CHƯƠNG 1 Cơ SỞ LÍ LUẬN VÈ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG Lực TÔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TIỄU HỌC 1. Tông quan nghiên cứu vân đê 1. Nghiên cứu về bồi dưững năng lực tổ chức hoạt động giáo dục, hoạt động trải nghiệm của giáo viên Có thể nói, tiền thân cùa hoạt động trải nghiệm (HĐTN) là hoạt động giáo dục NGLL, HĐGDNGLL được Bộ GD - ĐT đưa vào chương trình phân ban thí điểm THPT năm học 2002-2003 đáp ứng cho việc triển khai nghị quyết số 40/2000/QH10 của quốc hội và chì thị số 14/2001/CT-TTg của thủ tướng chính phủ về đối mới nội dung, chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông và tiếp tục được triển khai cuốn chiếu bằng chương trình phân ban đại trà với tất cả các trường THPT từ năm học 2006-2007 cho đến nay. and Bill p, 1995 trong bài “What is Experiential Education?” In Warren Karen Sakofs Mitchell and Jr Jasper s.) (The Theory of Experiential Education.
Association for Experiential,227- 238), người dạy đóng vai trò rất quan trọng góp phần vào một HĐTN thành công đó chính là vai trò định hướng, tổ chức dạy học để học sinh tham gia trải nghiệm. Chính vì thế, đế đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục ở nước ta hiện nay, cụ thể hơn là đáp ứng yêu cầu của chương trình phổ thông mới, người giáo viên nhất định phải có năng lực tổ chức HĐTN. Theo tác giả Trần Anh Tuấn (2017) “Nâng cao năng lực sư phạm cho giảo viên thông qua tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo” Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội. tổ chức HĐTN là con đường, phương thức nâng cao năng 8 lực sư phạm của giáo viên, những yêu cầu đối với giáo viên trong tổ chức HĐTN.
Qua đó xác định năng lực sư phạm của giáo viên được hình thành và phát triển qua việc tổ chức hoạt động cụ thể. Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Phúc - Đại học cần Thơ “Phát triển năng lực dạy học trải nghiệm cho giảo viên nhằm đáp ứng yêu cầu đôi mới giáo dục" Tạp chí giáo dục số 439 (kì 1-10/2018) Tr 22-24;21, Năng lực dạy HĐTN là một thuộc tính của người dạy, tổ chức hiệu quả quá trình dạy học trong đó người học được tạo môi trường trải nghiệm gắn với thực tế và chiêm nghiệm những điều cần thiết để vận dụng vào cuộc sống dưới sự định hướng của người dạy. Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung và Nguyễn Thị Hằng “Một số phương pháp tô chức HĐTN cho học sinh phổ thông ” Tạp chí giáo dục xã hội, Thầy giáo là yểu tố quyết định hàng đầu đổi với chất lượng giáo dục, do đó muốn phát triển giáo dục thì trước hết và trên hết phải phát triển đội ngũ giáo viên cả về số lượng và chất lượng. Từ đó, đưa ra những nghiên cứu về những thời kỳ biến chuyến của giáo viên và đề nghị về những cải cách chương trình đào tạo giáo viên.
Ngoài ra, về bồi dưỡng năng lực cho giáo viên, có thể kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như: tác giả Hoàng Hòa Bình với "Năng lực và cẩu trúc của năng lực” [2]; Giáo trình giáo dục học của Trần Thị Tuyết Oanh [25] và đặc biệt của tác giả Trần Quốc Thành viết về “Kỹ năng và kỹ năng tỏ chức trò chơi của cán bộ Đội TNTP Hồ Chi Minh ”. Nhóm tác giả Nguyễn Thị Liên (chủ biên)- Nguyễn Thị Hằng- Tưởng Duy - Đào Thị Ngọc Minh với công trình tô chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phô thông, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2016. Nhóm tác giả trường Cao đẳng sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh biên soạn cuốn Thực hành tổ chức hoạt động giảo dục ngoài giờ lên lớp là một tiểu mô đun trong mô đun Công tác đội và thực hành tô chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. 9 Cùng với đó là công trình của nhóm tác giả Tưởng Duy Hải (tông chủ biên), Nguyễn Thị Hằng (chủ biên), Nguyễn Thị Liên (chủ biên), Đào Thị Ngọc Minh (chủ biên) Hoạt động trải nghiệm sảng tạo trong các môn học, (Nxb Giáo dục Việt Nam, 2017).
Tác giả Lê Văn Hồng (1975) có công trình nghiên cứu “Một số vấn đề về năng lực sư phạm của người GV xã hội chủ nghĩa" đã đề cập đến năng lực sư phạm càn có của người giáo viên xã hội chủ nghĩa. Tác giả nhấn mạnh muốn nâng cao chất lượng giáo dục thì phải nâng cao năng lực của giáo viên. Trong “kỷ yếu hội thảo hoạt động trải nghiêm sáng tạo của học sinh phô thông và mô hình phô thông gan với sản xuất, kinh doanh tại địa phương’’ của Bộ giáo dục và đào tạo (2014), các nhà khoa học đã đưa ra quan điểm nhiều chiều về khái niệm, tính chất, nội dung, hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng dẫn thực hiện và đánh giá về HĐTN [dần theo 22], Ngoài ra các luận án của các tác giả Lê Trung Tuấn, Phạm Lăng, Trần Anh Dũng, Nguyễn Bá Tước,. về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cũng đã đóng góp về mặt lý luận và đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong trường phổ thông.
