Quá Trình Hình Thành và Phát Triển Thành Phố Lạng Sơn Từ Năm 1925 Đến Năm 2012

Luận án tiến sĩ phân tích quá trình hình thành và phát triển thành phố Lạng Sơn từ năm 1925 đến 2012, cung cấp cái nhìn sâu sắc về lịch sử và văn hóa.

• Tác giả: Đỗ Thị Hương Liên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Cơ
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Quá Trình Hình Thành và Phát Triển Thành Phố Lạng Sơn Từ Năm 1925 Đến Năm 2012
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Lịch Sử Thành Phố Lạng Sơn 1925 2012 Khám Phá

Lạng Sơn, tỉnh miền núi Đông Bắc, giữ vị trí cửa ngõ giao thương quan trọng giữa Việt Nam và Trung Quốc. Thành phố Lạng Sơn, đô thị tỉnh lỵ, là trung tâm kinh tế đối ngoại. Từ Châu lỵ, Trấn lỵ, năm 1925, Lạng Sơn trở thành thị xã tỉnh lỵ, trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội. Nơi đây lưu giữ nhiều di tích lịch sử như thành nhà Mạc, Đoàn thành, Ải Chi Lăng, cùng lễ hội truyền thống. Điều kiện tự nhiên và xã hội tạo thế mạnh phát triển đô thị, trung tâm của tỉnh và vùng Đông Bắc. Thành phố Lạng Sơn là đô thị thương mại hình thành sớm, theo phương thức "thị" trước "đô". Ngày nay, đây là thành phố thương mại cửa khẩu phát triển, cửa ngõ giao lưu kinh tế - văn hoá với Trung Quốc, liên kết với vùng tam giác kinh tế trọng điểm Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Quá trình đổi mới từ Đại hội Đảng VI (12/1986) tác động mạnh mẽ đến sự phát triển, nảy sinh vấn đề về quy hoạch, tổ chức đời sống kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng. Hạ tầng đô thị thay đổi góp phần tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội. Giai đoạn 2000 - 2002, thực hiện đề án thành lập thành phố, thị xã được đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, kiến thiết đô thị. Năm 2000, Lạng Sơn được công nhận là đô thị loại III, đến tháng 10/2002, Chính phủ ban hành Nghị định thành lập thành phố. Quá trình đô thị hóa khẳng định sự đúng đắn trong chủ trương, đường lối đổi mới của Đảng và nhà nước để thành phố trở thành cửa khẩu quan trọng vùng biên giới Đông Bắc, với chức năng chủ yếu là kinh tế thương mại, chính trị, an ninh quốc phòng. Nghiên cứu thực tế thực hiện đường lối đổi mới ở một địa phương miền núi biên giới như Lạng Sơn để thấy được sự lãnh đạo và đường lối đúng đắn của Đảng và nhà nước ta, đồng thời với việc thực hiện đề tài này, sẽ góp phần cung cấp thêm tư liệu cho việc nghiên cứu, biên soạn, giảng dạy lịch sử địa phương cũng như góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa tốt đẹp của nhân dân các dân tộc tỉnh Lạng Sơn.

1.1. Vị Trí Địa Lý và Tầm Quan Trọng của Lạng Sơn

Lạng Sơn có vị trí địa lý chiến lược, là cửa ngõ giao thương giữa Việt Nam và Trung Quốc. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, đặc biệt là thương mại biên giới. Vị trí này cũng ảnh hưởng đến quy hoạch đô thị và phát triển hạ tầng giao thông của thành phố. Sự phát triển của thương mại Lạng Sơn gắn liền với vị trí địa lý đặc biệt này.

