Khóa luận tốt nghiệp kinh doanh quốc tế promoting the export of vietnamese durian to china

Khóa luận tốt nghiệp kinh doanh quốc tế về việc thúc đẩy xuất khẩu durian Việt Nam sang Trung Quốc, tiềm năng và chiến lược phát triển.

• Tác giả: Tran Minh Ngoc
• Người hướng dẫn: M.S Vuong Linh Nham
• Trường học: Banking Academy
• Chuyên ngành: International Business
• Đề tài: Promoting the export of Vietnamese durian to China
• Loại tài liệu: Bachelor Thesis
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Toàn cảnh xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang Trung Quốc

Hoạt động xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang Trung Quốc đã chứng kiến một sự tăng trưởng phi thường, đặc biệt sau khi Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật được ký kết vào tháng 7 năm 2022 giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (MARD) và Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC). Văn kiện này đã chính thức mở đường cho trái sầu riêng Việt Nam thâm nhập vào thị trường tỷ dân một cách chính ngạch, tạo ra một bước ngoặt lịch sử cho ngành nông sản Việt Nam. Trước đây, việc xuất khẩu chủ yếu diễn ra qua đường tiểu ngạch với nhiều rủi ro và bất ổn. Nghị định thư đã tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc, đảm bảo tính bền vững và minh bạch cho hoạt động thương mại. Kim ngạch xuất khẩu tăng vọt từ 160,9 triệu USD năm 2022 lên hơn 2 tỷ USD vào năm 2023, chiếm tới 90% tổng giá trị xuất khẩu sầu riêng của cả nước. Sự tăng trưởng này không chỉ phản ánh nhu cầu khổng lồ từ thị trường Trung Quốc mà còn khẳng định chất lượng và tiềm năng của nông sản Việt. Các vùng trồng trọng điểm như Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ đã nhanh chóng mở rộng diện tích canh tác để đáp ứng đơn hàng. Theo thống kê, diện tích trồng sầu riêng tại Việt Nam đã tăng từ khoảng 60.000 ha năm 2019 lên 131.000 ha vào năm 2023. Sự phát triển này mang lại lợi ích kinh tế to lớn cho nông dân và doanh nghiệp, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới về quản lý chất lượng và quy hoạch sản xuất bền vững.

1.1. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của sầu riêng Việt Nam trên thị trường

Sự trỗi dậy của sầu riêng Việt Nam trên trường quốc tế là một câu chuyện thành công đáng chú ý. Theo dữ liệu từ Tổng cục Hải quan, năm 2023, tổng giá trị xuất khẩu sầu riêng đạt 2.1 tỷ USD, trong đó thị trường Trung Quốc chiếm phần lớn. Con số này cho thấy mức tăng trưởng gần 730% so với năm 2022, một thành tích chưa từng có. Nguyên nhân chính đến từ việc xuất khẩu chính ngạch được thông qua, giúp sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng Trung Quốc một cách trực tiếp và hợp pháp. Sản lượng sầu riêng của Việt Nam cũng tăng mạnh, đạt 1.2 triệu tấn vào năm 2023, gần gấp đôi so với năm 2020. Lợi thế của Việt Nam là có mùa vụ thu hoạch rải đều trong năm, đặc biệt là vụ nghịch, giúp cung ứng sản phẩm ổn định khi các đối thủ cạnh tranh như Thái Lan vào cuối vụ. Các giống sầu riêng chủ lực như Ri6 và Monthong được ưa chuộng nhờ chất lượng thịt quả thơm ngon, cơm vàng, hạt lép, đáp ứng tốt thị hiếu của người tiêu dùng quốc tế. Điều này đã giúp Việt Nam nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần và khẳng định vị thế là nhà cung cấp sầu riêng lớn thứ hai tại Trung Quốc, chỉ sau Thái Lan.

1.2. Nhu cầu khổng lồ của thị trường sầu riêng Trung Quốc

Thị trường Trung Quốc là điểm đến quan trọng nhất đối với ngành sầu riêng toàn cầu. Năm 2023, Trung Quốc đã nhập khẩu 1,4 triệu tấn sầu riêng tươi với tổng giá trị lên tới 6,7 tỷ USD. Nhu cầu tiêu thụ sầu riêng tại đây không ngừng tăng do sự thay đổi trong thói quen ăn uống, sự gia tăng của tầng lớp trung lưu và sức ảnh hưởng của văn hóa ẩm thực. Sầu riêng không chỉ được tiêu thụ như một loại trái cây tươi mà còn được chế biến thành nhiều sản phẩm đa dạng như bánh kem, trà sữa, kem, pizza, thu hút giới trẻ. Theo thống kê của ITC, giá trị nhập khẩu sầu riêng vào Trung Quốc đã tăng từ 1,6 tỷ USD năm 2019 lên 6,7 tỷ USD năm 2023, cho thấy tiềm năng phát triển còn rất lớn. Trước khi Việt Nam được cấp phép xuất khẩu chính ngạch, Thái Lan gần như độc chiếm thị trường này. Sự tham gia của Việt Nam đã mang đến cho người tiêu dùng Trung Quốc thêm lựa chọn chất lượng, đồng thời tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy các nhà cung cấp cải thiện chất lượng và dịch vụ.

II. Rào cản khi thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc

Mặc dù tiềm năng xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc là rất lớn, các doanh nghiệp và nông dân Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản và thách thức. Vấn đề lớn nhất là việc tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm từ phía GACC. Bất kỳ lô hàng nào bị phát hiện có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng hoặc nhiễm các đối tượng kiểm dịch đều có thể bị từ chối, gây thiệt hại kinh tế nặng nề và ảnh hưởng đến uy tín của cả ngành hàng. Đầu năm 2025, việc Trung Quốc siết chặt quy định kiểm tra sau khi phát hiện chất gây ung thư trong một lô hàng từ Thái Lan là một lời cảnh báo. Thách thức thứ hai đến từ năng lực quản lý sản xuất. Việc mở rộng diện tích trồng sầu riêng một cách ồ ạt, thiếu quy hoạch có thể dẫn đến tình trạng cung vượt cầu, phá vỡ cân bằng sinh thái và làm giảm chất lượng sản phẩm. Một số doanh nghiệp còn gian lận mã số vùng trồng để được xuất khẩu, hành vi này đã bị phát hiện và xử lý kịp thời nhưng đã gây ảnh hưởng xấu đến hình ảnh sầu riêng Việt Nam. Bên cạnh đó, hệ thống logistics và bảo quản sau thu hoạch còn nhiều hạn chế. Tình trạng ùn tắc tại các cửa khẩu như Hữu Nghị vào giữa năm 2023 cho thấy sự phụ thuộc quá lớn vào vận tải đường bộ và sự thiếu đồng bộ trong hạ tầng. Cuối cùng, sự cạnh tranh từ các quốc gia khác, đặc biệt là Thái Lan, vẫn là một áp lực không nhỏ.

