Chương 1: Cở sở lý luận và tổng quan nghiên cứu. Chương này sẽ giới thiệu về khái niệm rủi ro, một số rủi ro gặp phải khi nắm giữ danh mục cổ phiếu ngân hàng. Bên cạnh đó, chương cũng giới thiệu một số công cụ đo lường rủi ro phô biến và cuối cùng là tổng quan nghiên cứu. - _ Chương 2: Phương pháp mô phỏng lịch sử.
Trong chương này sẽ nêu rõ về một số phương pháp mô phỏng lịch sử cụ thé dé do lường rủi ro cho danh mục, phương pháp cậu kiểu và ưu, nhược điểm của phương pháp. - Chương 3: Giới thiệu về cô phiếu ngành ngân hàng và tông quan nghiên cứu. Chương 3 sẽ giới thiệu về cổ phiếu ngành ngân hàng và một số cô phiếu sẽ xuất hiện trong danh mục đầu tư. - Chương 4: Kết quả và thảo luận.
Chương 4 sẽ chỉ ra kết quả dat được sau khi thực hiện các phương pháp đo lường, hậu kiểm. Bên cạnh đó, chương này cũng đưa ra một số ưu, nhược điểm của những phương pháp đã sử dụng. - _ Cuối cùng là phần kết luận, phụ luc, tài liệu tham khảo. 11194441 Đàm Thúy Quỳnh 10 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Toán Kinh tế CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VA TONG QUAN NGHIEN CUU Chương | sẽ làm rõ một sô khái niệm về rủi ro, bên cạnh đó, chương còn giới thiệu một sô rủi ro cơ bản khi năm giữ cô phiêu nhóm ngành ngân hàng.
Ngoài ra, 2 công cụ đo lường rủi ro thị trường phô biên sẽ được giới thiệu và cuôi cùng là tông quan nghiên cứu. Khái niệm rủi ro và một số loại rủi ro tác động đến giá cổ phiếu Trong tài chính, rủi ro là khái niệm đánh giá những biến động bất ôn của giao dịch hoặc hoạt động đầu tư. Rủi ro tài chính là kết quả của sự thay đổi, biến động không lường trước được của giá tri tài sản hoặc các khoản nợ đối với các tổ chức tài chính và các nhà đầu tư trong quá trình hoạt động của thị trường tài chính. Đôi với cô phiêu ngành ngân hàng, có một sô rủi ro cơ bản tác động đên nó như: rủi ro thị trường, rủi ro lãi suât, rủi ro thanh khoản, rủi ro hoạt động,.
Rủi ro thị trường xuất hiện do phản ứng của các nhà đầu tư đối với các hiện tượng trên thị trường. Những sự sụt giảm đầu tiên trên thị trường là nguyên nhân gây ra sự ảnh hưởng tiêu cực về tâm lý cho nhà đầu tư. Họ cố gắng rút vốn khiến giá chứng khoán rơi xuống thấp. Rui ro lãi suất là sự thay đổi giá chứng khoán do lãi suất trên thị trường biến động thất thường.
Khi lãi suất tăng, nhà đầu tư sẽ rút hết vốn trên TTCK dé gửi tiền tại các tô chức tín dụng. Điêu này dân đên giá cô phiêu sụt giảm. Rui ro thanh khoản là một thuật ngữ trong lĩnh vực tài chính, chỉ các rủi ro có thê xảy ra đối với các chức năng thanh toán. Rủi ro thanh khoản khiến cho các ngân hàng gặp khó khăn trong việc huy động vốn, hoạt động tín dụng, cung ứng vốn cho nền kinh tế bi ảnh hưởng nghiêm trọng, thậm chí ảnh hưởng đến toàn hệ thống ngân hàng.
