CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1. Giới thiệu về sự phát triển của công nghệ thông tin Công nghệ Thông tin là một ngành khoa học và kỹ thuật liên quan đến việc thu thập, xử lý, lưu trữ và truyền tải thông tin dưới dạng dữ liệu số. Ngành này bao gồm nhiều lĩnh vực như phần cứng, phần mềm, mạng máy tính, cơ sở dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và an ninh mạng. Trong thời đại số hoá hiện nay, Công nghệ Thông tin đã trở thành một yếu tố quan trọng trong hầu hết các lĩnh vực trong cuộc sống, từ kinh tế, giáo dục, y tế, sản xuất, cho đến giải trí và giao tiếp xã hội.
Với sự tiến hóa nhanh chóng của công nghệ, Công nghệ Thông tin không chỉ hỗ trợ tự động hóa các quy trình thủ công, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí, mà còn mở ra những mô hình kinh doanh, phương thức giao tiếp và hình thức sáng tạo hoàn toàn mới. Sự phát triển của Internet, thiết bị di động thông minh và các nền tảng điện toán tiên tiến đã biến thế giới thành một không gian kết nối toàn cầu, nơi mà thông tin có thể được chia sẻ và xử lý ngay lập tức. Công nghệ Thông tin đã bắt đầu hình thành và phát triển mạnh mẽ từ giữa thế kỷ 20, đi cùng với sự xuất hiện của máy tính điện tử. Trong giai đoạn đầu (khoảng những năm 1940-1950), các thiết bị tính toán như ENIAC và UNIVAC có kích thước lớn, tốc độ xử lý chậm và chủ yếu phục vụ cho các mục đích tính toán trong lĩnh vực khoa học hoặc quân sự.
Khi bước sang những năm 1970-1980, nhờ vào sự phát minh ra vi xử lý và sự phát triển của các công ty công nghệ như IBM, Microsoft, Apple, máy tính cá nhân đã bắt đầu xuất hiện rộng rãi. Đây là một bước ngoặt quan trọng giúp CNTT tiếp cận dễ dàng hơn với người dùng bình thường. Từ những năm 1990 trở đi, sự xuất hiện của mạng Internet đã tạo ra một cuộc cách mạng thực sự trong lĩnh vực thông tin. Các trang web, email và trình duyệt đã biến Internet thành một kho lưu trữ khổng lồ và nền tảng cho sự bùng nổ của ứng dụng số.
Bước vào thế kỷ 21, CNTT tiếp tục đạt được những thành tựu phi thường với sự ra đời của công nghệ điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, học máy, dữ liệu lớn, blockchain, 6 Internet của vạn vật, và gần đây là công nghệ thực tế ảo cũng như metaverse. Những công nghệ này không chỉ làm thay đổi cách con người làm việc, học tập, mua sắm và giao tiếp, mà còn góp phần thúc đẩy sự chuyển đổi số trên phạm vi toàn cầu. Tại Việt Nam, công nghệ thông tin được coi là ngành trọng yếu trong chiến lược phát triển kinh tế quốc gia. Chính quyền đã ban hành nhiều chính sách nhằm khuyến khích việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật số, đào tạo nguồn nhân lực và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số tại các cơ quan nhà nước cũng như các doanh nghiệp tư nhân.
Hiện nay, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ tăng trưởng công nghệ thông tin cao nhất ở khu vực Đông Nam Á. Sự phát triển của các doanh nghiệp phần mềm, các startup công nghệ, cùng với nhu cầu chuyển đổi số trong nhiều lĩnh vực như ngân hàng, giáo dục, logistics, và du lịch… tạo ra nhiều cơ hội việc làm và phát triển sáng tạo cho sinh viên trong ngành công nghệ thông tin. Điển hình có Traveloka.vn là một nền tảng du lịch trực tuyến nổi bật tại Đông Nam Á, chuyên cung cấp dịch vụ đặt vé máy bay, khách sạn, gói combo du lịch, vé tham quan và các hoạt động giải trí đa dạng. Được thành lập tại Indonesia, Traveloka nhanh chóng mở rộng quy mô sang nhiều quốc gia, bao gồm cả Việt Nam.
