Luận văn: Quan hệ kinh tế Việt Nam và Liên hiệp Châu Âu giai đoạn 1995-2004

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn đề tài cấp bộ quan hệ kinh tế việt nam liên hiệp châu âu 1995 2004, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Hoàng Thị Như Ý
• Trường học: Trường Đại học Đà Lạt
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Quan hệ kinh tế Việt Nam - Liên hiệp Châu Âu (1995-2004): Phân tích và đánh giá
• Loại tài liệu: đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Đà Lạt

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LIÊN HIỆP CHÂU ÂU VÀ ĐƯỜNG LỐI ĐỐI NGOẠI ĐỔI MỚI CỦA VIỆT NAM
• 1.1. Tổng quan về Liên hiệp Châu Âu
• 1.2. Quá trình hình thành Liên hiệp châu Âu
• 1.3. Đặc điểm của Liên hiệp Châu Âu
• 1.4. Quan hệ kinh tế quốc tế của EU
• 1.5. Đường lối đối ngoại đổi mới của Việt Nam (1986 - 2004)
• 1.5.1. Quan hệ quốc tế của Việt Nam giai đoạn 1975-1985
• 1.5.2. Đổi mới tư duy đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 1.5.3. Đường lối đối ngoại đổi mới (1991-2004). Quan hệ Việt Nam – EU trên lĩnh vực kinh tế (1995 - 2004)
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH QUỐC TẾ, KHU VỰC SAU CHIẾN TRANH LẠNH. NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ KINH TẾ VIỆT NAM – EU
• 2.1. Tình hình quốc tế, khu vực sau chiến tranh lạnh
• 2.2. Sự biến động của cục diện thế giới
• 2.3. Tình hình khu vực Châu Âu và Châu Âu cuối thế kỷ XX - đầu thế kỷ XXI
• 2.4. Tác động của tình hình thế giới và khu vực đến quan hệ Việt Nam-EU
• 2.4.1. Quan hệ kinh tế Việt Nam - EU giai đoạn 1990-1995
• 2.4.2. Quan hệ trên lĩnh vực thương mại
• 2.4.3. Quan hệ trên lĩnh vực đầu tư và hợp tác phát triển
• 2.4.4. Quan hệ kinh tế Việt Nam - EU giai đoạn 1995-2004
• 2.4.4.1. Quan hệ trên lĩnh vực thương mại
• 2.4.4.2. Quan hệ trên lĩnh vực đầu tư
• 2.4.4.3. Quan hệ trên lĩnh vực hợp tác phát triển
• 3. CHƯƠNG 3: BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN QUAN HỆ KINH TẾ VIỆT NAM – EU
• 3.1. Bài học kinh nghiệm
• 3.2. Những cơ hội và thách thức của quan hệ Việt Nam – EU trong thập niên đầu thế kỷ XXI
• 3.2.1. Cơ hội của quan hệ Việt Nam trong thập niên đầu thế kỷ XXI
• 3.2.2. Thách thức của quan hệ Việt Nam trong thập niên đầu thế kỷ XXI
• 3.3. Triển vọng của quan hệ kinh tế Việt Nam - EU
• 3.4. Một số giải pháp nhằm phát triển quan hệ kinh tế Việt Nam - EU
• 3.4.1. Giải pháp chung về quan hệ kinh tế đối ngoại
• 3.4.2. Những giải pháp trong quan hệ kinh tế với EU
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Quan hệ kinh tế Việt Nam Liên hiệp Châu Âu 1995 2004 Tổng quan và bối cảnh

Quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Liên hiệp Châu Âu (EU) trong giai đoạn 1995-2004 được đánh dấu bởi sự hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực. Bối cảnh quốc tế và khu vực sau Chiến tranh Lạnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển mối quan hệ này. Phân tích kinh tế cho thấy, sự thay đổi cục diện thế giới và khu vực Châu Á - Châu Âu đã tác động mạnh mẽ đến quan hệ kinh tế giữa hai bên. Việt Nam đã thực hiện đường lối đối ngoại đổi mới, mở cửa và đa dạng hóa quan hệ quốc tế, trong đó EU là đối tác quan trọng.