Rui ro hoạt động là rủi ro do các quy trình nội bộ quy định không day đủ hoặc có sai sót, do yếu tố con người, do lỗi, sự cố của hệ thống hoặc do các yếu tố bên ngoài làm tốn thất về tài chính, tác động tiêu cực phi tài chính đối với ngân hàng. 11194441 Đàm Thúy Quỳnh 11 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Toán Kinh tế Điều đó gây mat niềm tin của nhà đầu tư vào ngân hang, ảnh hưởng đến việc huy động vốn trên TTCK. Việc đầu tư vào cô phiếu ngành ngân hàng sẽ phải gặp tương đối nhiều rủi ro, tuy nhiên trong bài việt này chỉ tập trung nghiên cứu vào rủi ro thị trường đôi với một số cô phiếu ngành ngân hang. Đó là rủi ro khi giá của một danh mục đầu tư sẽ bị suy giảm bởi sự thay đổi trong giá chứng khoán.
Việc đo lường rủi ro thị trường cho danh mục đầu tư sẽ trở nên đơn giản và dễ dàng hơn khi những nhà quản lý biết sử dụng những công cụ đo lường rủi ro. Phần tiếp theo, tác giả sẽ giới thiệu hai công cụ do lường rủi ro phổ biến trong đo lường rủi ro thi trường cho danh mục đó là công cụ giá tri rủi ro (VaR) va tồn thất kỳ vọng (ES). Công cụ đo lường rui ro VaR Giá trị rủi ro của danh mục tài sản thé hiện mức độ tốn thất có thé xay ra đối với danh mục, tài sản trong một chu kỳ k (k là đơn vi thời gian), với độ tin cậy: (1 — a)100%, ký hiệu là VaR(k, a), và được xác định như sau: P(X < VaR(k,a)) =a (1.1) trong đó, X là ham P/L chu ky k của danh mục, 0 < a < 1. Nhu vay, nếu nhà đầu tư năm giữ danh mục sau k chu kỳ, với độ tin cậy: (1 — z)100%, tôn thất một khoản tối đa |VaR(k, ø)| trong điều kiện thị trường hoạt động bình thường.
VaR là một trong những công cụ đo lường rủi ro thị trường của tài sản, danh mục. Sử dụng VaR dé đo lường và cảnh báo sớm những tổn thất về giá trị của danh mục khi giá mỗi tài sản trong danh mục có sự biến động. Điều này sẽ giúp nhà đầu tư chủ động trong việc đo lường và phòng hộ rủi ro. VaR được sử dụng khá phổ biến trong quản trị rủi ro danh mục.
Nhưng công cụ này lại tồn tại một số hạn chế. Từ Basel III, những nhà quản trị quan tâm hơn vào những giá trị rủi ro vượt quá VaR, đó là trung bình mức tồn thất kỳ vọng ES. 11194441 Đàm Thúy Quỳnh 12 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Toán Kinh tế 1. Tổn thất kỳ vọng (ES) Sau khi đã tính được VaR của danh mục, ta quan tâm tới những trường hợp ton thất thực tế của danh mục vượt ngưỡng VaR và tính trung bình kỳ vọng của các mức tốn thất này.
Định nghĩa về ES: Ton thất kỳ vọng của danh mục với độ tin cậy (1 — a@)% ký hiệu là ES(ø), là đại lượng kỳ vọng có điều kiện: ES(œ) = E(X|X < VaR(a)) (1.2) Hiện nay, nhờ một số tính chất ưu việt hơn VaR, việc sử dụng độ đo rủi ro ES ngày càng được sử dụng và quan tâm nhiều hơn do đo lường đầy đủ hơn VaR. Tổng quan nghiên cứu Phương pháp mô phỏng lịch sử đã nổi lên như một phương pháp phô biến nhất cho giá trị rủi ro tính toán trong ngành. Theo Perignon và Smith (2010) khảo sát chỉ ra rằng trong 60 ngân hàng ở Mỹ, Canada và các ngân hàng quốc tế lớn trong giai đoạn 1996- 2005 và báo cáo tằng 73% ngân hàng tiết lộ phương pháp ước tính VaR của họ là áp dụng mô phỏng lich sử. Một báo cáo khảo sát về ngân hàng Ấn Độ! tiết lộ, trong số 30 ngân hàng tham gia khảo sát, 67% ngân hàng đã sử dụng mô phỏng lịch sử, 5% sử dụng mô phỏng Monte Carlo và 3% sử dụng mô hình phương sai-hiệp phương sai.
