất thải là mất đi hoặc giảm độc tính của nó.

Là quá trình được xử dụng rộng rãi trong xử lý nước sinh hoạt, nước thải nguy hại và nước thải công nghiệp không độc hại hay nước thải sinh hoạt. Được dùng để Oxy hóa-khử các thành phần hữu cơ có độc tính trong nước thải, chẳng hạn như Phenol, chất BVTV, dung môi hữu cơ chứa Clo, hợp chất 7 đa vòng, benzen, toluen,.