Quan Hệ Kinh Tế Việt Nam – Nhật Bản (2001 – 2021)

Tìm hiểu quan hệ kinh tế Việt Nam - Nhật Bản giai đoạn 2001-2021: Đầu tư, thương mại, hợp tác đa phương. Phân tích thành tựu, hạn chế và triển vọng.

• Tác giả: Kiều Thị Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Hồng Điệp
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Lịch Sử Việt Nam
• Đề tài: Quan Hệ Kinh Tế Việt Nam – Nhật Bản (2001 – 2021)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quan Hệ Kinh Tế Việt Nam Nhật Bản 2001 2021

Quan hệ kinh tế Việt Nam - Nhật Bản đã trải qua một giai đoạn phát triển vượt bậc từ năm 2001 đến 2021, đánh dấu bởi sự tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Việc thiết lập quan hệ “Đối tác tin cậy, ổn định lâu dài” năm 2002 và nâng cấp lên “Đối tác chiến lược sâu rộng” vào năm 2014 là những cột mốc quan trọng. Liên kết kinh tế và hội nhập quốc tế trở thành động lực chính thúc đẩy quan hệ song phương. Nhật Bản luôn là đối tác thương mại hàng đầu, nhà đầu tư lớn và là nhà cung cấp ODA quan trọng cho Việt Nam. Sự hợp tác này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần củng cố quan hệ ngoại giao và an ninh giữa hai nước. “Việt Nam luôn xác định mở rộng quan hệ với Nhật Bản là hướng ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại,” theo tài liệu gốc.

1.1. Tiền Đề Lịch Sử và Chính Trị cho Hợp Tác Kinh Tế

Quan hệ ngoại giao chính thức giữa Việt Nam và Nhật Bản được thiết lập vào năm 1973, nhưng nền tảng cho sự hợp tác kinh tế sâu rộng được xây dựng từ đầu thế kỷ XXI. Sự tin cậy chính trị và quan hệ ngoại giao tốt đẹp đã tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động thương mại, đầu tư và viện trợ phát triển. Việc hai nước có chung mối quan tâm về an ninh khu vực và sự phát triển bền vững cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Nam Nhật Bản.

1.2. Vai Trò Quan Trọng của ODA Nhật Bản cho Phát Triển Việt Nam

ODA Nhật Bản cho Việt Nam đóng vai trò then chốt trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Nguồn vốn ODA được sử dụng để xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và hỗ trợ các chương trình xóa đói giảm nghèo. Viện trợ ODA không chỉ cung cấp nguồn vốn mà còn chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản lý, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam. Hình 1.1 trong tài liệu gốc minh họa “Phương thức vận hành vốn ODA.”

II. Thực Trạng Quan Hệ Kinh Tế Việt Nam Nhật Bản Phân Tích 2001 2021

Giai đoạn 2001-2021 chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ trong quan hệ thương mại Việt Nam Nhật Bản. Đầu tư Nhật Bản vào Việt Nam không ngừng gia tăng, tập trung vào các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng và dịch vụ. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước liên tục đạt mức cao kỷ lục, với cơ cấu sản phẩm ngày càng đa dạng. Hợp tác trong các khuôn khổ đa phương như ASEAN+3, APEC và RCEP cũng góp phần thúc đẩy liên kết kinh tế giữa Việt Nam và Nhật Bản. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số thách thức cần giải quyết để khai thác tối đa tiềm năng hợp tác.

2.1. Đầu Tư Trực Tiếp Nhật Bản FDI Vào Việt Nam Quy Mô và Hình Thức

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Nhật Bản vào Việt Nam tăng trưởng ổn định trong giai đoạn 2001-2021. Các doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá cao môi trường đầu tư tại Việt Nam, đặc biệt là sự ổn định chính trị, lực lượng lao động dồi dào và chi phí cạnh tranh. Hình thức đầu tư chủ yếu là 100% vốn nước ngoài, liên doanh và hợp đồng hợp tác kinh doanh. Các lĩnh vực thu hút nhiều vốn FDI nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo, bất động sản và dịch vụ.

2.2. Thương Mại Song Phương Việt Nam Nhật Bản Kim Ngạch và Cơ Cấu

Thương mại song phương Việt Nam - Nhật Bản đạt được những kết quả ấn tượng trong giai đoạn 2001-2021. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước liên tục tăng trưởng, đạt mức cao kỷ lục vào năm 2021. Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản chủ yếu là hàng dệt may, da giày, thủy sản, nông sản và linh kiện điện tử. Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Nhật Bản chủ yếu là máy móc thiết bị, nguyên phụ liệu cho sản xuất và hóa chất.