2.1. Yêu cầu nghiêm ngặt về kiểm dịch và chất lượng từ GACC

Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đặt ra những yêu cầu rất cao đối với sầu riêng nhập khẩu. Theo Nghị định thư, tất cả các vùng trồng và cơ sở đóng gói sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc đều phải được đăng ký và phê duyệt bởi cả MARD và GACC. Quy trình này đòi hỏi nông dân và doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về Thực hành Nông nghiệp Tốt (GAP), quản lý sinh vật gây hại tổng hợp (IPM) và ghi chép nhật ký canh tác đầy đủ. Mỗi lô hàng xuất khẩu phải có giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật và không được nhiễm các đối tượng kiểm dịch mà phía Trung Quốc quan tâm. Đặc biệt, các quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật rất khắt khe. Việc không tuân thủ có thể dẫn đến việc tạm dừng nhập khẩu từ các mã số vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói vi phạm. Đây là rào cản kỹ thuật lớn nhất, đòi hỏi sự đầu tư bài bản và ý thức tuân thủ cao từ toàn bộ chuỗi cung ứng.

2.2. Thách thức về logistics và bảo quản sau thu hoạch

Sầu riêng là loại trái cây có thời gian bảo quản ngắn và dễ hư hỏng. Do đó, hệ thống logistics và công nghệ bảo quản sau thu hoạch đóng vai trò quyết định đến chất lượng sầu riêng khi đến tay người tiêu dùng. Hiện nay, hạ tầng chuỗi cung ứng lạnh của Việt Nam vẫn chưa đáp ứng được tốc độ tăng trưởng của ngành hàng. Việc thiếu kho lạnh đạt chuẩn tại các vùng trồng và cửa khẩu làm tăng nguy cơ suy giảm chất lượng sản phẩm. Hơn nữa, việc quá phụ thuộc vào vận tải đường bộ gây ra tình trạng ùn tắc cục bộ, kéo dài thời gian thông quan và làm tăng chi phí. Theo nghiên cứu của Haokang Zhang (2024), hợp tác vận tải giữa ASEAN và Trung Quốc là yếu tố then chốt để thúc đẩy thương mại. Việt Nam cần đa dạng hóa các phương thức vận chuyển, tận dụng lợi thế vận tải đường biển và đường hàng không để giảm áp lực cho cửa khẩu đường bộ và đảm bảo thời gian giao hàng nhanh chóng, đặc biệt đối với các thị trường xa ở phía bắc Trung Quốc.

III. Bí quyết nâng cao chất lượng sầu riêng đáp ứng tiêu chuẩn

Để vượt qua các rào cản kỹ thuật và xây dựng thương hiệu bền vững tại thị trường Trung Quốc, việc nâng cao chất lượng sầu riêng là yêu cầu bắt buộc. Đây không chỉ là trách nhiệm của riêng nông dân hay doanh nghiệp mà là nỗ lực của cả một chuỗi giá trị. Trọng tâm của giải pháp này là việc chuẩn hóa quy trình sản xuất từ khâu canh tác đến khi thu hoạch. Việc áp dụng các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt như VietGAP và GlobalGAP phải trở thành tiêu chuẩn chung cho toàn ngành. Điều này bao gồm việc sử dụng các giống cây trồng chất lượng, quản lý đất và nước hiệu quả, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật một cách có trách nhiệm theo nguyên tắc “4 đúng”. Đặc biệt, việc kiểm soát dư lượng hóa chất là yếu tố sống còn để đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm ngày càng khắt khe của Trung Quốc. Bên cạnh đó, việc quản lý và giám sát chặt chẽ các mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói là vô cùng quan trọng. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát để ngăn chặn các hành vi gian lận mã số, đồng thời hỗ trợ các hợp tác xã và doanh nghiệp xây dựng quy trình truy xuất nguồn gốc minh bạch. Chỉ khi đảm bảo được chất lượng đồng đều và an toàn, sầu riêng Việt Nam mới có thể tạo dựng được niềm tin vững chắc với người tiêu dùng và các nhà nhập khẩu Trung Quốc.

3.1. Áp dụng tiêu chuẩn VietGAP và GlobalGAP trong canh tác

VietGAP (Thực hành Nông nghiệp Tốt của Việt Nam) và GlobalGAP (Thực hành Nông nghiệp Tốt Toàn cầu) là hai bộ tiêu chuẩn cốt lõi giúp chuẩn hóa quy trình sản xuất nông nghiệp. Việc áp dụng các tiêu chuẩn này trong canh tác sầu riêng giúp kiểm soát toàn bộ quá trình từ chọn giống, làm đất, bón phân, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh cho đến thu hoạch và xử lý sau thu hoạch. Các tiêu chuẩn này không chỉ đảm bảo chất lượng sầu riêng an toàn, không chứa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng mà còn giúp bảo vệ môi trường và sức khỏe người lao động. Theo yêu cầu của Nghị định thư, các vùng trồng muốn được cấp mã số xuất khẩu đều phải tuân thủ GAP. Do đó, việc đầu tư và nhân rộng các mô hình canh tác theo VietGAP và GlobalGAP là giải pháp căn cơ để nâng cao năng lực cạnh tranh cho sầu riêng Việt Nam.

3.2. Quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói hiệu quả

Mã số vùng trồng (Growing Area Code) và cơ sở đóng gói (Packaging Facility Code) là “giấy thông hành” bắt buộc để sầu riêng Việt Nam có thể xuất khẩu sang Trung Quốc. Việc quản lý hiệu quả các mã số này là trách nhiệm chung của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và nông dân. Cần xây dựng một hệ thống giám sát chặt chẽ, định kỳ kiểm tra việc tuân thủ các quy định tại các vùng trồng và cơ sở đã được cấp mã. Cần áp dụng công nghệ số để quản lý và truy xuất nguồn gốc, đảm bảo mỗi trái sầu riêng xuất khẩu đều có thể truy ngược lại nguồn gốc từ vườn trồng cụ thể. Điều này không chỉ đáp ứng yêu cầu của GACC mà còn giúp ngăn chặn tình trạng gian lận, mạo danh mã số, bảo vệ uy tín của các nhà sản xuất chân chính và thương hiệu chung của sầu riêng Việt Nam.