1.1. Bối cảnh quốc tế và khu vực

Sau Chiến tranh Lạnh, thế giới chứng kiến sự thay đổi lớn trong cục diện chính trị và kinh tế. Liên hiệp Châu Âu đã mở rộng và tăng cường hợp tác với các nước Châu Á, trong đó có Việt Nam. Sự biến động của tình hình thế giới và khu vực đã tạo ra cả cơ hội và thách thức cho quan hệ kinh tế giữa hai bên. Việt Nam đã tận dụng cơ hội này để thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư với EU.

1.2. Đường lối đối ngoại của Việt Nam

Từ năm 1986, Việt Nam đã thực hiện đường lối đổi mới, mở cửa và đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Đường lối này đã tạo cơ sở vững chắc cho việc phát triển quan hệ kinh tế với EU. Việt Nam coi trọng hợp tác toàn diện với EU, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, nhằm tranh thủ nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý từ các nước thành viên EU.

II. Phân tích quan hệ kinh tế Việt Nam EU 1995 2004

Giai đoạn 1995-2004 chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EU. Phân tích kinh tế cho thấy, hai bên đã hợp tác hiệu quả trên các lĩnh vực thương mại, đầu tư và hợp tác phát triển. Thương mại Việt Nam - EU tăng trưởng đáng kể, trong khi đầu tư nước ngoài từ EU vào Việt Nam cũng gia tăng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

2.1. Hợp tác thương mại

Thương mại Việt Nam - EU trong giai đoạn này đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, giày dép và nông sản đã được tiếp cận thị trường EU một cách thuận lợi. Phân tích kinh tế chỉ ra rằng, EU là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, góp phần tăng cường quan hệ kinh tế giữa hai bên.

2.2. Hợp tác đầu tư

Đầu tư nước ngoài từ EU vào Việt Nam đã tăng đáng kể trong giai đoạn 1995-2004. Các dự án đầu tư tập trung vào các lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ và cơ sở hạ tầng. Phân tích kinh tế cho thấy, EU là một trong những nhà đầu tư lớn nhất tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và chuyển giao công nghệ.

III. Đánh giá và triển vọng quan hệ kinh tế Việt Nam EU

Đánh giá quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EU trong giai đoạn 1995-2004 cho thấy nhiều kết quả tích cực. Hợp tác kinh tế đã mang lại lợi ích cho cả hai bên, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức cần được giải quyết để tiếp tục thúc đẩy quan hệ kinh tế trong tương lai.

3.1. Bài học kinh nghiệm

Từ phân tích kinh tế, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm trong việc phát triển quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EU. Việc tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức là yếu tố then chốt để duy trì và phát triển mối quan hệ này. Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và tăng cường hợp tác với EU trên nhiều lĩnh vực.

3.2. Triển vọng hợp tác

Triển vọng quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EU trong tương lai là rất tích cực. Với sự phát triển của hợp tác kinh tế và thương mại Việt Nam - EU, hai bên có thể tiếp tục mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1995-2004, quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Liên hiệp châu Âu (EU) đã trải qua nhiều bước phát triển quan trọng, đánh dấu sự hội nhập sâu rộng của Việt Nam vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Theo số liệu thống kê, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU tăng từ khoảng 3,3 tỷ USD năm 1997 lên gần 11 tỷ USD năm 2004, trong đó EU trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu. Đây là kết quả của việc ký kết Hiệp định khung hợp tác năm 1995, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển toàn diện quan hệ kinh tế song phương.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc phân tích quá trình hình thành, phát triển và những tác động của quan hệ kinh tế Việt Nam – EU trong giai đoạn này, nhằm làm rõ các cơ hội, thách thức và bài học kinh nghiệm để đề xuất các giải pháp thúc đẩy hợp tác hiệu quả hơn trong tương lai. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các lĩnh vực thương mại, đầu tư, hợp tác phát triển và chính sách đối ngoại của hai bên, với trọng tâm là giai đoạn từ năm 1995 đến năm 2004, thời điểm đánh dấu sự chuyển biến mạnh mẽ trong quan hệ song phương.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc hoạch định chính sách đối ngoại và kinh tế của Việt Nam, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác với EU, một trong những đối tác chiến lược quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về quan hệ quốc tế, kết hợp với các lý thuyết kinh tế quốc tế hiện đại nhằm phân tích các mối quan hệ kinh tế đa phương và song phương. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết hội nhập kinh tế quốc tế: Giải thích quá trình liên kết kinh tế giữa các quốc gia, vai trò của các hiệp định thương mại và đầu tư trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế.
2. Lý thuyết lợi thế so sánh và cạnh tranh quốc tế: Phân tích cơ cấu xuất nhập khẩu, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong quan hệ với EU, cũng như tác động của các chính sách bảo hộ và ưu đãi thương mại.