1.2. Các Giai Đoạn Phát Triển Chính của Thành Phố Lạng Sơn

Quá trình phát triển của thành phố Lạng Sơn có thể chia thành nhiều giai đoạn, từ thời kỳ Châu lỵ, Trấn lỵ đến khi trở thành thị xã và thành phố. Mỗi giai đoạn có những đặc điểm riêng về quy hoạch kiến trúc, quản lý đô thị và sinh hoạt đô thị. Sự thay đổi qua các giai đoạn phản ánh sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

II. Thách Thức Đô Thị Hóa Lạng Sơn 1925 2012 Phân Tích

Quá trình đô thị hóa đặt ra nhiều thách thức cho thành phố Lạng Sơn. Các vấn đề về quy hoạch phát triển đô thị, tổ chức đời sống kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng, và thay đổi cơ sở hạ tầng đô thị cần được giải quyết. Sự phát triển nhanh chóng của đô thị Lạng Sơn cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và văn hóa truyền thống. Việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa là một thách thức lớn. Bên cạnh đó, sự gia tăng dân số và nhu cầu về nhà ở, việc làm cũng tạo áp lực lên xã hội Lạng Sơn. Cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết các vấn đề này và đảm bảo sự phát triển bền vững của thành phố. Đô thị hóa Lạng Sơn cũng đặt ra yêu cầu về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện hệ thống quản lý đô thị.

2.1. Vấn Đề Quy Hoạch và Quản Lý Đô Thị Lạng Sơn

Quy hoạch và quản lý đô thị là yếu tố then chốt trong quá trình phát triển của thành phố Lạng Sơn. Cần có quy hoạch chi tiết, đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Việc quản lý đô thị hiệu quả cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo trật tự, an toàn và vệ sinh môi trường. Quy hoạch đô thị Lạng Sơn cần tính đến yếu tố bảo tồn di sản văn hóa và phát triển du lịch.

2.2. Tác Động của Đô Thị Hóa Đến Môi Trường và Văn Hóa Lạng Sơn

Đô thị hóa có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước và suy giảm đa dạng sinh học. Đồng thời, quá trình này cũng có thể làm mai một các giá trị văn hóa truyền thống. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường và bảo tồn văn hóa để đảm bảo sự phát triển bền vững của Lạng Sơn. Phát triển văn hóa Lạng Sơn cần song hành với bảo vệ môi trường.

2.3. Áp Lực Dân Số và Vấn Đề Việc Làm ở Lạng Sơn

Sự gia tăng dân số do đô thị hóa tạo ra áp lực lớn lên hệ thống hạ tầng và dịch vụ công cộng. Vấn đề việc làm cũng trở nên cấp thiết khi số lượng người lao động tăng lên. Cần có các chính sách hỗ trợ tạo việc làm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu phát triển của kinh tế Lạng Sơn. Dân số Lạng Sơn tăng nhanh đòi hỏi giải pháp việc làm hiệu quả.

III. Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Lạng Sơn 1925 2012 Đột Phá

Để phát triển kinh tế, thành phố Lạng Sơn cần tập trung vào các giải pháp đột phá. Phát triển thương mại biên giới, du lịch, và công nghiệp chế biến là những hướng đi tiềm năng. Cần có chính sách thu hút đầu tư, nâng cao chất lượng sản phẩm, và mở rộng thị trường. Đồng thời, cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực và cải thiện hạ tầng giao thông. Thương mại Lạng Sơn cần được đẩy mạnh thông qua các chính sách ưu đãi và hỗ trợ doanh nghiệp. Du lịch Lạng Sơn cần được quảng bá và phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo.

3.1. Phát Triển Thương Mại Biên Giới và Du Lịch Lạng Sơn

Thương mại biên giới và du lịch là hai ngành kinh tế mũi nhọn của Lạng Sơn. Cần có các chính sách ưu đãi để thu hút doanh nghiệp tham gia vào hoạt động thương mại biên giới. Đồng thời, cần phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Biên giới Lạng Sơn là lợi thế để phát triển thương mại.

3.2. Đầu Tư vào Công Nghiệp Chế Biến và Nông Nghiệp Lạng Sơn

Công nghiệp chế biến và nông nghiệp có vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị gia tăng và giải quyết việc làm. Cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào công nghiệp chế biến nông sản và phát triển các sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao. Nông nghiệp Lạng Sơn cần được hiện đại hóa để tăng năng suất.

3.3. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Lạng Sơn

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để phát triển kinh tế. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng cho người lao động. Đồng thời, cần thu hút nhân tài từ các địa phương khác đến làm việc tại Lạng Sơn. Giáo dục Lạng Sơn cần được đầu tư để nâng cao chất lượng.