IV. Giải pháp tối ưu hóa chuỗi cung ứng và hệ thống logistics

Một chuỗi cung ứng hiệu quả là xương sống cho hoạt động xuất khẩu sầu riêng thành công. Để sản phẩm giữ được độ tươi ngon và chất lượng tốt nhất khi đến tay người tiêu dùng Trung Quốc, việc tối ưu hóa hệ thống logistics và bảo quản là nhiệm vụ cấp bách. Giải pháp trọng tâm là đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ bảo quản sau thu hoạch và phát triển hạ tầng chuỗi cung ứng lạnh. Điều này bao gồm việc xây dựng các kho lạnh hiện đại tại các vùng sản xuất trọng điểm và các trung tâm logistics gần cửa khẩu. Công nghệ bảo quản tiên tiến như bảo quản trong môi trường khí quyển kiểm soát (Controlled Atmosphere - CA) có thể giúp kéo dài thời gian tươi của sầu riêng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển đường biển dài ngày, giúp giảm chi phí và giảm áp lực cho vận tải đường bộ. Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa các phương thức vận chuyển là chiến lược thông minh để tránh rủi ro ùn tắc. Theo đề xuất của Bộ Công Thương (MOIT), doanh nghiệp nên khai thác các tuyến vận tải đường biển từ cảng TPHCM đến các cảng của Trung Quốc, hoặc sử dụng đường hàng không cho các đơn hàng yêu cầu thời gian giao nhanh. Mô hình SCOR (Supply Chain Operations Reference) như nghiên cứu của Thaniya Tongmak (2023) về sầu riêng Thái Lan cũng là một kinh nghiệm quý báu mà Việt Nam có thể học hỏi để nâng cao năng lực xuất khẩu.

4.1. Đầu tư công nghệ bảo quản và chuỗi cung ứng lạnh

Công nghệ bảo quản sau thu hoạch quyết định trực tiếp đến chất lượng sầu riêng xuất khẩu. Việc đầu tư vào các hệ thống kho lạnh, kho mát và xe container lạnh là yêu cầu cơ bản. Các doanh nghiệp cần áp dụng các công nghệ tiên tiến hơn như đóng gói MAP (Modified Atmosphere Packaging) và bảo quản CA (Controlled Atmosphere) để duy trì chất lượng trái cây trong thời gian dài. Một chuỗi cung ứng lạnh không bị gián đoạn từ trang trại đến tay người tiêu dùng (farm-to-table) sẽ giảm thiểu tỷ lệ hao hụt, giữ được hương vị và giá trị dinh dưỡng của sản phẩm. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các đơn hàng ở những thị trường xa mà còn nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của sầu riêng Việt Nam.

4.2. Đa dạng hóa phương thức vận chuyển đường bộ biển hàng không

Sự phụ thuộc quá lớn vào vận tải đường bộ qua các cửa khẩu phía Bắc đã bộc lộ nhiều hạn chế, đặc biệt là nguy cơ ùn tắc khi vào mùa cao điểm. Để giải quyết vấn đề này, việc đa dạng hóa phương thức vận chuyển là tối quan trọng. Vận tải đường biển là một lựa chọn hiệu quả về chi phí cho các lô hàng lớn, đặc biệt khi kết hợp với công nghệ bảo quản hiện đại. Các tuyến vận tải từ cảng Cát Lái (TPHCM) đến các cảng lớn của Trung Quốc như Thâm Quyến, Thượng Hải cần được khai thác mạnh mẽ hơn. Vận tải đường sắt, đặc biệt là tuyến đường sắt liên vận Việt - Trung, cũng là một tiềm năng lớn cần được chú trọng. Trong khi đó, vận tải hàng không phù hợp với các lô hàng sầu riêng cao cấp, yêu cầu thời gian vận chuyển nhanh nhất để đảm bảo độ tươi ngon. Việc kết hợp linh hoạt các phương thức này sẽ giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp.

V. Phân tích kết quả xuất khẩu sầu riêng sau Nghị định thư

Việc ký kết Nghị định thư với Trung Quốc vào tháng 7 năm 2022 đã tạo ra một cú hích chưa từng có cho ngành xuất khẩu sầu riêng Việt Nam. Phân tích dữ liệu cho thấy một sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Trước Nghị định thư, hoạt động xuất khẩu không ổn định và giá trị thấp. Tuy nhiên, chỉ trong nửa cuối năm 2022, kim ngạch xuất khẩu đã tăng vọt. Đỉnh điểm là vào năm 2023, giá trị xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc đạt kỷ lục 2,1 tỷ USD, tăng gấp hơn 12 lần so với năm 2022. Sự tăng trưởng đột phá này đã đưa sầu riêng trở thành mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực, chiếm tới 37,5% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước. Theo số liệu của GACC, Việt Nam đã nhanh chóng vươn lên vị trí thứ hai trong số các quốc gia xuất khẩu sầu riêng vào Trung Quốc, chiếm khoảng 32% thị phần. Thành công này không chỉ đến từ việc mở cửa thị trường chính ngạch mà còn nhờ vào lợi thế cạnh tranh của sầu riêng Việt Nam, như sản lượng dồi dào, thu hoạch rải vụ và giá cả cạnh tranh hơn so với đối thủ chính là Thái Lan. Kết quả này là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của các chính sách ngoại giao kinh tế và nỗ lực của doanh nghiệp, nông dân trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

5.1. Tăng trưởng đột phá về kim ngạch xuất khẩu 2022 2023

Số liệu thống kê từ ITC và Tổng cục Hải quan Việt Nam đã vẽ nên một bức tranh tăng trưởng ấn tượng. Năm 2021, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang Trung Quốc chỉ đạt 3,57 triệu USD. Con số này đã tăng lên 160,9 triệu USD vào năm 2022 sau khi Nghị định thư có hiệu lực. Tuy nhiên, sự bùng nổ thực sự diễn ra vào năm 2023 khi kim ngạch đạt 2,03 tỷ USD chỉ riêng tại thị trường Trung Quốc đại lục. Nếu tính cả Hồng Kông và Đài Loan, tổng giá trị xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam năm 2023 đạt xấp xỉ 2,1 tỷ USD. Sự tăng trưởng này cho thấy tiềm năng to lớn của thị trường và khả năng đáp ứng nhanh chóng của các nhà sản xuất Việt Nam khi có cơ hội. Đây là kết quả trực tiếp của việc tuân thủ các yêu cầu về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, mở ra một chương mới cho ngành hàng tỷ đô này.