Các khái niệm chính bao gồm: hội nhập kinh tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), thương mại song phương, chính sách đối ngoại đa phương, và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích định lượng và định tính. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Số liệu thương mại, đầu tư từ các báo cáo của EU, Chính phủ Việt Nam và các tổ chức quốc tế.
• Văn bản pháp luật, hiệp định thương mại, chính sách đối ngoại của Việt Nam và EU.
• Các báo cáo, bài phát biểu của lãnh đạo hai bên và các nghiên cứu khoa học liên quan.

Phân tích số liệu được thực hiện qua các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ tăng trưởng, cơ cấu xuất nhập khẩu và đầu tư. Phân tích định tính dựa trên phương pháp lịch sử, logic và so sánh để làm rõ nguyên nhân, tác động và xu hướng phát triển.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các hiệp định, dự án đầu tư, số liệu thương mại trong giai đoạn 1995-2004, được chọn lọc theo tiêu chí tính đại diện và độ tin cậy. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 1995, khi Hiệp định khung được ký kết, đến năm 2004, thời điểm Việt Nam tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh ASEM 5, đánh dấu sự phát triển toàn diện của quan hệ Việt Nam – EU.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng thương mại song phương mạnh mẽ: Kim ngạch thương mại hai chiều tăng từ 3,3 tỷ USD năm 1997 lên gần 11 tỷ USD năm 2004, tương đương mức tăng trưởng trung bình hàng năm khoảng 20%. EU trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu.

2. Cơ cấu xuất khẩu chủ yếu tập trung vào hàng dệt may, giày dép và thủy sản: Hàng dệt may chiếm khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu sang EU, giày dép chiếm 25%, thủy sản và cà phê chiếm tỷ trọng còn lại. Kim ngạch xuất khẩu dệt may sang EU tăng từ 84 triệu USD năm 1992 lên hơn 1 tỷ USD năm 2004.

3. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ EU vào Việt Nam tăng đều: Tổng số dự án FDI của EU đạt khoảng 534 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 6,62 tỷ USD, trong đó vốn thực hiện đạt 3,1 tỷ USD. EU chiếm khoảng 21,8% tổng vốn FDI vào Việt Nam, tập trung chủ yếu vào các ngành công nghiệp nặng, dầu khí, viễn thông và dịch vụ.

4. Hiệp định khung hợp tác năm 1995 tạo nền tảng pháp lý vững chắc: Hiệp định gồm 21 điều khoản, thúc đẩy hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là thương mại và đầu tư, góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hai bên.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự phát triển mạnh mẽ trong quan hệ kinh tế Việt Nam – EU là do sự thay đổi chính sách đối ngoại của Việt Nam theo hướng mở cửa, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, cùng với sự quan tâm và hỗ trợ tích cực từ EU thông qua các hiệp định và chương trình hợp tác phát triển. So với giai đoạn trước 1995, mức tăng trưởng thương mại và đầu tư đã có bước nhảy vọt rõ rệt.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực, Việt Nam có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu sang EU cao hơn nhiều nước ASEAN khác, nhờ vào chính sách ưu đãi thuế quan và sự phát triển nhanh của ngành dệt may, giày dép. Tuy nhiên, cơ cấu xuất khẩu còn phụ thuộc nhiều vào các mặt hàng thô và gia công, chưa đa dạng và có giá trị gia tăng cao.

Về đầu tư, EU là một trong những nhà đầu tư lớn và ổn định nhất tại Việt Nam, nhưng quy mô và chất lượng đầu tư vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và vị thế của EU trên trường quốc tế. Các dự án đầu tư chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn và ngành công nghiệp truyền thống, chưa khai thác hết các lĩnh vực công nghệ cao và dịch vụ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng kim ngạch thương mại, bảng phân tích cơ cấu xuất khẩu theo ngành hàng, và biểu đồ phân bổ vốn FDI theo lĩnh vực và địa phương, giúp minh họa rõ nét xu hướng và điểm mạnh, điểm yếu trong quan hệ kinh tế song phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đa dạng hóa cơ cấu xuất khẩu: Khuyến khích phát triển các ngành công nghiệp chế biến sâu, công nghệ cao và dịch vụ có giá trị gia tăng cao nhằm giảm sự phụ thuộc vào dệt may và giày dép. Mục tiêu tăng tỷ trọng xuất khẩu các mặt hàng công nghệ cao lên 30% trong vòng 5 năm tới. Bộ Công Thương phối hợp với các địa phương và doanh nghiệp thực hiện.

