Chương 1 LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHỦ NHIỆM LỚP CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 1. Tổng quan nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp cho giáo viên Qua khảo cứu cho thấy các nhà khoa học, nhà QL đã triển khai thực hiện việc tìm hiểu, khám phá về các loại hình tập huấn, BDNLCNL cho GV ở trường phổ thông, được thể hiện ở các công trình khoa học tiêu biểu, như: Trong nghiên cứu “PP công tác của người GVCNL ở Tr.THPT” [27], tác giả đã trình bày nội dung với 2 phần cơ bản. Trong đó, nội dung phần 1 tập trung giới thiệu làm rõ về GVCNL ở Tr.THPT trong giai đoạn phát triển mới của nền GD; phần 2 tập trung trình bày làm nổi bật những nội dung và cách thức, biện pháp cũng như hình thức tổ chức công tác của GVCNL đối với tập thể HS và từng HS cũ thể, chỉ ra cách thức phối hợp công tác của GVCNL với các lực lượng GD khác trong nhà trường.
Trong cuốn sách “Một số vấn đề trong công tác CNL ở Tr.THPT hiện nay” [3], tác giả Nguyễn Thanh Bình đã tập trung tìm hiểu, phân tích để làm rõ hệ thống các kỹ năng cơ bản của người GVCNL, vạch ra các cách thức rèn luyện từng kỹ năng CNL đó. Tuy nhiên, nội dung cuốn tài liệu của tác giả chủ yếu dùng để BD, tập huấn cho các GVCNL ở nhà trường phổ thông. Song để làm tốt nhiệm vụ của người GVCNL, ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng dường của trường đại học sư phạm, sinh viên cần phải được tập huấn thêm, trao đổi thông qua kiến tập, thực tập nhằm rèn luyện, phát triển NLCNL thì cuốn sách chưa chỉ ra một cách cụ thể, rõ ràng [3, tr. Cũng trong ấn phẩm khoa học về “Công tác CNL ở trường phổ thông” [2], của nhà nghiên cứu Nguyễn Thanh Bình, nội dung ấn phẩm đã luận giải một số nội dung xoay quanh các vấn đề cốt lõi trong thực hiện công tác CNL của các 6 GV khi được phân công làm QL, GD HS ở một lớp học cụ thể trong nhà trường, từ góc nhìn của chuẩn nghề nghiệp… Qua đó, nhà khoa học chỉ ra vai trò quan trọng của công tác CNL đối với việc làm thoả mãn cho các nhu cầu học tập, rèn luyện của HS ở trong lớp.
Tác giả Hà Công Chính, Nguyễn Thái Sơn (2017), với bài báo “Vai trò của GVCNL trong việc GD đạo đức cho HS ở các trường phổ thông dân tộc nội trú” [4]. Bài báo trình bày thực trạng các công việc mà người GVCNL phải thực hiện ở các trường phổ thông dân tộc nội trú, chỉ ra tầm quan trọng, vị trí, vai trò của GVCNL trong thực hiện việc GD đạo đức cho HS. Qua đó, bài báo đưa ra một số biện pháp cơ bản, nhằm định hướng để giúp cho GVCNL thực hiện từ đó mà GD đạo đức cho HS ở các trường phổ thông dân tộc nội trú đạt hiệu quả. Tác giả Lê Thị Hương (2018), với bài viết “Vai trò của GVCNL trong công tác GD chính trị tư tưởng cho sinh viên trường Đại học Quảng Bình giai đoạn hiện nay” [19].