5.2. Vị thế của sầu riêng Việt Nam tại thị trường Trung Quốc

Trước năm 2022, thị trường Trung Quốc gần như là sân chơi độc quyền của sầu riêng Thái Lan. Tuy nhiên, sự gia nhập chính thức của sầu riêng Việt Nam đã làm thay đổi cục diện. Với lợi thế về vị trí địa lý gần hơn, giúp giảm chi phí và thời gian vận chuyển, cùng với giá thành cạnh tranh, sầu riêng Việt Nam nhanh chóng được người tiêu dùng và các nhà phân phối Trung Quốc đón nhận. Năm 2023, Việt Nam đã chiếm khoảng 32% thị phần sầu riêng nhập khẩu tại Trung Quốc. Dù vẫn đứng sau Thái Lan (chiếm khoảng 68% thị phần), nhưng tốc độ tăng trưởng của Việt Nam là rất đáng nể. Việc này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn nâng cao vị thế của nông sản Việt Nam trên trường quốc tế, khẳng định Việt Nam là một nhà cung cấp nông sản quan trọng và đáng tin cậy trong khu vực.

VI. Hướng đi bền vững cho xuất khẩu sầu riêng trong tương lai

Để duy trì đà tăng trưởng và phát triển bền vững, ngành xuất khẩu sầu riêng Việt Nam cần một chiến lược dài hạn thay vì chỉ tập trung vào lợi ích trước mắt. Tương lai của ngành hàng này phụ thuộc vào khả năng xây dựng một thương hiệu mạnh, dựa trên nền tảng chất lượng, an toàn và minh bạch. Hướng đi bền vững đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bốn nhà: nhà nước, nhà khoa học, nhà nông và doanh nghiệp. Chính phủ và các bộ ngành cần tiếp tục đàm phán để mở rộng thị trường cho các sản phẩm sầu riêng chế biến (như sầu riêng đông lạnh), đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong việc xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ chế biến sâu để đa dạng hóa sản phẩm, giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu tươi. Nông dân và hợp tác xã cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất an toàn, không chạy theo sản lượng mà bỏ qua chất lượng. Việc xây dựng một thương hiệu quốc gia cho sầu riêng Việt Nam, gắn liền với các chỉ dẫn địa lý và câu chuyện về chất lượng, sẽ là chìa khóa để nâng cao giá trị và tạo ra lợi thế cạnh tranh lâu dài trên thị trường Trung Quốc và toàn cầu. Đây là con đường tất yếu để biến tiềm năng thành lợi thế bền vững.

6.1. Vai trò của Chính phủ trong việc hỗ trợ doanh nghiệp

Chính phủ và các Bộ ngành như Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (MARD), Bộ Công Thương (MOIT) đóng vai trò kiến tạo và hỗ trợ. Cần có những chính sách cụ thể để quy hoạch các vùng trồng sầu riêng tập trung, tránh phát triển ồ ạt, tự phát. Chính phủ cần tiếp tục đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, đàm phán với phía Trung Quốc để đơn giản hóa thủ tục thông quan, cũng như mở cửa cho các sản phẩm sầu riêng chế biến. Việc cung cấp thông tin kịp thời về các thay đổi chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường Trung Quốc cho doanh nghiệp và nông dân là rất quan trọng. Ngoài ra, các chương trình hỗ trợ tín dụng, xúc tiến thương mại, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành nông nghiệp cũng là những giải pháp cần thiết để thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng một cách bài bản và bền vững.

6.2. Xây dựng thương hiệu quốc gia cho sầu riêng Việt Nam

Hiện tại, sầu riêng Việt Nam chủ yếu được biết đến với giá cả cạnh tranh. Để nâng cao giá trị và phát triển bền vững, việc xây dựng một thương hiệu quốc gia mạnh là vô cùng cần thiết. Thương hiệu này cần được xây dựng dựa trên các yếu tố cốt lõi: chất lượng vượt trội, quy trình sản xuất an toàn và có trách nhiệm, và câu chuyện văn hóa độc đáo. Cần xác định và bảo hộ các chỉ dẫn địa lý cho các vùng sầu riêng nổi tiếng như sầu riêng Ri6 Vĩnh Long hay Monthong Đắk Lắk. Các chiến dịch quảng bá, marketing chuyên nghiệp tại thị trường Trung Quốc cần được triển khai đồng bộ, kết hợp với các nền tảng thương mại điện tử và người có sức ảnh hưởng. Một thương hiệu mạnh không chỉ giúp tăng giá bán mà còn tạo ra sự trung thành của khách hàng, giúp sầu riêng Việt Nam đứng vững trước sự cạnh tranh và những biến động của thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động xuất khẩu hàng hóa giữ vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cân bằng cán cân thương mại, tạo việc làm và gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia. Báo cáo của Bộ Công Thương (MOIT) cho thấy kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam duy trì đà tăng trưởng giai đoạn 2019 – 2023: từ 264,19 tỷ USD năm 2019 lên 282,66 tỷ USD năm 2020, 336,3 tỷ USD năm 2021, đạt đỉnh 371,3 tỷ USD năm 2022, trước khi giảm xuống 354,6 tỷ USD năm 2023 và hồi phục đạt trên 190 tỷ USD trong nửa đầu năm 2024. Trong nhóm hàng nông sản, rau quả là mặt hàng xuất khẩu chủ lực, trong đó Trung Quốc là thị trường tiêu thụ lớn nhất (năm 2023, kim ngạch rau quả sang Trung Quốc gấp 3,1 lần thị trường đứng thứ hai là Hoa Kỳ).

Bước ngoặt lớn diễn ra vào tháng 7 năm 2022 khi Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (MARD) và Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) ký kết Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với sầu riêng tươi xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Năm 2023, tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt 2,1 tỷ USD, trong đó thị trường Trung Quốc chiếm hơn 90%, đưa Việt Nam lên vị trí thứ hai trong số các quốc gia xuất khẩu sầu riêng sang thị trường này (GACC, 2024).

Tuy nhiên, ngành sầu riêng Việt Nam đang đối mặt với nhiều rào cản nghiêm trọng:

• Tình trạng ùn tắc phương tiện vận chuyển sầu riêng tại cửa khẩu Hữu Nghị vào giữa năm 2023 làm kéo dài thời gian thông quan và suy giảm chất lượng trái cây.
• Hành vi gian lận, mạo danh mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói đã được MARD và GACC phê duyệt.
• Đầu năm 2025, phía Trung Quốc siết chặt kiểm tra an toàn thực phẩm sau khi phát hiện lô hàng sầu riêng từ Thái Lan có dư lượng chất vàng O (Yellow O - chất gây ung thư), khiến nhiều lô hàng Việt Nam thiếu hồ sơ kiểm nghiệm bị đình trệ thông quan.