2. Tăng cường thu hút đầu tư EU vào các lĩnh vực công nghệ cao và bền vững: Xây dựng chính sách ưu đãi đặc biệt cho các dự án đầu tư trong lĩnh vực công nghệ sạch, năng lượng tái tạo và công nghệ thông tin. Mục tiêu tăng vốn FDI từ EU vào các ngành này lên 40% tổng vốn đầu tư EU trong 3 năm tới. Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường.

3. Nâng cao năng lực quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu: Tổ chức các chương trình đào tạo, tư vấn về tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định nhập khẩu của EU, đồng thời cải thiện hạ tầng logistics và thủ tục hải quan. Mục tiêu giảm thời gian thông quan hàng hóa xuống dưới 48 giờ trong 2 năm tới. Bộ Công Thương và Tổng cục Hải quan chịu trách nhiệm.

4. Thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ: Thiết lập các chương trình hợp tác nghiên cứu giữa các viện nghiên cứu, trường đại học Việt Nam và các đối tác EU nhằm nâng cao trình độ công nghệ và đổi mới sáng tạo. Mục tiêu tăng số lượng dự án hợp tác lên 50% trong 5 năm. Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với các tổ chức quốc tế thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng các chính sách đối ngoại, thương mại và đầu tư phù hợp, giúp nâng cao hiệu quả hợp tác Việt Nam – EU.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và đầu tư: Thông tin chi tiết về cơ cấu thị trường, các ngành hàng chủ lực và xu hướng đầu tư giúp doanh nghiệp định hướng chiến lược kinh doanh và mở rộng thị trường.

3. Các viện nghiên cứu và trường đại học: Tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu về quan hệ quốc tế, kinh tế đối ngoại và phát triển kinh tế, đồng thời là cơ sở để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức quốc tế: Giúp đánh giá hiệu quả các chương trình hợp tác, hỗ trợ phát triển kinh tế và xây dựng các dự án phát triển bền vững phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Quan hệ kinh tế Việt Nam – EU phát triển như thế nào trong giai đoạn 1995-2004?
   Kim ngạch thương mại hai chiều tăng gần 3,3 lần, từ 3,3 tỷ USD năm 1997 lên gần 11 tỷ USD năm 2004. EU trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu.

2. Ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang EU là gì?
   Dệt may chiếm khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu, giày dép chiếm 25%, còn lại là thủy sản và cà phê. Đây là các ngành có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nhanh và đóng vai trò quan trọng trong quan hệ thương mại song phương.

3. EU đầu tư vào những lĩnh vực nào tại Việt Nam?
   EU tập trung đầu tư vào các ngành công nghiệp nặng, dầu khí, viễn thông, dịch vụ và các dự án phát triển hạ tầng. Tổng vốn đăng ký FDI của EU đạt khoảng 6,62 tỷ USD với hơn 500 dự án.

4. Hiệp định khung hợp tác năm 1995 có ý nghĩa gì?
   Hiệp định tạo cơ sở pháp lý cho hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và EU, thúc đẩy thương mại, đầu tư và các lĩnh vực hợp tác khác, góp phần nâng cao hiệu quả và sự ổn định trong quan hệ song phương.

5. Những thách thức chính trong quan hệ kinh tế Việt Nam – EU là gì?
   Cơ cấu xuất khẩu còn phụ thuộc nhiều vào các mặt hàng gia công, giá trị gia tăng thấp; đầu tư EU chưa khai thác hết tiềm năng; các rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn nhập khẩu của EU còn gây khó khăn cho doanh nghiệp Việt Nam.