Mô phỏng lịch sử được nhiều ngân hàng sử dụng vì nó mang lại những lợi thế nhất định. Một lợi thế của mô phỏng lịch sử là vì nó không sử dụng các giả định về phân phối xác suất của lợi suất hay phân phối xác suất của P/L khi ước lượng VaR. Nó cũng dé tính toán hơn và có thé kết hợp các mối tương quan giữa các tài sản theo kinh nghiệm. Tuy nhiên, có một hạn chế đối với phương pháp này đó là do sự rời rạc của lợi suất cực đoan và rất ít quan sát phía đuôi, các biện pháp đo lường VaR được cho là sẽ biến động mạnh và thất thường.
Giả định co bản trong HS là iid là một giả định khác vấn đề với cách tiếp cận, làm cho ước tính VaR không phản hồi với những đổi mới gần đây trong sự biến động. Do đó, đã xuất hiện các cách sửa đổi với HS nhằm mục dich cải thiện tốt hơn vấn đề về tính rời rac của lợi suất cao và khả năng đáp ứng thấp với sự biến động gần đây. Boudoukh, Richardson, Whitelaw (1998) đã 1 Theo (Sharma, 2012) 11194441 Đàm Thúy Quỳnh 13 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Toán Kinh tế sửa đôi cách tiếp cận mô phỏng lịch sử băng cách gán theo cấp số nhân giảm trọng số so với các quan sát gần đây nhất. Hull và White (1998) cải thiện mô phỏng lịch sử bang cách thay đôi nó dé kết hợp cập nhật biến động.
Họ điều chỉnh lợi nhuận trong mẫu lịch sử với tỷ lệ giữa biến động hàng ngày hiện tại với biến động lịch sử, cả hai ước tính bằng cách sử dụng mô mình biến động có điều kiện như GARCH. Phương thức này đã thay đổi này (sửa đổi HS bằng GARCH) được gọi là mô phỏng lịch sử được lọc (FHS) của Barone — Adesi và cộng sự, làm cho HS phản ứng nhanh hơn với dữ liệu hiện tại. Đối với những người ủng hộ theo phương pháp này, họ cho rằng nó yêu cầu ít dữ liệu hơn so với HS. Barone-Adesi và cộng sự (1999) và Barone-Adesi và cộng sự (2000) chứng minh ứng dụng của mô phỏng lịch sử được lọc (FHS) cho các danh mục dau tư có trọng số và dẫn xuất thay đổi.
FHS đã giải quyết các van dé liên quan đến việc lập mô hình tương quan lợi suất của tài sản, đặc biệt là khi sử dụng các mô hình kinh tế lượng đa biến của sự biến động có điều kiện như GARCH. Các tác giả cũng so sánh HS đã sửa đổi với VaR tham số (phân phối chuẩn) và một lần nữa nhận thấy không có quá nhiều sự khác biệt trong ước tính VaR của các phương pháp. Ưu điểm của phương pháp này là các sai số chuẩn của các ước tinh VaR cũng được tạo ra, cho phép tính toán độ chính xác của VaR. Ở Việt Nam, hiện nay cũng đã có một sỐ nghiên cứu về quản trị rủi ro thị trường trên TTCK.
Trong bai báo “Do lường rủi ro ngân hàng thông qua công cụ giá trị rủi ro (VaR) và tồn thất kỳ vọng (ES): Trường hợp nghiên cứu tại Việt Nam” số 216(II) tháng 6/2015 được đăng trên tạp chí Kinh tế va Phát triển của tác giả Ngô Văn Thứ, Lê Thanh Tâm, bài viết sử dụng hai công cụ giá trị rủi ro (VaR) và tồn thất kỳ vọng (ES) để đo lường rủi ro của danh mục đầu tư các ngân hàng Việt Nam.