Nền tảng này sở hữu giao diện trực quan, dễ sử dụng đồng thời hỗ trợ đa dạng phương thức thanh toán như thẻ ngân hàng, ví điện tử và chuyển khoản. Với chỉ vài thao tác đơn giản, người dùng có thể lập kế hoạch và đặt dịch vụ du lịch một cách thuận tiện. Ngoài ra, các chương trình khuyến mãi, mã giảm giá thường xuyên được tung ra nhằm mang lại sự tiết kiệm và tối ưu cho người sử dụng. Một điểm nhấn đáng chú ý là Traveloka cung cấp dịch vụ chăm 7 sóc khách hàng 24/7, đảm bảo mọi trải nghiệm đặt dịch vụ diễn ra suôn sẻ, an toàn và minh bạch.
1 – Ảnh minh họa quản lý bán vé khi áp dụng thương mại điện tử Với cải tiến công nghệ mới, người dùng chỉ cần gõ tên thứ muốn mua để xem trực tiếp hình ảnh vé, lịch trình tour, giá cả. Tỷ lệ đặt vé của Traveloka.vn đã tăng đáng kể so với trước đó, cho thấy nhiều người đã tìm kiếm thành công tour họ muốn đặt, góp phần tăng số lượng vé bán ra thành công. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp thương mại điện tử lớn cũng đưa ra nhiều giải pháp nhằm khai thác nguồn dữ liệu lớn và ứng dụng các sáng kiến công nghệ hiện đại vào quy trình, giúp các đối tác thương hiệu, nhà bán hàng có thể kinh doanh thành công và hiệu quả, kể cả trong bối cảnh dịch bệnh đang diễn biến phức tạp. Ông James Dong, CEO Lazada Việt Nam - một trong những sàn thương mại điện tử đi đầu về nền tảng công nghệ hiện đại, cho biết việc xem nền tảng công nghệ là cốt lõi vẫn luôn là mục tiêu phát triển dài hạn của doanh nghiệp từ những ngày đầu tiên thành lập.
Theo ông, những thành công Lazada Việt Nam đạt được là kết quả của việc xây dựng nền tảng công nghệ vững chắc từ sớm và không ngừng hoàn thiện hệ thống để đáp ứng nhu cầu người dùng. Một trong những bước tiến về mặt công nghệ nổi bật của Lazada là ứng dụng công nghệ AI trong hệ thống vận hành nền tảng và logistics, nhằm mang về lợi ích cho cả người tiêu dùng và nhà bán hàng. Xuyên suốt hành trình trải nghiệm khách hàng (user journey), công nghệ AI luôn có mặt để thông qua các công cụ tìm kiếm và đề xuất thông minh giúp rút ngắn thời gian lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu sử dụng, góp phần cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm, nhờ đó tăng tỷ lệ chuyển đổi đơn hàng đến hơn 20%. 2 - Lazada hiện là nền tảng thương mại điện tử duy nhất tại Việt Nam ứng dụng công nghệ tìm kiếm bằng giọng nói "voice search".
Ảnh: Lazada Việt Nam Với thương hiệu đối tác và nhà bán hàng, công nghệ AI trên nền tảng này giúp phân loại tự động danh mục sản phẩm, tiết kiệm thời gian đến 4 lần so với phương pháp thủ công. Đồng thời, các dữ liệu thời gian thực và hành vi mua sắm được ghi nhận trên gian hàng của mỗi nhà bán hàng do Lazada cung cấp cũng giúp họ có được thông tin về hiệu quả kinh doanh một cách trực quan, từ đó, hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra nhiều quyết sách hoặc thay đổi trong chiến lược kinh doanh phù hợp và nhanh chóng hơn. Không dừng lại ở quy trình mua - bán, AI cũng tiếp tục xuất hiên trong cả khâu giao vận của nền tảng này giúp tự động hóa toàn bộ quá trình thiết kế tuyến đường giao hàng, rút ngắn thời gian di chuyển và tiện lợi hơn cho shipper. Các trung tâm phân loại hàng hóa (sortation center) của Lazada trên địa bàn cả nước cũng có sự góp mặt của AI, giúp tối ưu hóa chi phí và nguồn nhân lực hiệu quả cho doanh nghiệp.