IV. Quy Hoạch Đô Thị Lạng Sơn 1925 2012 Hướng Phát Triển

Quy hoạch đô thị đóng vai trò quan trọng trong việc định hình sự phát triển của thành phố Lạng Sơn. Cần có quy hoạch tổng thể, chi tiết và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Quy hoạch cần tính đến yếu tố bảo tồn di sản văn hóa, phát triển du lịch, và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần đảm bảo sự hài hòa giữa các khu chức năng và tạo ra không gian sống xanh, sạch, đẹp cho người dân. Kiến trúc Lạng Sơn cần mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Hạ tầng Lạng Sơn cần được đầu tư đồng bộ để đáp ứng nhu cầu phát triển.

4.1. Bảo Tồn Di Sản Văn Hóa và Phát Triển Du Lịch Lạng Sơn

Di sản văn hóa là tài sản quý giá của Lạng Sơn. Cần có các biện pháp bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa trong quá trình phát triển đô thị. Đồng thời, cần phát triển du lịch văn hóa để thu hút du khách và tạo nguồn thu cho địa phương. Di tích lịch sử Lạng Sơn cần được bảo tồn và phát huy giá trị.

4.2. Phát Triển Không Gian Xanh và Bảo Vệ Môi Trường Lạng Sơn

Không gian xanh và môi trường trong lành là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Cần tăng cường trồng cây xanh, xây dựng công viên, và bảo vệ các khu vực tự nhiên. Đồng thời, cần có các biện pháp xử lý chất thải và ô nhiễm để bảo vệ môi trường. Môi trường Lạng Sơn cần được bảo vệ để đảm bảo sự phát triển bền vững.

4.3. Xây Dựng Hạ Tầng Giao Thông Đồng Bộ Lạng Sơn

Hạ tầng giao thông đồng bộ là yếu tố quan trọng để kết nối Lạng Sơn với các địa phương khác và thúc đẩy phát triển kinh tế. Cần đầu tư xây dựng đường bộ, đường sắt, và các công trình giao thông khác. Đồng thời, cần cải thiện hệ thống giao thông công cộng để phục vụ nhu cầu đi lại của người dân. Giao thông Lạng Sơn cần được phát triển để kết nối với các tỉnh thành khác.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Lạng Sơn 2002 2012

Nghiên cứu về quá trình hình thành và phát triển của thành phố Lạng Sơn có ý nghĩa thực tiễn quan trọng. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch đô thị, và bảo tồn văn hóa. Đồng thời, nghiên cứu cũng cung cấp nguồn tư liệu quý giá cho việc giảng dạy và nghiên cứu lịch sử địa phương. Lịch sử Lạng Sơn cần được nghiên cứu và giảng dạy để giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

5.1. Xây Dựng Chính Sách Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Lạng Sơn

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với điều kiện thực tế của Lạng Sơn. Các chính sách cần tập trung vào phát triển thương mại biên giới, du lịch, công nghiệp chế biến, và nông nghiệp chất lượng cao. Chính trị Lạng Sơn cần ổn định để thu hút đầu tư.

5.2. Quy Hoạch Đô Thị và Bảo Tồn Văn Hóa Lạng Sơn

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để quy hoạch đô thị và bảo tồn văn hóa. Quy hoạch cần tính đến yếu tố bảo tồn di sản văn hóa, phát triển du lịch, và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần đảm bảo sự hài hòa giữa các khu chức năng và tạo ra không gian sống xanh, sạch, đẹp cho người dân. Văn hóa Lạng Sơn cần được bảo tồn và phát huy giá trị.

VI. Tương Lai Phát Triển Thành Phố Lạng Sơn Góc Nhìn Mới

Tương lai phát triển của thành phố Lạng Sơn phụ thuộc vào việc khai thác hiệu quả các tiềm năng và lợi thế của địa phương. Cần có tầm nhìn chiến lược, quy hoạch đồng bộ, và chính sách phù hợp để đưa Lạng Sơn trở thành một đô thị hiện đại, văn minh, và phát triển bền vững. Lạng Sơn ngày nay đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Đô thị hóa Lạng Sơn cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo sự phát triển bền vững.