Các nghiên cứu liên quan đến phương pháp, cách thức tổ chức, kĩ năng tổ chức của giáo viên, kỳ năng tự quản, tự tố chức hoạt động cùa học sinh. để HĐNGLL đạt hiệu quả cao hơn cũng được nhiều người nghiên cứu. Trong Chương trình GDPT mới, Bộ GD - ĐT cũng xác định rõ về vị trí, vai trò, mục tiêu, yêu cầu của HĐTN với bậc tiều học, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp bậc trung học. HĐTN là hoạt động giáo dục được thực hiện bắt buộc từ lóp 1 đến lóp 12; ở tiểu học được gọi là HĐTN, trong đó nội dung hướng nghiệp đang khá mờ nhạt, từ cấp THCS và THPT được gọi là HĐTN, HN.
Nhìn chung các nghiên cứu về năng lực tố chức HĐTN và bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN cho giáo viên ở Việt Nam đã được quan tâm ở mức độ nhất định, nhất là những năm gần đây. Tuy nhiên, tổng quan các nghiên 10 cứu ở Việt Nam về năng lực tổ chức hoạt động trái nghiệm và bồi dưỡng năng lực giáo viên về HĐTN cho thấy còn chưa nhiều. Nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực tố chức hoạt động giáo dục, hoạt động trải nghiệm cho giáo viên Tác giả Đinh Thị Kim Thoa vận dụng lý thuyết học từ trải nghiệm của David KOlb (1984) để tìm hiểu về HĐTN sáng tạo. Theo tác giả để phát triển sự hiểu biết khoa học chúng ta có thể tác động vào nhận thức của người học; nhưng phát triển và hình thành năng lực, phẩm chất người học thì phải trải nghiệm,.
Đây là công trình có nhiều ý nghĩa trong xác định tầm quan trọng, ý nghĩa, nội dung tổ chức hoạt động trải nghiệm trong nhà trường. Tác giả Nguyễn Thành Hưng (2015) với công trình “Phát triển năng lực tố chức các hoạt động ngoại khóa cho giáo viên THCS trong dạy học tích hợp liên môn”, tác giả đã nhấn mạnh vai trò của hoạt động ngoại khóa trong đó người thầy là chủ thể của quá trình tồ chức hoạt động ngoại khóa, chính điều này muốn nâng cao chất lượng hoạt động ngoại khóa cần thiết phải phát triển năng lực của người giáo viên. Trong những năm gần đây, một số đề tài luận văn thạc sĩ chủ yếu bàn về quản lí bồi dưỡng năng lực tổ chức HĐTN cho giáo viên ví dụ như: Tác giả Bùi Tố Nhân (2015), Quản lí HĐTN sáng tạo tại các trường THCS thuộc quận Lê Chân thành phố Hải Phòng, Luận văn Thạc sĩ Trường Đại học giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội. “Để xuất một số biện pháp quản lí HĐTN tại các trường THCS thuộc quận Lê Chân, thành pho Hải Phòng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giảo dục thông qua trải nghiêm sáng tạo trong nhà trường đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực cho học sinh” [24], Tác giả Ngô Thị Thủy (2020), Phát triển năng lực tổ chức HĐTN cho giáo viên ở các trường tiểu học thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai.
“Để xuất một số biện pháp quản li HĐTN tại các trường THCS thuộc quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục thông 11 qua trải nghiêm sáng tạo trong nhà trường đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực cho học sinh”. Tác giả Trần Thị Mỹ Hạnh, trong "Thực trạng QLGD kỹ năng sống cho học sinh từ các lực lượng giáo dục của hiệu trưởng các trường THCS quận 11, thành phố Hồ Chỉ Minh”, (Luận văn thạc sĩ, Trường ĐHSP TP Hồ Chí Minh) cho ràng "Đê đáp ứng yêu cầu đôi mới giảo dục (.), thì việc tô chức các hoạt động giáo dục theo hướng tăng cường HĐTN nhằm giáo dục kỹ năng sống, phát huy năng lực, sự sáng tạo của học sinh.là điều rất quan trọng và cần thiết. Cũng theo tác giả Trần Mỹ Hạnh "HĐTN là các hoạt động giáo dục thực tiễn được tiến hành song song với hoạt động dạy học trong nhà trường phô thông. Thong qua việc tham gia vào các HĐTN, học sinh được phát huy vai trò chủ thẻ, tính tích cực, chủ động, tự giác, tìm tòi, sáng tạo khám phả kiến thức mới, được rèn luyện kỹ năng và những giá trị mới”.
Theo nhóm tác giả Hoàng Công Kiên và cộng sự (2020), Tổ chức HĐTN chủ đề “tìm hiểu và bảo vệ môi trường” cho học sinh trung học cơ sở tại tỉnh Phú Thọ, (Tạp chí Giáo dục, số 484 tháng 8/2020) "HĐTN và HĐTN hướng nghiệp trong Chương trình giáo dục phô thông 2018 là hoạt động bắt buộc thực hiện xuyên suốt từ lóp 1 đến lóp 12 với thời lượng 105 tiết/năm. Kết quả: Vận dụng những kiến thức lí luận về tô chức HĐTN và xây dựng kế hoạch dạy học theo chủ đề, chủng tôi đã xây dựng chủ đề trải nghiệm "Tìm hiếu và bảo vệ môi trường” cho học sinh trung học cơ sở đế thực hiện nội dung hướng đến tự nhiên theo quy định của chương trình. Bàn luận: Phần thực nghiêm đã được thực hiện với lớp 8B và 9B, Trường THCS Hùng Vương (thị xã Phủ Thọ, tỉnh Phủ Thọ), bước đầu cho thấy mức độ phù hợp của chuỗi các hoạt động hướng tói những yêu cầu cần đạt về phâm chất, năng lực quy định trong chương trình” [17].