Kết luận

• Quan hệ kinh tế Việt Nam – EU giai đoạn 1995-2004 phát triển mạnh mẽ với kim ngạch thương mại tăng gần 3,3 lần và EU trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam.
• Cơ cấu xuất khẩu chủ yếu tập trung vào dệt may, giày dép và thủy sản, trong khi đầu tư EU tập trung vào công nghiệp nặng, dầu khí và viễn thông.
• Hiệp định khung hợp tác năm 1995 là bước ngoặt quan trọng, tạo nền tảng pháp lý và thúc đẩy hợp tác toàn diện giữa hai bên.
• Các thách thức về đa dạng hóa xuất khẩu, nâng cao chất lượng đầu tư và cải thiện năng lực doanh nghiệp cần được giải quyết để phát huy tối đa tiềm năng hợp tác.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm đa dạng hóa xuất khẩu, thu hút đầu tư công nghệ cao, nâng cao năng lực quản lý và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu khoa học.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi thời gian và lĩnh vực hợp tác, đồng thời triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quan hệ kinh tế Việt Nam – EU trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức, thúc đẩy quan hệ Việt Nam – EU phát triển bền vững và hiệu quả hơn trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC ÑAØ LAÏT [ \ ÑEÀ TAØI NGHIEÂN CÖÙU KHOA HOÏC CAÁP BOÄ MAÕ SOÁ: B2005 – 29 – 39 Teân ñeà taøi: QUAN HEÄ KINH TEÁ VIEÄT NAM – LIEÂN HIEÂP CHAÂU AÂU (1995 – 2004) Chuû nhieäm ñeà taøi: HOAØNG THÒ NHÖ YÙ Ñaø Laït, 2007 2 MUÏC LUÏC Trang BAÛNG VIEÁT TAÉT MÔÛ ÑAÀU 4 CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN VEÀ LIEÂN HIEÄP CHAÂU AÂUVAØ ÑÖÔØNG LOÁI ÑOÁI NGOÏAI ÑOÅI MÔÙI CUÛA VIEÄT NAM 1.1 Toång quan veà Lieân hieäp Chaâu Aâu 12 1. Quaù trình hình thaønh Lieân hieäp chaâu Aâu 12 1.Ñaëc ñieåm cuûa Lieân hieäp Chaâu Aâu 13 1.Quan heä kinh teá quoác teá cuûa EU 14 1. Ñöôøng loái ñoái ngoïai ñoåi môùi cuûa Vieät Nam (1986 -2004) 16 1.1 Quan heä quoác teá cuûa Vieät Nam giai ñoïan 1975-1985 16 1.2 Ñoåi môùi tö duy ñoái ngoaïi cuûa Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam 17 1.3 Ñöôøng loái ñoái ngoïai ñoåi môùi (1991-2004). QUAN HEÄ VIEÄT NAM – EU TREÂN LÓNH VÖÏC KINH TEÁ ( 1995 -2004 ) 22 2.

Tình hình quoác teá, khu vöïc sau chieán tranh laïnh. Nhöõng taùc ñoäng ñeán quan heä kinh teá Vieät Nam – EU 22 2. Söï bieán ñoäng cuûa cuïc dieän theá giôùi 22 2. Tình hình khu vöïc Chaâu AÙ vaø Chaâu AÂu cuoái theá kyû XX - ñaàu theá kyû XXI 24 2.

Taùc ñoäng cuûa tình hình theá giôùi vaø khu vöïc ñeán quan heä Vieät Nam-EU 28 2.2 Quan heä kinh teá Vieät Nam - EU giai ñoïan 1990-1995 30 2. Quan heä treân lónh vöïc thöông maïi 31 2. Quan heä treân lónh vöïc ñaàu tö vaø hôïp taùc phaùt trieån 32 2. Quan heä kinh teá Vieät Nam - EU giai ñoïan 1995-2004 33 2.

Quan heä treân lónh vöïc thöông maïi 34 2. Quan heä treân lónh vöïc ñaàu tö 44 2. Quan heä treân lónh vöïc hôïp taùc phaùt trieån 50 3 CHÖÔNG 3: BAØI HOÏC KINH NGHIEÄM VAØ MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP NHAÈM PHAÙT TRIEÅN QUAN HEÄ KINH TEÁVIEÄT NAM – EU 3.1 Baøi hoïc kinh nghieäm 55 3.Nhöõng cô hoäi vaø thaùch thöùc cuûa quan heä Vieät Nam –EU trong thaäp nieân ñaàu theá kyû XXI 60 3. Cô hoäi cuûa quan heä Vieät Nam trong thaäp nieân ñaàu theá kyû XXI 60 3.