Bài báo khẳng định, việc thực hiện các vấn đề về GD chính trị và tư tưởng cho HS, sinh viên, được coi là hoạt động mang tính thường xuyên, lâu dài, được thực hiện từ khi sinh viên mới nhập học vào trường đến khi hoàn thành mọi nhiệm vụ học tập, rèn luyện để tốt nghiệp ra trường. Do đó, muốn đạt hiệu quả quá trình GD chính trị và tư tưởng cho sinh viên ấy cần phải có sự tham gia đồng bộ của tất cả các cơ quan, đơn vị và cá nhân cùng với tập thể các lực lượng trong nhà trường, trong đó vai trò chủ đạo thuộc về việc QL, GD sinh viên ở một lớp của người GV được phân công đảm nhận. GVCN L cần thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm để làm cầu nối từ sinh viên đến cơ quan, đơn vị trong nhà trường như khoa GV, các phòng, ban chức năng hay các tổ chức đảng, đoàn, tổ chức quần chúng trong nhà trường nên GVCNL cần làm tốt chức năng, nhiệm vụ của mình bằng cách tác động đến tư tưởng chính trị, đạo đức, động cơ, thái độ tích cực của sinh viên trong suốt quá trình học tập, rèn luyện tại trường. Bài viết cũng đưa ra một số cách thức, biện pháp cụ thể với mong muốn tác động làm chuyển biến và nâng cao được các NL trong thực thi nhiệm vụ CNL cho GV, qua đó 7 thúc đẩy sự phát triển và hoàn thiện công tác GD&ĐT cho sinh viên đang học tập, rèn luyện ở nhà trường trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập với các nước trong khu vực, trên thế giới.
Từ tổng quan một số ấn phẩm, bài viết được xuất bản hay đăng tải trên các tạp chí mà tác giả luận văn được tiếp cận, đã cho thấy vấn đề BD GVCNL, luôn được quan tâm triển khai nghiên cứu, tìm hiểu ở các mức độ tiếp cận khác nhau. Trong khuôn khổ của luận văn này, tác giả luận văn sẽ kế thừa một cách chọn lọc những hạt nhân hợp lý để tiếp tục làm rõ về lý thuyết như khái niệm, nội dung BDNLCNL và QL BDNLCNL cho GV đang công tác ở các Tr.THCS, nhằm đáp ứng yêu cầu của CTGDPT 2018 hiện nay. Những nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực chủ nhiệm lớp cho giáo viên Bên cạnh các ấn phẩm bàn về NLCNL của GV thì vấn đề QL BDNLCNL cho GV, cũng luôn nhận được sự quan tâm tìm hiểu, nghiên cứu của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học. Tác giả Lưu Hồng Uyên (2019), với luận án tiến sĩ “Phát triển đội ngũ GVCNL ở Tr.THCS theo tiếp cận NL” [31].
Luận án đã chỉ ra các vấn đề cơ bản của lý thuyết trong phát triển đội ngũ GVCNL ở Tr.THCS theo tiếp cận NL với việc xây dựng được khái niệm, chỉ ra nội dung của việc pháp triển đội ngũ và QL việc phát triển đội ngũ GVCNL lớp theo tiếp cận NL. Từ sự vững chắc của cơ sở lý thuyết, luận án tiếp tục triển khai khảo sát, đánh giá thực trạng về đội ngũ GVCNL và kết quả đạt được, thiếu sót trong việc phát triển của đội ngũ GVCNL ở các Tr.THCS được nghiên cứu trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh theo tiếp cận NL. Cũng theo luận án, muốn phát triển được đội ngũ GVCNL ở Tr.THCS theo tiếp cận NL một cách có hiệu quả thì cần tuân thủ theo các biện pháp mà luận án đề xuất. Tác giả Hà Văn Hải (2018), với luận án tiến sĩ “QL công tác CNL ở Tr.THPT trong bối cảnh đổi mới GD hiện nay” [13].