2.3. Quan Hệ Kinh Tế Việt Nam Nhật Bản trong Hợp Tác Đa Phương

Quan hệ kinh tế Việt Nam – Nhật Bản không chỉ phát triển trên bình diện song phương mà còn được thúc đẩy thông qua các khuôn khổ hợp tác đa phương như ASEAN+3, APEC và RCEP. Tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) giúp Việt Nam tiếp cận thị trường Nhật Bản dễ dàng hơn, đồng thời tăng cường hợp tác kinh tế và chuỗi cung ứng khu vực.

III. Hiệp Định FTA Việt Nam Nhật Bản VJEPA Tác Động Đánh Giá

Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA) là một dấu mốc quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. VJEPA tạo ra một khu vực thương mại tự do giữa hai nước, giúp cắt giảm thuế quan và hàng rào phi thuế quan, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại Việt Nam Nhật Bản. Hiệp định cũng thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực đầu tư, dịch vụ và sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, VJEPA cũng đặt ra những thách thức đối với các doanh nghiệp Việt Nam, đòi hỏi phải nâng cao năng lực cạnh tranh để tận dụng tối đa các cơ hội.

3.1. Tác Động của VJEPA đến Xuất Nhập Khẩu Việt Nam Nhật Bản

FTA Việt Nam Nhật Bản đã có tác động tích cực đến xuất khẩu Việt Nam sang Nhật Bản. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, da giày, thủy sản và nông sản được hưởng lợi từ việc cắt giảm thuế quan. Đồng thời, VJEPA cũng tạo điều kiện cho Việt Nam nhập khẩu các sản phẩm công nghệ cao và nguyên phụ liệu từ Nhật Bản với giá cả cạnh tranh hơn.

3.2. VJEPA Thúc Đẩy Đầu Tư Nhật Bản vào Các Ngành Công Nghiệp Việt Nam

VJEPA tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam. Việc giảm thiểu các rào cản thương mại và đầu tư giúp các doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng quy mô sản xuất, chuyển giao công nghệ và phát triển các chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Các ngành công nghiệp như ô tô, điện tử, cơ khí và năng lượng tái tạo được hưởng lợi từ làn sóng đầu tư Nhật Bản.

3.3. Đánh Giá Hiệu Quả và Hạn Chế của VJEPA đối với Kinh Tế Việt Nam

Mặc dù VJEPA mang lại nhiều lợi ích cho kinh tế Việt Nam, nhưng cũng tồn tại một số hạn chế cần giải quyết. Doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy tắc xuất xứ để tận dụng tối đa các ưu đãi thuế quan. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) để tham gia vào chuỗi cung ứng Việt Nam Nhật Bản.

IV. Cơ Hội Thách Thức trong Quan Hệ Kinh Tế Việt Nam Nhật Bản

Quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Nhật Bản đang đứng trước nhiều cơ hội to lớn. Sự phục hồi của kinh tế thế giới sau đại dịch COVID-19, các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và sự chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu tạo ra những điều kiện thuận lợi cho hợp tác Việt Nam Nhật Bản. Tuy nhiên, cũng tồn tại không ít thách thức, bao gồm sự cạnh tranh từ các quốc gia khác, biến động của thị trường tài chính và các vấn đề về môi trường và lao động. Việc vượt qua những thách thức này đòi hỏi sự nỗ lực chung của cả hai nước.

4.1. Tận Dụng Lợi Thế Cạnh Tranh của Việt Nam để Thu Hút Đầu Tư

Việt Nam có nhiều lợi thế cạnh tranh để thu hút đầu tư Nhật Bản, bao gồm vị trí địa lý chiến lược, nguồn lao động dồi dào và chi phí cạnh tranh. Để tận dụng tối đa lợi thế này, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Điều này giúp Việt Nam Nhật Bản hợp tác kinh tế hiệu quả hơn.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Doanh Nghiệp Việt Nam để Tham Gia Chuỗi Cung Ứng

Để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng Việt Nam Nhật Bản, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng và quy tắc xuất xứ. Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp SME trong việc tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường. Hợp tác phát triển bền vững Việt Nam Nhật Bản cũng cần được chú trọng.