6.1. Xây Dựng Đô Thị Thông Minh và Phát Triển Bền Vững Lạng Sơn

Xây dựng đô thị thông minh và phát triển bền vững là xu hướng tất yếu của Lạng Sơn. Cần ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý đô thị, giao thông, và các dịch vụ công cộng. Đồng thời, cần chú trọng bảo vệ môi trường và sử dụng năng lượng tái tạo. Hạ tầng Lạng Sơn cần được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu của đô thị thông minh.

6.2. Hội Nhập Quốc Tế và Phát Triển Kinh Tế Lạng Sơn

Hội nhập quốc tế là cơ hội để Lạng Sơn mở rộng thị trường và thu hút đầu tư. Cần tăng cường hợp tác với các nước trong khu vực và trên thế giới. Đồng thời, cần nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp địa phương. Thương mại Lạng Sơn cần được đẩy mạnh để hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu, Thăng Long; Vùng đất sinh ra từ những dòng nước; Hình ảnh thành phố qua bản đồ; Ký ức lắng đọng: từ những mô hình đô thị tới các công trình; Hình thái kiến trúc và tương lai của thành phố. Tác giả người Mỹ là Timothy M.Gorman (2008) trong “Nền kinh tế hàng ngày: suy nghĩ lại về tính chất không chính thống ở Việt Nam” đã nghiên cứu về Hà Nội thời kì đô thị hóa đã xuất hiện những người nông dân từ nông thôn vào thành phố để kiếm sống. Qua đó tác giả cũng coi đó là hệ quả tất yếu của quá trình đô thị hóa. Cũng trong năm 2008, tác giả người Mỹ nữa là Mike Douglass thuộc Trung tâm Nghiên cứu đô thị hóa, Khoa Quy hoạch đô thị và vùng Đại học Hawaii trong công trình “Đô thị hóa vùng ven Đông Nam Á: bỏ rơi không gian công cộng” đã đưa ra kết quả nghiên cứu về những chuyển biến trong văn hóa đô thị, đó là một cảnh quan hoàn toàn mới đang bao quanh các thành phố lớn ở Đông Nam Á, theo tác giả thì toàn cầu hóa Đông Nam Á đang phát triển.

Được xây dựng lên từ đất nông nghiệp và làng mạc là những công trình xây dựng mới, bao gồm các khu đô thị mới rộng lớn và những khu nhà ở biệt lập bên cạnh những trung tâm mua sắm là những siêu thị bán lẻ và siêu thị ngoại ô mới xây, tất cả đều lớn về số lượng và quy mô. Thành phố Hồ Chí Minh là một điển hình của sự biến đổi này. Tác giả cũng khẳng định đô thị hóa tạo cho Hà Nội một diện mạo mới, mở rộng ra các vùng ven đô theo cả chiều rộng và cao với những khu đô thị, khách sạn…Với những khu đô thị mới như Bắc An Khánh, Nhà Bè, New City, Ciputra, Phú Mỹ Hưng… Lisa Drummond (2008) trong “Đô thị hóa ngoại ô thành phố Hồ Chí Minh” đã nghiên cứu quá trình đô thị hóa ngoại ô thành phố Hồ Chí Minh, trong đó có những biến đổi một cách sâu sắc trên tất cả các lĩnh vực. Song song với những tác động tích cực của đô thị hóa như tăng trưởng kinh tế, đời sống văn hóa, vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao thì còn tồn tại nhiều mặt trái như chênh lệch giàu nghèo, ô nhiễm môi trường ….

Các bài viết, kỷ yếu hội thảo, luận văn, luận án 12 Trong những năm trở lại đây từ nhận thức đúng đắn để có thể phát huy những tác động tích cực và hạn chế những hệ lụy do đô thị hóa gây ra, các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau đã nghiên cứu để đưa ra những khái niệm mới, mô hình mới cho sự phát triển đô thị hóa bền vững. Ngoài các công trình kể trên còn có một số bài viết hay một số đề tài của các tác giả được đăng trên các tạp chí hay các kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế và trong nước. Có thể kể đến bài viết của tác giả Đào Thế Tuấn với “Đô thị hóa và đô thị hóa ven đô ở Hà Nội” trong “Phát triển bền vững thủ đô Hà Nội văn hiến, anh hùng, vì hòa bình”. Tác giả Lê Quang Hậu với bài “Vài nét về quá trình đô thị hóa ở Sài Gòn thời kì 1954-1975”, trong cuốn “Phát triển đô thị bền vững” (xuất bản năm 2002), đã đề cập đến quá trình đô thị hóa ở thành phố Hồ Chí Minh từ năm 1945 đến năm 1975… Năm 2016, trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học quốc gia Hà Nội phối hợp với trường Đại học Hoa Đông của Thượng Hải (Trung Quốc), tổ chức hội thảo quốc tế và cho xuất bản Kỷ yếu hội thảo về đô thị ở cả châu Á và châu Âu: “Đô thị châu Á và châu Âu: Nghiên cứu so sánh” (Asian - European cities: A comparative study)”.