Thaùch thöùc cuûa quan heä Vieät Nam trong thaäp nieân ñaàu theá kyû XXI 62 3. Trieån voïng cuûa quan heä kinh teá Vieät Nam - EU 64 3. Moät soá giaûi phaùp nhaèm phaùt trieån quan heä kinh teá Vieät Nam -EU 66 3.1 Giaûi phaùp chung veà quan heä kinh teá ñoái ngoïai 3.2 Nhöõng giaûi phaùp trong quan heä kinh teá vôùi EU 68 KEÁT LUAÄN 74 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO 77 PHUÏ LUÏC 80 4 MÔÛ ÑAÀU 1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI Hieän nay, toaøn caàu hoùa kinh teá laø moät xu theá taát yeáu ñang dieãn ra nhö moät doøng nöôùc xoaùy, cuoán huùt caùc quoác gia vaø khu vöïc.

Söùc maïnh cuaû nhöõng quan heä kinh teá chung toaøn theá giôùi lôùn maïnh hôn taát caû, vì theá quan heä quoác teá trôû neân heát söùc quan troïng ñoái vôùi moãi quoác gia, daân toäc. Quoác gia naøo, daân toäc naøo xaây döïng ñöôïc moái quan heä quoác teá toát seõ taïo ra cho mình söùc maïnh ñeå xaây döïng vaø baûo veä ñaát nöôùc. Quoác gia naøo, daân toäc naøo ñoùng cöûa vôùi theá giôùi, ñi ngöôïc vôùi xu theá cuûa thôøi ñaïi seõ khoâng traùnh khoûi tuït haäu. Ñoái vôùi nhöõng nöôùc ñang phaùt trieån, ñi sau nhö Vieät Nam phaûi coù ñöôøng loái môû cöûa, hoäi nhaäp ñuùng ñaén, coù caùch laøm khoân kheùo, naêng ñoäng, saùng taïo, bieát tranh thuû cô hoäi, vöôït qua khoù khaên, thaùch thöùc, bieán ngoaïi löïc thaønh noäi löïc cho söï phaùt trieån nhanh choùng vaø beàn vöõng.

Treân cô sôû neàn taûng chuû nghóa Maùc - Leânin, tö töôûng Hoà Chí Minh, cuøng vôùi vieäc nhaän thöùc saâu saéc xu theá vaø yeâu caàu chung cuûa thôøi ñaïi, Ñaûng vaø Nhaø nöôùc Vieät Nam chuû tröông thöïc hieän chính saùch ñoái ngoaïi roäng môû, ña daïng hoaù, ña phöông hoaù, töøng böôùc hoäi nhaäp khu vöïc vaø quoác teá, laø baïn cuûa taát caû caùc nöôùc, “Thöïc hieän nhaát quaùn ñöôøng loái ñoái ngoaïi ñoäc laäp, töï chuû, môû roäng, chính saùch ña phöông hoaù, ña daïng hoaù caùc quan heä quoác teá; Vieät Nam saún saøng laøm baïn vaø laø ñoái taùc tin caäy cuûa taát caû caùc nöôùc trong coäng ñoàng quoác teá phaán ñaáu vì hoaø bình, ñoäc laäp vaø phaùt trieån” [18, tr42]. Ñöôøng loái ngoaïi giao nhaát quaùn ñoù khoâng chæ ñöôïc Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ta vaän duïng trong quan heä vôùi caùc nöôùc trong khu vöïc maø coøn vaän duïng trong quan heä vôùi caùc nöôùc phaùt trieån, caùc trung taâm tö baûn nhö EU. Lieân hieäp chaâu AÂu (European Union – EU) laø moät trong nhöõng trung taâm kinh teá, thöông maïi. chính trò, vaên hoaù, khoa hoïc vaø coâng ngheä lôùn.