Khoá luận xác định các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Tổng quan cơ sở lý luận về nông sản và hoạt động xuất khẩu trái cây của Việt Nam.
2. Phân tích thực trạng sản xuất, diện tích, sản lượng và hoạt động xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc giai đoạn 2019 – 2023.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị đối với cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp xuất khẩu và người nông dân nhằm thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động xuất khẩu sầu riêng tươi của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc.
• Phạm vi không gian: Ngành sầu riêng Việt Nam, các quốc gia cạnh tranh (Thái Lan) và thị trường nhập khẩu (Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Đài Loan,...).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thống kê giai đoạn 2019 – 2023, cập nhật bối cảnh chính sách đến đầu năm 2025.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các định nghĩa và khung quy định thương mại quốc tế:

• Khái niệm nông sản: Theo Hiệp định Nông nghiệp (AoA 1995) của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nông sản gồm các mặt hàng từ Chương 1 đến Chương 24 của Hệ thống Hài hoà (HS), trừ thủy sản; tiêu chuẩn của Ủy ban Tiêu chuẩn Thực phẩm Quốc tế (CAC, 1965); và Khoản 7 Điều 3 Nghị định về chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn (2018) của Việt Nam.
• Khái niệm và phân loại trái cây: Tiêu chuẩn Ủy ban Trái cây và Rau quả Tươi của CAC (1987), phân loại của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA); phân loại theo Luật Trồng trọt 2018 (cây hàng năm và cây lâu năm); danh mục biểu thuế xuất nhập khẩu theo Thông tư của Bộ Tài chính (2022) thuộc Phân nhóm Chương 8 (mã HS 0803 đến 0810).
• Lý luận xuất khẩu: Khái niệm xuất khẩu theo WTO, UNCTAD và Điều 28 Luật Thương mại Việt Nam 2005; các hình thức xuất khẩu (trực tiếp và gián tiếp); các yếu tố tác động (bên ngoài: kinh tế toàn cầu, chính sách thương mại, hội nhập kinh tế, khoảng cách địa lý; bên trong: chất lượng sản phẩm, năng lực tài chính, cơ sở hạ tầng, chuỗi cung ứng, quản trị, nghiên cứu thị trường, chiến lược thương hiệu).
• Kinh nghiệm quốc tế: Bài học từ Thái Lan (xây dựng thương hiệu "Premium Thai fruits", chỉ dẫn địa lý GI cho sầu riêng Monthong, tiêu chuẩn GAP, tận dụng Hiệp định ACFTA thuế quan 0%, logistics chuyên dụng) và Chile (công nghệ bảo quản khí quyển kiểm soát CA - Controlled Atmosphere, chuỗi cung ứng lạnh, FTA Trung Quốc - Chile, chứng nhận GlobalGAP, HACCP, BRC).

Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, kết hợp thu thập, tổng hợp, thống kê mô tả và so sánh dữ liệu thứ cấp từ các nguồn chính thức: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (MARD), Bộ Công Thương (MOIT), Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC), Tổng cục Thống kê và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về xuất khẩu trái cây (Theoretical basis of exporting fruits)

Chương 1 hệ thống hóa khái niệm về nông sản, trái cây và hoạt động xuất khẩu trái cây. Tác giả phân tích các đặc trưng cơ bản của trái cây Việt Nam: phụ thuộc điều kiện tự nhiên (xâm nhập mặn ở ĐBSCL, hạn hán ở Tây Nguyên, lũ lụt ở ĐBSH), tính mùa vụ, thời gian bảo quản ngắn (1 – 7 ngày ở điều kiện thường), chất lượng không đồng đều và giá cả biến động.

Loại trái cây	Thời gian thu hoạch chính
Sầu riêng	Tháng 6 – Tháng 8; Tháng 5 – Tháng 11
Thanh long	Quanh năm tại một số vùng
Xoài	Tháng 4 – Tháng 6
Vải	Tháng 5 – Tháng 7
Chuối	Quanh năm

Chương này cũng phân tích ưu – nhược điểm của hai hình thức xuất khẩu trực tiếp và gián tiếp, vai trò của xuất khẩu trái cây đối với nền kinh tế và các bài học kinh nghiệm từ Thái Lan, Chile về kiểm soát chất lượng, đàm phán kiểm dịch thực vật và phát triển chuỗi logistics lạnh.

Chương 2: Thực trạng xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang thị trường Trung Quốc giai đoạn 2019 – 2023 (The current situation of Vietnamese durian exports to China during the 2019 – 2023 period)

1. Diện tích và sản lượng sầu riêng Việt Nam

Theo Luật Đất đai 2024, diện tích đất nông nghiệp năm 2023 đạt gần 28 triệu ha (chiếm 84,4% tổng diện tích đất cả nước). Diện tích trồng sầu riêng tăng trưởng vượt bậc: từ 60.000 ha (2019) lên 70.000 ha (2020), 85.000 ha (2021), 110.000 ha (2022) và đạt 131.000 ha (2023), vượt xa định hướng quy hoạch của MARD đến năm 2025 (65.000 – 75.000 ha).

Vùng trồng	Diện tích 2022 (nghìn ha)	Tỷ trọng 2022 (%)	Diện tích 2023 (nghìn ha)	Tỷ trọng 2023 (%)	Giống sầu riêng phổ biến
Tây Nguyên	51,4	46,8	52,9	40,4	Ri6, Monthong, Dona
Đồng bằng sông Cửu Long	33,0	30,0	45,6	34,8	Ri6
Đông Nam Bộ	20,8	19,0	25,8	19,7	Ri6, Monthong, Dona, Musang King
Duyên hải Nam Trung Bộ	5,0	4,6	7,3	5,6	Ri6, Monthong, Chín Hóa
Tổng cộng	110,0	100,0	131,0	100,0	-

Sản lượng sầu riêng cả nước tăng từ 500.000 tấn (2019) lên 560.000 tấn (2020), 643.000 tấn (2021), 863.000 tấn (2022) và đạt 1,2 triệu tấn vào năm 2023. Tiền Giang dẫn đầu sản lượng năm 2023 với 386.000 tấn (diện tích 21,8 nghìn ha), tiếp theo là Đắk Lắk với hơn 281.000 tấn (diện tích 32,8 nghìn ha; trong đó giống Dona chiếm 84,1%, Ri6 chiếm 13,2%).

2. Hoạt động xuất khẩu sầu riêng Việt Nam giai đoạn 2019 – 2023

Kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam ghi nhận sự biến động mạnh qua các năm: đạt 271,22 triệu USD (2019), giảm xuống 71,40 triệu USD (2020) và 103,25 triệu USD (2021) do đại dịch, phục hồi lên 287,24 triệu USD (2022) và tăng đột biến lên 2.098,67 triệu USD (gần 2,1 tỷ USD) năm 2023, chiếm 37,5% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả cả nước.