Cuộc hội thảo đã quy tụ được nhiều bài nghiên cứu có chất lượng của nhiều nhà khoa học uy tín trong và ngoài nước. Có thể tới một số nghiên cứu nổi bật về đô thị như Prof. Wang Lei (Shanghai University of Traditional Chinese Medicine) “Urban Dreams and Consequences of Urbanization: Historical Reflections on the Emerging Cities in the Medieval Europe” (Những giấc mộng đô thị và hệ quả của quá trình đô thị hóa: Góc nhìn lịch sử về những đô thị trỗi dậy ở châu Âu trung đại); hay tác giả Detlef Briesen (Gießen University, Germany/ USSH) “Cityscape in Europe and Southeast Asia. Ideas for a Systematic Comparison” (Không gian đô thị châu Âu và Đông Nam Á: Những ý tưởng so sánh hệ thống).

Đỗ Thị Thanh Loan (USSH) trong “In Search of a Metropolitan Model: Experiences from Tokyo Metropolis and Lessons for Hanoi City” (Nghiên cứu Mô hình vùng đô thị: Kinh nghiệm từ đô thị Tokyo và bài học cho thủ đô Hà Nội)….Qua đó, cho thấy các tác giả đã có những cái nhìn và cách tiếp cận nghiên cứu mới về vấn đề đô thị, những bài học kinh nghiệm được rút ra và vận dụng trong các vấn đề về quy hoạch và quản lí đô thị ở việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, khu vực hóa hiện nay. Bên cạnh đó cũng phải kể tới những luận văn, luận án có nội dung liên quan đến vấn đề đô thị hóa ở nước ta: Luận văn “Quá trình đô thị hóa ở Phú Minh (Phú Xuyên - Hà Tây)” (1997) của tác giả Nguyễn Ngọc Hà cũng cho ta thấy rõ tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng tại nơi đây. Luận văn “Sự hình thành đô thị Hội An trong lịch sử” của tác giả Tạ Thị Hồng Vân (2000), đã nêu lên quá trình hình thành và phát triển đô thị thương cảng Hội An cùng những biến động do sự hình thành thương cảng 13 này. Luận văn “Quá trình đô thị hóa của Hà Nội thời Pháp thuộc (1885-1945)” của tác giả Nguyễn Hồng Chi (2010), đã nêu được quá trình đô thị hóa ở Hà Nội trong gần 2 thế kỉ và sự chuyển biến quan trọng từ một đô thị truyền thống phương Đông sang đô thị hiện đại kiểu phương Tây.

Luận văn “Quá trình đô thị hóa ở Thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương (1997-2012)” (2014) của tác giả Dương Ngọc Hải đã tái hiện một cách khách quan quá trình đô thị hóa ở thành phố Thủ Dầu Một, những yếu tố tác động, ưu và nhược điểm trong quá trình đô thị hóa ở thành phố Thủ Dầu Một. Bên cạnh những luận văn được bảo vệ thành công cũng có nhiều luận án tiến sĩ trên một số lĩnh vực nghiên cứu về đô thị hóa. Có thể kể đến như: Luận án của tác giả Nguyễn Thừa Hỷ với đề tài “Thăng Long - Hà Nội thế kỉ XVII-XVIII-XIX”(1983), đây là bản luận án đi sâu nghiên cứu về kinh tế, xã hội của Thăng Long - Hà Nội trong 3 thế kỉ trên phương diện thành thị trung đại Việt Nam. Tác giả còn so sánh, đối chiếu cấu trúc và sự phát triển của Thăng Long - Hà Nội với một số thành thị khác trên thế giới, chủ yếu là các thành thị trung đại Tây Âu.