Trong xu theá 5 môû cöûa giao löu, hoäi nhaäp chung hieän nay, EU ngaøy caøng môû roäng vaø taêng cöôøng quan heä hôïp taùc nhieàu maët vôùi chaâu AÙ, trong ñoù coù Vieät Nam. Vieät Nam luoân coi troïng quan heä toaøn dieän vôùi EU, ñaëc bieät treân lónh vöïc kinh teá, ñeå coù nhieàu ñieàu kieän trong vieäc tranh thuû nguoàn voán, tieáp thu coâng ngheä tieân tieán vaø kinh nghieäm quaûn lyù cuûa EU. Muoán vaäy, caàn coù söï hieåu bieát saâu saéc ñaày ñuû vaø vöõng chaéc veà EU. Trong boái caûnh ñoù, vieäc nghieân cöùu quan heä kinh teá Vieät Nam –EU (1995- 2004) khoâng chæ mang yù nghóa khoa hoïc, maø coøn ñaùp öùng yeâu caàu thöïc tieãn coâng taùc ñoái ngoaïi cuûa Vieät Nam.

Keát quaû nghieân cöùu cho pheùp chuùng ta ruùt ra nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm, thaáy ñöôïc nhöõng khoù khaên vöôùng maéc trong quaù khöù, ñeå coù nhöõng chuû tröông chính saùch ñuùng vaø coù giaûi phaùp phuø hôïp nhaèm phaùt huy thaønh töïu, thuùc ñaåy quan heä hôïp taùc coù hieäu quaû hôn trong hieän taïi vaø töông lai. Nhu caàu phaùt trieån ñaát nöôùc ñaët ra nhieäm vuï caàn phaûi tieáp caän caùc vaán ñeà lieân quan ñeán quaù trình hoäi nhaäp quoác teá vaø khu vöïc mang tính lôïi ích cuûa Vieät Nam moät caùch khaùch quan, toång quaùt treân nhöõng cô sôû khoa hoïc thöïc söï, goùp phaàn laøm cô sôû cho vieäc hoaïch ñònh chuû tröông, chính saùch, tieáp tuïc ñöa quan heä Vieät Nam - EU treân lónh vöïc kinh teá ngaøy caøng phaùt trieån. Töø yù nghóa khoa hoïc vaø thöïc tieãn noùi treân, chuùng toâi quyeát ñònh choïn nghieân cöùu vaán ñeà : “Quan heä kinh teá Vieät Nam – Lieân hieäp chaâu AÂu (1995 – 2004)” vôùi mong muoán ñoùng goùp moät phaàn nhoû vaøo lónh vöïc naøy. TOÅNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIEÂN CÖÙU Trong thaäp nieân 90 cuûa theá kyû XX, vieäc nghieân cöùu chaâu AÂu ñöôïc ñaët ra vôùi giôùi nghieân cöùu ôû caùc nöôùc chaâu AÙ noùi chung, Ñoâng Nam AÙ noùi rieâng.

Caùc toå chöùc nghieân cöùu chaâu AÂu ôû caùc nöôùc ASEAN ñaõ nhieàu laàn hoïp maët (1997 , 1999) baøn ñeán söï hôïp taùc giöõa caùc toå chöùc vaø caùc nöôùc trong vieäc thöïc hieän trieån khai nghieân 6 cöùu chaâu AÂu. Nghieân cöùu chaâu AÂu ñaõ trôû thaønh moät boä moân khoa hoïc (European Studies) thuoäc chuyeân ngaønh khu vöïc hoïc (Area studies). Caùc toå chöùc chuyeân nghieân cöùu chaâu AÂu chuû yeáu taäp trung khai thaùc veà quaù trình lieân keát chaâu AÂu, söï hình thaønh vaø tieán trình môû roäng EU döôùi caùc goùc ñoä khaùc nhau. Ví duï caùc coâng trình: “Môû roäng thaønh vieân cuûa Lieân minh chaâu AÂu” (Expanding Membership of the European Union, 1995) cuûa Richard E.