3 - Lazada ứng dụng tự động hóa vào dây chuyền phân loại giúp tiết kiệm chi phí nhân sự, xử lý đơn hàng nhanh chóng, chính xác, hiệu quả hơn. Ảnh: Lazada Việt Nam. Bên cạnh đó, từ năm 2020, Lazada đã hoàn thiện quy trình giao hàng không tiếp xúc bao gồm triển khai khử khuẩn hàng hóa, nhân sự giao hàng, duy trì khoảng cách tối thiểu 2m và dịch vụ nhận hàng tự động qua tủ khóa thông minh iLogic Smartbox. Trong đó, hệ thống tủ khóa iLogic Smartbox được xem là bước tiến công nghệ về sự chủ động trong công tác giao - nhận, hạn chế những tiếp xúc không cần thiết giữa shipper và khách hàng, đảm bảo an toàn tối đa trong mùa dịch.
Với hình thức này, khách hàng chỉ cần quét mã QR (được gửi tới địa chỉ email đã đăng ký), hoặc nhập mã OTP (được gửi tới số điện thoại đã đăng ký) để nhận hàng tự động. Tính đến nay, có 20 tủ khóa thông minh iLogic SmartBox được đưa vào hoạt động tại các trung tâm thương mại, các khu chung cư và trường đại học ở Hà Nội và TP HCM. Cùng với nhịp sống nhanh và không ngừng phát triển như hiện nay, để có thể chiều lòng và thu hút người tiêu dùng sử dụng các sản phẩm, dịch vụ của mình, các doanh nghiệp thương mại điện tử cần nỗ lực nhiều hơn để bắt kịp xu thế. Theo đó, việc đầu tư vào phát triển hạ tầng công nghệ giữ vai trò quan trọng trên hành trình kiến tạo hệ sinh thái vững chắc, giúp doanh nghiệp trụ vững trước bão suy thoái.
Bước ngoặt chuyển đổi số cũng được dự đoán sẽ trở thành một hoạt động tất yếu trên hành trình tiến đến mục tiêu phát triển bền vững của các doanh nghiệp. Ứng dụng của cơ sở dữ liệu trong quản lý bán vé tour du lịch Cơ sở dữ liệu, thường gọi là Database, là một hệ thống tổ chức dữ liệu liên kết chặt chẽ với nhau, được lưu trữ và quản lý trên các nền tảng máy tính nhằm hỗ trợ việc truy cập, xử lý và cập nhật thông tin một cách tối ưu. Nhờ vào cơ sở dữ liệu, người dùng có thể thực hiện các tác vụ sau: Lưu trữ khối lượng dữ liệu lớn một cách ngăn nắp và khoa học. Truy vấn, tìm kiếm thông tin nhanh chóng và chính xác.
Cập nhật, chỉnh sửa hoặc loại bỏ dữ liệu với độ an toàn cao. Đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu cũng như bảo mật thông tin hiệu quả. Hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu (DBMS): Phần mềm được sử dụng để quản lý và làm việc với cơ sở dữ liệu (ví dụ: MySQL, SQL Server, Oracle, MongoDB…). Bảng: Một lược đồ lưu trữ dữ liệu theo hàng (bản ghi) và cột (trường).
Truy vấn: Một câu lệnh (thường sử dụng ngôn ngữ SQL) được dùng để truy xuất hoặc thao tác dữ liệu. LỢI ÍCH CỦA CƠ SỞ DỮ LIỆU Tự động hóa quy trình bán vé Trong mô hình truyền thống, việc mua vé tour đòi hỏi khách hàng phải đến tận nơi đại lý du lịch hoặc gọi điện để thực hiện đặt chỗ.