Có thể nói từ đầu thế kỉ XXI là thời kì nở rộ của các nghiên cứu về đô thị, điều đặc biệt là những nghiên cứu này không chỉ dừng lại ở nghiên cứu các đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh mà hàng loạt các đô thị khác cũng được nghiên cứu. Năm 2000, tác giả Nguyễn Quang Hồng với đề tài “Thành phố Vinh, quá trình hình thành và phát triển, từ năm 1908 đến trước cách mạng tháng Tám 1945” [51]. Luận án đã chỉ ra sự phát triển của các trung tâm đô thị Vinh, Bến Thủy, Trường Thi và sự ra đời của thành phố Vinh - Bến Thủy, cùng với việc khái quát các đặc điểm phát triển của thành phố Vinh trong hai hình thái tổ chức xã hội từ năm 1804 đến trước cách mạng tháng Tám năm 1945. Tác giả Phạm Thị Tuyết (2011), đã bảo vệ thành công luận án “Đô thị Hải Dương thời kì thuộc địa (1886 -1945)” [107] với nội dung chủ yếu làm rõ Hải Dương từ một đô thị cổ phong kiến thành đô thị thuộc địa trên tất cả các phương diện cùng quá trình nâng cấp lên thành phố.

Năm 2012, luận án “Từ hành cung Tức Mặc -Thiên Trường đến đô thị Vị hoàng (thế kỉ XIII-XIX)” [45] của tác giả Trần Thị Thái Hà, đã trình bày rõ nét quá trình hình thành, phát triển và chức năng của trung tâm Thiên Trường thế kỉ XIII- XIV của đô thị Vị Hoàng - Nam Định thế kỉ XV-XIX, phản ánh rõ nét những đặc trưng của đô thị Vị Hoàng. Điều cần nhấn mạnh là, tác giả đã lý giải được vì sao, Tức 14 Mặc - Thiên Trường - Sơn Nam Hạ - Nam Định luôn trở thành trung tâm của một xứ trong nhiều thế kỷ (từ thế kỷ XIII đến thế kỷ XIX). Đó là do vị trí địa lý trọng yếu mà đóng vai trò quan trọng là hệ thống giao thông sông, biển. Từ đây thuyền bè có thể thuận tiện ra biển Đông, vào Nam, ra Thăng Long v.

Đặc biệt là các cửa biển Liêu, Lác dưới thời Nguyễn đóng vai trò hết sức quan trọng trong vận tải và giao thông của quốc gia. Đô thị Vị Hoàng ra đời, hội tụ các yếu tố căn bản: từ làng Vị Hoàng; từ trị sở của lộ Sơn Nam Hạ (1741) và từ hệ thống giao thông đường sông và các cửa biển cho thuyền bè vào. Quá trình đô thị hóa làng Vị Hoàng để trở thành đô thị Vị Hoàng, mặc dù có những đổi thay nhưng điều đặc biệt là đã không làm cho làng Vị Hoàng bị tan biến mà vẫn tồn tại song song với phố Vị Hoàng. Năm 2014, luận án “Thành phố Thanh Hóa, quá trình hình thành và phát triển từ năm 1804 đến nay (2010)” [44] của tác giả Nguyễn Thị Thu Hà đã nghiên cứu một cách có hệ thống về quá trình hình thành và phát triển của thành phố Thanh Hóa từ khi thành lập đến 2010 với một bước chuyển.

Từ một lỵ sở sang một đô thị rồi một thành phố ở cửa ngõ Bắc Trung Bộ. Năm 2015, luận án “Thành phố Hải Phòng từ 1888 đến 1945” [73] của tác giả Nguyễn Thị Hoài Phương. Luận án tập trung nghiên cứu vào quá trình hình thành và sự ra đời của thành phố Hải Phòng cùng với sự phát triển trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội. Đồng thời cũng rút ra những nhận xét về hình thái phát triển cũng như những đặc trưng của thành phố Hải Phòng thời cận đại, vị trí và mối quan hệ với các vùng miền trong và ngoài nước.