Châu lục	2019	2020	2021	2022	2023
Châu Á	269.189	62.154	81.500	268.943	2.069.406
Châu Mỹ	1.677	7.391	18.903	15.668	16.635
Châu Âu	195	599	1.119	1.654	12.122
Châu Phi	0	0	0	0	0
Khác	161	1.253	1.723	974	507

(Đơn vị: Nghìn USD - Nguồn: ITC, 2023)

Thị trường / Nền kinh tế	2019	2020	2021	2022	2023
Trung Quốc đại lục	155.841	1.066	3.570	160.900	2.030.841
Hồng Kông	47.157	31.767	44.383	47.182	20.432
Đài Loan (Taipei)	9.372	17.534	25.658	28.910	16.214
Hoa Kỳ (USA)	1.357	6.381	17.177	12.421	11.161

(Đơn vị: Nghìn USD - Nguồn: ITC, 2023)

3. Thị trường sầu riêng Trung Quốc

Sản xuất nội địa của Trung Quốc (tập trung tại đảo Hải Nam, Quảng Tây, Quảng Đông, Vân Nam) năm 2023 chỉ đạt khoảng 50 tấn (dự kiến đạt 200 tấn năm 2024), trong khi kim ngạch nhập khẩu sầu riêng của Trung Quốc năm 2023 đạt 6,71 tỷ USD (khoảng 1 triệu tấn). Trung Quốc đã xây dựng nhà máy chế biến sầu riêng đầu tiên tại Tam Á (Hải Nam), dự kiến vận hành từ tháng 6 năm 2025. Sầu riêng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc được hưởng mức thuế suất ưu đãi 0% theo Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Trung Quốc (ACFTA) nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kiểm dịch thực vật theo Nghị định thư tháng 7/2022.

Chương 3: Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang thị trường Trung Quốc (Solutions to promote the export of Vietnamese durian to China)

Khóa luận xây dựng các nhóm giải pháp nhằm giải quyết các rủi ro phát sinh trong hoạt động xuất khẩu:

• Nâng cao chất lượng sản phẩm: Triển khai các quy trình canh tác đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP, áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), kiểm soát chặt chẽ dư lượng hóa chất và thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
• Nâng cấp hệ thống bảo quản và vận chuyển: Đầu tư chuỗi cung ứng lạnh, ứng dụng công nghệ bảo quản tiên tiến (khí quyển kiểm soát CA), đa dạng hóa phương thức vận tải (đường biển từ cảng TP. Hồ Chí Minh sang các cảng Trung Quốc, đường sắt, đường hàng không) nhằm giảm tải cho cửa khẩu đường bộ Hữu Nghị.
• Kiến nghị đối với Chính phủ và các Bộ ngành (MARD, MOIT, MOF, MONRE): Giám sát chặt chẽ quy hoạch vùng trồng, tăng cường kiểm tra và quản lý mã số vùng trồng/cơ sở đóng gói, kịp thời đàm phán tháo gỡ rào cản kỹ thuật kiểm dịch với GACC.
• Kiến nghị đối với doanh nghiệp xuất khẩu: Tuân thủ pháp luật hải quan hai nước, không gian lận mã số vùng trồng, nâng cao năng lực nghiên cứu thị trường và đẩy mạnh xây dựng thương hiệu sầu riêng Việt Nam.
• Kiến nghị đối với nông dân và hợp tác xã: Tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật nông nghiệp, liên kết bền vững với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị, tránh mở rộng diện tích tự phát chặt phá các cây trồng khác.

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả thực nghiệm/thống kê: Khóa luận đã hệ thống hóa đầy đủ số liệu 5 năm (2019 – 2023) về diện tích (tăng từ 60 nghìn ha lên 131 nghìn ha), sản lượng (tăng từ 500 nghìn tấn lên 1,2 triệu tấn) và kim ngạch xuất khẩu sầu riêng (từ 271,2 triệu USD lên kỷ lục gần 2,1 tỷ USD). Đồng thời, tác giả phản ánh chi tiết cơ cấu thị trường khi Trung Quốc đại lục tăng trưởng đột phá từ 1,07 triệu USD năm 2020 lên 2,03 tỷ USD năm 2023 sau Nghị định thư tháng 7/2022.
• Giải pháp đề xuất: Đưa ra hệ thống giải pháp phân tầng theo 3 chủ thể: cơ quan quản lý (quy hoạch, quản lý mã số, đàm phán kiểm dịch), doanh nghiệp (logistics lạnh, vận tải đa phương thức, kiểm soát mã số) và nông dân (liên kết chuỗi, chuẩn hóa VietGAP/GlobalGAP).
• Đóng góp học thuật/thực tiễn: Thay vì nghiên cứu chung nhóm hàng nông sản như phần lớn các công trình trước đó (Hậu Khải Phùng, 2022; Hùng và cộng sự, 2022), tác giả đi sâu vào mặt hàng chuyên biệt là sầu riêng trong bối cảnh thương mại chính ngạch mới được thiết lập, giải quyết trực tiếp các vấn đề thời sự như ùn tắc cửa khẩu và rủi ro cảnh báo an toàn thực phẩm (Yellow O đầu năm 2025).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu sử dụng chủ yếu dữ liệu thứ cấp từ các tổ chức và báo cáo thường niên, chưa thực hiện khảo sát định lượng trực tiếp trên diện rộng đối với các doanh nghiệp logistics và hợp tác xã trồng sầu riêng. Số liệu thống kê từ nhiều nguồn (MARD, ITC, GACC) có sự chênh lệch nhỏ về phương pháp tính toán kim ngạch chính ngạch.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sâu về chuỗi cung ứng sầu riêng đông lạnh và sầu riêng chế biến sau khi các nghị định thư mới được ký kết; đánh giá định lượng chi phí - hiệu quả của các tuyến vận tải đường sắt liên vận quốc tế và đường biển so với đường bộ qua biên giới.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Kinh doanh quốc tế, Kinh tế quốc tế và Thương mại quốc tế cần tài liệu tham khảo về phân tích thực trạng xuất khẩu nông sản chủ lực sang thị trường Trung Quốc.
• Các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây và hợp tác xã nông nghiệp tham khảo thông tin về quy chuẩn kiểm dịch thực vật của GACC, mã HS Chương 8 và các điều kiện kỹ thuật xuất khẩu sầu riêng chính ngạch.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống bảng số liệu thống kê chi tiết theo vùng trồng, thị trường nhập khẩu giai đoạn 2019 – 2023 và kinh nghiệm thực tiễn từ Thái Lan, Chile.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang Trung Quốc năm 2023 đạt bao nhiêu?
Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang thị trường Trung Quốc đại lục đạt 2.030.841 nghìn USD (hơn 2,03 tỷ USD), chiếm trên 90% tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của cả nước (gần 2,1 tỷ USD).