Luận án đã được triển 8 khai nghiên cứu, tìm hiểu đầy đủ về cơ sở lý thuyết, đánh giá chi tiết các ván đề thực tiễn đang gặp phải bao gồm cả ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân dẫn đến ưu điểm, hạn chế trong thực hiện công tác CNL của GV và hiệu quả QL của CBQLGD ở nhà trường đối với việc phân công, tổ chức và chỉ đạo cho GV làm công tác CNL ở Tr.THPT diễn ra trong muôi trường và bối cảnh đang đẩy mạnh đổi mới căn bản và toàn diện GD. Từ kết quả thu được khi phân tích lý thuyết, đánh giá thực tế một cách khách quan, toàn diện, luận án đề xuất 06 biện pháp QL, như: thực hiện nghiêm việc xây dựng kế hoạch với đầy đủ các nội dung của công tác CNL ở nhà Tr.THPT; tổ chức bộ máy QL công tác CNL ở Tr.THPT; xây dựng được một môi trường làm việc dân chủ, đoàn kết để tạo thuận lợi cho GV thực hiện công tác CNL ở nhà Tr.THPT; BD phát triển, hoàn thiện các NLCNL cần thiết cho đội ngũ GV để giúp GV có thể thực hiện nhiệm vụ nhằm đáp ứng các yêu cầu đổi mới GD hiện nay; tổ chức thực hiện đầy đủ việc kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả trong thực hiện công tác CNL của GV ở Tr.THPT; thực hiện tốt mọi khâu, mọi bước để bảo đảm cho công tác thi đua, khen thưởng về hoạt động CNL ở Tr.THPT đi vào nền nếp và mang lại hiệu quả cao nhất. Tác giả Dương Tấn Tài (2019), với bài báo “Thực trạng QL đội ngũ GVCNL ở các trường Tiểu học, thành phố Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai” [26]. Bài viết khẳng định những GVCNL ở nhà trường nói chung, nhất là GVCNL ở cấp tiểu học có vai trò, tầm quan trọng đặc biệt đối với hoạt động GD, QL tập thể HS trong phạm vụ của lớp mà GV được giao nhiệm vụ, phân công phụ trách.
Các GV khi được CBQLGD phân công làm chủ nhiệm thì mọi hoạt động sinh hoạt, học tập của HS đều do GV chủ nhiệm phải chịu trách nhiệm như tình hình hạnh kiểm, học tập, nền nếp của lớp. Tuy nhiên, bài báo cũng khẳng định với trách nhiệm của người đứng đầu nhà trường, hiệu trưởng phải làm tốt chức năng, nhiệm vụ QL hoạt động của đội ngũ GVCNL ở các trường tiểu học thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai thông qua các biện pháp được đề xuất, có như vậy mới bảo đảm cho hiệu quả công tác QL đạt thành tích tốt nhất. 9 Tác giả Nguyễn Thiều Uyên (2019), với bài viết “QL đội ngũ GVCNL tại các Tr.THCS ở thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo tiếp cận QL nguồn nhân lực” [30]. Bài báo công bố kết quả nghiên cứu về một số vấn đề thuộc phẩm chất nhân cách, đạo đức lối sống và những NL chuyên môn, nghề nghiệp của đội ngũ GV làm CNL ở Tr.THCS, bên cạnh những vấn đề lý thuyết được làm sáng tỏ, bài viết còn chỉ ra những thành công, hạn chế trong thực hiện chức năng QL đội ngũ GVCNL của hiệu trưởng ở các Tr.THCS của thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, như việc xây dựng kế hoạch, tổ chức lựa chọn và sử dụng, chỉ đạo việc BD, đánh giá GV, xây dựng môi trường sư phạm làm việc lành mạnh và tạo ra các cơ hội tốt nhất để phát huy và phát triển các phẩm chất, nghề nghiệp chuyên môn của đội ngũ GVCNL.
Sau khi làm rõ lý thuyết, thực tế của những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân, tác giả bài viết đưa ra 6 biện pháp QL đội ngũ GVCNL ở các Tr.THCS theo tiếp cận QL nguồn nhân lực, với mong muốn nâng cao chất lượng đội ngũ GVCNL ở các Tr.THCS thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Tác giả Hoàng Thị Hiền (2019), với bài viết “Thực trạng và đề xuất một số biện pháp nhằm phát triển NL tổ chức hoạt động trải nghiệm cho GVCNL trong các trường tiểu học quân Lê Chân, thành phố Hải Phòng” [14].