4.3. Giải Quyết Các Vấn Đề về Môi Trường và Lao Động trong Hợp Tác

Hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Nhật Bản cần gắn liền với các mục tiêu phát triển bền vững. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng hiệu quả và đảm bảo quyền lợi của người lao động. Hợp tác phát triển bền vững không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng và thịnh vượng.

V. Triển Vọng Quan Hệ Kinh Tế Việt Nam Nhật Bản trong Tương Lai

Triển vọng quan hệ Việt Nam Nhật Bản trong tương lai là rất sáng sủa. Với nền tảng vững chắc đã được xây dựng trong quá khứ, hai nước có thể tiếp tục mở rộng và làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Sự tin cậy chính trị, tương đồng về lợi ích chiến lược và sự gắn kết giữa hai nền kinh tế sẽ là những động lực quan trọng thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam Nhật Bản.

5.1. Hợp Tác Trong Các Lĩnh Vực Mới Năng Lượng Xanh Chuyển Đổi Số

Trong bối cảnh mới, Việt Nam và Nhật Bản có nhiều tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực mới như năng lượng xanh, chuyển đổi số, y tế và nông nghiệp công nghệ cao. Hỗ trợ kỹ thuật Nhật Bản cho Việt Nam trong các lĩnh vực này sẽ giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

5.2. Tăng Cường Liên Kết Chuỗi Cung Ứng Khu Vực và Toàn Cầu

Chuỗi cung ứng Việt Nam Nhật Bản đóng vai trò quan trọng trong thương mại toàn cầu, cần tăng cường liên kết chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp điện tử, ô tô và dệt may. Sự hợp tác này sẽ giúp hai nước nâng cao năng lực cạnh tranh và đối phó với các rủi ro trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động.

5.3. Phát Triển Quan Hệ Đối Tác Chiến Lược Toàn Diện và Sâu Sắc Hơn

Để đáp ứng yêu cầu của tình hình mới, Việt Nam và Nhật Bản cần tiếp tục phát triển quan hệ đối tác chiến lược toàn diện và sâu sắc hơn. Điều này đòi hỏi sự tăng cường hợp tác trên tất cả các lĩnh vực, từ chính trị, kinh tế đến văn hóa, xã hội và an ninh quốc phòng. Quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam Nhật Bản đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình, ổn định và thịnh vượng trong khu vực.

VI. Ảnh Hưởng Của Covid 19 Giải Pháp Thúc Đẩy Quan Hệ

Đại dịch Covid-19 ảnh hưởng đến quan hệ Việt Nam Nhật Bản nhưng cũng mở ra những cơ hội hợp tác mới. Hai nước đã cùng nhau ứng phó với đại dịch, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau về vật tư y tế. Để vượt qua những khó khăn và thúc đẩy phục hồi kinh tế, Việt Nam và Nhật Bản cần tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như y tế, du lịch và thương mại điện tử. Tác động của Covid-19 đến kinh tế Việt Nam cho thấy sự cần thiết của việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế.

6.1. Đánh Giá Tác Động Của Đại Dịch Đến Thương Mại Đầu Tư

Đại dịch COVID-19 gây ra những gián đoạn trong thương mại Việt Nam Nhật Bản và làm chậm quá trình thực hiện các dự án đầu tư. Các biện pháp hạn chế đi lại và đóng cửa biên giới đã ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, thương mại điện tử và các hình thức kinh doanh trực tuyến đã phát triển mạnh mẽ, tạo ra những cơ hội mới cho doanh nghiệp hai nước.

6.2. Các Giải Pháp Từ Phía Nhà Nước Để Ứng Phó Với Khủng Hoảng

Để ứng phó với khủng hoảng COVID-19, nhà nước Việt Nam cần có các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, kích cầu tiêu dùng và đẩy mạnh đầu tư công. Các chính sách tài khóa và tiền tệ cần được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tình hình thực tế. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác Việt Nam Nhật Bản trong lĩnh vực y tế để đối phó với các dịch bệnh trong tương lai.