Baldwin, Pertti Haaparanta vaø Jaakko Kiander, “Hoäi nhaäp chaâu AÂu: moái ñe doïa caùc neàn kinh teá chuyeån ñoåi” (Integrating Europe: The Transition Economics at Stake, 1996) cuûa Jozef M. van Brabant, “Trung, Ñoâng AÂu treân con ñöôøng tôùi Lieân minh chaâu AÂu” (Central and Eastern Europe on its Way to European Union, 1999) cuûa Raymond Courbis vaø Wladyslaw Welfe, “Söï môû roäng cuûa Lieân minh chaâu AÂu: Nhöõng vaán ñeà vaø chieán löôïc” (The Enlargement of the European Union: Issues and Strategies, 1999) cuûa Vitoria Curzon Price, Alice Landau vaø Richard G. Whitma, “Lieân minh chaâu AÂu: Caáu truùc vaø cô cheá” (The European Union: Structure and Process, 2000) cuûa Clive Archer, “Kinh teá chính trò trong caïnh tranh ôû chaâu AÂu môû roäng” (The Political Economy of Competitiveness in an Enlarged Europe, 2001) cuûa Julie Pellegrin, “Ñaøm phaùn veà chaâu AÂu môùi: Lieân minh chaâu AÂu vaø Ñoâng AÂu” (Negotiating the New Europe: the European Union and Eastern Europe, 2002) cuûa Dimitris Papadimitriou vaø Theo hieåu bieát cuûa chuùng toâi, ñeán nay haàu nhö chöa coù coâng trình naøo cuûa caùc nhaø khoa hoïc nöôùc ngoaøi nghieân cöùu veà quan heä cuûa Vieät Nam –EU. ÔÛ Vieät Nam, vieäc nghieân cöùu chaâu AÂu nhö laø moät chuyeân ngaønh khoa hoïc (European Studies) taäp trung chuû yeáu ôû Trung taâm nghieân cöùu chaâu AÂu thuoäc Trung taâm Khoa hoïc Xaõ hoäi & Nhaân vaên Quoác gia, nay laø Vieän nghieân cöùu chaâu AÂu thuoäc Vieän khoa hoïc Xaõ hoäi Vieät Nam, coøn ôû Vuï chaâu AÂu thuoäc caùc Boä ngoaïi giao, thöông maïi vaø ôû moät soá cô quan khaùc, chaâu AÂu ñöôïc nghieân cöùu ôû caùc goùc ñoä chuyeân bieät hôn.

Coù theå ñieåm caùc coâng trình tieâu bieåu ñaõ ñöôïc coâng boá nhö sau : 7 1- Saùch Lieân minh chaâu AÂu cuûa taùc giaû Ñaøo Huy Ngoïc, Nhaø xuaát baûn Chính trò Quoác gia, Haø Noäi – 1995. 2- Saùch Quan heä Vieät Nam – Lieân minh chaâu AÂu cuûa taùc giaû Traàn Thò Kim Dung, Nhaø xuaát baûn Khoa hoïc Xaõ hoäi, Haø Noäi - 2000. Ñaây laø coâng trình gaàn guûi vôùi đdề tài của chúng tôi hôn caû vaø chuùng toâi ñaõ ñöôïc keá thöøa keát quaû nghieân cöùu cuûa coâng trình naøy nhö phöông phaùp tieáp caän vaán ñeà, nhöõng keát quaû böôùc ñaàu cuûa moái quan heä EU – Vieät Nam nhö ñaõ ñöôïc chæ roõ trong caùc trích daãn taøi lieäu. Tuy nhieân coâng trình nghieân cöùu cuûa taùc giaû Traàn Thò Kim Dung coù söï khaùc nhau cô baûn veà thôøi ñoaïn nghieân cöùu, veà chuû theå nghieân cöùu, veà boái caûnh quoác teá, khu vöïc trong giai ñoaïn nghieân cöùu.

Taùc giaû ñaõ giaønh haún moät chöông ñeå trình baøy quaù trình hình thaønh phaùt trieån cuûa EU vaø quan heä cuûa EU vôùi Myõ, chaâu AÙ. Quan heä Vieät Nam – EU ñöôïc taùc giaû trình baøy moät caùch khaùi quaùt treân caùc lónh vöïc chính trò, thöông maïi, ñaàu tö, hôïp taùc vieän trôï trong thôøi gian töø naêm 1990 ñeán naêm 1998. Cuõng töø goùc ñoä laáy EU laø chuû theå do ñoù taùc giaû ñaõ ñi saâu phaân tích quan heä cuûa töøng nöôùc thaønh vieân EU vôùi Vieät Nam. 3- Saùch “Thuùc ñaåy quan heä thöông maïi – ñaàu tö giöõa Lieân Hieäp chaâu AÂu vaø Vieät Nam trong nhöõng naêm cuoái theá kyû XX - ñaàu theá kyû XXI”, cuûa taùc giaû Buøi Huy Khoaùt (chuû bieân), Nhaø xuaát baûn Khoa hoïc xaõ hoäi – 2001.