2. Sự kiện pháp lý nào tạo bước ngoặt cho xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang Trung Quốc?
Đó là việc ký kết Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả sầu riêng tươi xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (MARD) và Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) vào tháng 7 năm 2022.

3. Vùng nào có diện tích trồng sầu riêng lớn nhất Việt Nam năm 2023?
Tây Nguyên là vùng có diện tích lớn nhất với 52,9 nghìn ha (chiếm 40,4% tổng diện tích cả nước), tiếp theo là Đồng bằng sông Cửu Long với 45,6 nghìn ha (chiếm 34,8%).

4. Những rào cản kỹ thuật và sự cố xuất khẩu nào được tác giả đề cập trong văn bản?
Các rào cản bao gồm: ùn tắc xe container tại cửa khẩu Hữu Nghị giữa năm 2023; việc gian lận mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói; cùng việc Trung Quốc tăng cường kiểm tra tồn dư chất vàng O (Yellow O) vào đầu năm 2025 khiến các lô hàng thiếu hồ sơ bị đình trệ thông quan.

5. Mức thuế nhập khẩu Trung Quốc áp dụng đối với sầu riêng Việt Nam là bao nhiêu?
Sầu riêng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc hiện được áp dụng mức thuế nhập khẩu ưu đãi 0% nhờ Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Trung Quốc (ACFTA).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Trần Minh Ngọc đã phân tích toàn diện thực trạng xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang thị trường Trung Quốc trong giai đoạn bản lề 2019 – 2023. Tác giả đã làm rõ tiềm năng thị trường cùng những rủi ro cấp bách về kiểm dịch thực vật, logistics và gian lận mã số vùng trồng sau khi mở cửa xuất khẩu chính ngạch. Công trình cung cấp hệ thống giải pháp đồng bộ cho các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nông dân nhằm phát triển ngành hàng sầu riêng bền vững trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BANKING ACADEMY FACULTY OF INTERNATIONAL BUSINESS ------------------------------------------------ BACHELOR THESIS Topic PROMOTING THE EXPORT OF VIETNAMESE DURIAN TO CHINA Student name : Tran Minh Ngoc Class : K24KDQTA Student ID : 24A4050050 Supervisor : M.S Vuong Linh Nham Hanoi, April 2025 BANKING ACADEMY FACULTY OF INTERNATIONAL BUSINESS ------------------------------------------------ BACHELOR THESIS Topic PROMOTING THE EXPORT OF VIETNAMESE DURIAN TO CHINA Student name : Tran Minh Ngoc Class : K24KDQTA Student ID : 24A4050050 Supervisor : M.S Vuong Linh Nham Hanoi, April 2025 i ACKNOWLEDGEMENT First, I would want to send a sincere thank to lecturers from the Faculty of International Business – Banking Academy for their devoted guidance through my four- year process. Thanks to my lecturers’ support, I have gained such useful knowledge and advice to complete this bachelor’s thesis. I would also want to give a sincere thank to my supervisor – M. Vuong Linh Nham from the Faculty of International Business, who always supported and gave advice for my bachelor thesis.

The process of doing research can not avoid shortcomings and delays due to the knowledge’s limitations, lack of reality experience and timetable arrangement. I look forward to receiving contributions from lecturers from the Faculty of International Business to improve my thesis. Your sincerely! Student’s signature Tran Minh Ngoc ii DECLARATION I declared that the bachelor’s thesis “Promoting the export of Vietnamese durian to China” is my personal research. The data and statistics are collected from various official sources, reports and fully cited.

The analyses and assessments have not been written in any different research. I will take all responsibility for my thesis. Student’s signature Tran Minh Ngoc iii TABLE OF CONTENTS ACKNOWLEDGEMENT. ii TABLE OF CONTENTS.

iii LIST OF FIGURES. vi LIST OF TABLES. vii LIST OF ABBREVIATIONS. The urgency of theme.7 CHAPTER 1: THEORETICAL BASIS OF EXPORTING FRUITS.

Overview of Vietnamese fruits. Definition of agricultural products. Definition of Vietnamese fruits. Characteristics of Vietnamese fruits.

Classification of fruits. Overview of fruit export activities. Definition of fruit export activities. Methods of exporting fruits.

Roles of fruits export activities. Factors affecting Vietnamese fruits export activities. International experiences in exporting agricultural products. Lessons for Vietnam.

24 SUMMARY OF CHAPTER 1 .27 CHAPTER 2: THE CURRENT SITUATION OF VIETNAMESE DURIAN EXPORTS TO CHINA DURING THE 2019 – 2023 PERIOD. The current situation of the Vietnamese durian industry. Overview of durian production in Vietnam. Durian cultivation land in Vietnam.

Durian varieties in Vietnam. Durian production in Vietnam 2019 – 2023. Vietnamese durian export activities 2019 – 2023. The current situation of Vietnamese durian export to China.

The durian market situation in China. Durian production in China. Durian exports to China. The China’s requirements on fresh durian exported from Vietnam.

Regulatory requirements from China. The current situation of Vietnamese durian export to China. The conditions to export Vietnamese durian to China. The export value of Vietnamese durian to China 2019 - 2023.

The current situation of Vietnamese durian export to China. The evaluation of Vietnamese durian export to China .54 SUMMARY TO CHAPTER 2 .56 CHAPTER 3: SOLUTIONS TO PROMOTE THE EXPORT OF VIETNAMESE DURIAN TO CHINA. Strategy to promote the export of Vietnamese durian to China. Solutions to promote the export of Vietnamese durian to China.

Solutions to enhance the product quality. Solutions to enhance preservation and transportation system. To the Vietnamese Government and Ministries. To exporting enterprises.

To farmers and agricultural cooperatives. 62 SUMMARY TO CHAPTER 3 .66 vi LIST OF FIGURES Figure Page Figure 2. Vietnamese durian cultivation land 2019 – 2023 26 Figure 2. The quantity of Vietnamese durian 2019 – 2023 30 Figure 2.

The Vietnamese durian export value 2019 – 2023 31 Figure 2. Top 4 economies importing Vietnamese durian 2019 – 2023 33 Figure 2. The durian import value to China 2019 – 2023 34 Figure 2. The durian export value from Vietnam to China 2019 – 2023 44 Figure 2.

Vietnamese durian export value to China each month in 2023 45 Figure 2. Vietnamese durian quantity export to China 2019 – 2023 50 vii LIST OF TABLES Table Page Table 1. Main harvest period of some Vietnamese fruits 10 Table 1. HS code of fresh fruits in Chapter 8 12 Table 2.1 The durian cultivation land of Vietnam in 2022 and 2023 27 Table 2.