6.3. Triển Vọng Hợp Tác Kinh Tế Số Hóa Trong Tình Hình Mới

Trong bối cảnh đại dịch COVID-19, kinh tế số hóa trở thành một xu hướng tất yếu. Việt Nam và Nhật Bản có nhiều tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực như thương mại điện tử, thanh toán điện tử, logistics và an ninh mạng. Hợp tác phát triển bền vững giúp tạo ra một môi trường kinh doanh số an toàn và tin cậy, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ HÌNH THÀNH MỐI QUAN HỆ KINH TẾ VIỆT NAM – NHẬT BẢN 1. Tiền đề Lịch sử Nhật Bản và Việt Nam là hai nước thuộc khu vực châu Á, không những có lịch sử quan hệ từ rất sớm mà còn có sự gần gũi về vị trí địa lý, điểm giống nhau về điều kiện tự nhiên và những nét tương đồng về văn hóa, tôn giáo – tín ngưỡng, phong tục. Nhật Bản là quần đảo nằm ở Tây Bắc lòng chảo Thái Bình Dương, ngoài khơi phía Đông lục địa châu Á, trải theo một vòng cung hẹp dài 3.852 hòn đảo lớn nhỏ, tổng diện tích là 377.944km2, với 4 đảo lớn nhất, chiếm 97% diện tích, là Hokkaido, Honshu, Shikoku và Kyushu. 73% diện tích đất là đồi núi và rừng rậm.

Dân số: 127,7 triệu (khái toán 7/2018) (Tổng cục thống kê Nhật Bản). Khí hậu với bốn mùa rõ rệt, nhưng có sự khác nhau rất lớn giữa các khu vực. Nhìn chung, khí hậu ở Nhật Bản tương đối khắc nghiệt, lại bị ảnh hưởng nhiều bởi thiên tai như núi lửa, động đất, sóng thần. Điều này đã tạo nên tính cách riêng của người Nhật Bản như tính chịu thương, chịu khó, tiết kiệm, bản lĩnh, kiên cường, cứng rắn, trung thành với các giá trị truyền thống, nhưng lại tiếp nhận rất sớm và nhanh những giá trị của văn minh nhân loại để phát triển đất nước.

Việt Nam là một quốc gia nằm trên bán đảo Đông Dương, khu vực Đông Nam Á, ven biển Thái Bình Dương. Diện tích Việt Nam là 330.000 km², biên giới trên đất liền dài 4.550 km tiếp giáp với Trung Quốc ở phía Bắc, với Lào và Căm- pu-chia ở phía Tây; phía Đông giáp Biển Đông. Theo kết quả điều tra năm 2021 dân số Việt Nam ước tính 98,51 triệu người (Tổng Cục Thống kê). Việt Nam là một quốc gia nhiệt đới với địa hình phần lớn là đồi núi (chiếm 3/4 diện tích lãnh thổ), chủ yếu là đồi núi thấp, đồng bằng chỉ chiếm 1/4 diện tích.

Cũng như Nhật Bản, tính cách con người Việt Nam được hình thành và phát triển qua hàng ngàn năm lịch sử do nhiều yếu tố tác động như vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, văn minh nông nghiệp, chịu nhiều gian khổ, hy sinh, mất mát.do phải đối mặt với thiên tai và các cuộc xâm lăng của ngoại bang trong nhiều thế kỷ đã tạo nên tính cách kiên 13 cường, can đảm, dẻo dai, dễ thích ứng, tính cố kết cộng đồng cao, truyền thống anh hùng, bất khuất, ý thức độc lập, tự chủ rất cao. Về các mối liên hệ lịch sử, do vị trí địa lý không quá xa nhau và nhu cầu nội tại qua các thời kỳ, Nhật Bản và Việt Nam đã có các mối liên hệ và quan hệ giao lưu từ rất sớm. Nhà nghiên cứu người Nga P. I Boriskovski cho rằng: “Từ sơ kỳ thời đại đồ đá mới, ở miền Trung nước Nhật Bản đã thể hiện những mối liên hệ với nền văn hóa Hòa Bình – Bắc Sơn ở Việt Nam”.

Nhiều bảo tàng ở Việt Nam và Nhật Bản còn lưu giữ những vật phẩm, tác phẩm nghệ thuật… nhiều nơi còn để lại di tích mang tính lịch sử về quan hệ hai nước như: Hội An, Hà Nội (Việt Nam), Sizuoka, Tokyo, Nagoya, Nagasaki (Nhật Bản). Thế kỷ thứ VIII, thời nhà Đường còn đô hộ Việt Nam, một viên quan nhà Đường gốc Nhật Bản là Abe no Nakamaro đã được cử sang làm Tiết độ sứ An Nam đô hộ phủ. Theo nhiều tài liệu cổ của Nhật Bản, thì ngay từ rất sớm Nhật Bản đã tăng cường giao lưu với bên ngoài, đặc biệt là với các nước như Anh, Hà Lan, Bồ Đào Nha. Chính sự giao lưu này không những làm phát triển Nhật Bản, mà còn làm thay đổi tư duy vốn từ lâu bị lệ thuộc vào tư duy truyền thống.