Some durian growing varieties in regions 28 Table 2. The Vietnamese durian export value to the continents 2019 – 2023 32 Table 2. Top countries exporting durian to China 2019 – 2023 35 Table 2. Import requirements applied to durian 37 Table 2.

List of provinces have qualified durian growing areas 2024 41 Table 2. List of provinces have qualified packaging facilities 2024 43 Table 2. Unit values of durian export to China 2019 - 2023 50 Table 3. Shipping time from Ho Chi Minh port to Chinese ports 53 viii LIST OF ABBREVIATIONS ACFTA ASEAN – China Free Trade Agreements BRC Brand Reputation through Compliance CAC Codex Alimentarius Commission CA Controlled Atmosphere FTA Free Trade Agreements FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations GACC General Administration of Customs of the People’s Republic of China GAP Good Agriculture Practices GlobalGAP Global Good Agricultural Practices HS code Harmonized System Codes HACCP Hazard Analysis Critical Control Point ISPM 12 International Standards for Phytosanitary Measures No.12: Guidelines for Phytosanitary Certificates ISPM 15 International Standards for Phytosanitary Measures No.

15: Regulation of Wood Packaging Material in International Trade IPPC International Plant Protection Convention IPM Integrated Pest Management MONRE The Ministry of Natural Resources and Environment MOIT Ministry of Industry and Trade MARD Ministry of Agriculture and Rural Development ix MOF Ministry of Finance PPD Plant Protection Department WCO World Customs Organization WHO World Health Organization WTO World Trading Organization UNCTAD United Nations Conference on Trade and Development USDA United States Department of Agriculture VietGAP Vietnamese Good Agricultural Practices 1 INTRODUCTION 1. The urgency of theme During the development of the global economy, export activities play an essential role for many countries around the world, including Vietnam. Exporting not only contributes to economic growth but also helps stabilize the trade balance and creates employment opportunities for workers. Moreover, exporting also helps businesses to boost productivity and income, and enhance their competitiveness in the global market.

According to the report by the Ministry of Industry and Trade (MOIT), from 2019 to 2023, Vietnam’s export revenue had positive growth, despite the global economy being stalled by the Covid-19 pandemic. In the import–export yearly report of the MOIT, the total exported value in 2019 reached 264.19 billion USD, approximately 8.4% higher than in 2018. In 2020, although the export-import activities were affected by the pandemic, Vietnam still maintained economic development and prevented the disease; the total exported value reached 282.66 billion USD, up 3. When the global economy gradually recovered, Vietnam increased the export value to 336.3 billion USD in 2021 and 371.3 billion USD in 2022.

In 2023, Vietnam’s economy was affected by many internal and external factors, causing the export value at 354.6% decrease compared to the previous year. However, the export activity has recovered in the second half of 2023. In the first half of 2024, Vietnam’s economy has gradually recovered and increased again to the value of 190. Among the export commodities, fruit and vegetable products are one of the main export products in Vietnam and have been exported to many countries worldwide.

Due to the value of agricultural products in general and fruits and vegetables in particular, Vietnamese export enterprises proved their position in the agricultural export industry. After the pandemic, during the economic recovery, Vietnam has promoted more agricultural export activity to many countries such as the United States, China, Japan, and Korea,… Fruits and vegetables imported from Vietnam always attract the international market because of their quality and diversity, especially the Chinese market. China has always been the largest fruits and vegetables export market in the 2019 – 2023 period. In 2023, the total export value of Vietnamese fruits and vegetables 2 to China was 3.1 times that of the second import country, the United States.

In the Chinese market, Vietnam mainly exports some fruit and vegetable products such as dragon fruit, mango, and recently durian. In recent years, since the Ministry of Agriculture and Rural Development of Vietnam (MARD) and the General Administration of Customs of China (GACC) signed the Protocol on phytosanitary requirements for Vietnamese fresh durian export to China in July 2022, Vietnamese durian has become a popular commodity and earned an outstanding achievement in the export of durian to the Chinese market. In 2023, the Vietnamese total durian export value was 2.1 billion USD, with over 90% of the value from the Chinese market. According to the GACC (2024), Vietnam ranked second among countries exporting durian into the Chinese market.

In early 2025, the Ministry of Agriculture and Rural Development predicted that Vietnam could likely continue setting new records in exporting durian to China. In addition, Vietnam may have the opportunity to surpass Thailand and reach 1st position in exporting durian to the Chinese market. However, due to the sudden increase in durians exported to the global marketplace, Vietnam has encountered various new challenges in the durian export activity. In mid-2023, the dramatic increase in trucks carrying durian at the Huu Nghi border gate led to the congestion of goods, prolonging the customs clearance time and affecting the durian quality before reaching the customers.

Therefore, the MOIT requested that the durian exporting businesses must have other options to transport product to China such as going through other border gates or using other means of transport (by sea or by air). Besides, some enterprises were not approved to export their durian because they did not have the growing area and packaging facility code approved by the GACC and MARD. Therefore, some enterprises forged the growing area code to be allowed to export their product to the Chinese market. However, this behavior was promptly detected and prevented as it not only directly affects the reputation of the Vietnamese durian industry but also loses the trust of the Chinese and international markets.

On the other hand, in early January 2025, the Chinese Government announced to apply strict inspection regulations for imported durian as GACC found out a shipment 3 of durian exported from Thailand contained residues of yellow O, a carcinogen which is dangerous for human health. Vietnamese enterprises did not prepare for this change in quarantine standards, causing many Vietnamese shipments that lacked inspection documents were not allowed to be through customs. This caused the oversupply and enterprises suffered losses due to handling expired shipments. Based on the awareness of the problems that the Vietnamese durian industry is facing, with the potential for strong development into the Chinese market in the future, the author chose to do the research with the topic “Promoting the export of Vietnam’s durian to the China” as a graduation thesis.

International research During the 2019 – 2023 period, there has been various research about the export of agricultural products from Southeast Asian countries to the international markets, especially the export activities to the Chinese market. As there is the signficance of Thailan’s durian export but obstacles from some related factors linking to the points of external and internal perspectives, Thaniya Tongmak, Presscha Wararatchai, Chotima Jotikasthira and Suraporn Onputtha (2023) aims at providing the guidance to enhance Thailand’s durian export capabilities through the SCOR model. The SCOR model to enhance Thailand’s durian export capabilities encompass with 6 major processes including plan, source, make, deliver, return and enable. Successfully enhancing Thailand’s durian export capabilities through SCOR model can contribute advantages for durian exporters.

Wan Ning (2023) concentrated on three elements: the imported products’s scale and structure, factors affecting bilateral trade and developing opportunities to analysis on China’s import trade of agricultural products from Thailand.