Và Việt Nam cũng là một vùng đất mà người Nhật hướng tới. Theo nhà nghiên cứu Đào Duy Anh ngay từ đầu thế kỷ 15 đã có một số ít người Nhật Bản tới buôn bán ở Việt Nam. Thời kỳ Toyotomi Hideyoshi (1536 – 1598) thương gia Shirahama Kenki đã cùng 5 chiếc thuyền lớn đến buôn bán ở Cửa Việt (Thuận Hóa) thuộc tỉnh Quảng Trị ngày nay. Đây có thể nói là mốc quan trọng trong việc Nhật bản mở rộng thông thương với Đàng Trong.

Sau đó còn có nhiều thương gia khác tới Đàng Trong với mục đích buôn bán. Theo số liệu thống kê từ năm 1604 – 1634 trong số 331 giấy phép cấp cho các tàu thuyền giao dịch buôn bán với nước ngoài có 121 giấy phép cấp cho các tàu thuyền Nhật Bản buôn bán với Việt Nam. Trong giai đoạn này Nhật Bản chủ yếu nhập khẩu hàng tơ lụa, trầm hương, gỗ, thạch anh, sơn mài, đồ sứ, dầu thông, nhục quế, kẽm, tô mộc… và xuất khẩu chủ yếu sản phẩm công nghiệp, đồ dân dụng như kim loại, gươm, áo giáp, thuỷ tinh, đồ trang sức …Chính vì vậy, trong giai đoạn này Hội An rất nhộn 14 nhịp với việc người Nhật Bản thành lập khu phố của người Nhật với lối sống riêng, phong tục riêng. Con phố này dài tới gần 2km, đã có lúc có tới hơn 100 hộ với gần 1000 người Nhật Bản lưu trú tại đây.

Cố đạo người Bồ Đào Nha đến Hội An năm 1618 đã ghi trong ký sự của mình rằng: “Người Trung Quốc và người Nhật Bản là những người buôn bán chính yếu ở Đàng Trong, tại một cảng ở đây. Thành phố ấy gọi là Faifo (Hoài Phố) lớn đến mức có thể nói là gồm hai con phố, một nửa của người Trung Quốc và một nửa của người Nhật Bản”. Nhà nghiên cứu Nhật Angurao Sadao đã viết trong tác phẩm”Người Nhật thời kỳ Châu Ấn thuyền”như sau: “So với phố của người Hoa thì phố Nhật bao gồm cả những ngôi nhà hai tầng, có cấu trúc cầu kỳ hơn, các ngôi nhà làm san sát vào nhau. Trong đó có những ngôi nhà làm ba tầng rất cầu kỳ.

Ở những ngôi nhà nhìn ra đường có làm hiên để chống nóng. Không có chỗ nào là không giống dáng dấp của những căn nhà của dòng họ Chaya ở Owari”. Ông cũng là người lập ra bản đồ hàng hải Giao Chỉ “Giao Chỉ mậu dịch độ hải đồ” trong đó có kèm theo một bức tranh vẽ phố Hội An và có tên gọi là tranh Chaya, hiện tại được lưu giữ tại Chùa Jomyo ở thành phố Nagasaki – Nhật Bản. Và đặc biệt tại nhà thờ dòng họ Chaya ở Nagoya (tỉnh Aichi ngày nay) còn giữ một bức tượng Phật Bà Quan Âm do Chúa Nguyễn tặng và một bức hoạ mang hình ảnh chiếc tàu buôn của dòng họ Chaya đến Hội An.

Trong giai đoạn 1600 chế độ Mạc Phủ Tokugawa ra đời có thể coi là thời kỳ phát triển nhất và cũng là cuối cùng của chế đố phong kiến Nhật Bản (kết thúc vào năm 1868). Trong giai đoạn này chính sách giao lưu với bên ngoài rất được coi trọng đặc biệt là với Anh và sau này là Hà Lan và Bồ Đào Nha. Bên cạnh đó, Tokugawa cũng tăng cường ảnh hưởng của Nhật Bản bằng cách tăng cường việc cho phép các thuyền của Nhật tới một số nước Châu Âu và Châu Á. Do vậy, việc hình thành các Phố Người Nhật ở nước ngoài là một tất yếu.

Con Phố Nhật được hình thành sớm nhất là ở Luzon (Philippin) vào năm 1603, sau đó là ở Phnompenh (Campuchia) năm 1618, Hội An (Việt Nam) 1617 bên cạnh khu phố của người Trung Quốc. Tuy nhiên, trong giai đoạn này người Nhật không chỉ tập 15 trung buôn bán ở Hội An mà cũng buôn bán rất sớm với Phố Hiến (Hưng Yên ngày nay), Thanh Hà (Huế), Touran (Đà Nẵng). Năm 1635, do lệnh bế quan tỏa cảng của Nhật Bản mà việc thông thương giữa Nhật Bản và Việt Nam bị gián đoạn. Một số người Nhật lưu lại tại Hội An và sinh sống tại đây.

Trong số đó có Araki Sotaro và Shicho Eikichi. Năm 1626 Satoro kết hôn với công chúa Ngọc Vạn (con chúa Nguyễn Phúc Nguyên). Trong thời gian ở Hội An Araki Satoro đã giúp Chúa Nguyễn Phúc Nguyên hàng năm tổ chức đội thuyền ra quần đảo Hoàng Sa để thu hàng hoá, vũ khí của các tàu bị đắm và hải vật. Đây cũng có thể là một chứng cứ lịch sử được nghi chép lại không những ở Việt Nam mà còn ở Nhật Bản về chủ quyền của Việt nam ở quần đảo Hoàng Sa.

Ở thời kỳ này, tuy Nhật thực hiện chính sách cấm xuất ngoại, buôn bán với nước ngoài, nhưng Chúa Nguyễn vẫn gửi một bức thư cho Mạc Phủ Tokugawa yêu cầu mở lại quan hệ buôn bán và mong nhập nhiều tiền đồng. Theo giáo sư Nhật Bản Kawamoto thì bức thư này có nội dung như sau: “Tôi thầm nghĩ, nước tôi bây giờ cần rất nhiều kinh phí cho lưu thông tiền tệ, nhưng kỹ thuật chế tạo tiền không có, nên đành phải phải gác vấn đề tài chính lại. Tôi nghe rằng, ở quí quốc sản xuất đồng tốt và chế tạo tiền tuỳ theo nhu cầu. Nếu thật như thế, tại sao không chế thật nhiều tiền đồng để cứu những người nghèo về tiền tệ.

Điều mong muốn đối với quí quốc là quí quốc làm luật lưu thông tiền tệ ở nước ngoài và giao dịch với nước tôi để hai quốc gia chúng ta cùng được lợi. Nếu được như thế, lưỡng tiện sẽ thông qua tình hữu nghị, xây đắp tín nghĩa, hai quốc gia trở thành một mái gia đình. Đây là một điều thật tuyệt vời”. Lúc bấy giờ tiền đồng là phương tiện chủ yếu để thông thương.

Nhà nghiên cứu Iwao Sheiichi cho rằng, mỗi thuyền của Nhật khi đến Hội An tối thiểu là mang khoảng 400.000 tiền đồng, lúc nhiều nhất lên tới 1. Họ mua bán rất nhiều đồ tơ lụa và đồ sứ. Những điều này chứng tỏ rằng quan hệ kinh tế, văn hoá giữa Nhật Bản và Đàng Trong, Đàng Ngoài đã rất phát triển. Ngoài Nhật Bản, có Trung Quốc, Hà Lan… có quan hệ buôn bán với Việt Nam, nhưng Chúa Nguyễn có phần ưu ái hơn 16 đối với các nhà thương gia người Nhật.

Và Hội An cũng là cảng chính của Nhật Bản khi họ thông thương với các quốc gia ở Đông Nam Á. Trong những năm chiến tranh thế giới thứ 2, Nhật Bản đã đưa quân vào Việt Nam. Năm 1945 tranh thủ thời cơ thuận lợi, nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiến hành cách mạng tháng 8 – 1945 thành công, dành được chính quyền từ tay phát xít Nhật. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và kháng chiến chống Mỹ mặc dù Nhật Bản là đồng minh của phương Tây, nhưng một mặt Nhật lại viện trợ cho chính quyền Việt Nam cộng hòa.